১১. সুত্তপেতৱত্থুৱণ্ণনা
অহং পুৰে পব্বজিতস্স ভিক্খুনোতি ইদং সুত্তপেতৱত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? সাৱত্থিযা কিৰ অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং গামকে অম্হাকং সত্থৰি অনুপ্পন্নেযেৱ সত্তন্নং ৱস্সসতানং উপৰি অঞ্ঞতৰো দাৰকো একং পচ্চেকবুদ্ধং উপট্ঠহি. তস্স মাতা তস্মিং ৱযপ্পত্তে তস্সত্থায সমানকুলতো অঞ্ঞতৰং কুলধীতৰং আনেসি. ৱিৱাহদিৱসেযেৱ চ সো কুমাৰো সহাযেহি সদ্ধিং ন্হাযিতুং গতো অহিনা দট্ঠো কালমকাসি, ‘‘যক্খগাহেনা’’তিপি ৱদন্তি. সো পচ্চেকবুদ্ধস্স উপট্ঠানেন বহুং কুসলকম্মং কত্ৱা ঠিতোপি তস্সা দাৰিকায পটিবদ্ধচিত্ততায ৱিমানপেতো হুত্ৱা নিব্বত্তি, মহিদ্ধিকো পন অহোসি মহানুভাৱো.
অথ সো তং দাৰিকং অত্তনো ৱিমানং নেতুকামো ‘‘কেন নু খো উপাযেন এসা দিট্ঠধম্মৱেদনীযকম্মং কত্ৱা মযা সদ্ধিং ইধ অভিৰমেয্যা’’তি তস্সা দিব্বভোগসম্পত্তিযা অনুভৱনহেতুং ৱীমংসন্তো পচ্চেকবুদ্ধং চীৱৰকম্মং কৰোন্তং দিস্ৱা মনুস্সৰূপেন গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘কিং, ভন্তে, সুত্তকেন অত্থো অত্থী’’তি আহ. ‘‘চীৱৰকম্মং কৰোমি, উপাসকা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, অসুকস্মিং ঠানে সুত্তভিক্খং চৰথা’’তি তস্সা দাৰিকায গেহং দস্সেসি. পচ্চেকবুদ্ধো তত্থ গন্ত্ৱা ঘৰদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. অথ সা পচ্চেকবুদ্ধং তত্থ ঠিতং দিস্ৱা পসন্নমানসা ‘‘সুত্তকেন মে অয্যো অত্থিকো’’তি ঞত্ৱা একং সুত্তগুড়ং অদাসি. অথ সো অমনুস্সো মনুস্সৰূপেন তস্স দাৰিকায ঘৰং গন্ত্ৱা তস্সা মাতৰং যাচিত্ৱা তায সদ্ধিং কতিপাহং ৱসিত্ৱা তস্সা মাতুযা অনুগ্গহত্থং তস্মিং গেহে সব্বভাজনানি হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণস্স পূৰেত্ৱা সব্বত্থ উপৰি নামং লিখি ‘‘ইদং দেৱদত্তিযং ধনং ন কেনচি গহেতব্ব’’ন্তি, তঞ্চ দাৰিকং গহেত্ৱা অত্তনো ৱিমানং অগমাসি. তস্সা মাতা পহূতং ধনং লভিত্ৱা অত্তনো ঞাতকানং কপণদ্ধিকাদিনঞ্চ দত্ৱা অত্তনা চ পৰিভুঞ্জিত্ৱা কালং কৰোন্তী ‘‘মম ধীতা আগচ্ছতি চে, ইদং ধনং দস্সেথা’’তি ঞাতকানং কথেত্ৱা কালমকাসি.
ততো সত্তন্নং ৱস্সসতানং অচ্চযেন অম্হাকং ভগৱতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে অনুক্কমেন সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে তস্সা ইত্থিযা তেন অমনুস্সেন সদ্ধিং ৱসন্তিযা উক্কণ্ঠা উপ্পজ্জি. সা তং ‘‘সাধু, অয্যপুত্ত, মং সকঞ্ঞেৱ গেহং পটিনেহী’’তি ৱদন্তী –
৩৪১. ‘‘অহং পুৰে পব্বজিতস্স ভিক্খুনো,
সুত্তং অদাসিং উপসঙ্কম্ম যাচিতা;
তস্স ৱিপাকো ৱিপুলফলূপলব্ভতি,
বহুকা চ মে উপ্পজ্জৰে ৱত্থকোটিযো.
৩৪২. ‘‘পুপ্ফাভিকিণ্ণং ৰমিতং ৱিমানং, অনেকচিত্তং নৰনাৰিসেৱিতং;
সাহং ভুঞ্জামি চ পাৰুপামি চ, পহূতৱিত্তা ন চ তাৱ খীযতি.
৩৪৩. ‘‘তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকমন্ৱযা, সুখঞ্চ সাতঞ্চ ইধূপলব্ভতি;
সাহং গন্ত্ৱা পুনদেৱ মানুসং, কাহামি পুঞ্ঞানি নযয্যপুত্ত ম’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
৩৪১. তত্থ ‘‘পব্বজিতস্স ভিক্খুনো’’তি ইদং পচ্চেকবুদ্ধং সদ্ধায ৱুত্তং. সো হি কামাদিমলানং অত্তনো সন্তানতো অনৱসেসতো পব্বাজিতত্তা পহীনত্তা পৰমত্থতো ‘‘পব্বজিতো’’তি, ভিন্নকিলেসত্তা ‘‘ভিক্খূ’’তি চ ৱত্তব্বতং অৰহতি. সুত্তন্তি কপ্পাসিযসুত্তং. উপসঙ্কম্মাতি ময্হং গেহং উপসঙ্কমিত্ৱা. যাচিতাতি ‘‘উদ্দিস্স অৰিযা তিট্ঠন্তি, এসা অৰিযান যাচনা’’তি (জা. ১.৭.৫৯) এৱং ৱুত্তায কাযৱিঞ্ঞত্তিপযোগসঙ্খাতায ভিক্খাচৰিযায যাচিতা. তস্সাতি তস্স সুত্তদানস্স. ৱিপাকো ৱিপুলফলূপলব্ভতীতি ৱিপুলফলো উড়াৰউদযো মহাউদযো ৱিপাকো এতৰহি উপলব্ভতি পচ্চনুভৱীযতি. বহুকাতি অনেকা. ৱত্থকোটিযোতি ৱত্থানং কোটিযো, অনেকসতসহস্সপভেদানি ৱত্থানীতি অত্থো.
৩৪২. অনেকচিত্তন্তি নানাৱিধচিত্তকম্মং, অনেকেহি ৱা মুত্তামণিআদীহি ৰতনেহি ৱিচিত্তৰূপং. নৰনাৰিসেৱিতন্তি পৰিচাৰকভূতেহি নৰেহি নাৰীহি চ উপসেৱিতং. সাহং ভুঞ্জামীতি সা অহং তং ৱিমানং পৰিভুঞ্জামি. পাৰুপামীতি অনেকাসু ৱত্থকোটীসু ইচ্ছিতিচ্ছিতং নিৱাসেমি চেৱ পৰিদহামি চ. পহূতৱিত্তাতি পহূতৱিত্তূপকৰণা মহদ্ধনা মহাভোগা. ন চ তাৱ খীযতীতি তঞ্চ ৱিত্তং ন খীযতি, ন পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছতি.
৩৪৩. তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকমন্ৱযাতি তস্সেৱ সুত্তদানমযপুঞ্ঞকম্মস্স অন্ৱযা পচ্চযা হেতুভাৱেন ৱিপাকভূতং সুখং, ইট্ঠমধুৰসঙ্খাতং সাতঞ্চ ইধ ইমস্মিং ৱিমানে উপলব্ভতি. গন্ত্ৱা পুনদেৱ মানুসন্তি পুন এৱ মনুস্সলোকং উপগন্ত্ৱা. কাহামি পুঞ্ঞানীতি ময্হং সুখৱিসেসনিপ্ফাদকানি পুঞ্ঞানি কৰিস্সামি, যেসং ৱা মযা অযং সম্পত্তি লদ্ধাতি অধিপ্পাযো. নযয্যপুত্ত মন্তি, অয্যপুত্ত, মং মনুস্সলোকং নয, নেহীতি অত্থো.
তং সুত্ৱা সো অমনুস্সো তস্সা পটিবদ্ধচিত্ততায অনুকম্পায গমনং অনিচ্ছন্তো –
৩৪৪. ‘‘সত্ত তুৱং ৱস্সসতা ইধাগতা,
জিণ্ণা চ ৱুড্ঢা চ তহিং ভৱিস্সসি;
সব্বেৱ তে কালকতা চ ঞাতকা,
কিং তত্থ গন্ত্ৱান ইতো কৰিস্সসী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ সত্তাতি ৱিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, নিস্সক্কে ৱা এতং পচ্চত্তৱচনং. ৱস্সসতাতি ৱস্সসততো, সত্তহি ৱস্সসতেহি উদ্ধং তুৱং ইধাগতা ইমং ৱিমানং আগতা, ইধাগতায তুয্হং সত্ত ৱস্সসতানি হোন্তীতি অত্থো. জিণ্ণা চ ৱুড্ঢা চ তহিং ভৱিস্সসীতি ইধ দিব্বেহি উতুআহাৰেহি উপথম্ভিতত্তভাৱা কম্মানুভাৱেন এত্তকং কালং দহৰাকাৰেনেৱ ঠিতা. ইতো পন গতা কম্মস্স চ পৰিক্খীণত্তা মনুস্সানঞ্চ উতুআহাৰৱসেন জৰাজিণ্ণা ৱযোৱুড্ঢা চ তহিং মনুস্সলোকে ভৱিস্সসি. কিন্তি? সব্বেৱ তে কালকতা চ ঞাতকাতি দীঘস্স অদ্ধুনো গতত্তা তৱ ঞাতযোপি সব্বে এৱ মতা, তস্মা ইতো দেৱলোকতো তত্থ মনুস্সলোকং গন্ত্ৱা কিং কৰিস্সসি, অৱসেসম্পি আযুঞ্চ ইধেৱ খেপেহি, ইধ ৱসাহীতি অধিপ্পাযো.
এৱং তেন ৱুত্তা সা তস্স ৱচনং অসদ্দহন্তী পুনদেৱ –
৩৪৫. ‘‘সত্তেৱ ৱস্সানি ইধাগতায মে, দিব্বঞ্চ সুখঞ্চ সমপ্পিতায;
সাহং গন্ত্ৱা পুনদেৱ মানুসং, কাহামি পুঞ্ঞানি নযয্যপুত্ত ম’’ন্তি. –
গাথমাহ. তত্থ সত্তেৱ ৱস্সানি ইধাগতায মেতি, অয্যপুত্ত, ময্হং ইধাগতায সত্তেৱ ৱস্সানি মঞ্ঞে ৱীতিৱত্তানি. সত্ত ৱস্সসতানি দিব্বসুখসমপ্পিতায বহুম্পি কালং গতং অসল্লক্খেন্তী এৱমাহ.
এৱং পন তায ৱুত্তো সো ৱিমানপেতো নানপ্পকাৰং তং অনুসাসিত্ৱা ‘‘ত্ৱং ইদানি সত্তাহতো উত্তৰি তত্থ ন জীৱিস্সসি, মাতুযা তে নিক্খিত্তং মযা দিন্নং ধনং অত্থি, তং সমণব্ৰাহ্মণানং দত্ৱা ইধেৱ উপ্পত্তিং পত্থেহী’’তি ৱত্ৱা তং বাহাযং গহেত্ৱা গামমজ্ঝে ঠপেত্ৱা ‘‘ইধাগতে অঞ্ঞেপি জনে ‘যথাবলং পুঞ্ঞানি কৰোথা’তি ওৱদেয্যাসী’’তি ৱত্ৱা গতো. তেন ৱুত্তং –
৩৪৬. ‘‘সো তং গহেত্ৱান পসয্হ বাহাযং, পচ্চানযিত্ৱান থেৰিং সুদুব্বলং;
ৱজ্জেসি ‘অঞ্ঞম্পি জনং ইধাগতং, কৰোথ পুঞ্ঞানি সুখূপলব্ভতী’’’তি.
তত্থ সোতি সো ৱিমানপেতো. তন্তি তং ইত্থিং. গহেত্ৱান পসয্হ বাহাযন্তি পসয্হ নেতা ৱিয বাহাযং তং গহেত্ৱা. পচ্চানযিত্ৱানাতি তস্সা জাতসংৱুড্ঢগামং পুনদেৱ আনযিত্ৱা. থেৰিন্তি থাৱৰিং, জিণ্ণং ৱুড্ঢন্তি অত্থো. সুদুব্বলন্তি জৰাজিণ্ণতায এৱ সুট্ঠু দুব্বলং. সা কিৰ ততো ৱিমানতো অপগমনসমনন্তৰমেৱ জিণ্ণা ৱুড্ঢা মহল্লিকা অদ্ধগতা ৱযোঅনুপ্পত্তা অহোসি. ৱজ্জেসীতি ৱদেয্যাসি. ৱত্তব্বৱচনাকাৰঞ্চ দস্সেতুং ‘‘অঞ্ঞম্পি জন’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – ভদ্দে, ত্ৱম্পি পুঞ্ঞং কৰেয্যাসি, অঞ্ঞম্পি জনং ইধ তৱ দস্সনত্থায আগতং ‘‘ভদ্ৰমুখা, আদিত্তং সীসং ৱা চেলং ৱা অজ্ঝুপেক্খিত্ৱাপি দানসীলাদীনি পুঞ্ঞানি কৰোথাতি, কতে চ পুঞ্ঞে একংসেনেৱ তস্স ফলভূতং সুখং উপলব্ভতি, ন এত্থ সংসযো কাতব্বো’’তি ৱদেয্যাসি ওৱদেয্যাসীতি.
এৱঞ্চ ৱত্ৱা তস্মিং গতে সা ইত্থী অত্তনো ঞাতকানং ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা তেসং অত্তানং জানাপেত্ৱা তেহি নিয্যাদিতধনং গহেত্ৱা সমণব্ৰাহ্মণানং দানং দেন্তী অত্তনো সন্তিকং আগতাগতানং –
৩৪৭. ‘‘দিট্ঠা মযা অকতেন সাধুনা, পেতা ৱিহঞ্ঞন্তি তথেৱ মনুস্সা;
কম্মঞ্চ কত্ৱা সুখৱেদনীযং, দেৱা মনুস্সা চ সুখে ঠিতা পজা’’তি. –
গাথায ওৱাদমদাসি.
তত্থ অকতেনাতি অনিব্বত্তিতেন অত্তনা অনুপচিতেন. সাধুনাতি কুসলকম্মেন, ইত্থম্ভূতলক্খণে কৰণৱচনং. ৱিহঞ্ঞন্তীতি ৱিঘাতং আপজ্জন্তি. সুখৱেদনীযন্তি সুখৱিপাকং পুঞ্ঞকম্মং. সুখে ঠিতাতি সুখে পতিট্ঠিতা. ‘‘সুখেধিতা’’তি ৱা পাঠো, সুখেন অভিৱুড্ঢা ফীতাতি অত্থো. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – যথা পেতা তথেৱ মনুস্সা অকতেন কুসলেন, কতেন চ অকুসলেন ৱিহঞ্ঞমানা খুপ্পিপাসাদিনা ৱিঘাতং আপজ্জন্তা মহাদুক্খং অনুভৱন্তা দিট্ঠা মযা. সুখৱেদনীযং পন কম্মং কত্ৱা তেন কতেন কুসলকম্মেন, অকতেন চ অকুসলকম্মেন দেৱমনুস্সপৰিযাপন্না পজা সুখে ঠিতা দিট্ঠা মযা, অত্তপচ্চক্খমেতং, তস্মা পাপং দূৰতোৱ পৰিৱজ্জেন্তা পুঞ্ঞকিৰিযায যুত্তপযুত্তা হোথাতি.
এৱং পন ওৱাদং দেন্তী সমণব্ৰাহ্মণাদীনং সত্তাহং মহাদানং পৱত্তেত্ৱা সত্তমে দিৱসে কালং কত্ৱা তাৱতিংসেসু নিব্বত্তি. ভিক্খূ তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসুং. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি, ৱিসেসতো চ পচ্চেকবুদ্ধেসু পৱত্তিতদানস্স মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ পকাসেসি. তং সুত্ৱা মহাজনো ৱিগতমলমচ্ছেৰো দানাদিপুঞ্ঞাভিৰতো অহোসীতি.
সুত্তপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.