২. আমগন্ধসুত্তৱণ্ণনা

সামাকচিঙ্গূলকচীনকানি চাতি আমগন্ধসুত্তং. কা উপ্পত্তি? অনুপ্পন্নে ভগৱতি আমগন্ধো নাম ব্ৰাহ্মণো পঞ্চহি মাণৱকসতেহি সদ্ধিং তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা হিমৱন্তং পৱিসিত্ৱা পব্বতন্তৰে অস্সমং কাৰাপেত্ৱা ৱনমূলফলাহাৰো হুত্ৱা তত্থ পটিৱসতি, ন কদাচি মচ্ছমংসং খাদতি. অথ তেসং তাপসানং লোণম্বিলাদীনি অপৰিভুঞ্জন্তানং পণ্ডুৰোগো উপ্পজ্জি. ততো তে ‘‘লোণম্বিলাদিসেৱনত্থায মনুস্সপথং গচ্ছামা’’তি পচ্চন্তগামং সম্পত্তা. তত্থ মনুস্সা তেসু পসীদিত্ৱা নিমন্তেত্ৱা ভোজেসুং, কতভত্তকিচ্চানং নেসং মঞ্চপীঠপৰিভোগভাজনপাদমক্খনাদীনি উপনেত্ৱা ‘‘এত্থ, ভন্তে, ৱসথ, মা উক্কণ্ঠিত্থা’’তি ৱসনট্ঠানং দস্সেত্ৱা পক্কমিংসু. দুতিযদিৱসেপি নেসং দানং দত্ৱা পুন ঘৰপটিপাটিযা একেকদিৱসং দানমদংসু. তাপসা চতুমাসং তত্থ ৱসিত্ৱা লোণম্বিলাদিসেৱনায থিৰভাৱপ্পত্তসৰীৰা হুত্ৱা ‘‘মযং, আৱুসো, গচ্ছামা’’তি মনুস্সানং আৰোচেসুং. মনুস্সা তেসং তেলতণ্ডুলাদীনি অদংসু. তে তানি আদায অত্তনো অস্সমমেৱ অগমংসু. তঞ্চ গামং তথেৱ সংৱচ্ছৰে সংৱচ্ছৰে আগমিংসু. মনুস্সাপি তেসং আগমনকালং ৱিদিত্ৱা দানত্থায তণ্ডুলাদীনি সজ্জেত্ৱাৱ অচ্ছন্তি, আগতে চ নে তথেৱ সম্মানেন্তি.

অথ ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন সাৱত্থিং গন্ত্ৱা তত্থ ৱিহৰন্তো তেসং তাপসানং উপনিস্সযসম্পত্তিং দিস্ৱা ততো নিক্খম্ম ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো চাৰিকং চৰমানো অনুপুব্বেন তং গামং অনুপ্পত্তো. মনুস্সা ভগৱন্তং দিস্ৱা মহাদানানি অদংসু. ভগৱা তেসং ধম্মং দেসেসি. তে তায ধম্মদেসনায অপ্পেকচ্চে সোতাপন্না, একচ্চে সকদাগামিনো, একচ্চে অনাগামিনো অহেসুং, একচ্চে পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু. ভগৱা পুনদেৱ সাৱত্থিং পচ্চাগমাসি. অথ তে তাপসা তং গামং আগমিংসু. মনুস্সা তাপসে দিস্ৱা ন পুব্বসদিসং কোতূহলমকংসু. তাপসা তং পুচ্ছিংসু – ‘‘কিং, আৱুসো, ইমে মনুস্সা ন পুব্বসদিসা, কিং নু খো অযং গামো ৰাজদণ্ডেন উপদ্দুতো, উদাহু দুব্ভিক্খেন, উদাহু অম্হেহি সীলাদিগুণেহি সম্পন্নতৰো কোচি পব্বজিতো ইমং গামমনুপ্পত্তো’’তি? তে আহংসু – ‘‘ন, ভন্তে, ৰাজদণ্ডেন, ন দুব্ভিক্খেনাযং গামো উপদ্দুতো, অপিচ বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো, সো ভগৱা বহুজনহিতায ধম্মং দেসেন্তো ইধাগতো’’তি.

তং সুত্ৱা আমগন্ধতাপসো ‘‘বুদ্ধোতি, গহপতযো, ৱদেথা’’তি? ‘‘বুদ্ধোতি, ভন্তে, ৱদামা’’তি তিক্খত্তুং ৱত্ৱা ‘‘ঘোসোপি খো এসো দুল্লভো লোকস্মিং, যদিদং বুদ্ধো’’তি অত্তমনো অত্তমনৱাচং নিচ্ছাৰেত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো সো বুদ্ধো আমগন্ধং ভুঞ্জতি, ন ভুঞ্জতী’’তি? ‘‘কো, ভন্তে, আমগন্ধো’’তি? ‘‘আমগন্ধো নাম মচ্ছমংসং, গহপতযো’’তি. ‘‘ভগৱা, ভন্তে, মচ্ছমংসং পৰিভুঞ্জতী’’তি. তং সুত্ৱা তাপসো ৱিপ্পটিসাৰী অহোসি – ‘‘মাহেৱ খো পন বুদ্ধো সিযা’’তি. পুন চিন্তেসি – ‘‘বুদ্ধানং পাতুভাৱো নাম দুল্লভো, গন্ত্ৱা বুদ্ধং দিস্ৱা পুচ্ছিত্ৱা জানিস্সামী’’তি. ততো যেন ভগৱা গতো, তং মগ্গং মনুস্সে পুচ্ছিত্ৱা ৱচ্ছগিদ্ধিনী গাৱী ৱিয তুৰিততুৰিতো সব্বত্থ একৰত্তিৱাসেন সাৱত্থিং অনুপ্পত্ৱা জেতৱনমেৱ পাৱিসি সদ্ধিং সকায পৰিসায. ভগৱাপি তস্মিং সমযে ধম্মদেসনত্থায আসনে নিসিন্নো এৱ হোতি. তাপসা ভগৱন্তং উপসঙ্কম্ম তুণ্হীভূতা অনভিৱাদেত্ৱাৱ একমন্তং নিসীদিংসু. ভগৱা ‘‘কচ্চি ৱো ইসযো খমনীয’’ন্তিআদিনা নযেন তেহি সদ্ধিং পটিসম্মোদি. তেপি ‘‘খমনীযং, ভো গোতমা’’তিআদিমাহংসু. ততো আমগন্ধো ভগৱন্তং পুচ্ছি – ‘‘আমগন্ধং, ভো গোতম, ভুঞ্জসি, ন ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘কো সো, ব্ৰাহ্মণ, আমগন্ধো নামা’’তি? ‘‘মচ্ছমংসং, ভো গোতমা’’তি. ভগৱা ‘‘ন, ব্ৰাহ্মণ, মচ্ছমংসং আমগন্ধো. অপিচ খো আমগন্ধো নাম সব্বে কিলেসা পাপকা অকুসলা ধম্মা’’তি ৱত্ৱা ‘‘ন, ব্ৰাহ্মণ, ইদানি ত্ৱমেৱ আমগন্ধং পুচ্ছি, অতীতেপি তিস্সো নাম ব্ৰাহ্মণো কস্সপং ভগৱন্তং পুচ্ছি. এৱঞ্চ সো পুচ্ছি, এৱঞ্চস্স ভগৱা ব্যাকাসী’’তি তিস্সেন চ ব্ৰাহ্মণেন কস্সপেন চ ভগৱতা ৱুত্তগাথাযো এৱ আনেত্ৱা তাহি গাথাহি ব্ৰাহ্মণং সঞ্ঞাপেন্তো আহ – ‘‘সামাকচিঙ্গূলকচীনকানি চা’’তি. অযং তাৱ ইমস্স সুত্তস্স ইধ উপ্পত্তি.

অতীতে পন কস্সপো কিৰ বোধিসত্তো অট্ঠাসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ পাৰমিযো পূৰেত্ৱা বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ধনৱতী নাম ব্ৰাহ্মণী, তস্সা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. অগ্গসাৱকোপি তং দিৱসংযেৱ দেৱলোকা চৱিত্ৱা অনুপুৰোহিতব্ৰাহ্মণস্স পজাপতিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. এৱং তেসং একদিৱসমেৱ পটিসন্ধিগ্গহণঞ্চ গব্ভৱুট্ঠানঞ্চ অহোসি, একদিৱসমেৱ এতেসং একস্স কস্সপো, একস্স তিস্সোতি নামমকংসু. তে সহপংসুকীড়নকা দ্ৱে সহাযা অনুপুব্বেন ৱুড্ঢিং অগমিংসু. তিস্সস্স পিতা পুত্তং আণাপেসি – ‘‘অযং, তাত, কস্সপো নিক্খম্ম পব্বজিত্ৱা বুদ্ধো ভৱিস্সতি, ত্ৱম্পিস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ভৱনিস্সৰণং কৰেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা বোধিসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘উভোপি, সম্ম, পব্বজিস্সামা’’তি আহ. বোধিসত্তো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণি. ততো ৱুড্ঢিং অনুপ্পত্তকালেপি তিস্সো বোধিসত্তং আহ – ‘‘এহি, সম্ম, পব্বজিস্সামা’’তি বোধিসত্তো ন নিক্খমি. তিস্সো ‘‘ন তাৱস্স ঞাণং পৰিপাকং গত’’ন্তি সযং নিক্খম্ম ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞে পব্বতপাদে অস্সমং কাৰাপেত্ৱা ৱসতি. বোধিসত্তোপি অপৰেন সমযেন ঘৰে ঠিতোযেৱ আনাপানস্সতিং পৰিগ্গহেত্ৱা চত্তাৰি ঝানানি অভিঞ্ঞাযো চ উপ্পাদেত্ৱা পাসাদেন বোধিমণ্ডসমীপং গন্ত্ৱা ‘‘পুন পাসাদো যথাঠানেযেৱ পতিট্ঠাতূ’’তি অধিট্ঠাসি, সো সকট্ঠানেযেৱ পতিট্ঠাসি. অপব্বজিতেন কিৰ বোধিমণ্ডং উপগন্তুং ন সক্কাতি. সো পব্বজিত্ৱা বোধিমণ্ডং পত্ৱা নিসীদিত্ৱা সত্ত দিৱসে পধানযোগং কত্ৱা সত্তহি দিৱসেহি সম্মাসম্বোধিং সচ্ছাকাসি.

তদা ইসিপতনে ৱীসতিসহস্সা পব্বজিতা পটিৱসন্তি. অথ কস্সপো ভগৱা তে আমন্তেত্ৱা ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. সুত্তপৰিযোসানে সব্বেৱ অৰহন্তো অহেসুং. সো সুদং ভগৱা ৱীসতিভিক্খুসহস্সপৰিৱুতো তত্থেৱ ইসিপতনে ৱসতি. কিকী চ নং কাসিৰাজা চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠাতি. অথেকদিৱসং বাৰাণসিৱাসী একো পুৰিসো পব্বতে চন্দনসাৰাদীনি গৱেসন্তো তিস্সস্স তাপসস্স অস্সমং পত্ৱা তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. তাপসো তং দিস্ৱা ‘‘কুতো আগতোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘বাৰাণসিতো, ভন্তে’’তি. ‘‘কা তত্থ পৱত্তী’’তি? ‘‘তত্থ, ভন্তে, কস্সপো নাম সম্মাসম্বুদ্ধো উপ্পন্নো’’তি. তাপসো দুল্লভৱচনং সুত্ৱা পীতিসোমনস্সজাতো পুচ্ছি – ‘‘কিং সো আমগন্ধং ভুঞ্জতি, ন ভুঞ্জতী’’তি? ‘‘কো ভন্তে, আমগন্ধো’’তি? ‘‘মচ্ছমংসং আৱুসো’’তি. ‘‘ভগৱা, ভন্তে, মচ্ছমংসং ভুঞ্জতী’’তি. তং সুত্ৱা তাপসো ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা পুন চিন্তেসি – ‘‘গন্ত্ৱা তং পুচ্ছিস্সামি, সচে ‘আমগন্ধং পৰিভুঞ্জামী’তি ৱক্খতি, ততো নং ‘তুম্হাকং, ভন্তে, জাতিযা চ কুলস্স চ গোত্তস্স চ অননুচ্ছৱিকমেত’ন্তি নিৱাৰেত্ৱা তস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ভৱনিস্সৰণং কৰিস্সামী’’তি সল্লহুকং উপকৰণং গহেত্ৱা সব্বত্থ একৰত্তিৱাসেন সাযন্হসমযে বাৰাণসিং পত্ৱা ইসিপতনমেৱ পাৱিসি. ভগৱাপি তস্মিং সমযে ধম্মদেসনত্থায আসনে নিসিন্নোযেৱ হোতি. তাপসো ভগৱন্তং উপসঙ্কম্ম অনভিৱাদেত্ৱা তুণ্হীভূতো একমন্তং অট্ঠাসি. ভগৱা তং দিস্ৱা পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ পটিসম্মোদি. সোপি ‘‘খমনীযং, ভো কস্সপা’’তিআদীনি ৱত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা ভগৱন্তং পুচ্ছি – ‘‘আমগন্ধং, ভো কস্সপ, ভুঞ্জসি, ন ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘নাহং, ব্ৰাহ্মণ, আমগন্ধং ভুঞ্জামী’’তি. ‘‘সাধু, সাধু, ভো কস্সপ, পৰকুণপং অখাদন্তো সুন্দৰমকাসি, যুত্তমেতং ভোতো কস্সপস্স জাতিযা চ কুলস্স চ গোত্তস্স চা’’তি. ততো ভগৱা ‘‘অহং কিলেসে সন্ধায ‘আমগন্ধং ন ভুঞ্জামী’তি ৱদামি, ব্ৰাহ্মণো মচ্ছমংসং পচ্চেতি, যংনূনাহং স্ৱে গামং পিণ্ডায অপৱিসিত্ৱা কিকীৰঞ্ঞো গেহা আভতং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জেয্যং, এৱং আমগন্ধং আৰব্ভ কথা পৱত্তিস্সতি. ততো ব্ৰাহ্মণং ধম্মদেসনায সঞ্ঞাপেস্সামী’’তি দুতিযদিৱসে কালস্সেৱ সৰীৰপৰিকম্মং কত্ৱা গন্ধকুটিং পাৱিসি. ভিক্খূ গন্ধকুটিদ্ৱাৰং পিহিতং দিস্ৱা ‘‘ন ভগৱা অজ্জ ভিক্খূহি সদ্ধিং পৱিসিতুকামো’’তি ঞত্ৱা গন্ধকুটিং পদক্খিণং কত্ৱা পিণ্ডায পৱিসিংসু.

ভগৱাপি গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. তাপসোপি খো পত্তসাকং পচিত্ৱা খাদিত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে নিসীদি. কিকী কাসিৰাজা ভিক্খূ পিণ্ডায চৰন্তে দিস্ৱা ‘‘কুহিং ভগৱা, ভন্তে’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ৱিহাৰে, মহাৰাজা’’তি চ সুত্ৱা নানাব্যঞ্জনৰসমনেকমংসৱিকতিসম্পন্নং ভোজনং ভগৱতো পাহেসি. অমচ্চা ৱিহাৰং নেত্ৱা ভগৱতো আৰোচেত্ৱা দক্খিণোদকং দত্ৱা পৰিৱিসন্তা পঠমং নানামংসৱিকতিসম্পন্নং যাগুং অদংসু, তাপসো দিস্ৱা ‘‘খাদতি নু খো নো’’তি চিন্তেন্তো অট্ঠাসি. ভগৱা তস্স পস্সতোযেৱ যাগুং পিৱন্তো মংসখণ্ডং মুখে পক্খিপি. তাপসো দিস্ৱা কুদ্ধো. পুন যাগুপীতস্স নানাৰসব্যঞ্জনং ভোজনমদংসু, তম্পি গহেত্ৱা ভুঞ্জন্তং দিস্ৱা অতিৱিয কুদ্ধো ‘‘মচ্ছমংসং খাদন্তোযেৱ ‘ন খাদামী’তি ভণতী’’তি. অথ ভগৱন্তং কতভত্তকিচ্চং হত্থপাদে ধোৱিত্ৱা নিসিন্নং উপসঙ্কম্ম ‘‘ভো কস্সপ, মুসা ত্ৱং ভণসি, নেতং পণ্ডিতকিচ্চং. মুসাৱাদো হি গৰহিতো বুদ্ধানং, যেপি তে পব্বতপাদে ৱনমূলফলাদীহি যাপেন্তা ইসযো ৱসন্তি, তেপি মুসা ন ভণন্তী’’তি ৱত্ৱা পুন ইসীনং গুণে গাথায ৱণ্ণেন্তো আহ ‘‘সামাকচিঙ্গূলকচীনকানি চা’’তি.

২৪২. তত্থ সামাকাতি ধুনিত্ৱা ৱা সীসানি উচ্চিনিত্ৱা ৱা গয্হূপগা তিণধঞ্ঞজাতি. তথা চিঙ্গূলকা কণৱীৰপুপ্ফসণ্ঠানসীসা হোন্তি. চীনকানীতি অটৱিপব্বতপাদেসু অৰোপিতজাতা চীনমুগ্গা. পত্তপ্ফলন্তি যংকিঞ্চি হৰিতপণ্ণং. মূলফলন্তি যংকিঞ্চি কন্দমূলং. গৱিপ্ফলন্তি যংকিঞ্চি ৰুক্খৱল্লিফলং. মূলগ্গহণেন ৱা কন্দমূলং, ফলগ্গহণেন ৰুক্খৱল্লিফলং, গৱিপ্ফলগ্গহণেন উদকে জাতসিঙ্ঘাতককসেৰুকাদিফলং ৱেদিতব্বং. ধম্মেন লদ্ধন্তি দূতেয্যপহিণগমনাদিমিচ্ছাজীৱং পহায ৱনে উঞ্ছাচৰিযায লদ্ধং. সতন্তি সন্তো অৰিযা. অস্নমানাতি ভুঞ্জমানা. ন কামকামা অলিকং ভণন্তীতি তে এৱং অমমা অপৰিগ্গহা এতানি সামাকাদীনি ভুঞ্জমানা ইসযো যথা ত্ৱং সাদুৰসাদিকে কামে পত্থযন্তো আমগন্ধং ভুঞ্জন্তোযেৱ ‘‘নাহং, ব্ৰাহ্মণ, আমগন্ধং ভুঞ্জামী’’তি ভণন্তো অলিকং ভণসি, তথা ন কামকামা অলিকং ভণন্তি, কামে কামযন্তা মুসা ন ভণন্তীতি ইসীনং পসংসায ভগৱতো নিন্দং দীপেতি.

২৪৩. এৱং ইসীনং পসংসাপদেসেন ভগৱন্তং নিন্দিত্ৱা ইদানি অত্তনা অধিপ্পেতং নিন্দাৱত্থুং দস্সেত্ৱা নিপ্পৰিযাযেনেৱ ভগৱন্তং নিন্দন্তো আহ ‘‘যদস্নমানো’’তি তত্থ দ-কাৰো পদসন্ধিকৰো. অযং পনত্থো – যং কিঞ্চিদেৱ সসমংসং ৱা তিত্তিৰমংসং ৱা ধোৱনচ্ছেদনাদিনা পুব্বপৰিকম্মেন সুকতং, পচনৱাসনাদিনা পচ্ছাপৰিকম্মেন সুনিট্ঠিতং, ন মাতৰা ন পিতৰা, অপিচ খো পন ‘‘দক্খিণেয্যো অয’’ন্তি মঞ্ঞমানেহি ধম্মকামেহি পৰেহি দিন্নং, সক্কাৰকৰণেন পযতং পণীতমলঙ্কতং, উত্তমৰসতায ওজৱন্ততায থামবলভৰণসমত্থতায চ পণীতং অস্নমানো আহাৰযমানো, ন কেৱলঞ্চ যংকিঞ্চি মংসমেৱ, অপিচ খো পন ইদম্পি সালীনমন্নং ৱিচিতকাড়কং সালিতণ্ডুলোদনং পৰিভুঞ্জমানো সো ভুঞ্জসি, কস্সপ, আমগন্ধং, সো ত্ৱং যংকিঞ্চি মংসং ভুঞ্জমানো ইদঞ্চ সালীনমন্নং পৰিভুঞ্জমানো ভুঞ্জসি, কস্সপ, আমগন্ধন্তি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি.

২৪৪. এৱং আহাৰতো ভগৱন্তং নিন্দিত্ৱা ইদানি মুসাৱাদং আৰোপেত্ৱা নিন্দন্তো আহ ‘‘ন আমগন্ধো…পে… সুসঙ্খতেহী’’তি. তস্সত্থো – পুব্বে মযা পুচ্ছিতো সমানো ‘‘ন আমগন্ধো মম কপ্পতী’’তি ইচ্চেৱ ত্ৱং ভাসসি, এৱং একংসেনেৱ ত্ৱং ভাসসি ব্ৰহ্মবন্ধু ব্ৰাহ্মণগুণৱিৰহিতজাতিমত্তব্ৰাহ্মণাতি পৰিভাসন্তো ভণতি. সালীনমন্নন্তি সালিতণ্ডুলোদনং. পৰিভুঞ্জমানোতি ভুঞ্জমানো. সকুন্তমংসেহি সুসঙ্খতেহীতি তদা ভগৱতো অভিহটং সকুণমংসং নিদ্দিসন্তো ভণতি.

এৱং ভণন্তো এৱ চ ভগৱতো হেট্ঠা পাদতলা পভুতি যাৱ উপৰি কেসগ্গা সৰীৰমুল্লোকেন্তো দ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণাসীতিঅনুব্যঞ্জনসম্পদং ব্যামপ্পভাপৰিক্খেপঞ্চ দিস্ৱা ‘‘এৱৰূপো মহাপুৰিসলক্খণাদিপটিমণ্ডিতকাযো ন মুসা ভণিতুং অৰহতি. অযং হিস্স ভৱন্তৰেপি সচ্চৱাচানিস্সন্দেনেৱ উণ্ণা ভমুকন্তৰে জাতা ওদাতা মুদু তূলসন্নিভা, একেকানি চ লোমকূপেসু লোমানি. স্ৱাযং কথমিদানি মুসা ভণিস্সতি. অদ্ধা অঞ্ঞো ইমস্স আমগন্ধো ভৱিস্সতি, যং সন্ধায এতদৱোচ – ‘নাহং, ব্ৰাহ্মণ, আমগন্ধং ভুঞ্জামী’তি, যংনূনাহং এতং পুচ্ছেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা সঞ্জাতবহুমানো গোত্তেনেৱ আলপন্তো ইমং গাথাসেসং আহ –

‘‘পুচ্ছামি তং কস্সপ এতমত্থং, কথংপকাৰো তৱ আমগন্ধো’’তি.

২৪৫. অথস্স ভগৱা আমগন্ধং ৱিস্সজ্জেতুং ‘‘পাণাতিপাতো’’তি এৱমাদিমাহ. তত্থ পাণাতিপাতোতি পাণৱধো. ৱধছেদবন্ধনন্তি এত্থ সত্তানং দণ্ডাদীহি আকোটনং ৱধো, হত্থপাদাদীনং ছেদনং ছেদো, ৰজ্জুআদীহি বন্ধো বন্ধনং. থেয্যং মুসাৱাদোতি থেয্যঞ্চ মুসাৱাদো চ. নিকতীতি ‘‘দস্সামি, কৰিস্সামী’’তিআদিনা নযেন আসং উপ্পাদেত্ৱা নিৰাসাকৰণং. ৱঞ্চনানীতি অসুৱণ্ণং সুৱণ্ণন্তি গাহাপনাদীনি. অজ্ঝেনকুত্তন্তি নিৰত্থকমনেকগন্থপৰিযাপুণনং. পৰদাৰসেৱনাতি পৰপৰিগ্গহিতাসু চাৰিত্তাপজ্জনং. এসামগন্ধো ন হি মংসভোজনন্তি এস পাণাতিপাতাদিঅকুসলধম্মসমুদাচাৰো আমগন্ধো ৱিস্সগন্ধো কুণপগন্ধো. কিং কাৰণা? অমনুঞ্ঞত্তা কিলেসঅসুচিমিস্সকত্তা সব্ভি জিগুচ্ছিতত্তা পৰমদুগ্গন্ধভাৱাৱহত্তা চ. যে হি উস্সন্নকিলেসা সত্তা, তে তেহি অতিদুগ্গন্ধা হোন্তি, নিক্কিলেসানং মতসৰীৰম্পি দুগ্গন্ধং ন হোতি, তস্মা এসামগন্ধো. মংসভোজনং পন অদিট্ঠমসুতমপৰিসঙ্কিতঞ্চ অনৱজ্জং, তস্মা ন হি মংসভোজনং আমগন্ধোতি.

২৪৬. এৱং ধম্মাধিট্ঠানায দেসনায একেন নযেন আমগন্ধং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ইদানি যস্মা তে তে সত্তা তেহি তেহি আমগন্ধেহি সমন্নাগতা, ন একো এৱ সব্বেহি, ন চ সব্বে একেনেৱ, তস্মা নেসং তে তে আমগন্ধে পকাসেতুং ‘‘যে ইধ কামেসু অসঞ্ঞতা জনা’’তিআদিনা নযেন পুগ্গলাধিট্ঠানায তাৱ দেসনায আমগন্ধে ৱিস্সজ্জেন্তো দ্ৱে গাথাযো অভাসি.

তত্থ যে ইধ কামেসু অসঞ্ঞতা জনাতি যে কেচি ইধ লোকে কামপটিসেৱনসঙ্খাতেসু কামেসু মাতিমাতুচ্ছাদীসুপি মৰিযাদাৱিৰহেন ভিন্নসংৱৰতায অসংযতা পুথুজ্জনা. ৰসেসু গিদ্ধাতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না অনাদীনৱদস্সাৱিনো অনিস্সৰণপঞ্ঞা ৰসে পৰিভুঞ্জন্তি. অসুচিভাৱমস্সিতাতি তায ৰসগিদ্ধিযা ৰসপটিলাভত্থায নানপ্পকাৰমিচ্ছাজীৱসঙ্খাতঅসুচিভাৱমিস্সিতা. নত্থিকদিট্ঠীতি ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিদসৱত্থুকমিচ্ছাদিট্ঠিসমন্নাগতা. ৱিসমাতি ৱিসমেন কাযকম্মাদিনা সমন্নাগতা. দুৰন্নযাতি দুৱিঞ্ঞাপযা সন্দিট্ঠিপৰামাসীআধানগ্গাহীদুপ্পটিনিস্সগ্গিতাসমন্নাগতা. এসামগন্ধোতি এস এতায গাথায পুগ্গলে অধিট্ঠায নিদ্দিট্ঠো ‘‘কামেসু অসংযততা ৰসগিদ্ধতা আজীৱৱিপত্তিনত্থিকদিট্ঠিকাযদুচ্চৰিতাদিৱিসমতা দুৰন্নযভাৱতা’’তি অপৰোপি পুব্বে ৱুত্তেনেৱত্থেন ছব্বিধো আমগন্ধো ৱেদিতব্বো. ন হি মংসভোজনন্তি মংসভোজনং পন যথাৱুত্তেনেৱত্থেন ন আমগন্ধোতি.

২৪৭. দুতিযগাথাযপি যে লূখসাতি যে লূখা নিৰসা, অত্তকিলমথানুযুত্তাতি অত্থো. দাৰুণাতি কক্খড়া দোৱচস্সতাযুত্তা. পিট্ঠিমংসিকাতি পুৰতো মধুৰং ভণিত্ৱা পৰম্মুখে অৱণ্ণভাসিনো. এতে হি অভিমুখং ওলোকেতুমসক্কোন্তা পৰম্মুখানং পিট্ঠিমংসখাদকা ৱিয হোন্তি, তেন ‘‘পিট্ঠিমংসিকা’’তি ৱুচ্চন্তি. মিত্তদ্দুনোতি মিত্তদূহকা, দাৰধনজীৱিতেসু ৱিস্সাসমাপন্নানং মিত্তানং তত্থ মিচ্ছাপটিপজ্জনকাতি ৱুত্তং হোতি. নিক্কৰুণাতি কৰুণাৱিৰহিতা সত্তানং অনত্থকামা. অতিমানিনোতি ‘‘ইধেকচ্চো জাতিযা ৱা…পে… অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ৱত্থুনা পৰে অতিমঞ্ঞতি, যো এৱৰূপো মানো কেতুকম্যতা চিত্তস্সা’’তি (ৱিভ. ৮৮০) এৱং ৱুত্তেন অতিমানেন সমন্নাগতা. অদানসীলাতি অদানপকতিকা, অদানাধিমুত্তা অসংৱিভাগৰতাতি অত্থো. ন চ দেন্তি কস্সচীতি তায চ পন অদানসীলতায যাচিতাপি সন্তা কস্সচি কিঞ্চি ন দেন্তি, অদিন্নপুব্বককুলে মনুস্সসদিসা নিজ্ঝামতণ্হিকপেতপৰাযণা হোন্তি. কেচি পন ‘‘আদানসীলা’’তিপি পঠন্তি, কেৱলং গহণসীলা, কস্সচি পন কিঞ্চি ন দেন্তীতি. এসামগন্ধো ন হি মংসভোজনন্তি এস এতায গাথায পুগ্গলে অধিট্ঠায নিদ্দিট্ঠো ‘‘লূখতা, দাৰুণতা, পিট্ঠিমংসিকতা, মিত্তদূভিতা, নিক্কৰুণতা, অতিমানিতা, অদানসীলতা, অদান’’ন্তি অপৰোপি পুব্বে ৱুত্তেনেৱত্থেন অট্ঠৱিধো আমগন্ধো ৱেদিতব্বো, ন হি মংসভোজনন্তি.

২৪৮. এৱং পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায দ্ৱে গাথাযো ৱত্ৱা পুন তস্স তাপসস্স আসযানুপৰিৱত্তনং ৱিদিত্ৱা ধম্মাধিট্ঠানাযেৱ দেসনায একং গাথং অভাসি. তত্থ কোধো উৰগসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. মদোতি ‘‘জাতিমদো, গোত্তমদো, আৰোগ্যমদো’’তিআদিনা (ৱিভ. ৮৩২) নযেন ৱিভঙ্গে ৱুত্তপ্পভেদো চিত্তস্স মজ্জনভাৱো. থম্ভোতি থদ্ধভাৱো. পচ্চুপট্ঠাপনাতি পচ্চনীকট্ঠাপনা, ধম্মেন নযেন ৱুত্তস্স পটিৱিৰুজ্ঝিত্ৱা ঠানং. মাযাতি ‘‘ইধেকচ্চো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা’’তিআদিনা (ৱিভ. ৮৯৪) নযেন ৱিভঙ্গে ৱিভত্তা কতপাপপটিচ্ছাদনতা. উসূযাতি পৰলাভসক্কাৰাদীসু ইস্সা. ভস্সসমুস্সযোতি সমুস্সিতং ভস্সং, অত্তুক্কংসনতাতি ৱুত্তং হোতি. মানাতিমানোতি ‘‘ইধেকচ্চো জাতিযা ৱা…পে… অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ৱত্থুনা পুব্বকালং পৰেহি সদিসং অত্তানং দহতি, অপৰকালং অত্তানং সেয্যং দহতি, পৰে হীনে দহতি, যো এৱৰূপো মানো…পে… কেতুকম্যতা চিত্তস্সা’’তি (ৱিভ. ৮৮০) ৱিভঙ্গে ৱিভত্তো. অসব্ভি সন্থৱোতি অসপ্পুৰিসেহি সন্থৱো. এসামগন্ধো ন হি মংসভোজনন্তি এস কোধাদি নৱৱিধো অকুসলৰাসি পুব্বে ৱুত্তেনেৱত্থেন আমগন্ধোতি ৱেদিতব্বো, ন হি মংসভোজনন্তি.

২৪৯. এৱং ধম্মাধিট্ঠানায দেসনায নৱৱিধং আমগন্ধং দস্সেত্ৱা পুনপি পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায আমগন্ধে ৱিস্সজ্জেন্তো তিস্সো গাথাযো অভাসি. তত্থ যে পাপসীলাতি যে পাপসমাচাৰতায ‘‘পাপসীলা’’তি লোকে পাকটা. ইণঘাতসূচকাতি ৱসলসুত্তে ৱুত্তনযেন ইণং গহেত্ৱা তস্স অপ্পদানেন ইণঘাতা, পেসুঞ্ঞেন সূচকা চ. ৱোহাৰকূটা ইধ পাটিৰূপিকাতি ধম্মট্টট্ঠানে ঠিতা লঞ্জং গহেত্ৱা সামিকে পৰাজেন্তা কূটেন ৱোহাৰেন সমন্নাগতত্তা ৱোহাৰকূটা, ধম্মট্ঠপটিৰূপকত্তা পাটিৰূপিকা. অথ ৱা ইধাতি সাসনে. পাটিৰূপিকাতি দুস্সীলা. তে হি যস্মা নেসং ইৰিযাপথসম্পদাদীহি সীলৱন্তপটিৰূপং অত্থি, তস্মা পটিৰূপা, পটিৰূপা এৱ পাটিৰূপিকা. নৰাধমা যেধ কৰোন্তি কিব্বিসন্তি যে ইধ লোকে নৰাধমা মাতাপিতূসু বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধাদীসু চ মিচ্ছাপটিপত্তিসঞ্ঞিতং কিব্বিসং কৰোন্তি. এসামগন্ধো ন হি মংসভোজনন্তি এস এতায গাথায পুগ্গলে অধিট্ঠায নিদ্দিট্ঠো ‘‘পাপসীলতা, ইণঘাততা, সূচকতা, ৱোহাৰকূটতা, পাটিৰূপিকতা, কিব্বিসকাৰিতা’’তি অপৰোপি পুব্বে ৱুত্তেনেৱত্থেন ছব্বিধো আমগন্ধো ৱেদিতব্বো, ন হি মংসভোজনন্তি.

২৫০. যে ইধ পাণেসু অসঞ্ঞতা জনাতি যে জনা ইধলোকে পাণেসু যথাকামচাৰিতায সতম্পি সহস্সম্পি মাৰেত্ৱা অনুদ্দযামত্তস্সাপি অকৰণেন অসংযতা. পৰেসমাদায ৱিহেসমুয্যুতাতি পৰেসং সন্তকং আদায ধনং ৱা জীৱিতং ৱা ততো ‘‘মা এৱং কৰোথা’’তি যাচন্তানং ৱা নিৱাৰেন্তানং ৱা পাণিলেড্ডুদণ্ডাদীহি ৱিহেসং উয্যুতা. পৰে ৱা সত্তে সমাদায ‘‘অজ্জ দস, অজ্জ ৱীস’’ন্তি এৱং সমাদিযিত্ৱা তেসং ৱধবন্ধনাদীহি ৱিহেসমুয্যুতা. দুস্সীললুদ্দাতি নিস্সীলা চ দুৰাচাৰত্তা, লুদ্দা চ কুৰূৰকম্মন্তা লোহিতপাণিতায, মচ্ছঘাতকমিগবন্ধকসাকুণিকাদযো ইধাধিপ্পেতা. ফৰুসাতি ফৰুসৱাচা. অনাদৰাতি ‘‘ইদানি ন কৰিস্সাম, ৱিৰমিস্সাম এৱৰূপা’’তি এৱং আদৰৱিৰহিতা. এসামগন্ধো ন হি মংসভোজনন্তি এস এতায গাথায পুগ্গলে অধিট্ঠায নিদ্দিট্ঠো ‘‘পাণাতিপাতো ৱধছেদবন্ধন’’ন্তিআদিনা নযেন পুব্বে ৱুত্তো চ অৱুত্তো চ ‘‘পাণেসু অসংযততা পৰেসং ৱিহেসতা দুস্সীলতা লুদ্দতা ফৰুসতা অনাদৰো’’তি ছব্বিধো আমগন্ধো ৱেদিতব্বো, ন হি মংসভোজনন্তি. পুব্বে ৱুত্তম্পি হি সোতূনং সোতুকামতায অৱধাৰণতায দড়্হীকৰণতাযাতি এৱমাদীহি কাৰণেহি পুন ৱুচ্চতি. তেনেৱ চ পৰতো ৱক্খতি ‘‘ইচ্চেতমত্থং ভগৱা পুনপ্পুনং, অক্খাসি নং ৱেদযি মন্তপাৰগূ’’তি.

২৫১. এতেসু গিদ্ধা ৱিৰুদ্ধাতিপাতিনোতি এতেসু পাণেসু গেধেন গিদ্ধা, দোসেন ৱিৰুদ্ধা, মোহেন আদীনৱং অপস্সন্তা পুনপ্পুনং অজ্ঝাচাৰপ্পত্তিযা অতিপাতিনো, এতেসু ৱা ‘‘পাণাতিপাতো ৱধছেদবন্ধন’’ন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তেসু পাপকম্মেসু যথাসম্ভৱং যে গেধৱিৰোধাতিপাতসঙ্খাতা ৰাগদোসমোহা, তেহি গিদ্ধা ৱিৰুদ্ধা অতিপাতিনো চ. নিচ্চুয্যুতাতি অকুসলকৰণে নিচ্চং উয্যুতা, কদাচি পটিসঙ্খায অপ্পটিৱিৰতা. পেচ্চাতি অস্মা লোকা পৰং গন্ত্ৱা. তমং ৱজন্তি যে, পতন্তি সত্তা নিৰযং অৱংসিৰাতি যে লোকন্তৰিকন্ধকাৰসঙ্খাতং নীচকুলতাদিভেদং ৱা তমং ৱজন্তি, যে চ পতন্তি সত্তা অৱীচিআদিভেদং নিৰযং অৱংসিৰা অধোগতসীসা. এসামগন্ধোতি তেসং সত্তানং তমৱজননিৰযপতনহেতু এস গেধৱিৰোধাতিপাতভেদো সব্বামগন্ধমূলভূতো যথাৱুত্তেনত্থেন তিৱিধো আমগন্ধো. ন হি মংসভোজনন্তি মংসভোজনং পন ন আমগন্ধোতি.

২৫২. এৱং ভগৱা পৰমত্থতো আমগন্ধং ৱিস্সজ্জেত্ৱা দুগ্গতিমগ্গভাৱঞ্চস্স পকাসেত্ৱা ইদানি যস্মিং মচ্ছমংসভোজনে তাপসো আমগন্ধসঞ্ঞী দুগ্গতিমগ্গসঞ্ঞী চ হুত্ৱা তস্স অভোজনেন সুদ্ধিকামো হুত্ৱা তং ন ভুঞ্জতি, তস্স চ অঞ্ঞস্স চ তথাৱিধস্স সোধেতুং অসমত্থভাৱং দস্সেন্তো ‘‘ন মচ্ছমংস’’ন্তি ইমং ছপ্পদং গাথমাহ. তত্থ সব্বপদানি অন্তিমপাদেন যোজেতব্বানি – ন মচ্ছমংসং সোধেতি মচ্চং অৱিতিণ্ণকঙ্খং, ন আহুতিযঞ্ঞমুতূপসেৱনা সোধেতি মচ্চং অৱিতিণ্ণকঙ্খন্তি এৱং. এত্থ চ ন মচ্ছমংসন্তি অখাদিযমানং মচ্ছমংসং ন সোধেতি, তথা অনাসকত্তন্তি এৱং পোৰাণা ৱণ্ণেন্তি. এৱং পন সুন্দৰতৰং সিযা ‘‘ন মচ্ছমংসানং অনাসকত্তং ন মচ্ছমংসানানাসকত্তং, মচ্ছমংসানং অনাসকত্তং ন সোধেতি, মচ্চ’’ন্তি অথাপি সিযা, এৱং সন্তে অনাসকত্তং ওহীযতীতি? তঞ্চ ন, অমৰতপেন সঙ্গহিতত্তা. ‘‘যে ৱাপি লোকে অমৰা বহূ তপা’’তি এত্থ হি সব্বোপি ৱুত্তাৱসেসো অত্তকিলমথো সঙ্গহং গচ্ছতীতি. নগ্গিযন্তি অচেলকত্তং. মুণ্ডিযন্তি মুণ্ডভাৱো. জটাজল্লন্তি জটা চ ৰজোজল্লঞ্চ. খৰাজিনানীতি খৰানি অজিনচম্মানি. অগ্গিহুত্তস্সুপসেৱনাতি অগ্গিপাৰিচাৰিযা. অমৰাতি অমৰভাৱপত্থনতায পৱত্তকাযকিলেসা. বহূতি উক্কুটিকপ্পধানাদিভেদতো অনেকে. তপাতি সৰীৰসন্তাপা. মন্তাতি ৱেদা. আহুতীতি অগ্গিহোমকম্মং. যঞ্ঞমুতূপসেৱনাতি অস্সমেধাদিযঞ্ঞা চ উতূপসেৱনা চ. উতূপসেৱনা নাম গিম্হে আতপট্ঠানসেৱনা, ৱস্সে ৰুক্খমূলসেৱনা, হেমন্তে জলপ্পৱেসসেৱনা. ন সোধেন্তি মচ্চং অৱিতিণ্ণকঙ্খন্তি কিলেসসুদ্ধিযা ৱা ভৱসুদ্ধিযা ৱা অৱিতিণ্ণৱিচিকিচ্ছং মচ্চং ন সোধেন্তি. কঙ্খামলে হি সতি ন ৱিসুদ্ধো হোতি, ত্ৱঞ্চ সকঙ্খোযেৱাতি. এত্থ চ ‘‘অৱিতিণ্ণকঙ্খ’’ন্তি এতং ‘‘ন মচ্ছমংস’’ন্তিআদীনি সুত্ৱা ‘‘কিং নু খো মচ্ছমংসানং অভোজনাদিনা সিযা ৱিসুদ্ধিমগ্গো’’তি তাপসস্স কঙ্খায উপ্পন্নায ভগৱতা ৱুত্তং সিযাতি নো অধিপ্পাযো. যা চস্স ‘‘সো মচ্ছমংসং ভুঞ্জতী’’তি সুত্ৱাৱ বুদ্ধে কঙ্খা উপ্পন্না, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং.

২৫৩. এৱং মচ্ছমংসানাসকত্তাদীনং সোধেতুং অসমত্থভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি সোধেতুং সমত্থে ধম্মে দস্সেন্তো ‘‘সোতেসু গুত্তো’’তি ইমং গাথমাহ. তত্থ সোতেসূতি ছসু ইন্দ্ৰিযেসু. গুত্তোতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰগুত্তিযা সমন্নাগতো. এত্তাৱতা ইন্দ্ৰিযসংৱৰপৰিৱাৰসীলং দস্সেতি. ৱিদিতিন্দ্ৰিযো চৰেতি ঞাতপৰিঞ্ঞায ছড়িন্দ্ৰিযানি ৱিদিত্ৱা পাকটানি কত্ৱা চৰেয্য, ৱিহৰেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. এত্তাৱতা ৱিসুদ্ধসীলস্স নামৰূপপৰিচ্ছেদং দস্সেতি. ধম্মে ঠিতোতি অৰিযমগ্গেন অভিসমেতব্বচতুসচ্চধম্মে ঠিতো. এতেন সোতাপত্তিভূমিং দস্সেতি. অজ্জৱমদ্দৱে ৰতোতি উজুভাৱে চ মুদুভাৱে চ ৰতো. এতেন সকদাগামিভূমিং দস্সেতি. সকদাগামী হি কাযৱঙ্কাদিকৰানং চিত্তথদ্ধভাৱকৰানঞ্চ ৰাগদোসানং তনুভাৱা অজ্জৱমদ্দৱে ৰতো হোতি. সঙ্গাতিগোতি ৰাগদোসসঙ্গাতিগো. এতেন অনাগামিভূমিং দস্সেতি. সব্বদুক্খপ্পহীনোতি সব্বস্স ৱট্টদুক্খস্স হেতুপ্পহানেন পহীনসব্বদুক্খো. এতেন অৰহত্তভূমিং দস্সেতি. ন লিপ্পতি দিট্ঠসুতেসু ধীৰোতি সো এৱং অনুপুব্বেন অৰহত্তং পত্তো ধিতিসম্পদায ধীৰো দিট্ঠসুতেসু ধম্মেসু কেনচি কিলেসেন ন লিপ্পতি. ন কেৱলঞ্চ দিট্ঠসুতেসু, মুতৱিঞ্ঞাতেসু চ ন লিপ্পতি, অঞ্ঞদত্থু পৰমৱিসুদ্ধিপ্পত্তো হোতীতি অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি.

২৫৪-৫. ইতো পৰং ‘‘ইচ্চেতমত্থ’’ন্তি দ্ৱে গাথা সঙ্গীতিকাৰেহি ৱুত্তা. তাসমত্থো – ইতি ভগৱা কস্সপো এতমত্থং পুনপ্পুনং অনেকাহি গাথাহি ধম্মাধিট্ঠানায পুগ্গলাধিট্ঠানায চ দেসনায যাৱ তাপসো অঞ্ঞাসি, তাৱ সো অক্খাসি কথেসি ৱিত্থাৰেসি. নং ৱেদযি মন্তপাৰগূতি সোপি তঞ্চ অত্থং মন্তপাৰগূ, ৱেদপাৰগূ, তিস্সো ব্ৰাহ্মণো ৱেদযি অঞ্ঞাসি. কিং কাৰণা? যস্মা অত্থতো চ পদতো চ দেসনানযতো চ চিত্ৰাহি গাথাহি মুনী পকাসযি. কীদিসো? নিৰামগন্ধো অসিতো দুৰন্নযো, আমগন্ধকিলেসাভাৱা নিৰামগন্ধো, তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযাভাৱা অসিতো, বাহিৰদিট্ঠিৱসেন ‘‘ইদং সেয্যো ইদং ৱৰ’’ন্তি কেনচি নেতুং অসক্কুণেয্যত্তা দুৰন্নযো. এৱং পকাসিতৱতো চস্স সুত্ৱান বুদ্ধস্স সুভাসিতং পদং সুকথিতং ধম্মদেসনং সুত্ৱা নিৰামগন্ধং নিক্কিলেসযোগং, সব্বদুক্খপ্পনূদনং সব্বৱট্টদুক্খপ্পনূদনং, নীচমনো নীচচিত্তো হুত্ৱা ৱন্দি তথাগতস্স, তিস্সো ব্ৰাহ্মণো তথাগতস্স পাদে পঞ্চপতিট্ঠিতং কত্ৱা ৱন্দি. তত্থেৱ পব্বজ্জমৰোচযিত্থাতি তত্থেৱ চ নং আসনে নিসিন্নং কস্সপং ভগৱন্তং তিস্সো তাপসো পব্বজ্জমৰোচযিত্থ, অযাচীতি ৱুত্তং হোতি. তং ভগৱা ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি আহ. সো তঙ্খণংযেৱ অট্ঠপৰিক্খাৰযুত্তো হুত্ৱা আকাসেনাগন্ত্ৱা ৱস্সসতিকত্থেৰো ৱিয ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা কতিপাহেনেৱ সাৱকপাৰমিঞাণং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা তিস্সো নাম অগ্গসাৱকো অহোসি, পুন দুতিযো ভাৰদ্ৱাজো নাম. এৱং তস্স ভগৱতো তিস্সভাৰদ্ৱাজং নাম সাৱকযুগং অহোসি.

অম্হাকং পন ভগৱা যা চ তিস্সেন ব্ৰাহ্মণেন আদিতো তিস্সো গাথা ৱুত্তা, যা চ কস্সপেন ভগৱতা মজ্ঝে নৱ, যা চ তদা সঙ্গীতিকাৰেহি অন্তে দ্ৱে, তা সব্বাপি চুদ্দস গাথা আনেত্ৱা পৰিপুণ্ণং কত্ৱা ইমং আমগন্ধসুত্তং আচৰিযপ্পমুখানং পঞ্চন্নং তাপসসতানং আমগন্ধং ব্যাকাসি. তং সুত্ৱা সো ব্ৰাহ্মণো তথেৱ নীচমনো হুত্ৱা ভগৱতো পাদে ৱন্দিত্ৱা পব্বজ্জং যাচি সদ্ধিং পৰিসায. ‘‘এথ ভিক্খৱো’’তি ভগৱা অৱোচ. তে তথেৱ এহিভিক্খুভাৱং পত্ৱা আকাসেনাগন্ত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা কতিপাহেনেৱ সব্বেৱ অগ্গফলে অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসূতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায আমগন্ধসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.