১২. ব্ৰহ্মদত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

অক্কোধস্সাতিআদিকা আযস্মতো ব্ৰহ্মদত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং কোসলৰঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ব্ৰহ্মদত্তোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো জেতৱনমহে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো সহ পটিসম্ভিদাহি ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তং একদিৱসং নগৰে পিণ্ডায চৰন্তং অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো অক্কোসি. থেৰো তং সুত্ৱাপি তুণ্হীভূতো পিণ্ডায চৰতিযেৱ, ব্ৰাহ্মণো পুনপি অক্কোসিযেৱ. মনুস্সা এৱং অক্কোসন্তম্পি নং ‘‘অযং থেৰো ন কিঞ্চি ভণতী’’তি আহংসু. তং সুত্ৱা থেৰো তেসং মনুস্সানং ধম্মং দেসেন্তো –

৪৪১. ‘‘অক্কোধস্স কুতো কোধো, দন্তস্স সমজীৱিনো;

সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তস্স, উপসন্তস্স তাদিনো.

৪৪২. ‘‘তস্সেৱ তেন পাপিযো, যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতি;

কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তো, সঙ্গামং জেতি দুজ্জযং.

৪৪৩. ‘‘উভিন্নমত্থং চৰতি, অত্তনো চ পৰস্স চ;

পৰং সঙ্কুপিতং ঞত্ৱা, যো সতো উপসম্মতি.

৪৪৪. ‘‘উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং তং, অত্তনো চ পৰস্স চ;

জনা মঞ্ঞন্তি বালোতি, যে ধম্মস্স অকোৱিদা. (সং. নি. ১.১৮৯);

৪৪৫. ‘‘উপ্পজ্জে তে সচে কোধো, আৱজ্জ ককচূপমং;

উপ্পজ্জে চে ৰসে তণ্হা, পুত্তমংসূপমং সৰ.

৪৪৬. ‘‘সচে ধাৱতি চিত্তং তে, কামেসু চ ভৱেসু চ;

খিপ্পং নিগ্গণ্হ সতিযা, কিট্ঠাদং ৱিয দুপ্পসু’’ন্তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ অক্কোধস্সাতি কোধৰহিতস্স মগ্গেন সমুচ্ছিন্নকোধস্স. কুতো কোধোতি কুতো নাম হেতু কোধো উপ্পজ্জেয্য, তস্স উপ্পত্তিকাৰণং নত্থীতি অত্থো. দন্তস্সাতি উত্তমেন দমেন অগ্গমগ্গদমথেন দন্তস্স. সমজীৱিনোতি কাযৱিসমাদীনি সব্বসো পহায কাযসমাদীনং ৱসেন সমং জীৱন্তস্স সত্তট্ঠানিযেন সম্পজঞ্ঞেন সম্মদেৱ ৱত্তন্তস্স. সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তস্সাতি সম্মা অঞ্ঞায অভিঞ্ঞেয্যাদিকে ধম্মে জানিত্ৱা সব্বাসৱেহি ৱিপ্পমুত্তস্স. ততো এৱ সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহৱূপসমেন উপসন্তস্স. ইট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিনো খীণাসৱস্স কুতো কোধোতি অঞ্ঞাপদেসেন থেৰো অত্তনো কোধাভাৱং তস্স চ কাৰণানি ৱত্ৱা ইদানি কোধে অকোধে চ আদীনৱানিসংসদস্সনেন ধম্মং কথেন্তো ‘‘তস্সেৱা’’তিআদিমাহ. তত্থ যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতীতি যো পুগ্গলো অত্তনো উপৰি কুদ্ধং কুপিতং পুগ্গলং পটিকুজ্ঝতি, তস্সেৱ তেন পটিকুজ্ঝনপচ্চক্কোসনপটিপ্পহৰণাদিনা পাপিযো ইধলোকে ৱিঞ্ঞূগৰহাদিৱসেন পৰলোকে নিৰযদুক্খাদিৱসেন অভদ্দকতৰং অকল্যাণতৰং হোতি. কুজ্ঝনেন পন অকুদ্ধস্স পাপং হোতীতি ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. কেচি পন ‘‘যো অকুদ্ধং পটিকুদ্ধং আৰব্ভ কুজ্ঝতী’’তি অত্থং ৱদন্তি. কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তোতি যো পন কুদ্ধং পুগ্গলং ‘‘অযং কুদ্ধো কোধপৰেতো’’তি ঞত্ৱা ন পটিকুজ্ঝতি খমতি, সো দুজ্জযং কিলেসসঙ্গামং জেতি নাম. ন কেৱলঞ্চস্স কিলেসসঙ্গামজযো এৱ, অথ খো উভযহিতপটিপত্তিম্পীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উভিন্নমত্থং…পে… উপসম্মতী’’তি. যো পৰং পুগ্গলং সঙ্কুপিতং কুদ্ধং ‘‘কোধপৰেতো’’তি ঞত্ৱা তং মেত্তাযন্তো অজ্ঝুপেক্খন্তো ৱা সতো সম্পজানো হুত্ৱা উপসম্মতি খমতি ন পটিপ্ফৰতি. সো অত্তনো চ পৰস্স চাতি উভিন্নং উভযলোকসুখাৱহং অত্থং হিতং চৰতি.

উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং তন্তি তং অত্তনো চ পৰস্স চাতি উভিন্নং দ্ৱিন্নং কোধব্যাধিতিকিচ্ছায তিকিচ্ছন্তং খমন্তং পুগ্গলং যে জনা ধম্মস্স অৰিযাচাৰধম্মে অকুসলা, তে বালা ‘‘অযং অৱিদ্দসু যো অত্তানং অক্কোসন্তস্স পহৰন্তস্স কিঞ্চি ন কৰোতী’’তি মঞ্ঞন্তি, তং তেসং অযোনিসো মঞ্ঞনন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘তিকিচ্ছন’’ন্তিপি পঠন্তি, তিকিচ্ছনসভাৱন্তি অত্থো.

এৱং থেৰেন ৱুচ্চমানং ধম্মং সুত্ৱা অক্কোসকব্ৰাহ্মণো সংৱিগ্গো পসন্নচিত্তো চ হুত্ৱা থেৰং খমাপেত্ৱা তস্সেৱ সন্তিকে পব্বজি. থেৰো তস্স কম্মট্ঠানং দেন্তো ‘‘ইমস্স মেত্তাভাৱনা যুত্তা’’তি মেত্তাকম্মট্ঠানং দত্ৱা কোধপৰিযুট্ঠানাদীসু পচ্চৱেক্খণাদিৱিধিং দস্সেন্তো ‘‘উপ্পজ্জে তে’’তিআদিমাহ. তত্থ উপ্পজ্জে তে সচেতি সচে তে কম্মট্ঠানং অনুযুঞ্জন্তস্স কঞ্চি পুগ্গলং নিস্সায চিৰপৰিচযো কোধো উপ্পজ্জেয্য, তস্স ৱূপসমায –

‘‘উভতোদণ্ডকেন চেপি, ভিক্খৱে, ককচেন চোৰা ওচৰকা অঙ্গমঙ্গানি ওকন্তেয্যুং, তত্ৰাপি যো মনো পদূসেয্য, ন মে সো তেন সাসনকৰো’’তি (ম. নি. ১.২৩২) –

সত্থাৰা ৱুত্তং ককচূপমং ওৱাদং আৱজ্জেহি. উপ্পজ্জে চে ৰসে তণ্হাতি সচে তে মধুৰাদিভেদে ৰসে তণ্হা অভিলাসো উপ্পজ্জেয্য, তস্স ৱূপসমায –

‘‘পুত্তমংসং জাযম্পতিকা যথা কন্তাৰনিত্থৰণত্থমেৱ খাদিংসু, ন ৰসতণ্হায এৱং কুলপুত্তোপি পব্বজিতো পিণ্ডপাতং পটিসেৱতি…পে… ফাসুৱিহাৰো চা’’তি (সং. নি. ২.৬৩ অত্থতো সমানং) –

এৱং ৱুত্তং পুত্তমংসূপমোৱাদং সৰ অনুস্সৰ.

সচে ধাৱতি তে চিত্তন্তি অযোনিসো মনসি কৰোতো তৱ চিত্তং কামেসু পঞ্চকামগুণেসু ছন্দৰাগৱসেন, কামভৱাদীসু ভৱেসু ভৱপত্থনাৱসেন সচে ধাৱতি সৰতি জৱতি. খিপ্পং নিগ্গণ্হ সতিযা, কিট্ঠাদং ৱিয দুপ্পসুন্তি তথা ধাৱিতুং অদেন্তো যথা নাম পুৰিসো কিট্ঠাদং সস্সখাদকং দুপ্পসুং দুট্ঠগোণং যোত্তেন থম্ভে বন্ধিত্ৱা অত্তনো ৱসে ৱত্তেতি, এৱং সতিযা সতিযোত্তেন সম্মাধিথম্ভে বন্ধন্তো খিপ্পং সীঘমেৱ নিগ্গণ্হ, যথা কিলেসৱিগমেন নিব্বিসেৱনং হোতি, তথা দমেহীতি. কেচি পন ‘‘থেৰো পুথুজ্জনোৱ হুত্ৱা অক্কোসং অধিৱাসেন্তো তেসং মনুস্সানং অৰিযগুণে পকাসেন্তো ধম্মং কথেত্ৱা পচ্ছা দ্ৱীহি গাথাহি অত্তানং ওৱদন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ইমাযেৱ গাথা অভাসী’’তি ৱদন্তি.

ব্ৰহ্মদত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.