৮. চূড়সেট্ঠিপেতৱত্থুৱণ্ণনা

নগ্গো কিসো পব্বজিতোসি, ভন্তেতি ইদং সত্থৰি ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে চূড়সেট্ঠিপেতং আৰব্ভ ৱুত্তং. বাৰাণসিযং কিৰ একো গহপতি অস্সদ্ধো অপ্পসন্নো মচ্ছৰী কদৰিযো পুঞ্ঞকিৰিযায অনাদৰো চূড়সেট্ঠি নাম অহোসি. সো কালং কত্ৱা পেতেসু নিব্বত্তি, তস্স কাযো অপগতমংসলোহিতো অট্ঠিন্হাৰুচম্মমত্তো মুণ্ডো অপেতৱত্থো অহোসি. ধীতা পনস্স অনুলা অন্ধকৱিন্দে সামিকস্স গেহে ৱসন্তী পিতৰং উদ্দিস্স ব্ৰাহ্মণে ভোজেতুকামা তণ্ডুলাদীনি দানূপকৰণানি সজ্জেসি. তং ঞত্ৱা পেতো আসায আকাসেন তত্থ গচ্ছন্তো ৰাজগহং সম্পাপুণি. তেন চ সমযেন ৰাজা অজাতসত্তু দেৱদত্তেন উয্যোজিতো পিতৰং জীৱিতা ৱোৰোপেত্ৱা তেন ৱিপ্পটিসাৰেন দুস্সুপিনেন চ নিদ্দং অনুপগচ্ছন্তো উপৰিপাসাদৱৰগতো চঙ্কমন্তো তং পেতং আকাসেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা ইমায গাথায পুচ্ছি –

২৪৬. ‘‘নগ্গো কিসো পব্বজিতোসি ভন্তে, ৰত্তিং কুহিং গচ্ছসি কিস্সহেতু;

আচিক্খ মে তং অপি সক্কুণেমু, সব্বেন ৱিত্তং পটিপাদযে তুৱ’’ন্তি.

তত্থ পব্বজিতোতি সমণো. ৰাজা কিৰ তং নগ্গত্তা মুণ্ডত্তা চ ‘‘নগ্গো সমণো অয’’ন্তি সঞ্ঞায ‘‘নগ্গো কিসো পব্বজিতোসী’’তিআদিমাহ. কিস্সহেতূতি কিন্নিমিত্তং. সব্বেন ৱিত্তং পটিপাদযে তুৱন্তি ৱিত্তিযা উপকৰণভূতং ৱিত্তং সব্বেন ভোগেন তুয্হং অজ্ঝাসযানুৰূপং, সব্বেন ৱা উস্সাহেন পটিপাদেয্যং সম্পাদেয্যং. তথা কাতুং মযং অপ্পেৱ নাম সক্কুণেয্যাম, তস্মা আচিক্খ মে তং, এতং তৱ আগমনকাৰণং ময্হং কথেহীতি অত্থো.

এৱং ৰঞ্ঞা পুট্ঠো পেতো অত্তনো পৱত্তিং কথেন্তো তিস্সো গাথা অভাসি –

২৪৭. ‘‘বাৰাণসী নগৰং দূৰঘুট্ঠং, তত্থাহং গহপতি অড্ঢকো অহু দীনো;

অদাতা গেধিতমনো আমিসস্মিং, দুস্সীল্যেন যমৱিসযম্হি পত্তো.

২৪৮. ‘‘সো সূচিকায কিলমিতো তেহি,

তেনেৱ ঞাতীসু যামি আমিসকিঞ্চিক্খহেতু;

অদানসীলা ন চ সদ্দহন্তি,

‘দানফলং হোতি পৰম্হি লোকে’.

২৪৯. ‘‘ধীতা চ ময্হং লপতে অভিক্খণং, দস্সামি দানং পিতূনং পিতামহানং;

তমুপক্খটং পৰিৱিসযন্তি ব্ৰাহ্মণা, যামি অহং অন্ধকৱিন্দং ভুত্তু’’ন্তি.

২৪৭. তত্থ দূৰঘুট্ঠন্তি দূৰতো এৱ গুণকিত্তনৱসেন ঘোসিতং, সব্বত্থ ৱিস্সুতং পাকটন্তি অত্থো. অড্ঢকোতি অড্ঢো মহাৱিভৱো. দীনোতি নিহীনচিত্তো অদানজ্ঝাসযো. তেনাহ ‘‘অদাতা’’তি. গেধিতমনো আমিসস্মিন্তি কামামিসে লগ্গচিত্তো গেধং আপন্নো. দুস্সীল্যেন যমৱিসযম্হি পত্তোতি অত্তনা কতেন দুস্সীলকম্মুনা যমৱিসযং পেতলোকং পত্তো অম্হি.

২৪৮. সো সূচিকায কিলমিতোতি সো অহং ৱিজ্ঝনট্ঠেন সূচিসদিসতায ‘‘সূচিকা’’তি লদ্ধনামায জিঘচ্ছায কিলমিতো নিৰন্তৰং ৱিজ্ঝমানো. ‘‘কিলমথো’’তি ইচ্চেৱ ৱা পাঠো. তেহীতি ‘‘দীনো’’তিআদিনা ৱুত্তেহি পাপকম্মেহি কাৰণভূতেহি. তস্স হি পেতস্স তানি পাপকম্মানি অনুস্সৰন্তস্স অতিৱিয দোমনস্সং উপ্পজ্জি, তস্মা এৱমাহ. তেনেৱাতি তেনেৱ জিঘচ্ছাদুক্খেন. ঞাতীসু যামীতি ঞাতীনং সমীপং যামি গচ্ছামি. আমিসকিঞ্চিক্খহেতূতি আমিসস্স কিঞ্চিক্খনিমিত্তং, কিঞ্চি আমিসং পত্থেন্তোতি অত্থো. অদানসীলা ন চ সদ্দহন্তি, ‘দানফলং হোতি পৰম্হি লোকে’তি যথা অহং, তথা এৱং অঞ্ঞেপি মনুস্সা অদানসীলা ‘‘দানস্স ফলং একংসেন পৰলোকে হোতী’’তি ন চ সদ্দহন্তি. যতো অহং ৱিয তেপি পেতা হুত্ৱা মহাদুক্খং পচ্চনুভৱন্তীতি অধিপ্পাযো.

২৪৯. লপতেতি কথেতি. অভিক্খণন্তি অভিণ্হং বহুসো. কিন্তি লপতীতি আহ ‘‘দস্সামি দানং পিতূনং পিতামহান’’ন্তি. তত্থ পিতূনন্তি মাতাপিতূনং, চূড়পিতুমহাপিতূনং ৱা. পিতামহানন্তি অয্যকপয্যকানং. উপক্খটন্তি সজ্জিতং. পৰিৱিসযন্তীতি ভোজযন্তি. অন্ধকৱিন্দন্তি এৱংনামকং নগৰং. ভুত্তুন্তি ভুঞ্জিতুং. ততো পৰা সঙ্গীতিকাৰকেহি ৱুত্তা –

২৫০. ‘‘তমৱোচ ৰাজা ‘অনুভৱিযান তম্পি,

এয্যাসি খিপ্পং অহমপি কস্সং পূজং;

আচিক্খ মে তং যদি অত্থি হেতু,

সদ্ধাযিতং হেতুৱচো সুণোম’.

২৫১. ‘‘তথাতি ৱত্ৱা অগমাসি তত্থ, ভুঞ্জিংসু ভত্তং ন চ দক্খিণাৰহা;

পচ্চাগমি ৰাজগহং পুনাপৰং, পাতুৰহোসি পুৰতো জনাধিপস্স.

২৫২. ‘‘দিস্ৱান পেতং পুনদেৱ আগতং, ৰাজা অৱোচ ‘অহমপি কিং দদামি;

আচিক্খ মে তং যদি অত্থি হেতু, যেন তুৱং চিৰতৰং পীণিতো সিযা’.

২৫৩. ‘‘বুদ্ধঞ্চ সঙ্ঘং পৰিৱিসিযান ৰাজ, অন্নেন পানেন চ চীৱৰেন;

তং দক্খিণং আদিস মে হিতায, এৱং অহং চিৰতৰং পীণিতো সিযা.

২৫৪. ‘‘ততো চ ৰাজা নিপতিত্ৱা তাৱদে, দানং সহত্থা অতুলং দদিত্ৱা সঙ্ঘে;

আৰোচেসি পকতং তথাগতস্স, তস্স চ পেতস্স দক্খিণং আদিসিত্থ.

২৫৫. ‘‘সো পূজিতো অতিৱিয সোভমানো, পাতুৰহোসি পুৰতো জনাধিপস্স;

যক্খোহমস্মি পৰমিদ্ধিপত্তো, ন ময্হমত্থি সমা সদিসা মানুসা.

২৫৬. ‘‘পস্সানুভাৱং অপৰিমিতং মমযিদং, তযানুদিট্ঠং অতুলং দত্ৱা সঙ্ঘে;

সন্তপ্পিতো সততং সদা বহূহি, যামি অহং সুখিতো মনুস্সদেৱা’’তি.

২৫০. তত্থ তমৱোচ ৰাজাতি তং পেতং তথা ৱত্ৱা ঠিতং ৰাজা অজাতসত্তু অৱোচ. অনুভৱিযান তম্পীতি তং তৱ ধীতুযা উপক্খটং দানম্পি অনুভৱিত্ৱা. এয্যাসীতি আগচ্ছেয্যাসি. কস্সন্তি কৰিস্সামি. আচিক্খ মে তং যদি অত্থি হেতূতি সচে কিঞ্চি কাৰণং অত্থি, তং কাৰণং ময্হং আচিক্খ কথেহি. সদ্ধাযিতন্তি সদ্ধাযিতব্বং. হেতুৱচোতি হেতুযুত্তৱচনং, ‘‘অমুকস্মিং ঠানে অসুকেন পকাৰেন দানে কতে ময্হং উপকপ্পতী’’তি সকাৰণং ৱচনং ৱদাতি অত্থো.

২৫১. তথাতি ৱত্ৱাতি সাধূতি ৱত্ৱা. তত্থাতি তস্মিং অন্ধকৱিন্দে পৰিৱেসনট্ঠানে. ভুঞ্জিংসু ভত্তং ন চ দক্খিণাৰহাতি ভত্তং ভুঞ্জিংসু দুস্সীলব্ৰাহ্মণা, ন চ পন দক্খিণাৰহা সীলৱন্তো ভুঞ্জিংসূতি অত্থো. পুনাপৰন্তি পুন অপৰং ৱাৰং ৰাজগহং পচ্চাগমি.

২৫২. কিং দদামীতি ‘‘কীদিসং তে দানং দস্সামী’’তি ৰাজা পেতং পুচ্ছি. যেন তুৱন্তি যেন কাৰণেন ত্ৱং. চিৰতৰন্তি চিৰকালং. পীণিতোতি তিত্তো সিযা, তং কথেহীতি অত্থো.

২৫৩. পৰিৱিসিযানাতি ভোজেত্ৱা. ৰাজাতি অজাতসত্তুং আলপতি. মে হিতাযাতি ময্হং হিতত্থায পেতত্তভাৱতো পৰিমুত্তিযা.

২৫৪. ততোতি তস্মা তেন ৱচনেন, ততো ৱা পাসাদতো. নিপতিত্ৱাতি নিক্খমিত্ৱা. তাৱদেতি তদা এৱ অৰুণুগ্গমনৱেলায. যম্হি পেতো পচ্চাগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো অত্তানং দস্সেসি, তস্মিং পুৰেভত্তে এৱ দানং অদাসি. সহত্থাতি সহত্থেন. অতুলন্তি অপ্পমাণং উড়াৰং পণীতং. দত্ৱা সঙ্ঘেতি সঙ্ঘস্স দত্ৱা. আৰোচেসি পকতং তথাগতস্সাতি ‘‘ইদং, ভন্তে, দানং অঞ্ঞতৰং পেতং সন্ধায পকত’’ন্তি তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসি. আৰোচেত্ৱা চ যথা তং দানং তস্স উপকপ্পতি, এৱং তস্স চ পেতস্স দক্খিণং আদিসিত্থ আদিসি.

২৫৫. সোতি সো পেতো. পূজিতোতি দক্খিণায দিয্যমানায পূজিতো. অতিৱিয সোভমানোতি দিব্বানুভাৱেন অতিৱিয ৱিৰোচমানো. পাতুৰহোসীতি পাতুভৱি, ৰঞ্ঞো পুৰতো অত্তানং দস্সেসি. যক্খোহমস্মীতি পেতত্তভাৱতো মুত্তো যক্খো অহং জাতো দেৱভাৱং পত্তোস্মি. ন ময্হমত্থি সমা সদিসা মানুসাতি ময্হং আনুভাৱসম্পত্তিযা সমা ৱা ভোগসম্পত্তিযা সদিসা ৱা মনুস্সা ন সন্তি.

২৫৬. পস্সানুভাৱং অপৰিমিতং মমযিদন্তি ‘‘মম ইদং অপৰিমাণং দিব্বানুভাৱং পস্সা’’তি অত্তনো সম্পত্তিং পচ্চক্খতো ৰঞ্ঞো দস্সেন্তো ৱদতি. তযানুদিট্ঠং অতুলং দত্ৱা সঙ্ঘেতি অৰিযসঙ্ঘস্স অতুলং উড়াৰং দানং দত্ৱা ময্হং অনুকম্পায তযা অনুদিট্ঠং. সন্তপ্পিতো সততং সদা বহূহীতি অন্নপানৱত্থাদীহি বহূহি দেয্যধম্মেহি অৰিযসঙ্ঘং সন্তপ্পেন্তেন তযা সদা সব্বকালং যাৱজীৱং তত্থাপি সততং নিৰন্তৰং অহং সন্তপ্পিতো পীণিতো. যামি অহং সুখিতো মনুস্সদেৱাতি ‘‘তস্মা অহং ইদানি সুখিতো মনুস্সদেৱ মহাৰাজ যথিচ্ছিতট্ঠানং যামী’’তি ৰাজানং আপুচ্ছি.

এৱং পেতে আপুচ্ছিত্ৱা গতে ৰাজা অজাতসত্তু তমত্থং ভিক্খূনং আৰোচেসি, ভিক্খূ ভগৱতো সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা আৰোচেসুং. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি. তং সুত্ৱা মহাজনো মচ্ছেৰমলং পহায দানাদিপুঞ্ঞাভিৰতো অহোসীতি.

চূড়াসেট্ঠিপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.