১৩. তেৰসনিপাতো
১. সোণকোড়িৱিসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
তেৰসনিপাতে যাহু ৰট্ঠেতিআদিকা আযস্মতো সোণস্স কোড়িৱিসস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনি. অযং কিৰ অনোমদস্সিস্স ভগৱতো কালে মহাৱিভৱো সেট্ঠি হুত্ৱা উপাসকেহি সদ্ধিং ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পসন্নমানসো সত্থু চঙ্কমনট্ঠানে সুধায পৰিকম্মং কাৰেত্ৱা নানাৱণ্ণেহি পুপ্ফেহি সন্থৰিত্ৱা উপৰি নানাৱিৰাগৱত্থেহি ৱিতানং বন্ধাপেসি, তথা সত্থু ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ দীঘসালং কাৰেত্ৱা নিয্যাদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে হংসৱতীনগৰে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, সিৰিৱড্ঢোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং আৰদ্ধৱীৰিযানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা, সযম্পি তং ঠানন্তৰং পত্থেন্তো সত্তাহং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা পণিধানমকাসি. সত্থাপি তস্স পত্থনায সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা ব্যাকৰিত্ৱা পক্কামি.
সোপি যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো পৰিনিব্বুতে কস্সপদসবলে অনুপ্পন্নে অম্হাকং ভগৱতি বাৰাণসিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো গঙ্গাতীৰে পণ্ণসালং কৰিত্ৱা একং পচ্চেকবুদ্ধং তেমাসং চতূহি পচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহি. পচ্চেকবুদ্ধো ৱুট্ঠৱস্সো পৰিপুণ্ণপৰিক্খাৰো গন্ধমাদনমেৱ গতো. সোপি কুলপুত্তো যাৱজীৱং তত্থ পুঞ্ঞানি কত্ৱা ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো অম্হাকং ভগৱতো কালে চম্পানগৰে উসভসেট্ঠিস্স গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায সেট্ঠিস্স মহাভোগক্খন্ধো অভিৱড্ঢি. তস্স জাতদিৱসে সকলনগৰে মহাসক্কাৰসম্পন্নো অহোসি, তস্স পুব্বে পচ্চেকবুদ্ধস্স সতসহস্সগ্ঘনিকৰত্তকম্বলপৰিচ্চাগেন সুৱণ্ণৱণ্ণো সুখুমালতৰো চ অত্তভাৱো অহোসি, তেনস্স সোণোতি নামং অকংসু. মহতা পৰিৱাৰেন ৱড্ঢতি, তস্স হত্থপাদতলানি বন্ধুজীৱকপুপ্ফৱণ্ণানি অহেসুং, সতৱিহতকপ্পাসস্স ৱিয সম্ফস্সো পাদতলেসু মণিকুণ্ডলাৱট্টৱণ্ণানি লোমানি জাযিংসু. ৱযপ্পত্তস্স তস্স তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৱিকে তযো পাসাদে কাৰেত্ৱা নাটকানি উপট্ঠাপেসুং. সো তত্থ মহতিং সম্পত্তিং অনুভৱন্তো দেৱকুমাৰো ৱিয পটিৱসতি.
অথ অম্হাকং সত্থৰি সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে ৰাজগহং উপনিস্সায ৱিহৰন্তে বিম্বিসাৰৰঞ্ঞা পক্কোসাপিতো অসীতিযা গামিকসহস্সেহি সদ্ধিং ৰাজগহং আগতো, সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো মাতাপিতৰো অনুজানাপেত্ৱা সাসনে পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পদো সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা, জনসংসগ্গপৰিহৰণত্থং সীতৱনে ৱসন্তো ‘‘মম সৰীৰং সুখুমালং, ন চ সক্কা সুখেনেৱ সুখং অধিগন্তুং, কাযং কিলমেত্ৱা সমণধম্মং কাতুং ৱট্টতী’’তি ঠানচঙ্কমমেৱ অধিট্ঠায, পধানমনুযুঞ্জন্তো পাদতলেসু ফোটেসু উট্ঠহিতেসুপি ৱেদনং অজ্ঝুপেক্খিত্ৱা দড়্হং ৱীৰিযং কৰোন্তো অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযতায ৱিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তো, ‘‘এৱং ৱাযমন্তোপি অহং মগ্গং ৱা ফলং ৱা নিব্বত্তেতুং ন সক্কোমি, কিং মে পব্বজ্জায, হীনাযাৱত্তিত্ৱা ভোগে চ ভুঞ্জিস্সামি, পুঞ্ঞানি চ কৰিস্সামী’’তি চিন্তেসি. সত্থা তস্স চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা ৱীণূপমোৱাদেন ওৱদিত্ৱা ৱীৰিযসমতাযোজনৱিধিং দস্সেন্তো কম্মট্ঠানং সোধেত্ৱা গিজ্ঝকূটং গতো. সোণত্থেৰোপি সত্থু সম্মুখা ওৱাদং লভিত্ৱা ৱীৰিযসমতং যোজেত্ৱা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৫.২৫-৫৩) –
‘‘অনোমদস্সিস্স মুনিনো, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;
সুধায লেপনং কত্ৱা, চঙ্কমং কাৰযিং অহং.
‘‘নানাৱণ্ণেহি পুপ্ফেহি, চঙ্কমং সন্থৰিং অহং;
আকাসে ৱিতানং কত্ৱা, ভোজযিং বুদ্ধমুত্তমং.
‘‘অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, অভিৱাদেত্ৱান সুব্বতং;
দীঘসালং ভগৱতো, নিয্যাদেসিমহং তদা.
‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, সত্থা লোকে অনুত্তৰো;
পটিগ্গহেসি ভগৱা, অনুকম্পায চক্খুমা.
‘‘পটিগ্গহেত্ৱান সম্বুদ্ধো, দক্খিণেয্যো সদেৱকে;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
‘‘যো সো হট্ঠেন চিত্তেন, দীঘসালং অদাসি মে;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
‘‘ইমস্স মচ্চুকালম্হি, পুঞ্ঞকম্মসমঙ্গিনো;
সহস্সযুত্তস্সৰথো, উপট্ঠিস্সতি তাৱদে.
‘‘তেন যানেনযং পোসো, দেৱলোকং গমিস্সতি;
অনুমোদিস্সৰে দেৱা, সম্পত্তে কুলসম্ভৱে.
‘‘মহাৰহং ব্যম্হং সেট্ঠং, ৰতনমত্তিকলেপনং;
কূটাগাৰৱৰূপেতং, ব্যম্হং অজ্ঝাৱসিস্সতি.
‘‘তিংসকপ্পসহস্সানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
পঞ্চৱীসতি কপ্পানি, দেৱৰাজা ভৱিস্সতি.
‘‘সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;
যসোধৰসনামা তে, সব্বেপি একনামকা.
‘‘দ্ৱে সম্পত্তী অনুভোত্ৱা, ৱড্ঢেত্ৱা পুঞ্ঞসঞ্চযং;
অট্ঠৱীসতিকপ্পম্হি, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
‘‘তত্ৰাপি ব্যম্হং পৱৰং, ৱিস্সকম্মেন মাপিতং;
দসসদ্দাৱিৱিত্তং তং, পুৰমজ্ঝাৱসিস্সতি.
‘‘অপৰিমেয্যে ইতো কপ্পে, ভূমিপালো মহিদ্ধিকো;
ওক্কাকো নাম নামেন, ৰাজা ৰট্ঠে ভৱিস্সতি.
‘‘সোড়সিত্থিসহস্সানং, সব্বাসং পৱৰা চ সা;
অভিজাতা খত্তিযানী, নৱ পুত্তে জনেস্সতি.
‘‘নৱ পুত্তে জনেত্ৱান, খত্তিযানী মৰিস্সতি;
তৰুণী চ পিযা কঞ্ঞা, মহেসিত্তং কৰিস্সতি.
‘‘ওক্কাকং তোসযিত্ৱান, ৱৰং কঞ্ঞা লভিস্সতি;
ৱৰং লদ্ধান সা কঞ্ঞা, পুত্তে পব্বাজযিস্সতি.
‘‘পব্বাজিতা চ তে সব্বে, গমিস্সন্তি নগুত্তমং;
জাতিভেদভযা সব্বে, ভগিনীহি ৱসিস্সৰে.
‘‘একা চ কঞ্ঞা ব্যাধীহি, ভৱিস্সতি পৰিক্খতা;
মা নো জাতি পভিজ্জীতি, নিখণিস্সন্তি খত্তিযা.
‘‘খত্তিযো নীহৰিত্ৱান, তায সদ্ধিং ৱসিস্সতি;
ভৱিস্সতি তদা ভেদো, ওক্কাককুলসম্ভৱো.
‘‘তেসং পজা ভৱিস্সন্তি, কোড়িযা নাম জাতিযা;
তত্থ মানুসকং ভোগং, অনুভোস্সতিনপ্পকং.
‘‘তম্হা কাযা চৱিত্ৱান, দেৱলোকং গমিস্সতি;
তত্ৰাপি পৱৰং ব্যম্হং, লভিস্সতি মনোৰমং.
‘‘দেৱলোকা চৱিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;
আগন্ত্ৱান মনুস্সত্তং, সোণো নাম ভৱিস্সতি.
‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো পহিতত্তো, পদহং সত্থু সাসনে;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
‘‘অনন্তদস্সী ভগৱা, গোতমো সক্যপুঙ্গৱো;
ৱিসেসঞ্ঞূ মহাৱীৰো, অগ্গট্ঠানে ঠপেস্সতি.
‘‘ৱুট্ঠম্হি দেৱে চতুৰঙ্গুলম্হি, তিণে অনিলেৰিতঅঙ্গণম্হি;
ঠত্ৱান যোগস্স পযুত্ততাদিনো, ততোত্তৰিং পাৰমতা ন ৱিজ্জতি.
‘‘উত্তমে দমথে দন্তো, চিত্তং মে সুপণীহিতং;
ভাৰো মে ওহিতো সব্বো, নিব্বুতোম্হি অনাসৱো.
‘‘অঙ্গীৰসো মহানাগো, অভিজাতোৱ কেসৰী;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, এতদগ্গে ঠপেসি মং.
‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা উদানৱসেন অঞ্ঞাব্যাকৰণৱসেন চ –
৬৩২. ‘‘যাহু ৰট্ঠে সমুক্কট্ঠো, ৰঞ্ঞো অঙ্গস্স পদ্ধগূ;
স্ৱাজ্জ ধম্মেসু উক্কট্ঠো, সোণো দুক্খস্স পাৰগূ.
৬৩৩. ‘‘পঞ্চ ছিন্দে পঞ্চ জহে, পঞ্চ চুত্তৰি ভাৱযে;
পঞ্চসঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতি.
৬৩৪. ‘‘উন্নড়স্স পমত্তস্স, বাহিৰাসস্স ভিক্খুনো;
সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, পাৰিপূৰিং ন গচ্ছতি.
৬৩৫. ‘‘যঞ্হি কিচ্চং অপৱিদ্ধং, অকিচ্চং পন কৰীযতি;
উন্নড়ানং পমত্তানং, তেসং ৱড্ঢন্তি আসৱা.
৬৩৬. ‘‘যেসঞ্চ সুসমাৰদ্ধা, নিচ্চং কাযগতা সতি;
অকিচ্চং তে ন সেৱন্তি, কিচ্চে সাতচ্চকাৰিনো;
সতানং সম্পজানানং, অত্থং গচ্ছন্তি আসৱা.
৬৩৭. ‘‘উজুমগ্গম্হি অক্খাতে, গচ্ছথ মা নিৱত্তথ;
অত্তনা চোদযত্তানং, নিব্বানমভিহাৰযে.
৬৩৮. ‘‘অচ্চাৰদ্ধম্হি ৱীৰিযম্হি, সত্থা লোকে অনুত্তৰো;
ৱীণোপমং কৰিত্ৱা মে, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা;
তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, ৱিহাসিং সাসনে ৰতো.
৬৩৯. ‘‘সমথং পটিপাদেসিং, উত্তমত্থস্স পত্তিযা;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৬৪০. ‘‘নেক্খম্মে অধিমুত্তস্স, পৱিৱেকঞ্চ চেতসো;
অব্যাবজ্ঝাধিমুত্তস্স, উপাদানক্খযস্স চ.
৬৪১. ‘‘তণ্হক্খযাধিমুত্তস্স, অসম্মোহঞ্চ চেতসো;
দিস্ৱা আযতনুপ্পাদং, সম্মা চিত্তং ৱিমুচ্চতি.
৬৪২. ‘‘তস্স সম্মা ৱিমুত্তস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;
কতস্স পতিচযো নত্থি, কৰণীযং ন ৱিজ্জতি.
৬৪৩. ‘‘সেলো যথা একঘনো, ৱাতেন ন সমীৰতি;
এৱং ৰূপা ৰসা সদ্দা, গন্ধা ফস্সা চ কেৱলা.
৬৪৪. ‘‘ইট্ঠা ধম্মা অনিট্ঠা চ, নপ্পৱেধেন্তি তাদিনো;
ঠিতং চিত্তং ৱিসঞ্ঞুত্তং, ৱযঞ্চস্সানুপস্সতী’’তি. – ইমা গাথা অভাসি;
তত্থ যাহু ৰট্ঠে সমুক্কট্ঠোতি যো অহু অহোসি অঙ্গৰট্ঠে অসীতিযা গামিকসহস্সেহি ভোগসম্পত্তিযা ইস্সৰিযসম্পত্তিযা চ সম্মা অতিৱিয উক্কট্ঠো সেট্ঠো. ৰঞ্ঞো অঙ্গস্স পদ্ধগূতি চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি পৰিসায ৰঞ্জনট্ঠেন ৰঞ্ঞো অঙ্গাধিপতিনো বিম্বিসাৰস্স পৰিৱাৰভূতো গহপতিৱিসেসো তস্স ৰট্ঠে কুটুম্বিকো অহূতি যোজেতব্বং. স্ৱাজ্জ ধম্মেসু উক্কট্ঠোতি সো সোণো অজ্জেতৰহি লোকুত্তৰধম্মেসু উক্কট্ঠো জাতো, গিহিকালেপি কেহিচি উক্কট্ঠোযেৱ হুত্ৱা ইদানি পব্বজিতকালেপি উক্কট্ঠোযেৱ হোতীতি অত্তানমেৱ পৰং ৱিয দস্সেতি. দুক্খস্স পাৰগূতি সকলস্স ৱট্টদুক্খস্স পাৰং পৰিযন্তং গতো, এতেন ধম্মেসু উক্কট্ঠোতি অৱিসেসেন ৱুত্তং উক্কট্ঠভাৱং ৱিসেসেতি অৰহত্তাধিগমদীপনতো.
ইদানি যায পটিপত্তিযা দুক্খপাৰগূ জাতো, অঞ্ঞাপদেসেন তং দস্সেন্তো ‘‘পঞ্চ ছিন্দে’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – অপাযকামসুগতিসম্পাপকানি পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পুৰিসো সত্থেন পাদে বদ্ধৰজ্জুকং ৱিয হেট্ঠিমেন মগ্গত্তযেন ছিন্দেয্য, ৰূপাৰূপভৱসম্পাপকানি পঞ্চ উদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি পুৰিসো গীৱায বদ্ধৰজ্জুকং ৱিয অগ্গমগ্গেন জহেয্য, ছিন্দেয্য, তেসং পন উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানং পহানায পঞ্চ সদ্ধাদীনি ইন্দ্ৰিযানি উত্তৰি ভাৱযে ভাৱেয্য. এৱংভূতো পন ভিক্খু ৰাগসঙ্গো দোসমোহমানদিট্ঠিসঙ্গোতি পঞ্চন্নং সঙ্গানং অতিক্কমনেন পঞ্চসঙ্গাতিগো হুত্ৱা, কামোঘো, ভৱোঘো, দিট্ঠোঘো, অৱিজ্জোঘোতি চতুন্নং ওঘানং তিণ্ণত্তা ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতি.
অযঞ্চ ওঘতৰণপটিপত্তিসীলাদীনং পাৰিপূৰিযাৱ হোতি, সীলাদযো চ মানাদিপ্পহানেন পাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেন্তো ‘‘উন্নড়স্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ উন্নড়স্সাতি উগ্গততুচ্ছমানস্স. মানো হি উন্নমনাকাৰৱুত্তিযা তুচ্ছভাৱেন নড়ো ৱিযাতি ‘‘নড়ো’’তি ৱুচ্চতি. পমত্তস্সাতি সতিৱোস্সগ্গেন পমাদং আপন্নস্স. বাহিৰাসস্সাতি বাহিৰেসু আযতনেসু আসাৱতো, কামেসু অৱীতৰাগস্সাতি অত্থো. সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, পাৰিপূৰিং ন গচ্ছতীতি তস্স সীলাদীনং পটিপক্খসেৱিনো লোকিযোপি তাৱ সীলাদিগুণো পাৰিপূৰিং ন গচ্ছতি, পগেৱ লোকুত্তৰো.
তত্থ কাৰণমাহ ‘‘যঞ্হি কিচ্চ’’ন্তিআদিনা. ভিক্খুনো হি পব্বজিতকালতো পট্ঠায অপৰিমাণসীলক্খন্ধগোপনং অৰঞ্ঞৱাসো ধুতঙ্গপৰিহৰণং ভাৱনাৰামতাতি এৱমাদি কিচ্চং নাম. যেহি পন ইদং যথাৱুত্তং অত্তনো কিচ্চং, তং অপৱিদ্ধং অকৰণেন ছড্ডিতং. অকিচ্চন্তি পত্তমণ্ডনং চীৱৰকাযবন্ধনঅংসবদ্ধছত্তুপাহনতালৱণ্টধম্মকৰণমণ্ডনন্তি এৱমাদি পৰিক্খাৰমণ্ডনং পচ্চযবাহুলিযন্তি এৱমাদি ভিক্খুনো অকিচ্চং নাম, তং কযিৰতি, তেসং মাননড়ং উক্খিপিত্ৱা চৰণেন উন্নড়ানং সতিৱোস্সগ্গেন পমত্তানং চত্তাৰোপি আসৱা ৱড্ঢন্তি.
যেসং পন পঞ্ঞাদিগুণো ৱড্ঢতি, তে দস্সেতুং ‘‘যেস’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সুসমাৰদ্ধাতি সুট্ঠু পগ্গহিতা. কাযগতা সতীতি, কাযানুপস্সনাভাৱনা. অকিচ্চং তেতি তে এতং পত্তমণ্ডনাদিঅকিচ্চং. ন সেৱন্তীতি ন কৰোন্তি. কিচ্চেতি, পব্বজিতকালতো পট্ঠায কত্তব্বে অপৰিমাণসীলক্খন্ধগোপনাদিকে. সাতচ্চকাৰিনোতি সততকাৰিনো তেসং সতিযা অৱিপ্পৱাসেন সতানং সাত্থকসম্পজঞ্ঞং, সপ্পাযসম্পজঞ্ঞং, গোচৰসম্পজঞ্ঞং, অসম্মোহসম্পজঞ্ঞন্তি চতূহি সম্পজঞ্ঞেহি সম্পজানানং, চত্তাৰোপি আসৱা অত্থং গচ্ছন্তি পৰিক্খযং অভাৱং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
ইদানি অত্তনো সন্তিকে ঠিতভিক্খূনং ওৱাদং দেন্তো ‘‘উজুমগ্গম্হী’’তি গাথমাহ. তত্থ উজুমগ্গম্হি অক্খাতেতি অন্তদ্ৱযপৰিৱজ্জনেন কাযৱঙ্কাদিপ্পহানেন চ উজুকে মজ্ঝিমপটিপদাভূতে অৰিযমগ্গে সত্থাৰা ভাসিতে. গচ্ছথাতি পটিপজ্জথ. মা নিৱত্তথাতি অন্তৰা ৱোসানং মাপজ্জথ. অত্তনা চোদযত্তানন্তি ইধ অত্থকামো কুলপুত্তো অপাযভযপচ্চৱেক্খণাদিনা অত্তনাৱ অত্তানং চোদেন্তো. নিব্বানমভিহাৰযেতি, অত্তানং নিব্বানং অভিহৰেয্য উপনেয্য, যথা নং সচ্ছিকৰোতি, তথা পটিপজ্জেয্যাতি অত্থো.
ইদানি মযাপি এৱমেৱ পটিপন্নন্তি, অত্তনো পটিপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্চাৰদ্ধম্হী’’তিআদি ৱুত্তং. অচ্চাৰদ্ধম্হি ৱীৰিযম্হীতি ৱিপস্সনং ভাৱেন্তেন মযা সমাধিনা ৱীৰিযং সমৰসং অকত্ৱা অতিৱিয ৱীৰিযে পগ্গহিতে. অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযতা চস্স হেট্ঠা ৱুত্তাযেৱ. ৱীণোপমং কৰিত্ৱা মেতি আযস্মতো সোণস্স ‘‘যে খো কেচি ভগৱতো সাৱকা আৰদ্ধৱীৰিযা ৱিহৰন্তি. অহং তেসং অঞ্ঞতৰো, অথ চ পন মে নানুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, তস্মাহং ৱিব্ভমিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে সত্থা ইদ্ধিযা তস্স সম্মুখে অত্তানং দস্সেত্ৱা ‘‘কস্মা ত্ৱং, সোণ, ‘ৱিব্ভমিস্সামী’তি চিত্তং উপ্পাদেসি, কুসলো ত্ৱং পুব্বে অগাৰিযভূতো ৱীণায তন্তিস্সৰে’’তি পুচ্ছিত্ৱা তেন ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ? যদা তে ৱীণায তন্তিযো অচ্চাযতা হোন্তি, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি কম্মঞ্ঞা ৱাতি? নো হেতং, ভন্তে! তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৱীণায তন্তিযো অতিসিথিলা হোন্তি, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি কম্মঞ্ঞা ৱাতি? নো হেতং, ভন্তে. তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা পন তে ৱীণায তন্তিযো নেৱ অচ্চাযতা হোন্তি, নাতিসিথিলা সমে গুণে পতিট্ঠিতা, অপি নু তে ৱীণা তস্মিং সমযে সৰৱতী ৱা হোতি কম্মঞ্ঞা ৱাতি? এৱং, ভন্তে. এৱমেৱ খো, সোণ, অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযং উদ্ধচ্চায সংৱত্ততি, অতিলীনৱীৰিযং কোসজ্জায সংৱত্ততি, তস্মাতিহ ত্ৱং, সোণ, ৱীৰিযসমতং অধিট্ঠহ, ইন্দ্ৰিযানঞ্চ সমতং পটিৱিজ্ঝা’’তি এৱং ৱীণং উপমং কত্ৱা পৱত্তিতেন ৱীণোপমোৱাদেন ময্হং ধম্মং দেসেসি. তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱাতি তস্স ভগৱতো ৱচনং ৱীণোপমোৱাদং সুত্ৱা অন্তৰা উপ্পন্নং ৱিব্ভমিতুকামতং পহায সত্থু সাসনে ৰতো অভিৰতো ৱিহৰিং.
ৱিহৰন্তো চ সমথং পটিপাদেসিং ৱীৰিযসমতং যোজেন্তো সদ্ধাপঞ্ঞানং ৱিয সমাধিৱীৰিযানং সমৰসতং উপ্পাদেন্তো ঝানাধিট্ঠানং ৱিপস্সনাসমাধিং সম্পাদেসিং ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেসিং. তত্থ পযোজনং আহ ‘‘উত্তমত্থস্স পত্তিযা’’তি. উত্তমত্থস্স পত্তিযাতি অৰহত্তাধিগমাযাতি অত্থো.
ইদানি যথা পটিপন্নস্স সমথৱিপস্সনা সম্পজ্জিংসু, তং অঞ্ঞাপদেসেন দস্সেন্তো ‘‘নেক্খম্মে’’তিআদিমাহ. তত্থ নেক্খম্মেতি পব্বজ্জাদিকে কামনিস্সৰণে. অধিমুত্তস্সাতি তত্থ নিন্নপোণপব্ভাৰভাৱেন যুত্তপ্পযুত্তস্স, পঠমং তাৱ পব্বজ্জাভিমুখো হুত্ৱা কামে পহায পব্বজিত্ৱা চ সীলৱিসোধনং অৰঞ্ঞৱাসো ধুতঙ্গপৰিহৰণং ভাৱনাভিযোগোতি এৱমাদীসু অনৱজ্জধম্মেসু যুত্তপ্পযুত্তস্সাতি অত্থো. পৱিৱেকঞ্চ চেতসোতি চেতসো পৱিৱেকঞ্চ অধিমুত্তস্স এৱং নেক্খম্মাধিমুত্তস্স সতো চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানানং নিব্বত্তনেন ৱিৱেকে যুত্তস্স পযুত্তস্স. অব্যাবজ্ঝাধিমুত্তস্সাতি অব্যাবজ্ঝে নিদুক্খতায অধিমুত্তস্স ঝানসমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা সমথসুখে যুত্তপ্পযুত্তস্স. উপাদানক্খযস্স চাতি চতুন্নম্পি উপাদানানং খযন্তে অৰহত্তে অধিমুত্তস্স. ভুম্মত্থে হি এতং সামিৱচনং. তং যথাধিগতং ঝানং পাদকং কত্ৱা অৰহত্তাধিগমায ৱিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তস্সাতি অত্থো.
তণ্হক্খযাধিমুত্তস্সাতি তণ্হা খীযতি এত্থাতি তণ্হক্খযো, নিব্বানং, তস্মিং অধিমুত্তস্স উপাদিং ভযতো, অনুপাদিঞ্চ খেমতো দস্সনেন নিৰোধে নিন্নপোণপব্ভাৰস্স. অসম্মোহঞ্চ চেতসোতি অসম্মোহসম্পজঞ্ঞৱসেন চিত্তস্স অসম্মোহপৱত্তিং সম্মোহসমুচ্ছিন্দনেন ৱা চিত্তস্স অসম্মোহভূতং অৰিযমগ্গং অধিমুত্তস্স. দিস্ৱা আযতনুপ্পাদন্তি চক্খাদীনং আযতনানং যথাসকপচ্চযেহি খণে খণে উপ্পাদং, তপ্পটিপক্খতো নিৰোধঞ্চ ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দিস্ৱা দস্সনহেতু সম্মা চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি সম্মা হেতুনা ঞাযেন মগ্গপটিপাটিযা সব্বাসৱতো চিত্তং ৱিমুচ্চতি.
‘‘তস্স সম্মা ৱিমুত্তস্সা’’তিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – তস্স ৱুত্তনযেন সম্মদেৱ সব্বসংকিলেসতো ৱিমুত্তস্স, ততো এৱ অচ্চন্তুপসমেন সন্তচিত্তস্স খীণাসৱভিক্খুনো কতস্স কুসলস্স অকুসলস্স ৱা উপচযো নত্থি মগ্গেনেৱ সমুগ্ঘাতিতত্তা, পৰিঞ্ঞাদিভেদং কৰণীযং ন ৱিজ্জতি কতকিচ্চত্তা. এৱং ভূতস্স যথা একঘনো সেলো পব্বতো পকতিৱাতেন ন সমীৰতি ন সংকম্পতি, এৱং ইট্ঠা চ অনিট্ঠা চ ৰূপাদযো আৰম্মণধম্মা তাদিনো তাদিভাৱপ্পত্তস্স ঠিতং অনেজং পহীনসব্বসোকতায ৱিসংযুত্তং চিত্তং নপ্পৱেধন্তি ন চালেন্তি. অস্স চ আৰম্মণধম্মস্স কালেন কালং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ৱিপস্সন্তো ৱযং নিৰোধং খণে খণে ভিজ্জনসভাৱং অনুপস্সতীতি অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
সোণকোড়িৱিসত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তেৰসনিপাতৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.