৯. অঙ্কুৰপেতৱত্থুৱণ্ণনা
যস্স অত্থায গচ্ছামাতি ইদং সত্থা সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তো অঙ্কুৰপেতং আৰব্ভ কথেসি. কামঞ্চেত্থ অঙ্কুৰো পেতো ন হোতি, তস্স পন চৰিতং যস্মা পেতসম্বন্ধং, তস্মা তং ‘‘অঙ্কুৰপেতৱত্থূ’’তি ৱুত্তং.
তত্ৰাযং সঙ্খেপকথা – যে তে উত্তৰমধুৰাধিপতিনো ৰঞ্ঞো মহাসাগৰস্স পুত্তং উপসাগৰং পটিচ্চ উত্তৰাপথে কংসভোগে অসিতঞ্জননগৰে মহাকংসস্স ধীতুযা দেৱগব্ভায কুচ্ছিযং উপ্পন্না অঞ্জনদেৱী ৱাসুদেৱো বলদেৱো চন্দদেৱো সূৰিযদেৱো অগ্গিদেৱো ৱৰুণদেৱো অজ্জুনো পজ্জুনো ঘটপণ্ডিতো অঙ্কুৰো চাতি ৱাসুদেৱাদযো দস ভাতিকাতি একাদস খত্তিযা অহেসুং, তেসু ৱাসুদেৱাদযো ভাতৰো অসিতঞ্জননগৰং আদিং কত্ৱা দ্ৱাৰৱতীপৰিযোসানেসু সকলজম্বুদীপে তেসট্ঠিযা নগৰসহস্সেসু সব্বে ৰাজানো চক্কেন জীৱিতক্খযং পাপেত্ৱা দ্ৱাৰৱতিযং ৱসমানা ৰজ্জং দস কোট্ঠাসে কত্ৱা ৱিভজিংসু. ভগিনিং পন অঞ্জনদেৱিং ন সৰিংসু. পুন সৰিত্ৱা ‘‘একাদস কোট্ঠাসে কৰোমা’’তি ৱুত্তে তেসং সব্বকনিট্ঠো অঙ্কুৰো ‘‘মম কোট্ঠাসং তস্সা দেথ, অহং ৱোহাৰং কত্ৱা জীৱিস্সামি, তুম্হে অত্তনো অত্তনো জনপদেসু সুঙ্কং ময্হং ৱিস্সজ্জেথা’’তি আহ. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা তস্স কোট্ঠাযং ভগিনিযা দত্ৱা নৱ ৰাজানো দ্ৱাৰৱতিযং ৱসিংসু.
অঙ্কুৰো পন ৱণিজ্জং কৰোন্তো নিচ্চকালং মহাদানং দেতি. তস্স পনেকো দাসো ভণ্ডাগাৰিকো অত্থকামো অহোসি. অঙ্কুৰো পসন্নমানসো তস্স একং কুলধীতৰং গহেত্ৱা অদাসি. সো পুত্তে গব্ভগতেযেৱ কালমকাসি. অঙ্কুৰো তস্মিং জাতে তস্স পিতুনো দিন্নং ভত্তৱেতনং তস্স অদাসি. অথ তস্মিং দাৰকে ৱযপ্পত্তে ‘‘দাসো ন দাসো’’তি ৰাজকুলে ৱিনিচ্ছযো উপ্পজ্জি. তং সুত্ৱা অঞ্জনদেৱী ধেনূপমং ৱত্ৱা ‘‘মাতু ভুজিস্সায পুত্তোপি ভুজিস্সো এৱা’’তি দাসব্যতো মোচেসি.
দাৰকো পন লজ্জায তত্থ ৱসিতুং অৱিসহন্তো ৰোৰুৱনগৰং গন্ত্ৱা তত্থ অঞ্ঞতৰস্স তুন্নৱাযস্স ধীতৰং গহেত্ৱা তুন্নৱাযসিপ্পেন জীৱিকং কপ্পেসি. তেন সমযেন ৰোৰুৱনগৰে অসয্হমহাসেট্ঠি নাম অহোসি. সো সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকৱনিব্বকযাচকানং মহাদানং দেতি. সো তুন্নৱাযো সেট্ঠিনো ঘৰং অজানন্তানং পীতিসোমনস্সজাতো হুত্ৱা অসয্হসেট্ঠিনো নিৱেসনং দক্খিণবাহুং পসাৰেত্ৱা দস্সেসি ‘‘এত্থ গন্ত্ৱা লদ্ধব্বং লভন্তূ’’তি. তস্স কম্মং পাড়িযংযেৱ আগতং.
সো অপৰেন সমযেন কালং কত্ৱা মৰুভূমিযং অঞ্ঞতৰস্মিং নিগ্ৰোধৰুক্খে ভুম্মদেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তি, তস্স দক্খিণহত্থো সব্বকামদদো অহোসি. তস্মিংযেৱ চ ৰোৰুৱে অঞ্ঞতৰো পুৰিসো অসয্হসেট্ঠিনো দানে ব্যাৱটো অস্সদ্ধো অপ্পসন্নো মিচ্ছাদিট্ঠিকো পুঞ্ঞকিৰিযায অনাদৰো কালং কত্ৱা তস্স দেৱপুত্তস্স ৱসনট্ঠানস্স অৱিদূৰে পেতো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তেন চ কতকম্মং পাড়িযংযেৱ আগতং. অসয্হমহাসেট্ঠি পন কালং কত্ৱা তাৱতিংসভৱনে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো সহব্যতং উপগতো.
অথ অপৰেন সমযেন অঙ্কুৰো পঞ্চহি সকটসতেহি, অঞ্ঞতৰো চ ব্ৰাহ্মণো পঞ্চহি সকটসতেহীতি দ্ৱেপি জনা সকটসহস্সেন ভণ্ডং আদায মৰুকন্তাৰমগ্গং পটিপন্না মগ্গমূড়্হা হুত্ৱা বহুং দিৱসং তত্থেৱ ৱিচৰন্তা পৰিক্খীণতিণোদকাহাৰা অহেসুং. অঙ্কুৰো অস্সদূতেহি চতূসু দিসাসু পানিযং মগ্গাপেসি. অথ সো কামদদহত্থো যক্খো তং তেসং ব্যসনপ্পত্তিং দিস্ৱা অঙ্কুৰেন পুব্বে অত্তনো কতং উপকাৰং চিন্তেত্ৱা ‘‘হন্দ দানি ইমস্স মযা অৱস্সযেন ভৱিতব্ব’’ন্তি অত্তনো ৱসনৱটৰুক্খং দস্সেসি. সো কিৰ ৱটৰুক্খো সাখাৱিটপসম্পন্নো ঘনপলাসো সন্দচ্ছাযো অনেকসহস্সপাৰোহো আযামেন ৱিত্থাৰেন উব্বেধেন চ যোজনপৰিমাণো অহোসি. তং দিস্ৱা অঙ্কুৰো হট্ঠতুট্ঠো তস্স হেট্ঠা খন্ধাৱাৰং বন্ধাপেসি. যক্খো অত্তনো দক্খিণহত্থং পসাৰেত্ৱা পঠমং তাৱ পানীযেন সব্বং জনং সন্তপ্পেসি. ততো যো যো যং যং ইচ্ছতি, তস্স তস্স তং তং অদাসি.
এৱং তস্মিং মহাজনে নানাৱিধেন অন্নপানাদিনা যথাকামং সন্তপ্পিতে পচ্ছা ৱূপসন্তে মগ্গপৰিস্সমে সো ব্ৰাহ্মণৱাণিজো অযোনিসো মনসিকৰোন্তো এৱং চিন্তেসি – ‘‘ধনলাভায ইতো কম্বোজং গন্ত্ৱা মযং কিং কৰিস্সাম, ইমমেৱ পন যক্খং যেন কেনচি উপাযেন গহেত্ৱা যানং আৰোপেত্ৱা অম্হাকং নগৰমেৱ গমিস্সামা’’তি. এৱং চিন্তেত্ৱা তমত্থং অঙ্কুৰস্স কথেন্তো –
২৫৭. ‘‘যস্স অত্থায গচ্ছাম, কম্বোজং ধনহাৰকা;
অযং কামদদো যক্খো, ইমং যক্খং নযামসে.
২৫৮. ‘‘ইমং যক্খং গহেত্ৱান, সাধুকেন পসয্হ ৱা;
যানং আৰোপযিত্ৱান, খিপ্পং গচ্ছাম দ্ৱাৰক’’ন্তি. –
গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ যস্স অত্থাযাতি যস্স কাৰণা. কম্বোজন্তি কম্বোজৰট্ঠং. ধনহাৰকাতি ভণ্ডৱিক্কযেন লদ্ধধনহাৰিনো. কামদদোতি ইচ্ছিতিচ্ছিতদাযকো. যক্খোতি দেৱপুত্তো. নযামসেতি নযিস্সাম. সাধুকেনাতি যাচনেন. পসয্হাতি অভিভৱিত্ৱা বলক্কাৰেন, যানন্তি সুখযানং. দ্ৱাৰকন্তি দ্ৱাৰৱতীনগৰং. অযং হেত্থাধিপ্পাযো – যদত্থং মযং ইতো কম্বোজং গন্তুকামা, তেন গমনেন সাধেতব্বো অত্থো ইধেৱ সিজ্ঝতি. অযঞ্হি যক্খো কামদদো, তস্মা ইমং যক্খং যাচিত্ৱা তস্স অনুমতিযা ৱা, সচে সঞ্ঞত্তিং ন গচ্ছতি, বলক্কাৰেন ৱা যানং আৰোপেত্ৱা যানে পচ্ছাবাহং বন্ধিত্ৱা তং গহেত্ৱা ইতোযেৱ খিপ্পং দ্ৱাৰৱতীনগৰং গচ্ছামাতি.
এৱং পন ব্ৰাহ্মণেন ৱুত্তো অঙ্কুৰো সপ্পুৰিসধম্মে ঠত্ৱা তস্স ৱচনং পটিক্খিপন্তো –
২৫৯. ‘‘যস্স ৰুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৱা;
ন তস্স সাখং ভঞ্জেয্য, মিত্তদুব্ভো হি পাপকো’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ ন ভঞ্জেয্যাতি ন ছিন্দেয্য. মিত্তদুব্ভোতি মিত্তেসু দুব্ভনং তেসং অনত্থুপ্পাদনং. পাপকোতি অভদ্দকো মিত্তদুব্ভো. যো হি সীতচ্ছাযো ৰুক্খো ঘম্মাভিতত্তস্স পুৰিসস্স পৰিস্সমৱিনোদকো, তস্সাপি নাম পাপকং ন চিন্তেতব্বং, কিমঙ্কং পন সত্তভূতেসু. অযং দেৱপুত্তো সপ্পুৰিসো পুব্বকাৰী অম্হাকং দুক্খপনূদকো বহূপকাৰো, ন তস্স কিঞ্চি অনত্থং চিন্তেতব্বং, অঞ্ঞদত্থু সো পূজেতব্বো এৱাতি দস্সেতি.
তং সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণা ‘‘অত্থস্স মূলং নিকতিৱিনযো’’তি নীতিমগ্গং নিস্সায অঙ্কুৰস্স পটিলোমপক্খে ঠত্ৱা –
২৬০. ‘‘যস্স ৰুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৱা;
খন্ধম্পি তস্স ছিন্দেয্য, অত্থো চে তাদিসো সিযা’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ অত্থো চে তাদিসো সিযাতি তাদিসেন দব্বসম্ভাৰেন সচে অত্থো ভৱেয্য, তস্স ৰুক্খস্স খন্ধম্পি ছিন্দেয্য, কিমঙ্গং পন সাখাদযোতি অধিপ্পাযো.
এৱং ব্ৰাহ্মণেন ৱুত্তে অঙ্কুৰো সপ্পুৰিসধম্মংযেৱ পগ্গণ্হন্তো –
২৬১. ‘‘যস্স ৰুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৱা;
ন তস্স পত্তং ভিন্দেয্য, মিত্তদুব্ভো হি পাপকো’’তি. –
ইমং গাথমাহ. তত্থ ন তস্স পত্তং ভিন্দেয্যাতি তস্স ৰুক্খস্স একপণ্ণমত্তম্পি ন পাতেয্য, পগেৱ সাখাদিকেতি অধিপ্পাযো.
পুনপি ব্ৰাহ্মণো অত্তনো ৱাদং পগ্গণ্হন্তো –
২৬২. ‘‘যস্স ৰুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৱা;
সমূলম্পি তং অব্বুহে, অত্থো চে তাদিসো সিযা’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ সমূলম্পি তং অব্বুহেতি তং তত্থ সমূলম্পি সহ মূলেনপি অব্বুহেয্য, উদ্ধৰেয্যাতি অত্থো.
এৱং ব্ৰাহ্মণেন ৱুত্তে পুন অঙ্কুৰো তং নীতিং নিৰত্থকং কাতুকামো –
২৬৩. ‘‘যস্সেকৰত্তিম্পি ঘৰে ৱসেয্য, যত্থন্নপানং পুৰিসো লভেথ;
ন তস্স পাপং মনসাপি চিন্তযে, কতঞ্ঞুতা সপ্পুৰিসেহি ৱণ্ণিতা.
২৬৪. ‘‘যস্সেকৰত্তিম্পি ঘৰে ৱসেয্য, অন্নেন পানেন উপট্ঠিতো সিযা;
ন তস্স পাপং মনসাপি চিন্তযে, অদুব্ভপাণী দহতে মিত্তদুব্ভিং.
২৬৫. ‘‘যো পুব্বে কতকল্যাণো, পচ্ছা পাপেন হিংসতি;
অল্লপাণিহতো পোসো, ন সো ভদ্ৰানি পস্সতী’’তি. –
ইমা তিস্সো গাথা অভাসি.
২৬৩. তত্থ যস্সাতি যস্স পুগ্গলস্স. একৰত্তিম্পীতি একৰত্তিমত্তম্পি কেৱলং গেহে ৱসেয্য. যত্থন্নপানং পুৰিসো লভেথাতি যস্স সন্তিকে কোচি পুৰিসো অন্নপানং ৱা যংকিঞ্চি ভোজনং ৱা লভেয্য. ন তস্স পাপং মনসাপি চিন্তযেতি তস্স পুগ্গলস্স অভদ্দকং অনত্থং মনসাপি ন চিন্তেয্য ন পিহেয্য, পগেৱ কাযৱাচাহি. কস্মাতি চে? কতঞ্ঞুতা সপ্পুৰিসেহি ৱণ্ণিতাতি কতঞ্ঞুতা নাম বুদ্ধাদীহি উত্তমপুৰিসেহি পসংসিতা.
২৬৪. উপট্ঠিতোতি পযিৰুপাসিতো ‘‘ইদং গণ্হ ইদং ভুঞ্জা’’তি অন্নপানাদিনা উপট্ঠিতো. অদুব্ভপাণীতি অহিংসকহত্থো হত্থসংযতো. দহতে মিত্তদুব্ভিন্তি তং মিত্তদুব্ভিং পুগ্গলং দহতি ৱিনাসেতি, অপ্পদুট্ঠে হিতজ্ঝাসযসম্পন্নে পুগ্গলে পৰেন কতো অপৰাধো অৱিসেসেন তস্সেৱ অনত্থাৱহো, অপ্পদুট্ঠো পুগ্গলো অত্থতো তং দহতি নাম. তেনাহ ভগৱা –
‘‘যো অপ্পদুট্ঠস্স নৰস্স দুস্সতি, সুদ্ধস্স পোসস্স অনঙ্গণস্স;
তমেৱ বালং পচ্চেতি পাপং, সুখুমো ৰজো পটিৱাতংৱ খিত্তো’’তি. (ধ. প. ১২৫; জা. ১.৫.৯৪; সং. নি. ১.২২);
২৬৫. যো পুব্বে কতকল্যাণোতি যো পুগ্গলো কেনচি সাধুনা কতভদ্দকো কতূপকাৰো. পচ্ছা পাপেন হিংসতীতি তং পুব্বকাৰিনং অপৰভাগে পাপেন অভদ্দকেন অনত্থকেন বাধতি. অল্লপাণিহতো পোসোতি অল্লপাণিনা উপকাৰকিৰিযায অল্লপাণিনা ধোতহত্থেন পুব্বকাৰিনা হেট্ঠা ৱুত্তনযেন হতো বাধিতো, তস্স ৱা পুব্বকাৰিনো বাধনেন হতো অল্লপাণিহতো নাম, অকতঞ্ঞুপুগ্গলো. ন সো ভদ্ৰানি পস্সতীতি সো যথাৱুত্তপুগ্গলো ইধলোকে চ পৰলোকে চ ইট্ঠানি ন পস্সতি, ন ৱিন্দতি, ন লভতীতি অত্থো.
এৱং সপ্পুৰিসধম্মং পগ্গণ্হন্তেন অঙ্কুৰেন অভিভৱিত্ৱা ৱুত্তো সো ব্ৰাহ্মণো নিৰুত্তৰো তুণ্হী অহোসি. যক্খো পন তেসং দ্ৱিন্নং ৱচনপটিৱচনানি সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স কুজ্ঝিত্ৱাপি ‘‘হোতু ইমস্স দুট্ঠব্ৰাহ্মণস্স কত্তব্বং পচ্ছা জানিস্সামী’’তি অত্তনো কেনচি অনভিভৱনীযতমেৱ তাৱ দস্সেন্তো –
২৬৬. ‘‘নাহং দেৱেন ৱা মনুস্সেন ৱা, ইস্সৰিযেন ৱা হং সুপ্পসয্হো;
যক্খোহমস্মি পৰমিদ্ধিপত্তো, দূৰঙ্গমো ৱণ্ণবলূপপন্নো’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ দেৱেন ৱাতি যেন কেনচি দেৱেন ৱা. মনুস্সেন ৱাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. ইস্সৰিযেন ৱাতি দেৱিস্সৰিযেন ৱা মনুস্সিস্সৰিযেন ৱা. তত্থ দেৱিস্সৰিযং নাম চতুমহাৰাজিকসক্কসুযামাদীনং দেৱিদ্ধি, মনুস্সিস্সৰিযং নাম চক্কৱত্তিআদীনং পুঞ্ঞিদ্ধি. তস্মা ইস্সৰিযগ্গহণেন মহানুভাৱে দেৱমনুস্সে সঙ্গণ্হাতি. মহানুভাৱাপি হি দেৱা অত্তনো পুঞ্ঞফলূপত্থম্ভিতে মনুস্সেপি অসতি পযোগৱিপত্তিযং অভিভৱিতুং ন সক্কোন্তি, পগেৱ ইতৰে. হন্তি অসহনে নিপাতো. ন সুপ্পসয্হোতি অপ্পধংসিযো. যক্খোহমস্মি পৰমিদ্ধিপত্তোতি অত্তনো পুঞ্ঞফলেন অহং যক্খত্তং উপগতো অস্মি, যক্খোৱ সমানো ন যো ৱা সো ৱা, অথ খো পৰমিদ্ধিপত্তো পৰমায উত্তমায যক্খিদ্ধিযা সমন্নাগতো. দূৰঙ্গমোতি খণেনেৱ দূৰম্পি ঠানং গন্তুং সমত্থো. ৱণ্ণবলূপপন্নোতি ৰূপসম্পত্তিযা সৰীৰবলেন চ উপপন্নো সমন্নাগতোতি তীহিপি পদেহি মন্তপ্পযোগাদীহি অত্তনো অনভিভৱনীযতংযেৱ দস্সেতি. ৰূপসম্পন্নো হি পৰেসং বহুমানিতো হোতি, ৰূপসম্পদং নিস্সায ৱিসভাগৱত্থুনাপি অনাকড্ঢনিযোৱাতি ৱণ্ণসম্পদা অনভিভৱনীযকাৰণন্তি ৱুত্তা.
ইতো পৰং অঙ্কুৰস্স চ দেৱপুত্তস্স চ ৱচনপটিৱচনকথা হোতি –
২৬৭. ‘‘পাণি তে সব্বসোৱণ্ণো, পঞ্চধাৰো মধুস্সৱো;
নানাৰসা পগ্ঘৰন্তি, মঞ্ঞেহং তং পুৰিন্দদং.
২৬৮. ‘‘নাম্হি দেৱো ন গন্ধব্বো, নাপি সক্কো পুৰিন্দদো;
পেতং মং অঙ্কুৰ জানাহি, ৰোৰুৱম্হা ইধাগতং.
২৬৯. ‘‘কিংসীলো কিংসমাচাৰো, ৰোৰুৱস্মিং পুৰে তুৱং;
কেন তে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতি.
২৭০. ‘‘তুন্নৱাযো পুৰে আসিং, ৰোৰুৱস্মিং তদা অহং;
সুকিচ্ছৱুত্তি কপণো, ন মে ৱিজ্জতি দাতৱে.
২৭১. ‘‘নিৱেসনঞ্চ মে আসি, অসয্হস্স উপন্তিকে;
সদ্ধস্স দানপতিনো, কতপুঞ্ঞস্স লজ্জিনো.
২৭২. ‘‘তত্থ যাচনকাযন্তি, নানাগোত্তা ৱনিব্বকা;
তে চ মং তত্থ পুচ্ছন্তি, অসয্হস্স নিৱেসনং.
২৭৩. ‘‘কত্থ গচ্ছাম ভদ্দং ৱো, কত্থ দানং পদীযতি;
তেসাহং পুট্ঠো অক্খামি, অসয্হস্স নিৱেসনং.
২৭৪. ‘‘পগ্গয্হ দক্খিণং বাহুং, এত্থ গচ্ছথ ভদ্দং ৱো;
এত্থ দানং পদীযতি, অসয্হস্স নিৱেসনে.
২৭৫. ‘‘তেন পাণি কামদদো, তেন পাণি মধুস্সৱো;
তেন মে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতি.
২৭৬. ‘‘ন কিৰ ত্ৱং অদা দানং, সকপাণীহি কস্সচি;
পৰস্স দানং অনুমোদমানো, পাণিং পগ্গয্হ পাৱদি.
২৭৭. ‘‘তেন পাণি কামদদো, তেন পাণি মধুস্সৱো;
তেন তে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতি.
২৭৮. ‘‘যো সো দানমদা ভন্তে, পসন্নো সকপাণিভি;
সো হিত্ৱা মানুসং দেহং, কিং নু সো দিসতং গতো.
২৭৯. ‘‘নাহং পজানামি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্স গতিং আগতিং ৱা;
সুতঞ্চ মে ৱেস্সৱণস্স সন্তিকে, সক্কস্স সহব্যতং গতো অসয্হো.
২৮০. ‘‘অলমেৱ কাতুং কল্যাণং, দানং দাতুং যথাৰহং;
পাণিং কামদদং দিস্ৱা, কো পুঞ্ঞং ন কৰিস্সতি.
২৮১. ‘‘সো হি নূন ইতো গন্ত্ৱা, অনুপ্পত্ৱান দ্ৱাৰকং;
দানং পট্ঠপযিস্সামি, যং মমস্স সুখাৱহং.
২৮২. ‘‘দস্সামন্নঞ্চ পানঞ্চ, ৱত্থসেনাসনানি চ;
পপঞ্চ উদপানঞ্চ, দুগ্গে সঙ্কমনানি চা’’তি. –
পন্নৰস ৱচনপটিৱচনগাথা হোন্তি.
২৬৭. তত্থ পাণি তেতি তৱ দক্খিণহত্থো. সব্বসোৱণ্ণোতি সব্বসো সুৱণ্ণৱণ্ণো. পঞ্চধাৰোতি পঞ্চহি অঙ্গুলীহি পৰেহি কামিতৱত্থূনং ধাৰা এতস্স সন্তীতি পঞ্চধাৰো. মধুস্সৱোতি মধুৰৰসৱিস্সন্দকো. তেনাহ ‘‘নানাৰসা পগ্ঘৰন্তী’’তি, মধুৰকটুককসাৱাদিভেদা নানাৱিধা ৰসা ৱিস্সন্দন্তীতি অত্থো. যক্খস্স হি কামদদে মধুৰাদিৰসসম্পন্নানি ৱিৱিধানি খাদনীযভোজনীযানি হত্থে ৱিস্সজ্জন্তে মধুৰাদিৰসা পগ্ঘৰন্তীতি ৱুত্তং. মঞ্ঞেহং তং পুৰিন্দদন্তি মঞ্ঞে অহং তং পুৰিন্দদং সক্কং, ‘‘এৱংমহানুভাৱো সক্কো দেৱৰাজা’’তি তং অহং মঞ্ঞামীতি অত্থো.
২৬৮. নাম্হি দেৱোতি ৱেস্সৱণাদিকো পাকটদেৱো ন হোমি. ন গন্ধব্বোতি গন্ধব্বকাযিকদেৱোপি ন হোমি. নাপি সক্কো পুৰিন্দদোতি পুৰিমত্তভাৱে পুৰে দানস্স পট্ঠপিতত্তা ‘‘পুৰিন্দদো’’তি লদ্ধনামো সক্কো দেৱৰাজাপি ন হোমি. কতৰো পন অহোসীতি আহ ‘‘পেতং মং অঙ্কুৰ জানাহী’’তিআদি. অঙ্কুৰপেতূপপত্তিকং মং জানাহি, ‘‘অঞ্ঞতৰো পেতমহিদ্ধিকো’’তি মং উপধাৰেহি. ৰোৰুৱম্হা ইধাগতন্তি ৰোৰুৱনগৰতো চৱিত্ৱা মৰুকন্তাৰে ইধ ইমস্মিং নিগ্ৰোধৰুক্খে উপপজ্জনৱসেন আগতং, এত্থ নিব্বত্তন্তি অত্থো.
২৬৯. কিংসীলো কিংসমাচাৰো, ৰোৰুৱস্মিং পুৰে তুৱন্তি পুব্বে পুৰিমত্তভাৱে ৰোৰুৱনগৰে ৱসন্তো ত্ৱং কিংসীলো কিংসমাচাৰো অহোসি, পাপতো নিৱত্তনলক্খণং কীদিসং সীলং সমাদায সংৱত্তিতপুঞ্ঞকিৰিযালক্খণেন সমাচাৰেন কিংসমাচাৰো, দানাদীসু কুসলসমাচাৰেসু কীদিসো সমাচাৰো অহোসীতি অত্থো. কেন তে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতীতি কীদিসেন সেট্ঠচৰিযেন ইদং এৱৰূপং তৱ হত্থেসু পুঞ্ঞফলং ইদানি সমিজ্ঝতি নিপ্ফজ্জতি, তং কথেহীতি অত্থো. পুঞ্ঞফলঞ্হি ইধ উত্তৰপদলোপেন ‘‘পুঞ্ঞ’’ন্তি অধিপ্পেতং. তত্থা হি তং ‘‘কুসলানং, ভিক্খৱে, ধম্মানং সমাদানহেতু এৱমিদং পুঞ্ঞং পৱড্ঢতী’’তিআদীসু (দী. নি. ৩.৮০) পুঞ্ঞন্তি ৱুত্তং.
২৭০. তুন্নৱাযোতি তুন্নকাৰো. সুকিচ্ছৱুত্তীতি সুট্ঠু কিচ্ছপুত্তিকো অতিৱিয দুক্খজীৱিকো. কপণোতি ৱৰাকো, দীনোতি অত্থো. ন মে ৱিজ্জতি দাতৱেতি অদ্ধিকানং সমণব্ৰাহ্মণানং দাতুং কিঞ্চি দাতব্বযুত্তকং ময্হং নত্থি, চিত্তং পন মে দানং দিন্নন্তি অধিপ্পাযো.
২৭১. নিৱেসনন্তি ঘৰং, কম্মকৰণসালা ৱা. অসয্হস্স উপন্তিকেতি অসয্হস্স মহাসেট্ঠিনো গেহস্স সমীপে. সদ্ধস্সাতি কম্মফলসদ্ধায সমন্নাগতস্স. দানপতিনোতি দানে নিৰন্তৰপ্পৱত্তায পৰিচ্চাগসম্পত্তিযা লোভস্স চ অভিভৱেন পতিভূতস্স. কতপুঞ্ঞস্সাতি পুব্বে কতসুচৰিতকম্মস্স. লজ্জিনোতি পাপজিগুচ্ছনসভাৱস্স.
২৭২. তত্থাতি তস্মিং মম নিৱেসনে. যাচনকাযন্তীতি যাচনকা জনা অসয্হসেট্ঠিং কিঞ্চি যাচিতুকামা আগচ্ছন্তি. নানাগোত্তাতি নানাৱিধগোত্তাপদেসা. ৱনিব্বকাতি ৱণ্ণদীপকা, যে দাযকস্স পুঞ্ঞফলাদিঞ্চ গুণকিত্তনাদিমুখেন অত্তনো অত্থিকভাৱং পৱেদেন্তা ৱিচৰন্তি. তে চ মং তত্থ পুচ্ছন্তীতি তত্থাতি নিপাতমত্তং, তে যাচকাদযো মং অসয্হসেট্ঠিনো নিৱেসনং পুচ্ছন্তি. অক্খৰচিন্তকা হি ঈদিসেসু ঠানেসু কম্মদ্ৱযং ইচ্ছন্তি.
২৭৩. কত্থ গচ্ছাম ভদ্দং ৱো, কত্থ দানং পদীযতীতি তেসং পুচ্ছনাকাৰদস্সনং. অযং পেত্থ অত্থো – ভদ্দং তুম্হাকং হোতু, মযং ‘‘অসয্হমহাসেট্ঠিনা দানং পদীযতী’’তি সুত্ৱা আগতা, কত্থ দানং পদীযতি, কত্থ ৱা মযং গচ্ছাম, কত্থ গতেন দানং সক্কা লদ্ধুন্তি. তেসাহং পুট্ঠো অক্খামীতি এৱং তেহি অদ্ধিকজনেহি লভনট্ঠানং পুট্ঠো ‘‘অহং পুব্বে অকতপুঞ্ঞতায ইদানি ঈদিসানং কিঞ্চি দাতুং অসমত্থো জাতো, দানগ্গং পন ইমেসং দস্সেন্তো লাভস্স উপাযাচিক্খণেন পীতিং উপ্পাদেন্তো এত্তকেনপি বহুং পুঞ্ঞং পসৱামী’’তি গাৰৱং উপ্পাদেত্ৱা দক্খিণং বাহুং পসাৰেত্ৱা তেসং অসয্হসেট্ঠিস্স নিৱেসনং অক্খামি. তেনাহ ‘‘পগ্গয্হ দক্খিণং বাহু’’ন্তিআদি.
২৭৪. তেন পাণি কামদদোতি তেন পৰদানপকাসনেন পৰেন কতস্স দানস্স সক্কচ্চং অনুমোদনমত্তেন হেতুনা ইদানি ময্হং হত্থো কপ্পৰুক্খো ৱিয সন্তানকলতা ৱিয চ কামদুহো ইচ্ছিতিচ্ছিতদাযী কামদদো হোতি. কামদদো চ হোন্তো তেন পাণি মধুস্সৱো ইট্ঠৱত্থুৱিস্সজ্জনকো জাতো.
২৭৬. ন কিৰ ত্ৱং অদা দানন্তি কিৰাতি অনুস্সৱনত্থে নিপাতো, ত্ৱং কিৰ অত্তনো সন্তকং ন পৰিচ্চজি, সকপাণীহি সহত্থেহি যস্স কস্সচি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা কিঞ্চি দানং ন অদাসি. পৰস্স দানং অনুমোদমানোতি কেৱলং পন পৰেন কতং পৰস্স দানং ‘‘অহো দানং পৱত্তেসী’’তি অনুমোদমানোযেৱ ৱিহাসি.
২৭৭. তেন পাণি কামদদোতি তেন তুয্হং পাণি এৱং কামদদো, অহো অচ্ছৰিযা ৱত পুঞ্ঞানং গতীতি অধিপ্পাযো.
২৭৮. যো সো দানমদা, ভন্তে, পসন্নো সকপাণিভীতি দেৱপুত্তং গাৰৱেন আলপতি. ভন্তে, পৰেন কতস্স দানানুমোদকস্স তাৱ তুয্হং ঈদিসং ফলং এৱৰূপো আনুভাৱো, যো পন সো অসয্হমহাসেট্ঠি মহাদানং অদাসি, পসন্নচিত্তো হুত্ৱা সহত্থেহি তদা মহাদানং পৱত্তেসি. সো হিত্ৱা মানুসং দেহন্তি সো ইধ মনুস্সত্তভাৱং পহায. কিন্তি কতৰং. নু সোতি নূতি নিপাতমত্তং. দিসতং গতোতি দিসং ঠানং গতো, কীদিসী তস্স গতো নিপ্ফত্তীতি অসয্হসেট্ঠিনো অভিসম্পৰাযং পুচ্ছি.
২৭৯. অসয্হসাহিনোতি অঞ্ঞেহি মচ্ছৰীহি লোভাভিভূতেহি সহিতুং ৱহিতুং অসক্কুণেয্যস্স পৰিচ্চাগাদিৱিভাগস্স সপ্পুৰিসধুৰস্স সহনতো অসয্হসাহিনো. অঙ্গীৰসস্সাতি অঙ্গতো নিক্খমনকজুতিস্স. ৰসোতি হি জুতিযা অধিৱচনং. তস্স কিৰ যাচকে আগচ্ছন্তে দিস্ৱা উড়াৰং পীতিসোমনস্সং উপ্পজ্জতি, মুখৱণ্ণো ৱিপ্পসীদতি, তং অত্তনো পচ্চক্খং কত্ৱা এৱমাহ. গতিং আগতিং ৱাতি তস্স ‘‘অসুকং নাম গতিং, ইতো গতো’’তি গতিং ৱা ‘‘ততো ৱা পন অসুকস্মিং কালে ইধাগমিস্সতী’’তি আগতিং ৱা নাহং জানামি, অৱিসযো এস ময্হং. সুতঞ্চ মে ৱেস্সৱণস্স সন্তিকেতি অপিচ খো উপট্ঠানং গতেন ৱেস্সৱণস্স মহাৰাজস্স সন্তিকে সুতমেতং মযা. সক্কস্স সহব্যতং গতো অসয্হোতি অসয্হসেট্ঠি সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স সহব্যতং গতো অহোসি, তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তোতি অত্থো.
২৮০. অলমেৱ কাতুং কল্যাণন্তি যংকিঞ্চি কল্যাণং কুসলং পুঞ্ঞং কাতুং যুত্তমেৱ পতিৰূপমেৱ. তত্থ পন যং সব্বসাধাৰণং সুকততৰং, তং দস্সেতুং ‘‘দানং দাতুং যথাৰহ’’ন্তি ৱুত্তং, অত্তনো ৱিভৱবলানুৰূপং দানং দাতুং অলমেৱ. তত্থ কাৰণমাহ ‘‘পাণিং কামদদং দিস্ৱা’’তি. যত্ৰ হি নাম পৰকতপুঞ্ঞানুমোদনপুব্বকেন দানপতিনিৱেসনমগ্গাচিক্খণমত্তেন অযং হত্থো কামদদো দিট্ঠো, ইমং দিস্ৱা. কো পুঞ্ঞং ন কৰিস্সতীতি মাদিসো কো নাম অত্তনো পতিট্ঠানভূতং পুঞ্ঞং ন কৰিস্সতীতি.
২৮১. এৱং অনিযমৱসেন পুঞ্ঞকিৰিযায আদৰং দস্সেত্ৱা ইদানি অত্তনি তং নিযমেত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘সো হি নূনা’’তিআদিগাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ সোতি সো অহং. হীতি অৱধাৰণে নিপাতো, নূনাতি পৰিৱিতক্কে. ইতো গন্ত্ৱাতি ইতো মৰুভূমিতো অপগন্ত্ৱা. অনুপ্পত্ৱান দ্ৱাৰকন্তি দ্ৱাৰৱতীনগৰং অনুপাপুণিত্ৱা. পট্ঠপযিস্সামীতি পৱত্তযিস্সামি.
এৱং অঙ্কুৰেন ‘‘দানং দস্সামী’’তি পটিঞ্ঞায কতায যক্খো তুট্ঠমানসো ‘‘মাৰিস, ত্ৱং ৱিস্সত্থো দানং দেহি, অহং পন তে সহাযকিচ্চং কৰিস্সামি, যেন তে দেয্যধম্মো ন পৰিক্খযং গমিস্সতি, তেন পকাৰেন কৰিস্সামী’’তি তং দানকিৰিযায সমুত্তেজেত্ৱা ‘‘ব্ৰাহ্মণ ৱাণিজ, ত্ৱং কিৰ মাদিসে বলক্কাৰেন নেতুকামো অত্তনো পমাণং ন জানাসী’’তি তস্স ভণ্ডমন্তৰধাপেত্ৱা তং যক্খৱিভিংসকায ভিংসাপেন্তো সন্তজ্জেসি. অথ নং অঙ্কুৰো নানপ্পকাৰং যাচিত্ৱা ব্ৰাহ্মণেন খমাপেন্তো পসাদেত্ৱা সব্বভণ্ডং পাকতিকং কাৰাপেত্ৱা ৰত্তিযা উপগতায যক্খং ৱিস্সজ্জেত্ৱা গচ্ছন্তো তস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰং অতিৱিয বীভচ্ছদস্সনং পেতং দিস্ৱা তেন কতকম্মং পুচ্ছন্তো –
২৮৩. ‘‘কেন তে অঙ্গুলী কুণা, মুখঞ্চ কুণলীকতং;
অক্খীনি চ পগ্ঘৰন্তি, কিং পাপং পকতং তযা’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ কুণাতি কুণিকা পটিকুণিকা অনুজুভূতা. কুণলীকতন্তি মুখৱিকাৰেন ৱিকুণিতং সংকুণিতং. পগ্ঘৰন্তীতি অসুচিং ৱিস্সন্দন্তি.
অথস্স পেতো –
২৮৪. ‘‘অঙ্গীৰসস্স গহপতিনো, সদ্ধস্স ঘৰমেসিনো;
তস্সাহং দানৱিস্সগ্গে, দানে অধিকতো অহুং.
২৮৫. ‘‘তত্থ যাচনকে দিস্ৱা, আগতে ভোজনত্থিকে;
একমন্তং অপক্কম্ম, অকাসিং কুণলিং মুখং.
২৮৬. ‘‘তেন মে অঙ্গুলী কুণা, মুখঞ্চ কুণলীকতং;
অক্খীনি মে পগ্ঘৰন্তি, তং পাপং পকতং মযা’’তি. –
তিস্সো গাথা অভাসি.
২৮৪. তত্থ ‘‘অঙ্গীৰসস্সা’’তিআদিনা অসয্হসেট্ঠিং কিত্তেতি. ঘৰমেসিনোতি ঘৰমাৱসন্তস্স গহট্ঠস্স. দানৱিস্সগ্গেতি দানগ্গে পৰিচ্চাগট্ঠানে. দানে অধিকতো অহুন্তি দেয্যধম্মস্স পৰিচ্চজনে দানাধিকাৰে অধিকতো ঠপিতো অহোসিং.
২৮৫. একমন্তং অপক্কম্মাতি যাচনকে ভোজনত্থিকে আগতে দিস্ৱা দানব্যাৱটেন দানগ্গতো অনপক্কম্ম যথাঠানেযেৱ ঠত্ৱা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সেন ৱিপ্পসন্নমুখৱণ্ণেন সহত্থেন দানং দাতব্বং, পৰেহি ৱা পতিৰূপেহি দাপেতব্বং, অহং পন তথা অকত্ৱা যাচনকে আগচ্ছন্তে দূৰতোৱ দিস্ৱা অত্তানং অদস্সেন্তো একমন্তং অপক্কম্ম অপক্কমিত্ৱা. অকাসিং কুণলিং মুখন্তি ৱিকুণিতং সঙ্কুচিতং মুখং অকাসিং.
২৮৬. তেনাতি যস্মা তদাহং সামিনা দানাধিকাৰে নিযুত্তো সমানো দানকালে উপট্ঠিতে মচ্ছৰিযাপকতো দানগ্গতো অপক্কমন্তো পাদেহি সঙ্কোচং আপজ্জিং, সহত্থেহি দাতব্বে তথা অকত্ৱা হত্থসঙ্কোচং আপজ্জিং, পসন্নমুখেন ভৱিতব্বে মুখসঙ্কোচং আপজ্জিং, পিযচক্খূহি ওলোকেতব্বে চক্খুকালুসিযং উপ্পাদেসিং, তস্মা হত্থঙ্গুলিযো চ পাদঙ্গুলিযো চ কুণিতা জাতা, মুখঞ্চ কুণলীকতং ৱিৰূপৰূপং সঙ্কুচিতং, অক্খীনি অসুচীদুগ্গন্ধজেগুচ্ছানি অস্সূনি পগ্ঘৰন্তীতি অত্থো. তেন ৱুত্তং –
‘‘তেন মে অঙ্গুলী কুণা, মুখঞ্চ কুণলীকতং;
অক্খীনি মে পগ্ঘৰন্তি, তং পাপং পকতং মযা’’তি.
তং সুত্ৱা অঙ্কুৰো পেতং গৰহন্তো –
২৮৭. ‘‘ধম্মেন তে কাপুৰিস, মুখঞ্চ কুণলীকতং;
অক্খীনি চ পগ্ঘৰন্তি, যং তং পৰস্স দানস্স;
অকাসি কুণলিং মুখ’’ন্তি. –
গাথমাহ. তত্থ ধম্মেনাতি যুত্তেনেৱ কাৰণেন. তেতি তৱ. কাপুৰিসাতি লামকপুৰিস. যন্তি যস্মা. পৰস্স দানস্সাতি পৰস্স দানস্মিং. অযমেৱ ৱা পাঠো.
পুন অঙ্কুৰো তং দানপতিং সেট্ঠিং গৰহন্তো –
২৮৮. ‘‘কথঞ্হি দানং দদমানো, কৰেয্য পৰপত্তিযং;
অন্নপানং খাদনীযং, ৱত্থসেনাসনানি চা’’তি. –
গাথমাহ. তস্সত্থো – দানং দদন্তো পুৰিসো কথঞ্হি নাম তং পৰপত্তিযং পৰেন পাপেতব্বং সাধেতব্বং কৰেয্য, অত্তপচ্চক্খমেৱ কত্ৱা সহত্থেনেৱ দদেয্য, সযং ৱা তত্থ ব্যাৱটো ভৱেয্য, অঞ্ঞথা অত্তনো দেয্যধম্মো অট্ঠানে ৱিদ্ধংসিযেথ, দক্খিণেয্যা চ দানেন পৰিহাযেয্যুন্তি.
এৱং তং গৰহিত্ৱা ইদানি অত্তনা পটিপজ্জিতব্বৱিধিং দস্সেন্তো –
২৮৯. ‘‘সো হি নূন ইতো গন্ত্ৱা, অনুপ্পত্ৱান দ্ৱাৰকং;
দানং পট্ঠপযিস্সামি, যং মমস্স সুখাৱহং.
২৯০. ‘‘দস্সামন্নঞ্চ পানঞ্চ, ৱত্থসেনাসনানি চ;
পপঞ্চ উদপানঞ্চ, দুগ্গে সঙ্কমনানি চা’’তি. –
গাথাদ্ৱযমাহ, তং ৱুত্তত্থমেৱ.
২৯১. ‘‘ততো হি সো নিৱত্তিত্ৱা, অনুপ্পত্ৱান দ্ৱাৰকং;
দানং পট্ঠপযি অঙ্কুৰো, যংতুমস্স সুখাৱহং.
২৯২. ‘‘অদা অন্নঞ্চ পানঞ্চ, ৱত্থসেনাসনানি চ;
পপঞ্চ উদপানঞ্চ, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.
২৯৩. ‘‘কো ছাতো কো চ তসিতো, কো ৱত্থং পৰিদহিস্সতি;
কস্স সন্তানি যোগ্গানি, ইতো যোজেন্তু ৱাহনং.
২৯৪. ‘‘কো ছত্তিচ্ছতি গন্ধঞ্চ, কো মালং কো উপাহনং;
ইতিস্সু তত্থ ঘোসেন্তি, কপ্পকা সূদমাগধা;
সদা সাযঞ্চ পাতো চ, অঙ্গুৰস্স নিৱেসনে’’তি. –
চতস্সো গাথা অঙ্গুৰস্স পটিপত্তিং দস্সেতুং সঙ্গীতিকাৰেহি ঠপিতা.
২৯১. তত্থ ততোতি মৰুকন্তাৰতো. নিৱত্তিত্ৱাতি পটিনিৱত্তিত্ৱা. অনুপ্পত্ৱান দ্ৱাৰকন্তি দ্ৱাৰৱতীনগৰং অনুপাপুণিত্ৱা. দানং পট্ঠপযি অঙ্গুৰোতি যক্খেন পৰিপূৰিতসকলকোট্ঠাগাৰো সব্বপাথেয্যকং মহাদানং সো অঙ্গুৰো পট্ঠপেসি. যংতুমস্স সুখাৱহন্তি যং অত্তনো সম্পতি আযতিঞ্চ সুখনিব্বত্তকং.
২৯৩. কো ছাতোতি কো জিঘচ্ছিতো, সো আগন্ত্ৱা যথাৰুচি ভুঞ্জতূতি অধিপ্পাযো. এসেৱ নযো সেসেসুপি. তসিতোতি পিপাসিতো. পৰিদহিস্সতীতি নিৱাসেস্সতি পাৰুপিস্সতি চাতি অত্থো. সন্তানীতি পৰিস্সমপ্পত্তানি. যোগ্গানীতি ৰথৱাহনানি. ইতো যোজেন্তু ৱাহনন্তি ইতো যোগ্গসমূহতো যথাৰুচিতং গহেত্ৱা ৱাহনং যোজেন্তু.
২৯৪. কো ছত্তিচ্ছতীতি কো কিলঞ্জছত্তাদিভেদং ছত্তং ইচ্ছতি, সো গণ্হাতূতি অধিপ্পাযো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. গন্ধন্তি চতুজ্জাতিযগন্ধাদিকং গন্ধং. মালন্তি গন্থিতাগন্থিতভেদং পুপ্ফং. উপাহনন্তি খল্লবদ্ধাদিভেদং উপাহনং. ইতিস্সূতি এত্থ সূতি নিপাতমত্তং, ইতি এৱং ‘‘কো ছাতো, কো তসিতো’’তিআদিনাতি অত্থো. কপ্পকাতি ন্হাপিতকা. সূদাতি ভত্তকাৰকা. মাগধাতি গন্ধিনো. সদাতি সব্বকালং দিৱসে দিৱসে সাযঞ্চ পাতো চ তত্থ অঙ্গুৰস্স নিৱেসনে ঘোসেন্তি উগ্ঘোসেন্তীতি যোজনা.
এৱং মহাদানং পৱত্তেন্তস্স গচ্ছন্তে কালে তিত্তিভাৱতো অত্থিকজনেহি পৱিৱিত্তং ৱিৰড়ং দানগ্গং অহোসি. তং দিস্ৱা অঙ্কুৰো দানে উড়াৰজ্ঝাসযতায অতুট্ঠমানসো হুত্ৱা অত্তনো দানে নিযুত্তং সিন্ধকং নাম মাণৱং আমন্তেত্ৱা –
২৯৫. ‘‘সুখং সুপতি অঙ্কুৰো, ইতি জানাতি মং জনো;
দুক্খং সুপামি সিন্ধক, যং ন পস্সামি যাচকে.
২৯৬. ‘‘সুখং সুপতি অঙ্কুৰো, ইতি জানাতি মং জনো;
দুক্খং সুপামি সিন্ধক, অপ্পকে সু ৱনিব্বকে’’তি. –
গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ সুখং সুপতি অঙ্কুৰো, ইতি জানাতি মং জনোতি ‘‘অঙ্কুৰো ৰাজা যসভোগসমপ্পিতো দানপতি অত্তনো ভোগসম্পত্তিযা দানসম্পত্তিযা চ সুখং সুপতি, সুখেনেৱ নিদ্দং উপগচ্ছতি, সুখং পটিবুজ্ঝতী’’তি এৱং মং জনো সম্ভাৱেতি. দুক্খং সুপামি সিন্ধকাতি অহং পন সিন্ধক দুক্খমেৱ সুপামি. কস্মা? যং ন পস্সামি যাচকেতি, যস্মা মম অজ্ঝাসযানুৰূপং দেয্যধম্মপটিগ্গাহকে বহূ যাচকে ন পস্সামি, তস্মাতি অত্থো. অপ্পকে সু ৱনিব্বকেতি ৱনিব্বকজনে অপ্পকে কতিপযে জাতে দুক্খং সুপামীতি যোজনা. সূতি চ নিপাতমত্তং, অপ্পকে ৱনিব্বকজনে সতীতি অত্থো.
তং সুত্ৱা সিন্ধকো তস্স উড়াৰং দানাধিমুত্তিং পাকটতৰং কাতুকামো –
২৯৭. ‘‘সক্কো চে তে ৱৰং দজ্জা, তাৱতিংসানমিস্সৰো;
কিস্স সব্বস্স লোকস্স, ৱৰমানো ৱৰং ৱৰে’’তি. –
গাথমাহ. তস্সত্থো – তাৱতিংসানং দেৱানং সব্বস্স চ লোকস্স ইস্সৰো সক্কো ‘‘ৱৰং ৱৰস্সু, অঙ্কুৰ, যংকিঞ্চি মনসিচ্ছিত’’ন্তি তুয্হং ৱৰং দজ্জা দদেয্য চে, ৱৰমানো পত্থযমানো কিস্স কীদিসং ৱৰং ৱৰেয্যাসীতি অত্থো.
অথ অঙ্কুৰো অত্তনো অজ্ঝাসযং যাথাৱতো পৱেদেন্তো –