১০. উত্তৰমাতুপেতিৱত্থুৱণ্ণনা
দিৱাৱিহাৰগতং ভিক্খুন্তি ইদং উত্তৰমাতুপেতিৱত্থু. তত্ৰাযং অত্থৱিভাৱনা – সত্থৰি পৰিনিব্বুতে পঠমমহাসঙ্গীতিযা পৱত্তিতায আযস্মা মহাকচ্চাযনো দ্ৱাদসহি ভিক্খূহি সদ্ধিং কোসম্বিযা অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে ৱিহাসি. তেন চ সমযেন ৰঞ্ঞো উদেনস্স অঞ্ঞতৰো অমচ্চো কালমকাসি, তেন চ পুব্বে নগৰে কম্মন্তা অধিট্ঠিতা অহেসুং. অথ ৰাজা তস্স পুত্তং উত্তৰং নাম মাণৱং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘ত্ৱঞ্চ পিতৰা অধিট্ঠিতে কম্মন্তে সমনুসাসা’’তি তেন ঠিতট্ঠানে ঠপেসি.
সো চ সাধূতি সম্পটিচ্ছিত্ৱা একদিৱসং নগৰপটিসঙ্খৰণিযানং দাৰূনং অত্থায ৱড্ঢকিযো গহেত্ৱা অৰঞ্ঞং গতো. তত্থ আযস্মতো মহাকচ্চাযনত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানং উপগন্ত্ৱা থেৰং তত্থ পংসুকূলচীৱৰধৰং ৱিৱিত্তং নিসিন্নং দিস্ৱা ইৰিযাপথেযেৱ পসীদিত্ৱা কতপটিসন্থাৰো ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. থেৰো তস্স ধম্মং কথেসি. সো ধম্মং সুত্ৱা ৰতনত্তযে সঞ্জাতপ্পসাদো সৰণেসু পতিট্ঠায থেৰং নিমন্তেসি – ‘‘অধিৱাসেথ মে, ভন্তে, স্ৱাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খূহি অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৱাসেসি থেৰো তুণ্হীভাৱেন. সো ততো নিক্খমিত্ৱা নগৰং গন্ত্ৱা অঞ্ঞেসং উপাসকানং আচিক্খি – ‘‘থেৰো মযা স্ৱাতনায নিমন্তিতো, তুম্হেহিপি মম দানগ্গং আগন্তব্ব’’ন্তি.
সো দুতিযদিৱসে কালস্সেৱ পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৱা কালং আৰোচাপেত্ৱা সদ্ধিং ভিক্খূহি আগচ্ছন্তস্স থেৰস্স পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গেহং পৱেসেসি. অথ মহাৰহকপ্পিযপচ্চত্থৰণঅত্থতেসু আসনেসু থেৰে চ ভিক্খূসু চ নিসিন্নেসু গন্ধপুপ্ফধূপেহি পূজং কত্ৱা পণীতেন অন্নপানেন তে সন্তপ্পেত্ৱা সঞ্জাতপ্পসাদো কতঞ্জলী অনুমোদনং সুণিত্ৱা কতভত্তানুমোদনে থেৰে গচ্ছন্তে পত্তং গহেত্ৱা অনুগচ্ছন্তো নগৰতো নিক্খমিত্ৱা পটিনিৱত্তন্তো ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি নিচ্চং মম গেহং পৱিসিতব্ব’’ন্তি যাচিত্ৱা থেৰস্স অধিৱাসনং ঞত্ৱা নিৱত্তি. এৱং সো থেৰং উপট্ঠহন্তো তস্স ওৱাদে পতিট্ঠায সোতাপত্তিফলং পাপুণি, ৱিহাৰঞ্চ কাৰেসি, সব্বে চ অত্তনো ঞাতকে সাসনে অভিপ্পসন্নে অকাসি.
মাতা পনস্স মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতচিত্তা হুত্ৱা এৱং পৰিভাসি – ‘‘যং ত্ৱং মম অনিচ্ছন্তিযা এৱ সমণানং অন্নপানং দেসি, তং তে পৰলোকে লোহিতং সম্পজ্জতূ’’তি. একং পন মোৰপিঞ্ছকলাপং ৱিহাৰমহদিৱসে দিয্যমানং অনুজানি. সা কালং কত্ৱা পেতযোনিযং উপ্পজ্জি, মোৰপিঞ্ছকলাপদানানুমোদনেন পনস্সা কেসা নীলা সিনিদ্ধা ৱেল্লিতগ্গা সুখুমা দীঘা চ অহেসুং. সা যদা গঙ্গানদিং ‘‘পানীযং পিৱিস্সামী’’তি ওতৰতি, তদা নদী লোহিতপূৰা হোতি. সা পঞ্চপণ্ণাস ৱস্সানি খুপ্পিপাসাভিভূতা ৱিচৰিত্ৱা একদিৱসং কঙ্খাৰেৱতত্থেৰং গঙ্গায তীৰে দিৱাৱিহাৰং নিসিন্নং দিস্ৱা অত্তানং অত্তনো কেসেহি পটিচ্ছাদেত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা পানীযং যাচি. তং সন্ধায ৱুত্তং –
৩৩১. ‘‘দিৱাৱিহাৰগতং ভিক্খুং, গঙ্গাতীৰে নিসিন্নকং;
তং পেতী উপসঙ্কম্ম, দুব্বণ্ণা ভীৰুদস্সনা.
৩৩২. ‘‘কেসা চস্সা অতিদীঘা, যাৱভূমাৱলম্বৰে;
কেসেহি সা পটিচ্ছন্না, সমণং এতদব্ৰৱী’’তি. –
ইমা দ্ৱে গাথা সঙ্গীতিকাৰকেহি ইধ আদিতো ঠপিতা.
তত্থ ভীৰুদস্সনাতি ভযানকদস্সনা. ‘‘ৰুদ্দদস্সনা’’তি ৱা পাঠো, বীভচ্ছভাৰিযদস্সনাতি অত্থো. যাৱভূমাৱলম্বৰেতি যাৱ ভূমি, তাৱ ওলম্বন্তি. পুব্বে ‘‘ভিক্খু’’ন্তি চ পচ্ছা ‘‘সমণ’’ন্তি চ কঙ্খাৰেৱতত্থেৰমেৱ সন্ধায ৱুত্তং.
সা পন পেতী থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পানীযং যাচন্তী –
৩৩৩. ‘‘পঞ্চপণ্ণাস ৱস্সানি, যতো কালকতা অহং;
নাভিজানামি ভুত্তং ৱা, পীতং ৱা পন পানিযং;
দেহি ত্ৱং পানিযং ভন্তে, তসিতা পানিযায মে’’তি. – ইমং গাথমাহ;
৩৩৩. তত্থ নাভিজানামি ভুত্তং ৱাতি এৱং দীঘমন্তৰে কালে ভোজনং ভুত্তং ৱা পানীযং পীতং ৱা নাভিজানামি, ন ভুত্তং ন পীতন্তি অত্থো. তসিতাতি পিপাসিতা. পানিযাযাতি পানীযত্থায আহিণ্ডন্তিযা মে পানীযং দেহি, ভন্তেতি যোজনা.
ইতো পৰং –
৩৩৪. ‘‘অযং সীতোদিকা গঙ্গা, হিমৱন্ততো সন্দতি;
পিৱ এত্তো গহেত্ৱান, কিং মং যাচসি পানিযং.
৩৩৫. ‘‘সচাহং ভন্তে গঙ্গায, সযং গণ্হামি পানিযং;
লোহিতং মে পৰিৱত্ততি, তস্মা যাচামি পানিযং.
৩৩৬. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;
কিস্সকম্মৱিপাকেন, গঙ্গা তে হোতি লোহিতং.
৩৩৭. ‘‘পুত্তো মে উত্তৰো নাম, সদ্ধো আসি উপাসকো;
সো চ ময্হং অকামায, সমণানং পৱেচ্ছতি.
৩৩৮. ‘‘চীৱৰং পিণ্ডপাতঞ্চ, পচ্চযং সযনাসনং;
তমহং পৰিভাসামি, মচ্ছেৰেন উপদ্দুতা.
৩৩৯. ‘‘যং ত্ৱং ময্হং অকামায, সমণানং পৱেচ্ছসি;
চীৱৰং পিণ্ডপাতঞ্চ, পচ্চযং সযনাসনং.
৩৪০. ‘‘এতং তে পৰলোকস্মিং, লোহিতং হোতু উত্তৰ;
তস্সকম্মৱিপাকেন, গঙ্গা মে হোতি লোহিত’’ন্তি. –
ইমা থেৰস্স চ পেতিযা চ ৱচনপটিৱচনগাথা.
৩৩৪. তত্থ হিমৱন্ততোতি মহতো হিমস্স অত্থিতায ‘‘হিমৱা’’তি লদ্ধনামতো পব্বতৰাজতো. সন্দতীতি পৱত্ততি. এত্তোতি ইতো মহাগঙ্গাতো. কিন্তি কস্মা মং যাচসি পানীযং, গঙ্গানদিং ওতৰিত্ৱা যথাৰুচি পিৱাতি দস্সেতি.
৩৩৫. লোহিতং মে পৰিৱত্ততীতি উদকং সন্দমানং ময্হং পাপকম্মফলেন লোহিতং হুত্ৱা পৰিৱত্ততি পৰিণমতি, তায গহিতমত্তং উদকং লোহিতং জাযতি.
৩৩৭-৪০. ময্হং অকামাযাতি মম অনিচ্ছন্তিযা. পৱেচ্ছতীতি দেতি. পচ্চযন্তি গিলানপচ্চযং. এতন্তি যং এতং চীৱৰাদিকং পচ্চযজাতং সমণানং পৱেচ্ছসি দেসি, এতং তে পৰলোকস্মিং লোহিতং হোতু উত্তৰাতি অভিসপনৱসেন কতং পাপকম্মং, তস্স ৱিপাকেনাতি যোজনা.
অথাযস্মা ৰেৱতো তং পেতিং উদ্দিস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স পানীযং অদাসি, পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভত্তং গহেত্ৱা ভিক্খূনমদাসি, সঙ্কাৰকূটাদিতো পংসুকূলং গহেত্ৱা ধোৱিত্ৱা ভিসিঞ্চ চিমিলিকঞ্চ কত্ৱা ভিক্খূনং অদাসি, তেন চস্সা পেতিযা দিব্বসম্পত্তিযো অহেসুং. সা থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা অত্তনা লদ্ধদিব্বসম্পত্তিং থেৰস্স দস্সেসি. থেৰো তং পৱত্তিং অত্তনো সন্তিকং উপগতানং চতুন্নং পৰিসানং পকাসেত্ৱা ধম্মকথং কথেসি. তেন মহাজনো সঞ্জাতসংৱেগো ৱিগতমলমচ্ছেৰো হুত্ৱা দানসীলাদিকুসলধম্মাভিৰতো অহোসীতি. ইদং পন পেতৱত্থু দুতিযসঙ্গীতিযং সঙ্গহং আৰুড়্হন্তি দট্ঠব্বং.
উত্তৰমাতুপেতিৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.