১২. মুনিসুত্তৱণ্ণনা

২০৯. সন্থৱাতো ভযং জাতন্তি মুনিসুত্তং. কা উপ্পত্তি? ন সব্বস্সেৱ সুত্তস্স একা উপ্পত্তি, অপিচেত্থ আদিতো তাৱ চতুন্নং গাথানং অযমুপ্পত্তি – ভগৱতি কিৰ সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে গামকাৱাসে অঞ্ঞতৰা দুগ্গতিত্থী মতপতিকা পুত্তং ভিক্খূসু পব্বাজেত্ৱা অত্তনাপি ভিক্খুনীসু পব্বজি. তে উভোপি সাৱত্থিযং ৱস্সং উপগন্ত্ৱা অভিণ্হং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স দস্সনকামা অহেসুং. মাতা কিঞ্চি লভিত্ৱা পুত্তস্স হৰতি, পুত্তোপি মাতু. এৱং সাযম্পি পাতোপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমাগন্ত্ৱা লদ্ধং লদ্ধং সংৱিভজমানা, সম্মোদমানা, সুখদুক্খং পুচ্ছমানা, নিৰাসঙ্কা অহেসুং. তেসং এৱং অভিণ্হদস্সনেন সংসগ্গো উপ্পজ্জি, সংসগ্গা ৱিস্সাসো, ৱিস্সাসা ওতাৰো, ৰাগেন ওতিণ্ণচিত্তানং পব্বজিতসঞ্ঞা চ মাতুপুত্তসঞ্ঞা চ অন্তৰধাযি. ততো মৰিযাদৱীতিক্কমং কত্ৱা অসদ্ধম্মং পটিসেৱিংসু, অযসপ্পত্তা চ ৱিব্ভমিত্ৱা অগাৰমজ্ঝে ৱসিংসু. ভিক্খূ ভগৱতো আৰোচেসুং. ‘‘কিং নু সো, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসো মঞ্ঞতি ন মাতা পুত্তে সাৰজ্জতি, পুত্তো ৱা পন মাতৰী’’তি গৰহিত্ৱা ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একৰূপম্পি সমনুপস্সামী’’তিআদিনা (অ. নি. ৫.৫৫) অৱসেসসুত্তেনপি ভিক্খূ সংৱেজেত্ৱা ‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে –

‘‘ৱিসং যথা হলাহলং, তেলং পক্কুথিতং যথা;

তম্বলোহৱিলীনংৱ, মাতুগামং ৱিৱজ্জযে’’তি চ. –

ৱত্ৱা পুন ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং – ‘‘সন্থৱাতো ভযং জাত’’ন্তি ইমা অত্তুপনাযিকা চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ সন্থৱো তণ্হাদিট্ঠিমিত্তভেদেন তিৱিধোতি পুব্বে ৱুত্তো. ইধ তণ্হাদিট্ঠিসন্থৱো অধিপ্পেতো. তং সন্ধায ভগৱা আহ – ‘‘পস্সথ, ভিক্খৱে, যথা ইদং তস্স মোঘপুৰিসস্স সন্থৱাতো ভযং জাত’’ন্তি. তঞ্হি তস্স অভিণ্হদস্সনকামতাদিতণ্হায বলৱকিলেসভযং জাতং, যেন সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তো মাতৰি ৱিপ্পটিপজ্জি. অত্তানুৱাদাদিকং ৱা মহাভযং, যেন সাসনং ছড্ডেত্ৱা ৱিব্ভন্তো. নিকেতাতি ‘‘ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা খো, গহপতি, ‘নিকেতসাৰী’তি ৱুচ্চতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৩.৩) নযেন ৱুত্তা আৰম্মণপ্পভেদা. জাযতে ৰজোতি ৰাগদোসমোহৰজো জাযতে. কিং ৱুত্তং হোতি? ন কেৱলঞ্চ তস্স সন্থৱাতো ভযং জাতং, অপিচ খো পন যদেতং কিলেসানং নিৱাসট্ঠেন সাসৱাৰম্মণং ‘‘নিকেত’’ন্তি ৱুচ্চতি, ইদানিস্স ভিন্নসংৱৰত্তা অতিক্কন্তমৰিযাদত্তা সুট্ঠুতৰং ততো নিকেতা জাযতে ৰজো, যেন সংকিলিট্ঠচিত্তো অনযব্যসনং পাপুণিস্সতি. অথ ৱা পস্সথ, ভিক্খৱে, যথা ইদং তস্স মোঘপুৰিসস্স সন্থৱাতো ভযং জাতং, যথা চ সব্বপুথুজ্জনানং নিকেতা জাযতে ৰজোতি এৱম্পেতং পদদ্ৱযং যোজেতব্বং.

সব্বথা পন ইমিনা পুৰিমদ্ধেন ভগৱা পুথুজ্জনদস্সনং গৰহিত্ৱা অত্তনো দস্সনং পসংসন্তো ‘‘অনিকেত’’ন্তি পচ্ছিমদ্ধমাহ. তত্থ যথাৱুত্তনিকেতপটিক্খেপেন অনিকেতং, সন্থৱপটিক্খেপেন চ অসন্থৱং ৱেদিতব্বং. উভযম্পেতং নিব্বানস্সাধিৱচনং. এতং ৱে মুনিদস্সনন্তি এতং অনিকেতমসন্থৱং বুদ্ধমুনিনা দিট্ঠন্তি অত্থো. তত্থ ৱেতি ৱিম্হযত্থে নিপাতো দট্ঠব্বো. তেন চ যং নাম নিকেতসন্থৱৱসেন মাতাপুত্তেসু ৱিপ্পটিপজ্জমানেসু অনিকেতমসন্থৱং, এতং মুনিনা দিট্ঠং অহো অব্ভুতন্তি অযমধিপ্পাযো সিদ্ধো হোতি. অথ ৱা মুনিনো দস্সনন্তিপি মুনিদস্সনং, দস্সনং নাম খন্তি ৰুচি, খমতি চেৱ ৰুচ্চতি চাতি অত্থো.

২১০. দুতিযগাথায যো জাতমুচ্ছিজ্জাতি যো কিস্মিঞ্চিদেৱ ৱত্থুস্মিং জাতং ভূতং নিব্বত্তং কিলেসং যথা উপ্পন্নাকুসলপ্পহানং হোতি, তথা ৱাযমন্তো তস্মিং ৱত্থুস্মিং পুন অনিব্বত্তনৱসেন উচ্ছিন্দিত্ৱা যো অনাগতোপি কিলেসো তথাৰূপপ্পচ্চযসমোধানে নিব্বত্তিতুং অভিমুখীভূতত্তা ৱত্তমানসমীপে ৱত্তমানলক্খণেন ‘‘জাযন্তো’’তি ৱুচ্চতি, তঞ্চ ন ৰোপযেয্য জাযন্তং, যথা অনুপ্পন্নাকুসলানুপ্পাদো হোতি, তথা ৱাযমন্তো ন নিব্বত্তেয্যাতি অত্থো. কথঞ্চ ন নিব্বত্তেয্য? অস্স নানুপ্পৱেচ্ছে, যেন পচ্চযেন সো নিব্বত্তেয্য তং নানুপ্পৱেসেয্য ন সমোধানেয্য. এৱং সম্ভাৰৱেকল্লকৰণেন তং ন ৰোপযেয্য জাযন্তং. অথ ৱা যস্মা মগ্গভাৱনায অতীতাপি কিলেসা উচ্ছিজ্জন্তি আযতিং ৱিপাকাভাৱেন ৱত্তমানাপি ন ৰোপীযন্তি তদভাৱেন, অনাগতাপি চিত্তসন্ততিং নানুপ্পৱেসীযন্তি উপ্পত্তিসামত্থিযৱিঘাতেন, তস্মা যো অৰিযমগ্গভাৱনায জাতমুচ্ছিজ্জ ন ৰোপযেয্য জাযন্তং, অনাগতম্পি চস্স জাযন্তস্স নানুপ্পৱেচ্ছে, তমাহু একং মুনিনং চৰন্তং, সো চ অদ্দক্খি সন্তিপদং মহেসীতি এৱম্পেত্থ যোজনা ৱেদিতব্বা. একন্তনিক্কিলেসতায একং, সেট্ঠট্ঠেন ৱা একং. মুনিনন্তি মুনিং, মুনীসু ৱা একং. চৰন্তন্তি সব্বাকাৰপৰিপূৰায লোকত্থচৰিযায অৱসেসচৰিযাহি চ চৰন্তং. অদ্দক্খীতি অদ্দস. সোতি যো জাতমুচ্ছিজ্জ অৰোপনে অননুপ্পৱেসনে চ সমত্থতায ‘‘ন ৰোপযেয্য জাযন্তমস্স নানুপ্পৱেচ্ছে’’তি ৱুত্তো বুদ্ধমুনি. সন্তিপদন্তি সন্তিকোট্ঠাসং, দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতৱিপস্সনানিব্বানভেদাসু তীসু সম্মুতিসন্তি, তদঙ্গসন্তি, অচ্চন্তসন্তীসু সেট্ঠং এৱং অনুপসন্তে লোকে অচ্চন্তসন্তিং অদ্দস মহেসীতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.

২১১. ততিযগাথায সঙ্খাযাতি গণযিত্ৱা, পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ৱীমংসিত্ৱা যথাভূততো ঞত্ৱা, দুক্খপৰিঞ্ঞায পৰিজানিত্ৱাতি অত্থো. ৱত্থূনীতি যেসু এৱমযং লোকো সজ্জতি, তানি খন্ধাযতনধাতুভেদানি কিলেসট্ঠানানি. পমায বীজন্তি যং তেসং ৱত্থূনং বীজং অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণং, তং পমায হিংসিত্ৱা, বাধিত্ৱা, সমুচ্ছেদপ্পহানেন পজহিত্ৱাতি অত্থো. সিনেহমস্স নানুপ্পৱেচ্ছেতি যেন তণ্হাদিট্ঠিসিনেহেন সিনেহিতং তং বীজং আযতিং পটিসন্ধিৱসেন তং যথাৱুত্তং ৱত্থুসস্সং ৱিৰুহেয্য, তং সিনেহমস্স নানুপ্পৱেচ্ছে, তপ্পটিপক্খায মগ্গভাৱনায তং নানুপ্পৱেসেয্যাতি অত্থো. স ৱে মুনি জাতিখযন্তদস্সীতি সো এৱৰূপো বুদ্ধমুনি নিব্বানসচ্ছিকিৰিযায জাতিযা চ মৰণস্স চ অন্তভূতস্স নিব্বানস্স দিট্ঠত্তা জাতিক্খযন্তদস্সী তক্কং পহায ন উপেতি সঙ্খং. ইমায চতুসচ্চভাৱনায নৱপ্পভেদম্পি অকুসলৱিতক্কং পহায সউপাদিসেসনিব্বানধাতুং পত্ৱা লোকত্থচৰিযং কৰোন্তো অনুপুব্বেন চৰিমৱিঞ্ঞাণক্খযা অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুপ্পত্তিযা ‘‘দেৱো ৱা মনুস্সো ৱা’’তি ন উপেতি সঙ্খং. অপৰিনিব্বুতো এৱ ৱা যথা কামৱিতক্কাদিনো ৱিতক্কস্স অপ্পহীনত্তা ‘‘অযং পুগ্গলো ৰত্তো’’তি ৱা ‘‘দুট্ঠো’’তি ৱা সঙ্খং উপেতি, এৱং তক্কং পহায ন উপেতি সঙ্খন্তি এৱম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

২১২. চতুত্থগাথায অঞ্ঞাযাতি অনিচ্চাদিনযেন জানিত্ৱা. সব্বানীতি অনৱসেসানি, নিৱেসনানীতি কামভৱাদিকে ভৱে. নিৱসন্তি হি তেসু সত্তা, তস্মা ‘‘নিৱেসনানী’’তি ৱুচ্চন্তি. অনিকামযং অঞ্ঞতৰম্পি তেসন্তি এৱং দিট্ঠাদীনৱত্তা তেসং নিৱেসনানং একম্পি অপত্থেন্তো সো এৱৰূপো বুদ্ধমুনি মগ্গভাৱনাবলেন তণ্হাগেধস্স ৱিগতত্তা ৱীতগেধো, ৱীতগেধত্তা এৱ চ অগিদ্ধো, ন যথা একে অৱীতগেধা এৱ সমানা ‘‘অগিদ্ধম্হা’’তি পটিজানন্তি, এৱং. নাযূহতীতি তস্স তস্স নিৱেসনস্স নিব্বত্তকং কুসলং ৱা অকুসলং ৱা ন কৰোতি. কিং কাৰণা? পাৰগতো হি হোতি, যস্মা এৱৰূপো সব্বনিৱেসনানং পাৰং নিব্বানং গতো হোতীতি অত্থো.

এৱং পঠমগাথায পুথুজ্জনদস্সনং গৰহিত্ৱা অত্তনো দস্সনং পসংসন্তো দুতিযগাথায যেহি কিলেসেহি পুথুজ্জনো অনুপসন্তো হোতি, তেসং অভাৱেন অত্তনো সন্তিপদাধিগমং পসংসন্তো ততিযগাথায যেসু ৱত্থূসু পুথুজ্জনো তক্কং অপ্পহায তথা তথা সঙ্খং উপেতি, তেসু চতুসচ্চভাৱনায তক্কং পহায অত্তনো সঙ্খানুপগমনং পসংসন্তো চতুত্থগাথায আযতিম্পি যানি নিৱেসনানি কামযমানো পুথুজ্জনো ভৱতণ্হায আযূহতি, তেসু তণ্হাভাৱেন অত্তনো অনাযূহনং পসংসন্তো চতূহি গাথাহি অৰহত্তনিকূটেনেৱ একট্ঠুপ্পত্তিকং দেসনং নিট্ঠাপেসি.

২১৩. সব্বাভিভুন্তি কা উপ্পত্তি? মহাপুৰিসো মহাভিনিক্খমনং কত্ৱা অনুপুব্বেন সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা ধম্মচক্কপ্পৱত্তনত্থায বাৰাণসিং গচ্ছন্তো বোধিমণ্ডস্স চ গযায চ অন্তৰে উপকেনাজীৱকেন সমাগচ্ছি. তেন চ ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো, ইন্দ্ৰিযানী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৮৫; মহাৱ. ১১) নযেন পুট্ঠো ‘‘সব্বাভিভূ’’তিআদীনি আহ. উপকো ‘‘হুপেয্যাৱুসো’’তি ৱত্ৱা, সীসং ওকম্পেত্ৱা, উম্মগ্গং গহেত্ৱা পক্কামি. অনুক্কমেন চ ৱঙ্কহাৰজনপদে অঞ্ঞতৰং মাগৱিকগামং পাপুণি. তমেনং মাগৱিকজেট্ঠকো দিস্ৱা – ‘‘অহো অপ্পিচ্ছো সমণো ৱত্থম্পি ন নিৱাসেতি, অযং লোকে অৰহা’’তি ঘৰং নেত্ৱা মংসৰসেন পৰিৱিসিত্ৱা ভুত্তাৱিঞ্চ নং সপুত্তদাৰো ৱন্দিত্ৱা ‘‘ইধেৱ, ভন্তে, ৱসথ, অহং পচ্চযেন উপট্ঠহিস্সামী’’তি নিমন্তেত্ৱা, ৱসনোকাসং কত্ৱা অদাসি. সো তত্থ ৱসতি.

মাগৱিকো গিম্হকালে উদকসম্পন্নে সীতলে পদেসে চৰিতুং দূৰং অপক্কন্তেসু মিগেসু তত্থ গচ্ছন্তো ‘‘অম্হাকং অৰহন্তং সক্কচ্চং উপট্ঠহস্সূ’’তি ছাৱং নাম ধীতৰং আণাপেত্ৱা অগমাসি সদ্ধিং পুত্তভাতুকেহি. সা চস্স ধীতা দস্সনীযা হোতি কোট্ঠাসসম্পন্না. দুতিযদিৱসে উপকো ঘৰং আগতো তং দাৰিকং সব্বং উপচাৰং কত্ৱা, পৰিৱিসিতুং উপগতং দিস্ৱা, ৰাগেন অভিভূতো ভুঞ্জিতুম্পি অসক্কোন্তো ভাজনেন ভত্তং আদায ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা, ভত্তং একমন্তে নিক্খিপিত্ৱা – ‘‘সচে ছাৱং লভামি, জীৱামি, নো চে, মৰামী’’তি নিৰাহাৰো সযি. সত্তমে দিৱসে মাগৱিকো আগন্ত্ৱা ধীতৰং উপকস্স পৱত্তিং পুচ্ছি. সা – ‘‘একদিৱসমেৱ আগন্ত্ৱা পুন নাগতপুব্বো’’তি আহ. মাগৱিকো ‘‘আগতৱেসেনেৱ নং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছিস্সামী’’তি তঙ্খণঞ্ঞেৱ গন্ত্ৱা – ‘‘কিং, ভন্তে, অফাসুক’’ন্তি পাদে পৰামসন্তো পুচ্ছি. উপকো নিত্থুনন্তো পৰিৱত্ততিযেৱ. সো ‘‘ৱদ, ভন্তে, যং মযা সক্কা কাতুং, সব্বং কৰিস্সামী’’তি আহ. উপকো – ‘‘সচে ছাৱং লভামি, জীৱামি, নো চে, ইধেৱ মৰণং সেয্যো’’তি আহ. ‘‘জানাসি পন, ভন্তে, কিঞ্চি সিপ্প’’ন্তি? ‘‘ন জানামী’’তি. ‘‘ন, ভন্তে, কিঞ্চি সিপ্পং অজানন্তেন সক্কা ঘৰাৱাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি? সো আহ – ‘‘নাহং কিঞ্চি সিপ্পং জানামি, অপিচ তুম্হাকং মংসহাৰকো ভৱিস্সামি, মংসঞ্চ ৱিক্কিণিস্সামী’’তি. মাগৱিকোপি ‘‘অম্হাকং এতদেৱ ৰুচ্চতী’’তি উত্তৰসাটকং দত্ৱা, ঘৰং আনেত্ৱা ধীতৰং অদাসি. তেসং সংৱাসমন্ৱায পুত্তো ৱিজাযি. সুভদ্দোতিস্স নামং অকংসু. ছাৱা পুত্ততোসনগীতেন উপকং উপ্পণ্ডেসি. সো তং অসহন্তো ‘‘ভদ্দে, অহং অনন্তজিনস্স সন্তিকং গচ্ছামী’’তি মজ্ঝিমদেসাভিমুখো পক্কামি.

ভগৱা চ তেন সমযেন সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনমহাৱিহাৰে. অথ খো ভগৱা পটিকচ্চেৱ ভিক্খূ আণাপেসি – ‘‘যো, ভিক্খৱে, অনন্তজিনোতি পুচ্ছমানো আগচ্ছতি, তস্স মং দস্সেয্যাথা’’তি. উপকোপি খো অনুপুব্বেনেৱ সাৱত্থিং আগন্ত্ৱা ৱিহাৰমজ্ঝে ঠত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ৱিহাৰে মম সহাযো অনন্তজিনো নাম অত্থি, সো কুহিং ৱসতী’’তি পুচ্ছি. তং ভিক্খূ ভগৱতো সন্তিকং নযিংসু. ভগৱা তস্সানুৰূপং ধম্মং দেসেসি. সো দেসনাপৰিযোসানে অনাগামিফলে পতিট্ঠাসি. ভিক্খূ তস্স পুব্বপ্পৱত্তিং সুত্ৱা কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘ভগৱা পঠমং নিস্সিৰিকস্স নগ্গসমণস্স ধম্মং দেসেসী’’তি. ভগৱা তং কথাসমুট্ঠানং ৱিদিত্ৱা গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম তঙ্খণানুৰূপেন পাটিহাৰিযেন বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি? তে সব্বং কথেসুং. ততো ভগৱা – ‘‘ন, ভিক্খৱে, তথাগতো অহেতুঅপ্পচ্চযা ধম্মং দেসেতি, নিম্মলা তথাগতস্স ধম্মদেসনা, ন সক্কা তত্থ দোসং দট্ঠুং. তেন, ভিক্খৱে, ধম্মদেসনূপনিস্সযেন উপকো এতৰহি অনাগামী জাতো’’তি ৱত্ৱা অত্তনো দেসনামলাভাৱদীপিকং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – সাসৱেসু সব্বখন্ধাযতনধাতূসু ছন্দৰাগপ্পহানেন তেহি অনভিভূতত্তা সযঞ্চ তে ধম্মে সব্বে অভিভুয্য পৱত্তত্তা সব্বাভিভুং. তেসঞ্চ অঞ্ঞেসঞ্চ সব্বধম্মানং সব্বাকাৰেন ৱিদিতত্তা সব্বৱিদুং. সব্বধম্মদেসনসমত্থায সোভনায মেধায সমন্নাগতত্তা সুমেধং. যেসং তণ্হাদিট্ঠিলেপানং ৱসেন সাসৱখন্ধাদিভেদেসু সব্বধম্মেসু উপলিম্পতি, তেসং লেপানং অভাৱা তেসু সব্বেসু ধম্মেসু অনুপলিত্তং. তেসু চ সব্বধম্মেসু ছন্দৰাগাভাৱেন সব্বে তে ধম্মে জহিত্ৱা ঠিতত্তা সব্বঞ্জহং. উপধিৱিৱেকনিন্নেন চিত্তেন তণ্হক্খযে নিব্বানে ৱিসেসেন মুত্তত্তা তণ্হক্খযে ৱিমুত্তং, অধিমুত্তন্তি ৱুত্তং হোতি. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তীতি তম্পি পণ্ডিতা সত্তা মুনিং ৱেদযন্তি জানন্তি. পস্সথ যাৱ পটিৱিসিট্ঠোৱাযং মুনি, তস্স কুতো দেসনামলন্তি অত্তানং ৱিভাৱেতি. ৱিভাৱনত্থো হি এত্থ ৱাসদ্দোতি. কেচি পন ৱণ্ণযন্তি – ‘‘উপকো তদা তথাগতং দিস্ৱাপি ‘অযং বুদ্ধমুনী’তি ন সদ্দহী’’তি এৱং ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং, ততো ভগৱা ‘‘সদ্দহতু ৱা মা ৱা, ধীৰা পন তং মুনিং ৱেদযন্তী’’তি দস্সেন্তো ইমং গাথমভাসীতি.

২১৪. পঞ্ঞাবলন্তি কা উপ্পত্তি? অযং গাথা ৰেৱতত্থেৰং আৰব্ভ ৱুত্তা. তত্থ ‘‘গামে ৱা যদি ৱাৰঞ্ঞে’’তি ইমিস্সা গাথায ৱুত্তনযেনেৱ ৰেৱতত্থেৰস্স আদিতো পভুতি পব্বজ্জা, পব্বজিতস্স খদিৰৱনে ৱিহাৰো, তত্থ ৱিহৰতো ৱিসেসাধিগমো, ভগৱতো তত্থ গমনপচ্চাগমনঞ্চ ৱেদিতব্বং. পচ্চাগতে পন ভগৱতি যো সো মহল্লকভিক্খু উপাহনং সম্মুস্সিত্ৱা পটিনিৱত্তো খদিৰৰুক্খে আলগ্গিতং দিস্ৱা সাৱত্থিং অনুপ্পত্তো ৱিসাখায উপাসিকায ‘‘কিং, ভন্তে, ৰেৱতত্থেৰস্স ৱসনোকাসো ৰমণীযো’’তি ভিক্খূ পুচ্ছমানায যেহি ভিক্খূহি পসংসিতো, তে অপসাদেন্তো ‘‘উপাসিকে, এতে তুচ্ছং ভণন্তি, ন সুন্দৰো ভূমিপ্পদেসো, অতিলূখকক্খড়ং খদিৰৱনমেৱা’’তি আহ. সো ৱিসাখায আগন্তুকভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাভত্তং মণ্ডলমাড়ে সন্নিপতিতে ভিক্খূ উজ্ঝাপেন্তো আহ – ‘‘কিং, আৱুসো, ৰেৱতত্থেৰস্স সেনাসনে ৰমণীযং তুম্হেহি দিট্ঠ’’ন্তি. ভগৱা তং ঞত্ৱা গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম তঙ্খণানুৰূপেন পাটিহাৰিযেন পৰিসমজ্ঝং পত্ৱা, বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি? তে আহংসু – ‘‘ৰেৱতং, ভন্তে, আৰব্ভ কথা উপ্পন্না ‘এৱং নৱকম্মিকো কদা সমণধম্মং কৰিস্সতী’’’তি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৰেৱতো নৱকম্মিকো, অৰহা ৰেৱতো খীণাসৱো’’তি ৱত্ৱা তং আৰব্ভ তেসং ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – দুব্বলকৰকিলেসপ্পহানসাধকেন ৱিকুব্বনঅধিট্ঠানপ্পভেদেন ৱা পঞ্ঞাবলেন সমন্নাগতত্তা পঞ্ঞাবলং, চতুপাৰিসুদ্ধিসীলেন ধুতঙ্গৱতেন চ উপপন্নত্তা সীলৱতূপপন্নং, মগ্গসমাধিনা ফলসমাধিনা ইৰিযাপথসমাধিনা চ সমাহিতং, উপচাৰপ্পনাভেদেন ঝানেন ঝানে ৱা ৰতত্তা ঝানৰতং, সতিৱেপুল্লপ্পত্তত্তা সতিমং, ৰাগাদিসঙ্গতো পমুত্ততা সঙ্গা পমুত্তং, পঞ্চচেতোখিলচতুআসৱাভাৱেন অখিলং অনাসৱং তং ৱাপি ধীৰা মুনিং ৱেদযন্তি. তম্পি এৱং পঞ্ঞাদিগুণসংযুত্তং সঙ্গাদিদোসৱিসংযুত্তং পণ্ডিতা সত্তা মুনিং ৱা ৱেদযন্তি. পস্সথ যাৱ পটিৱিসিট্ঠোৱাযং খীণাসৱমুনি, সো ‘‘নৱকম্মিকো’’তি ৱা ‘‘কদা সমণধম্মং কৰিস্সতী’’তি ৱা কথং ৱত্তব্বো. সো হি পঞ্ঞাবলেন তং ৱিহাৰং নিট্ঠাপেসি, ন নৱকম্মকৰণেন, কতকিচ্চোৱ সো, ন ইদানি সমণধম্মং কৰিস্সতীতি ৰেৱতত্থেৰং ৱিভাৱেতি. ৱিভাৱনত্থো হি এত্থ ৱা-সদ্দোতি.

২১৫. একং চৰন্তন্তি কা উপ্পত্তি? বোধিমণ্ডতো পভুতি যথাক্কমং কপিলৱত্থুং অনুপ্পত্তে ভগৱতি পিতাপুত্তসমাগমে ৱত্তমানে ভগৱা সম্মোদমানেন ৰঞ্ঞা সুদ্ধোদনেন ‘‘তুম্হে, ভন্তে, গহট্ঠকালে গন্ধকৰণ্ডকে ৱাসিতানি কাসিকাদীনি দুস্সানি নিৱাসেত্ৱা ইদানি কথং ছিন্নকানি পংসুকূলানি ধাৰেথা’’তি এৱমাদিনা ৱুত্তো ৰাজানং অনুনযমানো –

‘‘যং ত্ৱং তাত ৱদে ময্হং, পট্টুণ্ণং দুকূলকাসিকং;

পংসুকূলং ততো সেয্যং, এতং মে অভিপত্থিত’’ন্তি. –

আদীনি ৱত্ৱা লোকধম্মেহি অত্তনো অৱিকম্পভাৱং দস্সেন্তো ৰঞ্ঞো ধম্মদেসনত্থং ইমং সত্তপদগাথমভাসি.

তস্সত্থো – পব্বজ্জাসঙ্খাতাদীহি একং, ইৰিযাপথাদীহি চৰিযাহি চৰন্তং. মোনেয্যধম্মসমন্নাগমেন মুনিং. সব্বট্ঠানেসু পমাদাভাৱতো অপ্পমত্তং. অক্কোসনগৰহনাদিভেদায নিন্দায ৱণ্ণনথোমনাদিভেদায পসংসায চাতি ইমাসু নিন্দাপসংসাসু পটিঘানুনযৱসেন অৱেধমানং. নিন্দাপসংসামুখেন চেত্থ অট্ঠপি লোকধম্মা ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. সীহংৱ ভেৰিসদ্দাদীসু সদ্দেসু অট্ঠসু লোকধম্মেসু পকতিৱিকাৰানুপগমেন অসন্তসন্তং, পন্তেসু ৱা সেনাসনেসু সন্তাসাভাৱেন. ৱাতংৱ সুত্তমযাদিভেদে জালম্হি চতূহি মগ্গেহি তণ্হাদিট্ঠিজালে অসজ্জমানং, অট্ঠসু ৱা লোকধম্মেসু পটিঘানুনযৱসেন অসজ্জমানং. পদুমংৱ তোযেন লোকে জাতম্পি যেসং তণ্হাদিট্ঠিলেপানং ৱসেন সত্তা লোকেন লিপ্পন্তি, তেসং লেপানং পহীনত্তা লোকেন অলিপ্পমানং, নিব্বানগামিমগ্গং উপ্পাদেত্ৱা তেন মগ্গেন নেতাৰমঞ্ঞেসং দেৱমনুস্সানং. অত্তনো পন অঞ্ঞেন কেনচি মগ্গং দস্সেত্ৱা অনেতব্বত্তা অনঞ্ঞনেয্যং তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তি বুদ্ধমুনিং ৱেদযন্তীতি অত্তানং ৱিভাৱেতি. সেসমেত্থ ৱুত্তনযমেৱ.

২১৬. যো ওগহণেতি কা উপ্পত্তি? ভগৱতো পঠমাভিসম্বুদ্ধস্স চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ পূৰিতদসপাৰমিদসউপপাৰমিদসপৰমত্থপাৰমিপ্পভেদং অভিনীহাৰগুণপাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতভৱনে অভিনিব্বত্তিগুণং তত্থ নিৱাসগুণং মহাৱিলোকনগুণং গব্ভৱোক্কন্তিং গব্ভৱাসং গব্ভনিক্খমনং পদৱীতিহাৰং দিসাৱিলোকনং ব্ৰহ্মগজ্জনং মহাভিনিক্খমনং মহাপধানং অভিসম্বোধিং ধম্মচক্কপ্পৱত্তনং চতুব্বিধং মগ্গঞাণং ফলঞাণং অট্ঠসু পৰিসাসু অকম্পনঞাণং, দসবলঞাণং, চতুযোনিপৰিচ্ছেদকঞাণং, পঞ্চগতিপৰিচ্ছেদকঞাণং, ছব্বিধং অসাধাৰণঞাণং, অট্ঠৱিধং সাৱকসাধাৰণবুদ্ধঞাণং, চুদ্দসৱিধং বুদ্ধঞাণং, অট্ঠাৰসবুদ্ধগুণপৰিচ্ছেদকঞাণং, একূনৱীসতিৱিধপচ্চৱেক্খণঞাণং, সত্তসত্ততিৱিধঞাণৱত্থু এৱমিচ্চাদিগুণসতসহস্সে নিস্সায পৱত্তং মহালাভসক্কাৰং অসহমানেহি তিত্থিযেহি উয্যোজিতায চিঞ্চমাণৱিকায ‘‘একং ধম্মং অতীতস্সা’’তি ইমিস্সা গাথায ৱত্থুম্হি ৱুত্তনযেন চতুপৰিসমজ্ঝে ভগৱতো অযসে উপ্পাদিতে তপ্পচ্চযা ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘এৱৰূপেপি নাম অযসে উপ্পন্নে ন ভগৱতো চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তং অত্থী’’তি. তং ঞত্ৱা ভগৱা গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম তঙ্খণানুৰূপেন পাটিহাৰিযেন পৰিসমজ্ঝং পত্ৱা, বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৱা, ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি? তে সব্বং আৰোচেসুং. ততো ভগৱা – ‘‘বুদ্ধা নাম, ভিক্খৱে, অট্ঠসু লোকধম্মেসু তাদিনো হোন্তী’’তি ৱত্ৱা তেসং ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যথা নাম ওগহণে মনুস্সানং ন্হানতিত্থে অঙ্গঘংসনত্থায চতুৰস্সে ৱা অট্ঠংসে ৱা থম্ভে নিখাতে উচ্চকুলীনাপি নীচকুলীনাপি অঙ্গং ঘংসন্তি, ন তেন থম্ভস্স উন্নতি ৱা ওনতি ৱা হোতি. এৱমেৱং যো ওগহণে থম্ভোৰিৱাভিজাযতি যস্মিং পৰে ৱাচাপৰিযন্তং ৱদন্তি. কিং ৱুত্তং হোতি? যস্মিং ৱত্থুস্মিং পৰে তিত্থিযা ৱা অঞ্ঞে ৱা ৱণ্ণৱসেন উপৰিমং ৱা অৱণ্ণৱসেন হেট্ঠিমং ৱা ৱাচাপৰিযন্তং ৱদন্তি, তস্মিং ৱত্থুস্মিং অনুনযং ৱা পটিঘং ৱা অনাপজ্জমানো তাদিভাৱেন যো ওগহণে থম্ভোৰিৱ ভৱতীতি. তং ৱীতৰাগং সুসমাহিতিন্দ্ৰিযন্তি তং ইট্ঠাৰম্মণে ৰাগাভাৱেন ৱীতৰাগং, অনিট্ঠাৰম্মণে চ দোসমোহাভাৱেন সুসমাহিতিন্দ্ৰিযং, সুট্ঠু ৱা সমোধানেত্ৱা ঠপিতিন্দ্ৰিযং, ৰক্খিতিন্দ্ৰিযং, গোপিতিন্দ্ৰিযন্তি ৱুত্তং হোতি. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তি বুদ্ধমুনিং ৱেদযন্তি, তস্স কথং চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তং ভৱিস্সতীতি অত্তানং ৱিভাৱেতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

২১৭. যো ৱে ঠিতত্তোতি কা উপ্পত্তি? সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰা সেট্ঠিধীতা পাসাদা ওৰুয্হ হেট্ঠাপাসাদে তন্তৱাযসালং গন্ত্ৱা তসৰং ৱট্টেন্তে দিস্ৱা তস্স উজুভাৱেন তপ্পটিভাগনিমিত্তং অগ্গহেসি – ‘‘অহো ৱত সব্বে সত্তা কাযৱচীমনোৱঙ্কং পহায তসৰং ৱিয উজুচিত্তা ভৱেয্যু’’ন্তি. সা পাসাদং অভিৰুহিত্ৱাপি পুনপ্পুনং তদেৱ নিমিত্তং আৱজ্জেন্তী নিসীদি. এৱং পটিপন্নায চস্সা ন চিৰস্সেৱ অনিচ্চলক্খণং পাকটং অহোসি, তদনুসাৰেনেৱ চ দুক্খানত্তলক্খণানিপি. অথস্সা তযোপি ভৱা আদিত্তা ৱিয উপট্ঠহিংসু. তং তথা ৱিপস্সমানং ঞত্ৱা ভগৱা গন্ধকুটিযং নিসিন্নোৱ ওভাসং মুঞ্চি. সা তং দিস্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি আৱজ্জেন্তী ভগৱন্তং পস্সে নিসিন্নমিৱ দিস্ৱা উট্ঠায পঞ্জলিকা অট্ঠাসি. অথস্সা ভগৱা সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা ধম্মদেসনাৱসেন ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যো ৱে একগ্গচিত্ততায অকুপ্পৱিমুত্তিতায চ ৱুড্ঢিহানীনং অভাৱতো ৱিক্খীণজাতিসংসাৰত্তা ভৱন্তৰূপগমনাভাৱতো চ ঠিতত্তো, পহীনকাযৱচীমনোৱঙ্কতায অগতিগমনাভাৱেন ৱা তসৰংৱ উজু, হিৰোত্তপ্পসম্পন্নত্তা জিগুচ্ছতি কম্মেহি পাপকেহি, পাপকানি কম্মানি গূথগতং ৱিয মুত্তগতং ৱিয চ জিগুচ্ছতি, হিৰীযতীতি ৱুত্তং হোতি. যোগৱিভাগেন হি উপযোগত্থে কৰণৱচনং সদ্দসত্থে সিজ্ঝতি. ৱীমংসমানো ৱিসমং সমঞ্চাতি কাযৱিসমাদিৱিসমং কাযসমাদিসমঞ্চ পহানভাৱনাকিচ্চসাধনেন মগ্গপঞ্ঞায ৱীমংসমানো উপপৰিক্খমানো. তং ৱাপি খীণাসৱং ধীৰা মুনিং ৱেদযন্তীতি. কিং ৱুত্তং হোতি? যথাৱুত্তনযেন মগ্গপঞ্ঞায ৱীমংসমানো ৱিসমং সমঞ্চ যো ৱে ঠিতত্তো হোতি, সো এৱং তসৰংৱ উজু হুত্ৱা কিঞ্চি ৱীতিক্কমং অনাপজ্জন্তো জিগুচ্ছতি কম্মেহি পাপকেহি. তং ৱাপি ধীৰা মুনিং ৱেদযন্তি. যতো ঈদিসো হোতীতি খীণাসৱমুনিং দস্সেন্তো অৰহত্তনিকূটেন গাথং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে সেট্ঠিধীতা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. এত্থ চ ৱিকপ্পে ৱা সমুচ্চযে ৱা ৱাসদ্দো দট্ঠব্বো.

২১৮. যো সঞ্ঞতত্তোতি কা উপ্পত্তি? ভগৱতি কিৰ আড়ৱিযং ৱিহৰন্তে আড়ৱীনগৰে অঞ্ঞতৰো তন্তৱাযো সত্তৱস্সিকং ধীতৰং আণাপেসি – ‘‘অম্ম, হিয্যো অৱসিট্ঠতসৰং ন বহু, তসৰং ৱট্টেত্ৱা লহুং তন্তৱাযসালং আগচ্ছেয্যাসি, মা খো চিৰাযী’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. সো সালং গন্ত্ৱা তন্তং ৱিনেন্তো অট্ঠাসি. তং দিৱসঞ্চ ভগৱা মহাকৰুণাসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায লোকং ৱোলোকেন্তো তস্সা দাৰিকায সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং দেসনাপৰিযোসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানঞ্চ ধম্মাভিসমযং দিস্ৱা পগেৱ সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায নগৰং পাৱিসি. মনুস্সা ভগৱন্তং দিস্ৱা – ‘‘অদ্ধা অজ্জ কোচি অনুগ্গহেতব্বো অত্থি, পগেৱ পৱিট্ঠো ভগৱা’’তি ভগৱন্তং উপগচ্ছিংসু. ভগৱা যেন মগ্গেন সা দাৰিকা পিতুসন্তিকং গচ্ছতি, তস্মিং অট্ঠাসি. নগৰৱাসিনো তং পদেসং সম্মজ্জিত্ৱা, পৰিপ্ফোসিত্ৱা, পুপ্ফূপহাৰং কত্ৱা, ৱিতানং বন্ধিত্ৱা, আসনং পঞ্ঞাপেসুং. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে, মহাজনকাযো পৰিৱাৰেত্ৱা অট্ঠাসি. সা দাৰিকা তং পদেসং পত্তা মহাজনপৰিৱুতং ভগৱন্তং দিস্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দি. তং ভগৱা আমন্তেত্ৱা – ‘‘দাৰিকে কুতো আগতাসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ন জানামি ভগৱা’’তি. ‘‘কুহিং গমিস্সসী’’তি? ‘‘ন জানামি ভগৱা’’তি. ‘‘ন জানাসী’’তি? ‘‘জানামি ভগৱা’’তি. ‘‘জানাসী’’তি? ‘‘ন জানামি ভগৱা’’তি.

তং সুত্ৱা মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি – ‘‘পস্সথ, ভো, অযং দাৰিকা অত্তনো ঘৰা আগতাপি ভগৱতা পুচ্ছিযমানা ‘ন জানামী’তি আহ, তন্তৱাযসালং গচ্ছন্তী চাপি পুচ্ছিযমানা ‘ন জানামী’তি আহ, ‘ন জানাসী’তি ৱুত্তা ‘জানামী’তি আহ, ‘জানাসী’তি ৱুত্তা ‘ন জানামী’তি আহ, সব্বং পচ্চনীকমেৱ কৰোতী’’তি. ভগৱা মনুস্সানং তমত্থং পাকটং কাতুকামো তং পুচ্ছি – ‘‘কিং মযা পুচ্ছিতং, কিং তযা ৱুত্ত’’ন্তি? সা আহ – ‘‘ন মং, ভন্তে, কোচি ন জানাতি, ঘৰতো আগতা তন্তৱাযসালং গচ্ছতী’’তি; অপিচ মং তুম্হে পটিসন্ধিৱসেন পুচ্ছথ, ‘‘কুতো আগতাসী’’তি, চুতিৱসেন পুচ্ছথ, ‘‘কুহিং গমিস্সসী’’তি অহঞ্চ ন জানামি. ‘‘কুতো চম্হি আগতা; নিৰযা ৱা দেৱলোকা ৱা’’তি, ন হি জানামি, ‘‘কুহিম্পি গমিস্সামি নিৰযং ৱা দেৱলোকং ৱা’’তি, তস্মা ‘‘ন জানামী’’তি অৱচং. ততো মং ভগৱা মৰণং সন্ধায পুচ্ছি – ‘‘ন জানাসী’’তি, অহঞ্চ জানামি. ‘‘সব্বেসং মৰণং ধুৱ’’ন্তি, তেনাৱোচং ‘‘জানামী’’তি. ততো মং ভগৱা মৰণকালং সন্ধায পুচ্ছি ‘‘জানাসী’’তি, অহঞ্চ ন জানামি ‘‘কদা মৰিস্সামি কিং অজ্জ ৱা উদাহু স্ৱে ৱা’’তি, তেনাৱোচং ‘‘ন জানামী’’তি. ভগৱা তায ৱিস্সজ্জিতং পঞ্হং ‘‘সাধু সাধূ’’তি অনুমোদি. মহাজনকাযোপি ‘‘যাৱ পণ্ডিতা অযং দাৰিকা’’তি সাধুকাৰসহস্সানি অদাসি. অথ ভগৱা দাৰিকায সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো –

‘‘অন্ধভূতো অযং লোকো, তনুকেত্থ ৱিপস্সতি;

সকুণো জালমুত্তোৱ, অপ্পো সগ্গায গচ্ছতী’’তি. (ধ. প. ১৭৪) –

ইমং গাথমাহ. সা গাথাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি, চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানঞ্চ ধম্মাভিসমযো অহোসি.

সা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা পিতু সন্তিকং অগমাসি. পিতা তং দিস্ৱা ‘‘চিৰেনাগতা’’তি কুদ্ধো ৱেগেন তন্তে ৱেমং পক্খিপি. তং নিক্খমিত্ৱা দাৰিকায কুচ্ছিং ভিন্দি. সা তত্থেৱ কালমকাসি. সো দিস্ৱা – ‘‘নাহং মম ধীতৰং পহৰিং, অপিচ খো ইমং ৱেমং ৱেগসা নিক্খমিত্ৱা ইমিস্সা কুচ্ছিং ভিন্দি. জীৱতি নু খো ননু খো’’তি ৱীমংসন্তো মতং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘মনুস্সা মং ‘ইমিনা ধীতা মাৰিতা’তি ঞত্ৱা উপক্কোসেয্যুং, তেন ৰাজাপি গৰুকং দণ্ডং পণেয্য, হন্দাহং পটিকচ্চেৱ পলাযামী’’তি. সো দণ্ডভযেন পলাযন্তো ভগৱতো সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱসন্তানং ভিক্খূনং ৱসনোকাসং পাপুণি. তে চ ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচি. তে তং পব্বাজেত্ৱা তচপঞ্চককম্মট্ঠানং অদংসু. সো তং উগ্গহেত্ৱা ৱাযমন্তো ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি, তে চস্স আচৰিযুপজ্ঝাযা. অথ মহাপৱাৰণায সব্বেৱ ভগৱতো সন্তিকং অগমংসু – ‘‘ৱিসুদ্ধিপৱাৰণং পৱাৰেস্সামা’’তি. ভগৱা পৱাৰেত্ৱা ৱুত্থৱস্সো ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো গামনিগমাদীসু চাৰিকং চৰমানো অনুপুব্বেন আড়ৱিং অগমাসি. তত্থ মনুস্সা ভগৱন্তং নিমন্তেত্ৱা দানাদীনি কৰোন্তা তং ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘ধীতৰং মাৰেত্ৱা ইদানি কং মাৰেতুং আগতোসী’’তিআদীনি ৱত্ৱা উপ্পণ্ডেসুং. ভিক্খূ তং সুত্ৱা উপট্ঠানৱেলাযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ভগৱা – ‘‘ন, ভিক্খৱে, অযং ভিক্খু ধীতৰং মাৰেসি, সা অত্তনো কম্মেন মতা’’তি ৱত্ৱা তস্স ভিক্খুনো মনুস্সেহি দুব্বিজানং খীণাসৱমুনিভাৱং পকাসেন্তো ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যো তীসুপি কম্মদ্ৱাৰেসু সীলসংযমেন সংযতত্তো কাযেন ৱা ৱাচায ৱা চেতসা ৱা হিংসাদিকং ন কৰোতি পাপং, তঞ্চ খো পন দহৰো ৱা দহৰৱযে ঠিতো, মজ্ঝিমো ৱা মজ্ঝিমৱযে ঠিতো, এতেনেৱ নযেন থেৰো ৱা পচ্ছিমৱযে ঠিতোতি কদাচিপি ন কৰোতি. কিং কাৰণা? যতত্তো, যস্মা অনুত্তৰায ৱিৰতিযা সব্বপাপেহি উপৰতচিত্তোতি ৱুত্তং হোতি.

ইদানি মুনি অৰোসনেয্যো ন সো ৰোসেতি কঞ্চীতি এতেসং পদানং অযং যোজনা চ অধিপ্পাযো চ – সো খীণাসৱমুনি অৰোসনেয্যো ‘‘ধীতুমাৰকো’’তি ৱা ‘‘পেসকাৰো’’তি ৱা এৱমাদিনা নযেন কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ৰোসেতুং, ঘট্টেতুং, বাধেতুং অৰহো ন হোতি. সোপি হি ন ৰোসেতি কঞ্চি, ‘‘নাহং মম ধীতৰং মাৰেমি, ত্ৱং মাৰেসি, তুম্হাদিসো ৱা মাৰেতী’’তিআদীনি ৱত্ৱা কঞ্চি ন ৰোসেতি, ন ঘট্টেতি, ন বাধেতি, তস্মা সোপি ন ৰোসনেয্যো. অপিচ খো পন ‘‘তিট্ঠতু নাগো, মা নাগং ঘট্টেসি, নমো কৰোহি নাগস্সা’’তি (ম. নি. ১.২৪৯) ৱুত্তনযেন নমস্সিতব্বোযেৱ হোতি. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তীতি এত্থ পন তম্পি ধীৰাৱ মুনিং ৱেদযন্তীতি এৱং পদৱিভাগো ৱেদিতব্বো. অধিপ্পাযো চেত্থ – তং ‘‘অযং অৰোসনেয্যো’’তি এতে বালমনুস্সা অজানিত্ৱা ৰোসেন্তি. যে পন ধীৰা হোন্তি, তে ধীৰাৱ তম্পি মুনিং ৱেদযন্তি, অযং খীণাসৱমুনীতি জানন্তীতি.

২১৯. যদগ্গতোতি কা উপ্পত্তি? সাৱত্থিযং কিৰ পঞ্চগ্গদাযকো নাম ব্ৰাহ্মণো অহোসি. সো নিপ্ফজ্জমানেসু সস্সেসু খেত্তগ্গং, ৰাসগ্গং, কোট্ঠগ্গং, কুম্ভিঅগ্গং, ভোজনগ্গন্তি ইমানি পঞ্চ অগ্গানি দেতি. তত্থ পঠমপক্কানিযেৱ সালি-যৱ-গোধূম-সীসানি আহৰাপেত্ৱা যাগুপাযাসপুথুকাদীনি পটিযাদেত্ৱা ‘‘অগ্গস্স দাতা মেধাৱী, অগ্গং সো অধিগচ্ছতী’’তি এৱংদিট্ঠিকো হুত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দেতি, ইদমস্স খেত্তগ্গদানং. নিপ্ফন্নেসু পন সস্সেসু লাযিতেসু মদ্দিতেসু চ ৱৰধঞ্ঞানি গহেত্ৱা তথেৱ দানং দেতি, ইদমস্স ৰাসগ্গদানং. পুন তেহি ধঞ্ঞেহি কোট্ঠাগাৰানি পূৰাপেত্ৱা পঠমকোট্ঠাগাৰৱিৱৰণে পঠমনীহটানি ধঞ্ঞানি গহেত্ৱা তথেৱ দানং দেতি, ইদমস্স কোট্ঠগ্গদানং. যং যদেৱ পনস্স ঘৰে ৰন্ধেতি, ততো অগ্গং অনুপ্পত্তপব্বজিতানং অদত্ৱা অন্তমসো দাৰকানম্পি ন কিঞ্চি দেতি, ইদমস্স কুম্ভিঅগ্গদানং. পুন অত্তনো ভোজনকালে পঠমূপনীতং ভোজনং পুৰেভত্তকালে সঙ্ঘস্স, পচ্ছাভত্তকালে সম্পত্তযাচকানং, তদভাৱে অন্তমসো সুনখানম্পি অদত্ৱা ন ভুঞ্জতি, ইদমস্স ভোজনগ্গদানং. এৱং সো পঞ্চগ্গদাযকোত্ৱেৱ অভিলক্খিতো অহোসি.

অথেকদিৱসং ভগৱা পচ্চূসসমযে বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ব্ৰাহ্মণিযা চ সোতাপত্তিমগ্গউপনিস্সযং দিস্ৱা সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা অতিপ্পগেৱ গন্ধকুটিং পাৱিসি. ভিক্খূ পিহিতদ্ৱাৰং গন্ধকুটিং দিস্ৱা – ‘‘অজ্জ ভগৱা এককোৱ গামং পৱিসিতুকামো’’তি ঞত্ৱা ভিক্খাচাৰৱেলায গন্ধকুটিং পদক্খিণং কত্ৱা পিণ্ডায পৱিসিংসু. ভগৱাপি ব্ৰাহ্মণস্স ভোজনৱেলাযং নিক্খমিত্ৱা সাৱত্থিং পাৱিসি. মনুস্সা ভগৱন্তং দিস্ৱা এৱং – ‘‘নূনজ্জ কোচি সত্তো অনুগ্গহেতব্বো অত্থি, তথা হি ভগৱা এককোৱ পৱিট্ঠো’’তি ঞত্ৱা ন ভগৱন্তং উপসঙ্কমিংসু নিমন্তনত্থায. ভগৱাপি অনুপুব্বেন ব্ৰাহ্মণস্স ঘৰদ্ৱাৰং সম্পত্ৱা অট্ঠাসি. তেন চ সমযেন ব্ৰাহ্মণো ভোজনং গহেত্ৱা নিসিন্নো হোতি, ব্ৰাহ্মণী পনস্স বীজনিং গহেত্ৱা ঠিতা. সা ভগৱন্তং দিস্ৱা ‘‘সচাযং ব্ৰাহ্মণো পস্সেয্য, পত্তং গহেত্ৱা সব্বং ভোজনং দদেয্য, ততো মে পুন পচিতব্বং ভৱেয্যা’’তি চিন্তেত্ৱা অপ্পসাদঞ্চ মচ্ছেৰঞ্চ উপ্পাদেত্ৱা যথা ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং ন পস্সতি, এৱং তালৱণ্টেন পটিচ্ছাদেসি. ভগৱা তং ঞত্ৱা সৰীৰাভং মুঞ্চি. তং ব্ৰাহ্মণো সুৱণ্ণোভাসং দিস্ৱা ‘‘কিমেত’’ন্তি উল্লোকেন্তো অদ্দস ভগৱন্তং দ্ৱাৰে ঠিতং. ব্ৰাহ্মণীপি ‘‘দিট্ঠোনেন ভগৱা’’তি তাৱদেৱ তালৱণ্টং নিক্খিপিত্ৱা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দি, ৱন্দিত্ৱা চস্সা উট্ঠহন্তিযা সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা –

‘‘সব্বসো নামৰূপস্মিং, যস্স নত্থি মমাযিতং;

অসতা চ ন সোচতি, স ৱে ভিক্খূতি ৱুচ্চতী’’তি. (ধ. প. ৩৬৭) –

ইমং গাথমভাসি. সা গাথাপৰিযোসানেযেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি. ব্ৰাহ্মণোপি ভগৱন্তং অন্তোঘৰং পৱেসেত্ৱা, ৱৰাসনে নিসীদাপেত্ৱা, দক্খিণোদকং দত্ৱা, অত্তনো উপনীতভোজনং উপনামেসি – ‘‘তুম্হে, ভন্তে, সদেৱকে লোকে অগ্গদক্খিণেয্যা, সাধু, মে তং ভোজনং অত্তনো পত্তে পতিট্ঠাপেথা’’তি. ভগৱা তস্স অনুগ্গহত্থং পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জি. কতভত্তকিচ্চো চ ব্ৰাহ্মণস্স সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যং কুম্ভিতো পঠমমেৱ গহিতত্তা অগ্গতো, অদ্ধাৱসেসায কুম্ভিযা আগন্ত্ৱা ততো গহিতত্তা মজ্ঝতো, একদ্ৱিকটচ্ছুমত্তাৱসেসায কুম্ভিযা আগন্ত্ৱা ততো গহিতত্তা সেসতো ৱা পিণ্ডং লভেথ. পৰদত্তূপজীৱীতি পব্বজিতো. সো হি উদকদন্তপোণং ঠপেত্ৱা অৱসেসং পৰেনেৱ দত্তং উপজীৱতি, তস্মা ‘‘পৰদত্তূপজীৱী’’তি ৱুচ্চতি. নালং থুতুং নোপি নিপচ্চৱাদীতি অগ্গতো লদ্ধা অত্তানং ৱা দাযকং ৱা থোমেতুম্পি নাৰহতি পহীনানুনযত্তা. সেসতো লদ্ধা ‘‘কিং এতং ইমিনা দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন দাযকং নিপাতেত্ৱা অপ্পিযৱচনানি ৱত্তাপি ন হোতি পহীনপটিঘত্তা. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তীতি তম্পি পহীনানুনযপটিঘং ধীৰাৱ মুনিং ৱেদযন্তীতি ব্ৰাহ্মণস্স অৰহত্তনিকূটেন গাথং দেসেসি. গাথাপৰিযোসানে ব্ৰাহ্মণো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.

২২০. মুনিং চৰন্তন্তি কা উপ্পত্তি? সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰো সেট্ঠিপুত্তো উতুৱসেন তীসু পাসাদেসু সব্বসম্পত্তীহি পৰিচাৰযমানো দহৰোৱ পব্বজিতুকামো হুত্ৱা, মাতাপিতৰো যাচিত্ৱা, খগ্গৱিসাণসুত্তে ‘‘কামা হি চিত্ৰা’’তি (সু. নি. ৫০) ইমিস্সা গাথায অট্ঠুপ্পত্তিযং ৱুত্তনযেনেৱ তিক্খত্তুং পব্বজিত্ৱা চ উপ্পব্বজিত্ৱা চ চতুত্থৱাৰে অৰহত্তং পাপুণি. তং পুব্বপৰিচযেন ভিক্খূ ভণন্তি – ‘‘সমযো, আৱুসো, উপ্পব্বজিতু’’ন্তি. সো ‘‘অভব্বো দানাহং, আৱুসো, ৱিব্ভমিতু’’ন্তি আহ. তং সুত্ৱা ভিক্খূ ভগৱতো আৰোচেসুং. ভগৱা ‘‘এৱমেতং, ভিক্খৱে, অভব্বো সো দানি ৱিব্ভমিতু’’ন্তি তস্স খীণাসৱমুনিভাৱং আৱিকৰোন্তো ইমং গাথমাহ.

তস্সত্থো – মোনেয্যধম্মসমন্নাগমেন মুনিং, একৱিহাৰিতায, পুব্বে ৱুত্তপ্পকাৰাসু ৱা চৰিযাসু যায কাযচি চৰিযায চৰন্তং, পুব্বে ৱিয মেথুনধম্মে চিত্তং অকত্ৱা অনুত্তৰায ৱিৰতিযা ৱিৰতং মেথুনস্মা. দুতিযপাদস্স সম্বন্ধো – কীদিসং মুনিং চৰন্তং ৱিৰতং মেথুনস্মাতি চে? যো যোব্বনে নোপনিবজ্ঝতে ক্ৱচি, যো ভদ্ৰেপি যোব্বনে ৱত্তমানে ক্ৱচি ইত্থিৰূপে যথা পুৰে, এৱং মেথুনৰাগেন ন উপনিবজ্ঝতি. অথ ৱা ক্ৱচি অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা যোব্বনে ‘‘যুৱা তাৱম্হি, অযং ৱা যুৱাতি পটিসেৱামি তাৱ কামে’’তি এৱং যো ৰাগেন ন উপনিবজ্ঝতীতি অযম্পেত্থ অত্থো. ন কেৱলঞ্চ ৱিৰতং মেথুনস্মা, অপিচ খো পন জাতিমদাদিভেদা মদা, কামগুণেসু সতিৱিপ্পৱাসসঙ্খাতা পমাদাপি চ ৱিৰতং, এৱং মদপ্পমাদা ৱিৰতত্তা এৱ চ ৱিপ্পমুত্তং সব্বকিলেসবন্ধনেহি. যথা ৱা একো লোকিকাযপি ৱিৰতিযা ৱিৰতো হোতি, ন এৱং, কিং পন ৱিপ্পমুত্তং ৱিৰতং, সব্বকিলেসবন্ধনেহি ৱিপ্পমুত্তত্তা লোকুত্তৰৱিৰতিযা ৱিৰতন্তিপি অত্থো. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তীতি তম্পি ধীৰা এৱ মুনিং ৱেদযন্তি, তুম্হে পন নং ন ৱেদযথ, তেন নং এৱং ভণথাতি দস্সেতি.

২২১. অঞ্ঞায লোকন্তি কা উপ্পত্তি? ভগৱা কপিলৱত্থুস্মিং ৱিহৰতি. তেন সমযেন নন্দস্স আভৰণমঙ্গলং, অভিসেকমঙ্গলং, আৱাহমঙ্গলন্তি তীণি মঙ্গলানি অকংসু. ভগৱাপি তত্থ নিমন্তিতো পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং তত্থ গন্ত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা নিক্খমন্তো নন্দস্স হত্থে পত্তং অদাসি. তং নিক্খমন্তং দিস্ৱা জনপদকল্যাণী ‘‘তুৱট্টং খো, অয্যপুত্ত, আগচ্ছেয্যাসী’’তি আহ. সো ভগৱতো গাৰৱেন ‘‘হন্দ ভগৱা পত্ত’’ন্তি ৱত্তুং অসক্কোন্তো ৱিহাৰমেৱ গতো. ভগৱা গন্ধকুটিপৰিৱেণে ঠত্ৱা ‘‘আহৰ, নন্দ, পত্ত’’ন্তি গহেত্ৱা ‘‘পব্বজিস্সসী’’তি আহ. সো ভগৱতো গাৰৱেন পটিক্খিপিতুং অসক্কোন্তো ‘‘পব্বজামি, ভগৱা’’তি আহ. তং ভগৱা পব্বাজেসি. সো পন জনপদকল্যাণিযা ৱচনং পুনপ্পুনং সৰন্তো উক্কণ্ঠি. ভিক্খূ ভগৱতো আৰোচেসুং. ভগৱা নন্দস্স অনভিৰতিং ৱিনোদেতুকামো ‘‘তাৱতিংসভৱনং গতপুব্বোসি, নন্দা’’তি আহ. নন্দো ‘‘নাহং, ভন্তে, গতপুব্বো’’তি অৱোচ.

ততো নং ভগৱা অত্তনো আনুভাৱেন তাৱতিংসভৱনং নেত্ৱা ৱেজযন্তপাসাদদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. ভগৱতো আগমনং ৱিদিত্ৱা সক্কো অচ্ছৰাগণপৰিৱুতো পাসাদা ওৰোহি. তা সব্বাপি কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকানং পাদমক্খনতেলং দত্ৱা ককুটপাদিনিযো অহেসুং. অথ ভগৱা নন্দং আমন্তেসি – ‘‘পস্সসি নো, ত্ৱং নন্দ, ইমানি পঞ্চ অচ্ছৰাসতানি ককুটপাদানী’’তি সব্বং ৱিত্থাৰেতব্বং. মাতুগামস্স নাম নিমিত্তানুব্যঞ্জনং গহেতব্বন্তি সকলেপি বুদ্ধৱচনে এতং নত্থি. অথ চ পনেত্থ ভগৱা উপাযকুসলতায আতুৰস্স দোসে উগ্গিলেত্ৱা নীহৰিতুকামো ৱেজ্জো সুভোজনং ৱিয নন্দস্স ৰাগং উগ্গিলেত্ৱা নীহৰিতুকামো নিমিত্তানুব্যঞ্জনগ্গহণং অনুঞ্ঞাসি যথা তং অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি. ততো ভগৱা অচ্ছৰাহেতু নন্দস্স ব্ৰহ্মচৰিযে অভিৰতিং দিস্ৱা ভিক্খূ আণাপেসি – ‘‘ভতকৱাদেন নন্দং চোদেথা’’তি. সো তেহি চোদিযমানো লজ্জিতো যোনিসো মনসি কৰোন্তো পটিপজ্জিত্ৱা ন চিৰস্সেৱ অৰহত্তং সচ্ছাকাসি. তস্স চঙ্কমনকোটিযং ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসি. ভগৱতোপি ঞাণং উদপাদি. ভিক্খূ অজানন্তা তথেৱাযস্মন্তং চোদেন্তি. ভগৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানি নন্দো এৱং চোদেতব্বো’’তি তস্স খীণাসৱমুনিভাৱং দীপেন্তো তেসং ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – দুক্খসচ্চৱৱত্থানকৰণেন খন্ধাদিলোকং অঞ্ঞায জানিত্ৱা ৱৱত্থপেত্ৱা নিৰোধসচ্চসচ্ছিকিৰিযায পৰমত্থদস্সিং, সমুদযপ্পহানেন চতুব্বিধম্পি ওঘং, পহীনসমুদযত্তা ৰূপমদাদিৱেগসহনেন চক্খাদিআযতনসমুদ্দঞ্চ অতিতৰিয অতিতৰিত্ৱা অতিক্কমিত্ৱা মগ্গভাৱনায, ‘‘তন্নিদ্দেসা তাদী’’তি ইমায তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিং. যো ৱাযং কামৰাগাদিকিলেসৰাসিযেৱ অৱহননট্ঠেন ওঘো, কুচ্ছিতগতিপৰিযাযেন সমুদ্দনট্ঠেন সমুদ্দো, সমুদযপ্পহানেনেৱ তং ওঘং সমুদ্দঞ্চ অতিতৰিয অতিতিণ্ণোঘত্তা ইদানি তুম্হেহি এৱং ৱুচ্চমানেপি ৱিকাৰমনাপজ্জনতায তাদিম্পি এৱম্পেত্থ অত্থো চ অধিপ্পাযো চ ৱেদিতব্বো. তং ছিন্নগন্থং অসিতং অনাসৱন্তি ইদং পনস্স থুতিৱচনমেৱ, ইমায চতুসচ্চভাৱনায চতুন্নং গন্থানং ছিন্নত্তা ছিন্নগন্থং, দিট্ঠিযা তণ্হায ৱা কত্থচি অনিস্সিতত্তা অসিতং, চতুন্নং আসৱানং অভাৱেন অনাসৱন্তি ৱুত্তং হোতি. তং ৱাপি ধীৰা মুনি ৱেদযন্তীতি তম্পি ধীৰাৱ খীণাসৱমুনিং ৱেদযন্তি তুম্হে পন অৱেদযমানা এৱং ভণথাতি দস্সেতি.

২২২. অসমা উভোতি কা উপ্পত্তি? অঞ্ঞতৰো ভিক্খু কোসলৰট্ঠে পচ্চন্তগামং নিস্সায অৰঞ্ঞে ৱিহৰতি. তস্মিঞ্চ গামে মিগলুদ্দকো তস্স ভিক্খুনো ৱসনোকাসং গন্ত্ৱা মিগে বন্ধতি. সো অৰঞ্ঞং পৱিসন্তো থেৰং গামং পিণ্ডায পৱিসন্তম্পি পস্সতি, অৰঞ্ঞা আগচ্ছন্তো গামতো নিক্খমন্তম্পি পস্সতি. এৱং অভিণ্হদস্সনেন থেৰে জাতসিনেহো অহোসি. সো যদা বহুং মংসং লভতি, তদা থেৰস্সাপি ৰসপিণ্ডপাতং দেতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি – ‘‘অযং ভিক্খু ‘অমুকস্মিং পদেসে মিগা তিট্ঠন্তি, চৰন্তি, পানীযং পিৱন্তী’তি লুদ্দকস্স আৰোচেতি. ততো লুদ্দকো মিগে মাৰেতি, তেন উভো সঙ্গম্ম জীৱিকং কপ্পেন্তী’’তি. অথ ভগৱা জনপদচাৰিকং চৰমানো তং জনপদং অগমাসি. ভিক্খূ গামং পিণ্ডায পৱিসন্তা তং পৱত্তিং সুত্ৱা ভগৱতো আৰোচেসুং. ভগৱা লুদ্দকেন সদ্ধিং সমানজীৱিকাভাৱসাধকং তস্স ভিক্খুনো খীণাসৱমুনিভাৱং দীপেন্তো তেসং ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – যো চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু, যো চ লুদ্দকো, এতে অসমা উভো. যং মনুস্সা ভণন্তি ‘‘সমানজীৱিকা’’তি, তং মিচ্ছা. কিং কাৰণা? দূৰৱিহাৰৱুত্তিনো, দূৰে ৱিহাৰো চ ৱুত্তি চ নেসন্তি দূৰৱিহাৰৱুত্তিনো. ৱিহাৰোতি ৱসনোকাসো, সো চ ভিক্খুনো অৰঞ্ঞে, লুদ্দকস্স চ গামে. ৱুত্তীতি জীৱিকা, সা চ ভিক্খুনো গামে সপদানভিক্খাচৰিযা, লুদ্দকস্স চ অৰঞ্ঞে মিগসকুণমাৰণা. পুন চপৰং গিহী দাৰপোসী, সো লুদ্দকো তেন কম্মেন পুত্তদাৰং পোসেতি. অমমো চ সুব্বতো, পুত্তদাৰেসু তণ্হাদিট্ঠিমমত্তৱিৰহিতো সুচিৱতত্তা সুন্দৰৱতত্তা চ সুব্বতো সো খীণাসৱভিক্খু. পুন চপৰং পৰপাণৰোধায গিহী অসঞ্ঞতো, সো লুদ্দকো গিহী পৰপাণৰোধায তেসং পাণানং জীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদায কাযৱাচাচিত্তেহি অসংযতো. নিচ্চং মুনী ৰক্খতি পাণিনে যতো, ইতৰো পন খীণাসৱমুনি কাযৱাচাচিত্তেহি নিচ্চং যতো সংযতো পাণিনো ৰক্খতি. এৱং সন্তে তে কথং সমানজীৱিকা ভৱিস্সন্তীতি?

২২৩. সিখী যথাতি কা উপ্পত্তি? ভগৱতি কপিলৱত্থুস্মিং ৱিহৰন্তে সাকিযানং কথা উদপাদি – ‘‘পঠমকসোতাপন্নো পচ্ছা সোতাপত্তিং পত্তস্স ধম্মেন ৱুড্ঢতৰো হোতি, তস্মা পচ্ছা সোতাপন্নেন ভিক্খুনা পঠমসোতাপন্নস্স গিহিনো অভিৱাদনাদীনি কত্তব্বানী’’তি তং কথং অঞ্ঞতৰো পিণ্ডচাৰিকো ভিক্খু সুত্ৱা ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা ‘‘অঞ্ঞা এৱ হি অযং জাতি, পূজনেয্যৱত্থু লিঙ্গ’’ন্তি সন্ধায ‘‘অনাগামীপি চে, ভিক্খৱে, গিহী হোতি, তেন তদহুপব্বজিতস্সাপি সামণেৰস্স অভিৱাদনাদীনি কত্তব্বানেৱা’’তি ৱত্ৱা পুন পচ্ছা সোতাপন্নস্সাপি ভিক্খুনো পঠমসোতাপন্নগহট্ঠতো অতিমহন্তং ৱিসেসং দস্সেন্তো ভিক্খূনং ধম্মদেসনত্থং ইমং গাথমভাসি.

তস্সত্থো – য্ৱাযং মত্থকে জাতায সিখায সব্ভাৱেন সিখী, মণিদণ্ডসদিসায গীৱায নীলগীৱোতি চ মযূৰৱিহঙ্গমো ৱুচ্চতি. সো যথা হৰিতহংসতম্বহংসখীৰহংসকাড়হংসপাকহংসসুৱণ্ণহংসেসু য্ৱাযং সুৱণ্ণহংসো, তস্স হংসস্স জৱেন সোড়সিম্পি কলং ন উপেতি. সুৱণ্ণহংসো হি মুহুত্তকেন যোজনসহস্সম্পি গচ্ছতি, যোজনম্পি অসমত্থো ইতৰো. দস্সনীযতায পন উভোপি দস্সনীযা হোন্তি, এৱং গিহী পঠমসোতাপন্নোপি কিঞ্চাপি মগ্গদস্সনেন দস্সনীযো হোতি. অথ খো সো পচ্ছা সোতাপন্নস্সাপি মগ্গদস্সনেন তুল্যদস্সনীযভাৱস্সাপি ভিক্খুনো জৱেন নানুকৰোতি. কতমেন জৱেন? উপৰিমগ্গৱিপস্সনাঞাণজৱেন. গিহিনো হি তং ঞাণং দন্ধং হোতি পুত্তদাৰাদিজটায জটিতত্তা, ভিক্খুনো পন তিক্খং হোতি তস্সা জটায ৱিজটিতত্তা. স্ৱাযমত্থো ভগৱতা ‘‘মুনিনো ৱিৱিত্তস্স ৱনম্হি ঝাযতো’’তি ইমিনা পাদেন দীপিতো. অযঞ্হি সেক্খমুনি ভিক্খু কাযচিত্তৱিৱেকেন চ ৱিৱিত্তো হোতি, লক্খণাৰম্মণূপনিজ্ঝানেন চ নিচ্চং ৱনস্মিং ঝাযতি. কুতো গিহিনো এৱৰূপো ৱিৱেকো চ ঝানঞ্চাতি অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযোতি?

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায

সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায মুনিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো চ পঠমো ৱগ্গো অত্থৱণ্ণনানযতো, নামেন

উৰগৱগ্গোতি.