১২. কণ্ণমুণ্ডপেতিৱত্থুৱণ্ণনা

সোণ্ণসোপানফলকাতি ইদং সত্থৰি সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে কণ্ণমুণ্ডপেতিং আৰব্ভ ৱুত্তং. অতীতে কিৰ কস্সপবুদ্ধকালে কিমিলনগৰে অঞ্ঞতৰো উপাসকো সোতাপন্নো পঞ্চহি উপাসকসতেহি সদ্ধিং সমানচ্ছন্দো হুত্ৱা আৰামৰোপনসেতুবন্ধনচঙ্কমনকৰণাদীসু পুঞ্ঞকম্মেসু পসুতো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো সঙ্ঘস্স ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা তেহি সদ্ধিং কালেন কালং ৱিহাৰং গচ্ছতি. তেসং ভৰিযাযোপি উপাসিকা হুত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা মালাগন্ধৱিলেপনাদিহত্থা কালেন কালং ৱিহাৰং গচ্ছন্তিযো অন্তৰামগ্গে আৰামসভাদীসু ৱিস্সমিত্ৱা গচ্ছন্তি.

অথেকদিৱসং কতিপযা ধুত্তা একিস্সা সভায সন্নিসিন্না তাসু তত্থ ৱিস্সমিত্ৱা গতাসু তাসং ৰূপসম্পত্তিং দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৱা তাসং সীলাচাৰগুণসম্পন্নতং ঞত্ৱা কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘কো এতাসু একিস্সাপি সীলভেদং কাতুং সমত্থো’’তি. তত্থ অঞ্ঞতৰো ‘‘অহং সমত্থো’’তি আহ. তে তেন ‘‘সহস্সেন অব্ভুতং কৰোমা’’তি অব্ভুতং অকংসু. সো অনেকেহি উপাযেহি ৱাযমমানো তাসু সভং আগতাসু সুমুঞ্চিতং সত্ততন্তিং মধুৰস্সৰং ৱীণং ৱাদেন্তো মধুৰেনেৱ সৰেন কামপটিসংযুত্তগীতানি গাযন্তো গীতসদ্দেন তাসু অঞ্ঞতৰং ইত্থিং সীলভেদং পাপেন্তো অতিচাৰিনিং কত্ৱা তে ধুত্তে সহস্সং পৰাজেসি. তে সহস্সপৰাজিতা তস্সা সামিকস্স আৰোচেসুং. সামিকো তং পুচ্ছি – ‘‘কিং ত্ৱং এৱৰূপা, যথা তে পুৰিসা অৱোচু’’ন্তি. সা ‘‘নাহং ঈদিসং জানামী’’তি পটিক্খিপিত্ৱা তস্মিং অসদ্দহন্তে সমীপে ঠিতং সুনখং দস্সেত্ৱা সপথং অকাসি ‘‘সচে মযা তাদিসং পাপকম্মং কতং, অযং ছিন্নকণ্ণো কাড়সুনখো তত্থ তত্থ ভৱে জাতং মং খাদতূ’’তি. ইতৰাপি পঞ্চসতা ইত্থিযো তং ইত্থিং অতিচাৰিনিং জানন্তী কিং অযং তথাৰূপং পাপং অকাসি, উদাহু নাকাসী’’তি চোদিতা ‘‘ন মযং এৱৰূপং জানামা’’তি মুসা ৱত্ৱা ‘‘সচে মযং জানাম, ভৱে ভৱে এতিস্সাযেৱ দাসিযো ভৱেয্যামা’’তি সপথং অকংসু.

অথ সা অতিচাৰিনী ইত্থী তেনেৱ ৱিপ্পটিসাৰেন ডয্হমানহদযা সুস্সিত্ৱা ন চিৰেনেৱ কালং কত্ৱা হিমৱতি পব্বতৰাজে সত্তন্নং মহাসৰানং অঞ্ঞতৰস্স কণ্ণমুণ্ডদহস্স তীৰে ৱিমানপেতী হুত্ৱা নিব্বত্তি. ৱিমানসামন্তা চস্সা কম্মৱিপাকানুভৱনযোগ্গা একা পোক্খৰণী নিব্বত্তি. সেসা চ পঞ্চসতা ইত্থিযো কালং কত্ৱা সপথকম্মৱসেন তস্সাযেৱ দাসিযো হুত্ৱা নিব্বত্তিংসু. সা তত্থ পুব্বে কতস্স পুঞ্ঞকম্মস্স ফলেন দিৱসভাগং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা অড্ঢৰত্তে পাপকম্মবলসঞ্চোদিতা সযনতো উট্ঠহিত্ৱা পোক্খৰণিতীৰং গচ্ছতি. তত্থ গতং গজপোতকপ্পমাণো একো কাড়সুনখো ভেৰৱৰূপো ছিন্নকণ্ণো তিখিণাযতকথিনদাঠো সুৱিপ্ফুলিতখদিৰঙ্গাৰপুঞ্জসদিসনযনো নিৰন্তৰপ্পৱত্তৱিজ্জুলতাসঙ্ঘাতসদিসজিৱ্হো কথিনতিখিণনখো খৰাযতদুব্বণ্ণলোমো ততো আগন্ত্ৱা তং ভূমিযং নিপাতেত্ৱা অতিসযজিঘচ্ছাভিভূতো ৱিয পসয্হ খাদন্তো অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তং কত্ৱা দন্তেহি গহেত্ৱা পোক্খৰণিযং খিপিত্ৱা অন্তৰধাযতি. সা চ তত্থ পক্খিত্তসমনন্তৰমেৱ পকতিৰূপধাৰিনী হুত্ৱা ৱিমানং অভিৰুয্হ সযনে নিপজ্জতি. ইতৰা পন তস্সা দাসব্যমেৱ দুক্খং অনুভৱন্তি. এৱং তাসং তত্থ ৱসন্তীনং পঞ্ঞাসাধিকানি পঞ্চ ৱস্সসতানি ৱীতিৱত্তানি.

অথ তাসং পুৰিসেহি ৱিনা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱন্তীনং উক্কণ্ঠা অহেসুং. তত্থ চ কণ্ণমুণ্ডদহতো নিগ্গতা পব্বতৱিৱৰেন আগন্ত্ৱা গঙ্গং নদিং অনুপৱিট্ঠা একা নদী অত্থি. তাসঞ্চ ৱসনট্ঠানসমীপে একো দিব্বফলেহি অম্বৰুক্খেহি পনসলবুজাদীহি চ উপসোভিতো আৰামসদিসো অৰঞ্ঞপ্পদেসো অত্থি. তা এৱং সমচিন্তেসুং – ‘‘হন্দ, মযং ইমানি অম্বফলানি ইমিস্সা নদিযা পক্খিপিস্সাম, অপ্পেৱ নাম ইমং ফলং দিস্ৱা ফললোভেন কোচিদেৱ পুৰিসো ইধাগচ্ছেয্য, তেন সদ্ধিং ৰমিস্সামাতি. তা তথা অকংসু. তাহি পন পক্খিত্তানি অম্বফলানি কানিচি তাপসা গণ্হিংসু, কানিচি ৱনচৰকা, কানিচি কাকা ৱিলুজ্জিংসু, কানিচি তীৰে লগ্গিংসু. একং পন গঙ্গায সোতং পত্ৱা অনুক্কমেন বাৰাণসিং সম্পাপুণি.

তেন চ সমযেন বাৰাণসিৰাজা লোহজালপৰিক্খিত্তে গঙ্গাজলে ন্হাযতি. অথ তং ফলং নদিসোতেন ৱুয্হমানং অনুক্কমেন আগন্ত্ৱা লোহজালে লগ্গি. তং ৱণ্ণগন্ধৰসসম্পন্নং মহন্তং দিব্বং অম্বফলং দিস্ৱা ৰাজপুৰিসা ৰঞ্ঞো উপনেসুং. ৰাজা তস্স একদেসং গহেত্ৱা ৱীমংসনত্থায একস্স বন্ধনাগাৰে ঠপিতস্স ৱজ্ঝচোৰস্স খাদিতুং অদাসি. সো তং খাদিত্ৱা ‘‘দেৱ, মযা এৱৰূপং ন খাদিতপুব্বং, দিব্বমিদং মঞ্ঞে অম্বফল’’ন্তি আহ. ৰাজা পুনপি তস্স একং খণ্ডং অদাসি. সো তং খাদিত্ৱা ৱিগতৱলিতপলিতো অতিৱিয মনোহৰৰূপো যোব্বনে ঠিতো ৱিয অহোসি. তং দিস্ৱা ৰাজা অচ্ছৰিযব্ভুতজাতো তং অম্বফলং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সৰীৰে ৱিসেসং লভিত্ৱা মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘কত্থ এৱৰূপানি দিব্বঅম্বফলানি সংৱিজ্জন্তী’’তি? মনুস্সা এৱমাহংসু – ‘‘হিমৱন্তে কিৰ, দেৱ, পব্বতৰাজে’’তি. ‘‘সক্কা পন তানি আনেতু’’ন্তি? ‘‘ৱনচৰকা, দেৱ, জানন্তী’’তি.

ৰাজা ৱনচৰকে পক্কোসাপেত্ৱা তেসং তমত্থং আচিক্খিত্ৱা তেহি সম্মন্তেত্ৱা দিন্নস্স একস্স ৱনচৰকস্স সহস্সং দত্ৱা তং ৱিস্সজ্জেসি – ‘‘গচ্ছ, সীঘং তং মে অম্বফলং আনেহী’’তি. সো তং কহাপণসহস্সং পুত্তদাৰস্স দত্ৱা পাথেয্যং গহেত্ৱা পটিগঙ্গং কণ্ণমুণ্ডদহাভিমুখো গন্ত্ৱা মনুস্সপথং অতিক্কমিত্ৱা কণ্ণমুণ্ডদহতো ওৰং সট্ঠিযোজনপ্পমাণে পদেসে একং তাপসং দিস্ৱা তেন আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো পুন তিংসযোজনপ্পমাণে পদেসে একং তাপসং দিস্ৱা, তেন আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো পুন পন্নৰসযোজনপ্পমাণে ঠানে অঞ্ঞং তাপসং দিস্ৱা, তস্স অত্তনো আগমনকাৰণং কথেসি. তাপসো তং অনুসাসি – ‘‘ইতো পট্ঠায ইমং মহাগঙ্গং পহায ইমং খুদ্দকনদিং নিস্সায পটিসোতং গচ্ছন্তো যদা পব্বতৱিৱৰং পস্সসি, তদা ৰত্তিযং উক্কং গহেত্ৱা পৱিসেয্যাসি. অযঞ্চ নদী ৰত্তিযং নপ্পৱত্ততি, তেন তে গমনযোগ্গা হোতি, কতিপযযোজনাতিক্কমেন তে অম্বে পস্সিস্সসী’’তি. সো তথা কত্ৱা উদযন্তে সূৰিযে ৱিৱিধৰতনৰংসিজালপজ্জোতিতভূমিভাগং ফলভাৰাৱনতসাখাৱিতানতৰুগণোপসোভিতং নানাৱিধৱিহঙ্গগণূপকূজিতং অতিৱিয মনোহৰং অম্বৱনং সম্পাপুণি.

অথ নং তা অমনুস্সিত্থিযো দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘এস মম পৰিগ্গহো, এস মম পৰিগ্গহো’’তি উপধাৱিংসু. সো পন তাহি সদ্ধিং তত্থ দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱিতুং যোগ্গস্স পুঞ্ঞকম্মস্স অকতত্তা তা দিস্ৱাৱ ভীতো ৱিৰৱন্তো পলাযিত্ৱা অনুক্কমেন বাৰাণসিং পত্ৱা তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা তং সুত্ৱা তা ইত্থিযো দট্ঠুং অম্বফলানি চ পৰিভুঞ্জিতুং সঞ্জাতাভিলাসো ৰজ্জভাৰং অমচ্চেসু আৰোপেত্ৱা মিগৱাপদেসেন সন্নদ্ধধনুকলাপো খগ্গং বন্ধিত্ৱা কতিপযমনুস্সপৰিৱাৰো তেনেৱ ৱনচৰকেন দস্সিতমগ্গেন গন্ত্ৱা কতিপযযোজনন্তৰে ঠানে মনুস্সেপি ঠপেত্ৱা ৱনচৰকমেৱ গহেত্ৱা অনুক্কমেন গন্ত্ৱা তম্পি ততো নিৱত্তাপেত্ৱা উদযন্তে দিৱাকৰে অম্বৱনং পাৱিসি. অথ নং তা ইত্থিযো অভিনৱউপ্পন্নমিৱ দেৱপুত্তং দিস্ৱা পচ্চুগ্গন্ত্ৱা ‘‘ৰাজা’’তি ঞত্ৱা সঞ্জাতসিনেহবহুমানা সক্কচ্চং ন্হাপেত্ৱা দিব্বেহি ৱত্থালঙ্কাৰমালাগন্ধৱিলেপনেহি সুমণ্ডিতপসাধিতং কত্ৱা ৱিমানং আৰোপেত্ৱা নানগ্গৰসং দিব্বভোজনং ভোজেত্ৱা তস্স ইচ্ছানুৰূপং পযিৰুপাসিংসু.

অথ দিযড্ঢৱস্সসতে অতিক্কন্তে ৰাজা অড্ঢৰত্তিসমযে উট্ঠহিত্ৱা নিসিন্নো তং অতিচাৰিনিং পেতিং পোক্খৰণিতীৰং গচ্ছন্তিং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো এসা ইমায ৱেলায গচ্ছতী’’তি ৱীমংসিতুকামো অনুবন্ধি. অথ নং তত্থ গতং সুনখেন খজ্জমানং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো ইদ’’ন্তি অজানন্তো তযো চ দিৱসে ৱীমংসিত্ৱা ‘‘এসো এতিস্সা পচ্চামিত্তো ভৱিস্সতী’’তি নিসিতেন উসুনা ৱিজ্ঝিত্ৱা জীৱিতা ৱোৰোপেত্ৱা তঞ্চ ইত্থিং পোথেত্ৱা পোক্খৰণিং ওতাৰেত্ৱা পটিলদ্ধপুৰিমৰূপং দিস্ৱা –

৩৪৮. ‘‘সোণ্ণসোপানফলকা, সোণ্ণৱালুকসন্থতা;

তত্থ সোগন্ধিযা ৱগ্গূ, সুচিগন্ধা মনোৰমা.

৩৪৯. ‘‘নানাৰুক্খেহি সঞ্ছন্না, নানাগন্ধসমেৰিতা;

নানাপদুমসঞ্ছন্না, পুণ্ডৰীকসমোততা.

৩৫০. ‘‘সুৰভিং সম্পৱাযন্তি, মনুঞ্ঞা মালুতেৰিতা;

হংসকোঞ্চাভিৰুদা চ, চক্কৱক্কাভিকূজিতা.

৩৫১. ‘‘নানাদিজগণাকিণ্ণা, নানাসৰগণাযুতা;

নানাফলধৰা ৰুক্খা, নানাপুপ্ফধৰা ৱনা.

৩৫২. ‘‘ন মনুস্সেসু ঈদিসং, নগৰং যাদিসং ইদং;

পাসাদা বহুকা তুয্হং, সোৱণ্ণৰূপিযামযা;

দদ্দল্লমানা আভেন্তি, সমন্তা চতুৰো দিসা.

৩৫৩. ‘‘পঞ্চ দাসিসতা তুয্হং, যা তেমা পৰিচাৰিকা;

তা কম্বুকাযূৰধৰা, কঞ্চনাৱেড়ভূসিতা.

৩৫৪. ‘‘পল্লঙ্কা বহুকা তুয্হং, সোৱণ্ণৰূপিযামযা;

কদলিমিগসঞ্ছন্না, সজ্জা গোনকসন্থতা.

৩৫৫. ‘‘যত্থ তুৱং ৱাসূপগতা, সব্বকামসমিদ্ধিনী;

সম্পত্তাযড্ঢৰত্তায, ততো উট্ঠায গচ্ছসি.

৩৫৬. ‘‘উয্যানভূমিং গন্ত্ৱান, পোক্খৰঞ্ঞা সমন্ততো;

তস্সা তীৰে তুৱং ঠাসি, হৰিতে সদ্দলে সুভে.

৩৫৭. ‘‘ততো তে কণ্ণমুণ্ডো সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতি;

যদা চ খাযিতা আসি, অট্ঠিসঙ্খলিকা কতা;

ওগাহসি পোক্খৰণিং, হোতি কাযো যথা পুৰে.

৩৫৮. ‘‘ততো ত্ৱং অঙ্গপচ্চঙ্গী, সুচাৰু পিযদস্সনা;

ৱত্থেন পাৰুপিত্ৱান, আযাসি মম সন্তিকং.

৩৫৯. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্সকম্মৱিপাকেন, কণ্ণমুণ্ডো সুনখো তৱ;

অঙ্গমঙ্গানি খাদতী’’তি. –

দ্ৱাদসহি গাথাহি তং তস্স পৱত্তিং পটিপুচ্ছি.

৩৪৮. তত্থ সোণ্ণসোপানফলকাতি সুৱণ্ণমযসোপানফলকা. সোণ্ণৱালুকসন্থতাতি সমন্ততো সুৱণ্ণমযাহি ৱালুকাহি সন্থতা. তত্থাতি পোক্খৰণিযং. সোগন্ধিযাতি সোগন্ধিকা. ৱগ্গূতি সুন্দৰা ৰুচিৰা. সুচিগন্ধাতি মনুঞ্ঞগন্ধা.

৩৪৯. নানাগন্ধসমেৰিতাতি নানাৱিধসুৰভিগন্ধৱসেন গন্ধৱাযুনা সমন্ততো এৰিতা. নানাপদুমসঞ্ছন্নাতি নানাৱিধৰত্তপদুমসঞ্ছাদিতসলিলতলা. পুণ্ডৰীকসমোততাতি সেতপদুমেহি চ সমোকিণ্ণা.

৩৫০. সুৰভিং সম্পৱাযন্তীতি সম্মদেৱ সুগন্ধং ৱাযতি পোক্খৰণীতি অধিপ্পাযো. হংসকোঞ্চাভিৰুদাতি হংসেহি চ কোঞ্চেহি চ অভিনাদিতা.

৩৫১. নানাদিজগণাকিণ্ণাতি নানাদিজগণাকিণ্ণা. নানাসৰগণাযুতাতি নানাৱিধৱিহঙ্গমাভিৰুদসমূহযুত্তা. নানাফলধৰাতি নানাৱিধফলধাৰিনো সব্বকালং ৱিৱিধফলভাৰনমিতসাখত্তা. নানাপুপ্ফধৰা ৱনাতি নানাৱিধসুৰভিকুসুমদাযিকানি ৱনানীতি অত্থো. লিঙ্গৱিপল্লাসেন হি ‘‘ৱনা’’তি ৱুত্তং.

৩৫২. ন মনুস্সেসু ঈদিসং নগৰন্তি যাদিসং তৱ ইদং নগৰং, ঈদিসং মনুস্সেসু নত্থি, মনুস্সলোকে ন উপলব্ভতীতি অত্থো. ৰূপিযমযাতি ৰজতমযা. দদ্দল্লমানাতি অতিৱিয ৱিৰোচমানা. আভেন্তীতি সোভযন্তি. সমন্তা চতুৰো দিসাতি সমন্ততো চতস্সোপি দিসাযো.

৩৫৩. যা তেমাতি যা তে ইমা. পৰিচাৰিকাতি ৱেয্যাৱচ্চকাৰিনিযো. তাতি তা পৰিচাৰিকাযো. কম্বুকাযূৰধৰাতি সঙ্খৱলযকাযূৰৱিভূসিতা. কঞ্চনাৱেড়ভূসিতাতি সুৱণ্ণৱটংসকসমলঙ্কতকেসহত্থা.

৩৫৪. কদলিমিগসঞ্ছন্নাতি কদলিমিগচম্মপচ্চত্থৰণত্থতা. সজ্জাতি সজ্জিতা সযিতুং যুত্তৰূপা. গোনকসন্থতাতি দীঘলোমকেন কোজৱেন সন্থতা.

৩৫৫. যত্থাতি যস্মিং পল্লঙ্কে. ৱাসূপগতাতি ৱাসং উপগতা, সযিতাতি অত্থো. সম্পত্তাযড্ঢৰত্তাযাতি অড্ঢৰত্তিযা উপগতায. ততোতি পল্লঙ্কতো.

৩৫৬. পোক্খৰঞ্ঞাতি পোক্খৰণিযা. হৰিতেতি নীলে. সদ্দলেতি তৰুণতিণসঞ্ছন্নে. সুভেতি সুদ্ধে. সুভেতি ৱা তস্সা আলপনং. ভদ্দে, সমন্ততো হৰিতে সদ্দলে তস্সা পোক্খৰণিযা তীৰে ত্ৱং গন্ত্ৱান ঠাসি তিট্ঠসীতি যোজনা.

৩৫৭. কণ্ণমুণ্ডোতি খণ্ডিতকণ্ণো ছিন্নকণ্ণো. খাযিতা আসীতি খাদিতা অহোসি. অট্ঠিসঙ্খলিকা কতাতি অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তা কতা. যথা পুৰেতি সুনখেন খাদনতো পুব্বে ৱিয.

৩৫৮. ততোতি পোক্খৰণিং ওগাহনতো পচ্ছা. অঙ্গপচ্চঙ্গীতি পৰিপুণ্ণসব্বঙ্গপচ্চঙ্গৱতী. সুচাৰূতি সুট্ঠু মনোৰমা. পিযদস্সনাতি দস্সনীযা. আযাসীতি আগচ্ছসি.

এৱং তেন ৰঞ্ঞা পুচ্ছিতা সা পেতী আদিতো পট্ঠায অত্তনো পৱত্তিং তস্স কথেন্তী –

৩৬০. ‘‘কিমিলাযং গহপতি, সদ্ধো আসি উপাসকো;

তস্সাহং ভৰিযা আসিং, দুস্সীলা অতিচাৰিনী.

৩৬১. ‘‘সো মং অতিচৰমানায, সামিকো এতদব্ৰৱি;

‘নেতং তং ছন্নং পতিৰূপং, যং ত্ৱং অতিচৰাসি মং’.

৩৬২. ‘‘সাহং ঘোৰঞ্চ সপথং, মুসাৱাদঞ্চ ভাসিসং;

‘নাহং তং অতিচৰামি, কাযেন উদ চেতসা.

৩৬৩. ‘‘‘সচাহং তং অতিচৰামি, কাযেন উদ চেতসা;

কণ্ণমুণ্ডোযং সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতু’.

৩৬৪. ‘‘তস্স কম্মস্স ৱিপাকং, মুসাৱাদস্স চূভযং;

সত্তেৱ ৱস্সসতানি, অনুভূতং যতো হি মে;

কণ্ণমুণ্ডো চ সুনখো, অঙ্গমঙ্গানি খাদতী’’তি. – পঞ্চ গাথা আহ;

৩৬০-১. তত্থ কিমিলাযন্তি এৱংনামকে নগৰে. অতিচাৰিনীতি ভৰিযা হি পতিং অতিক্কম্ম চৰণতো ‘‘অতিচাৰিনী’’তি ৱুচ্চতি. অতিচৰমানায মযি সো সামিকো মং এতদব্ৰৱীতি যোজনা. নেতং ছন্নন্তিআদি ৱুত্তাকাৰদস্সনং. তত্থ নেতং ছন্নন্তি ন এতং যুত্তং. ন পতিৰূপন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. যন্তি কিৰিযাপৰামসনং. অতিচৰাসীতি অতিচৰসি, অযমেৱ ৱা পাঠো. যং মং ত্ৱং অতিচৰসি, তত্থ যং অতিচৰণং, নেতং ছন্নং নেতং পতিৰূপন্তি অত্থো.

৩৬২-৪. ঘোৰন্তি দাৰুণং. সপথন্তি সপনং. ভাসিসন্তি অভাসিং. সচাহন্তি সচে অহং. তন্তি ত্ৱং. তস্স কম্মস্সাতি তস্স পাপকম্মস্স দুস্সীল্যকম্মস্স. মুসাৱাদস্স চাতি ‘‘নাহং তং অতিচৰামী’’তি ৱুত্তমুসাৱাদস্স চ. উভযন্তি উভযস্স ৱিপাকং. অনুভূতন্তি অনুভূযমানং মযাতি অত্থো. যতোতি যতো পাপকম্মতো.

এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা তেন অত্তনো কতং উপকাৰং কিত্তেন্তী –

৩৬৫. ‘‘ত্ৱঞ্চ দেৱ বহুকাৰো, অত্থায মে ইধাগতো;

সুমুত্তাহং কণ্ণমুণ্ডস্স, অসোকা অকুতোভযা.

৩৬৬. ‘‘তাহং দেৱ নমস্সামি, যাচামি পঞ্জলীকতা;

ভুঞ্জ অমানুসে কামে, ৰম দেৱ মযা সহা’’তি. –

দ্ৱে গাথা আহ. তত্থ দেৱাতি ৰাজানং আলপতি. কণ্ণমুণ্ডস্সাতি কণ্ণমুণ্ডতো. নিস্সক্কে হি ইদং সামিৱচনং. অথ ৰাজা তত্থ ৱাসেন নিব্বিন্নমানসো গমনজ্ঝাসযং পকাসেসি. তং সুত্ৱা পেতী ৰঞ্ঞো পটিবদ্ধচিত্তা তত্থেৱস্স ৱাসং যাচন্তী ‘‘তাহং, দেৱ, নমস্সামী’’তি গাথমাহ.

পুন ৰাজা একংসেন নগৰং গন্তুকামোৱ হুত্ৱা অত্তনো অজ্ঝাসযং পৱেদেন্তো –

৩৬৭. ‘‘ভুত্তা অমানুসা কামা, ৰমিতোম্হি তযা সহ;

তাহং সুভগে যাচামি, খিপ্পং পটিনযাহি ম’’ন্তি. –

ওসানগাথমাহ. তত্থ তাহন্তি তং অহং. সুভগেতি সুভগযুত্তে. পটিনযাহি মন্তি ময্হং নগৰমেৱ মং পটিনেহি. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ.

অথ সা ৱিমানপেতী ৰঞ্ঞো ৱচনং সুত্ৱা ৱিযোগং অসহমানা সোকাতুৰতায ব্যাকুলহদযা ৱেধমানসৰীৰা নানাৱিধেহি উপাযেহি আযাচিত্ৱাপি তং তত্থ ৱাসেতুং অসক্কোন্তী বহূহি মহাৰহেহি ৰতনেহি সদ্ধিং ৰাজানং নগৰং নেত্ৱা পাসাদং আৰোপেত্ৱা কন্দিত্ৱা পৰিদেৱিত্ৱা অত্তনো ৱসনট্ঠানমেৱ গতা. ৰাজা পন তং দিস্ৱা সঞ্জাতসংৱেগো দানাদীনি পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৱা সগ্গপৰাযণো অহোসি. অথ অম্হাকং ভগৱতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে অনুক্কমেন সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে একদিৱসং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পব্বতচাৰিকং চৰমানো তং ইত্থিং সপৰিৱাৰং দিস্ৱা তায কতকম্মং পুচ্ছি. সা আদিতো পট্ঠায সব্বং থেৰস্স কথেসি. থেৰো তাসং ধম্মং দেসেসি. তং পৱত্তিং থেৰো ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি. মহাজনো পটিলদ্ধসংৱেগো পাপতো ওৰমিত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৱা সগ্গপৰাযণো অহোসীতি.

কণ্ণমুণ্ডপেতিৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.