৭. ভল্লিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

যোপানুদীতি আযস্মতো ভল্লিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ ইতো একতিংসে কপ্পে অনুপ্পন্নে বুদ্ধে সুমনস্স নাম পচ্চেকবুদ্ধস্স পসন্নচিত্তো ফলাফলং দত্ৱা সুগতীসু এৱ সংসৰন্তো সিখিস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স কালে অৰুণৱতীনগৰে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তো ‘‘সিখিস্স ভগৱতো পঠমাভিসম্বুদ্ধস্স উজিত, ওজিতা নাম দ্ৱে সত্থৱাহপুত্তা পঠমাহাৰং অদংসূ’’তি সুত্ৱা অত্তনো সহাযকেন সদ্ধিং ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেত্ৱা পত্থনং অকংসু – ‘‘উভোপি মযং, ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স পঠমাহাৰদাযকা ভৱেয্যামা’’তি. তে তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞকম্মং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তা কস্সপস্স ভগৱতো কালে গোপালকসেট্ঠিস্স পুত্তা ভাতৰো হুত্ৱা নিব্বত্তা. বহূনি ৱস্সানি ভিক্খুসঙ্ঘং খীৰভোজনেন উপট্ঠহিংসু. অম্হাকং পন ভগৱতো কালে পোক্খৰৱতীনগৰে সত্থৱাহস্স পুত্তা ভাতৰো হুত্ৱা নিব্বত্তা. তেসু জেট্ঠো তফুস্সো নাম, কনিট্ঠো ভল্লিযো নাম, তে পঞ্চমত্তানি সকটসতানি ভণ্ডস্স পূৰেত্ৱা ৱাণিজ্জায গচ্ছন্তা ভগৱতি পঠমাভিসম্বুদ্ধে সত্তসত্তাহং ৱিমুত্তিসুখধম্মপচ্চৱেক্খণাহি ৱীতিনামেত্ৱা অট্ঠমে সত্তাহে ৰাজাযতনমূলে ৱিহৰন্তে ৰাজাযতনস্স অৱিদূৰে মহামগ্গেন অতিক্কমন্তি, তেসং তস্মিং সমযে সমেপি ভূমিভাগে অকদ্দমোদকে সকটানি নপ্পৱত্তিংসু, ‘‘কিং নু, খো, কাৰণ’’ন্তি চ চিন্তেন্তানং পোৰাণসালোহিতা দেৱতা ৰুক্খৱিটপন্তৰে অত্তানং দস্সেন্তী আহ – ‘‘মাদিসা, অযং ভগৱা অচিৰাভিসম্বুদ্ধো সত্তসত্তাহং অনাহাৰো ৱিমুত্তিসুখাপটিসংৱেদী ইদানি ৰাজাযতনমূলে নিসিন্নো, তং আহাৰেন পটিমানেথ, যদস্স তুম্হাকং দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. তং সুত্ৱা তে উড়াৰং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদেন্তা, ‘‘আহাৰসম্পাদনং পপঞ্চ’’ন্তি মঞ্ঞমানা মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকঞ্চ ভগৱতো দত্ৱা দ্ৱেৱাচিকসৰণং গন্ত্ৱা কেসধাতুযো লভিত্ৱা অগমংসু. তে হি পঠমং উপাসকা অহেসুং. অথ ভগৱতি বাৰাণসিং গন্ত্ৱা ধম্মচক্কং পৱত্তেত্ৱা অনুপুব্বেন ৰাজগহে ৱিহৰন্তে তফুস্সভল্লিযা ৰাজগহং উপগতা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. তেসং ভগৱা ধম্মং দেসেসি. তেসু তফুস্সো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায উপাসকোৱ অহোসি. ভল্লিযো পন পব্বজিত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৮.৬৬-৭০) –

‘‘সুমনো নাম সম্বুদ্ধো, তক্কৰাযং ৱসী তদা;

ৱল্লিকাৰফলং গয্হ, সযম্ভুস্স অদাসহং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথেকদিৱসং মাৰো ভল্লিযত্থেৰস্স ভিংসাপনত্থং ভযানকং ৰূপং দস্সেসি. সো অত্তনো সব্বভযাতিক্কমং পকাসেন্তো ‘‘যোপানুদী’’তি গাথমভাসি.

৭. তত্থ যোপানুদীতি যো অপানুদি খিপি পজহি ৱিদ্ধংসেসি. মচ্চুৰাজস্সাতি মচ্চু নাম মৰণং খন্ধানং ভেদো, সো এৱ চ সত্তানং অত্তনো ৱসে অনুৱত্তাপনতো ইস্সৰট্ঠেন ৰাজাতি মচ্চুৰাজা, তস্স. সেনন্তি জৰাৰোগাদিং, সা হিস্স ৱসৱত্তনে অঙ্গভাৱতো সেনা নাম, তেন হেস মহতা নানাৱিধেন ৱিপুলেন ‘‘মহাসেনো’’তি ৱুচ্চতি. যথাহ – ‘‘ন হি নো সঙ্গৰং তেন, মহাসেনেন মচ্চুনা’’তি (ম. নি. ১.২৭২; জা. ২.২২.১২১; নেত্তি. ১০৩). অথ ৱা গুণমাৰণট্ঠেন ‘‘মচ্চূ’’তি ইধ দেৱপুত্তমাৰো অধিপ্পেতো, তস্স চ সহাযভাৱূপগমনতো কামাদযো সেনা. তথা চাহ –

‘‘কামা তে পঠমা সেনা, দুতিযা অৰতি ৱুচ্চতি;

ততিযা খুপ্পিপাসা তে, চতুত্থী তণ্হা পৱুচ্চতি.

‘‘পঞ্চমী থিনমিদ্ধং তে, ছট্ঠা ভীৰূ পৱুচ্চতি;

সত্তমী ৱিচিকিচ্ছা তে, মানো মক্খো চ অট্ঠমী’’তি. (সু. নি. ৪৩৮-৪৩৯; মহানি. ২৮;চূড়নি. নন্দমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৪৭);

নড়সেতুংৱ সুদুব্বলং মহোঘোতি সাৰৱিৰহিততো নড়সেতুসদিসং অতিৱিয অবলভাৱতো সুট্ঠু দুব্বলং সংকিলেসসেনং নৱলোকুত্তৰধম্মানং মহাবলৱভাৱতো মহোঘসদিসেন অগ্গমগ্গেন যো অপানুদি ৱিজিতাৱী অপেতভেৰৱো দন্তো, সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তোতি যোজনা. তং সুত্ৱা মাৰো ‘‘জানাতি মং সমণো’’তি তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

ভল্লিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.