৬. কণ্হপেতৱত্থুৱণ্ণনা
উট্ঠেহি কণ্হ কিং সেসীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং মতপুত্তং উপাসকং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰস্স উপাসকস্স পুত্তো কালমকাসি. সো তেন সোকসল্লসমপ্পিতো ন ন্হাযতি, ন ভুঞ্জতি, ন কম্মন্তে ৱিচাৰেতি, ন বুদ্ধুপট্ঠানং গচ্ছতি, কেৱলং, ‘‘তাত পিযপুত্তক, মং ওহায কহং পঠমতৰং গতোসী’’তিআদীনি ৱদন্তো ৱিপ্পলপতি. সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং দিস্ৱা পুনদিৱসে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা কতভত্তকিচ্চো ভিক্খূ উয্যোজেত্ৱা আনন্দত্থেৰেন পচ্ছাসমণেন তস্স ঘৰদ্ৱাৰং অগমাসি. সত্থু আগতভাৱং উপাসকস্স আৰোচেসুং. অথস্স গেহজনো গেহদ্ৱাৰে আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা সত্থাৰং নিসীদাপেত্ৱা উপাসকং পৰিগ্গহেত্ৱা সত্থু সন্তিকং উপনেসি. একমন্তং নিসিন্নং তং দিস্ৱা ‘‘কিং, উপাসক, সোচসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে, ‘‘উপাসক, পোৰাণকপণ্ডিতা পণ্ডিতানং কথং সুত্ৱা মতপুত্তং নানুসোচিংসূ’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে দ্ৱাৰৱতীনগৰে দস ভাতিকৰাজানো অহেসুং – ৱাসুদেৱো বলদেৱো চন্দদেৱা সূৰিযদেৱো অগ্গিদেৱো ৱৰুণদেৱো অজ্জুনো পজ্জুনো ঘটপণ্ডিতো অঙ্কুৰো চাতি. তেসু ৱাসুদেৱমহাৰাজস্স পিযপুত্তো কালমকাসি. তেন ৰাজা সোকপৰেতো সব্বকিচ্চানি পহায মঞ্চস্স অটনিং পৰিগ্গহেত্ৱা ৱিপ্পলপন্তো নিপজ্জি. তস্মিং কালে ঘটপণ্ডিতো চিন্তেসি – ‘‘ঠপেত্ৱা মং অঞ্ঞো কোচি মম ভাতু সোকং পৰিহৰিতুং সমত্থো নাম নত্থি, উপাযেনস্স সোকং হৰিস্সামী’’তি. সো উম্মত্তকৱেসং গহেত্ৱা ‘‘সসং মে দেথ, সসং মে দেথা’’তি আকাসং ওলোকেন্তো সকলনগৰং ৱিচৰি. ‘‘ঘটপণ্ডিতো উম্মত্তকো জাতো’’তি সকলনগৰং সঙ্খুভি.
তস্মিং কালে ৰোহিণেয্যো নাম অমচ্চো ৱাসুদেৱৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা তেন সদ্ধিং কথং সমুট্ঠাপেন্তো –
২০৭. ‘‘উট্ঠেহি কণ্হ কিং সেসি, কো অত্থো সুপনেন তে;
যো চ তুয্হং সকো ভাতা, হদযং চক্খু চ দক্খিণং;
তস্স ৱাতা বলীযন্তি, সসং জপ্পতি কেসৱা’’তি. – ইমং গাথমাহ;
২০৭. তত্থ কণ্হাতি ৱাসুদেৱং গোত্তেনালপতি. কো অত্থো সুপনেন তেতি সুপনেন তুয্হং কা নাম ৱড্ঢি. সকো ভাতাতি সোদৰিযো ভাতা. হদযং চক্খু চ দক্খিণন্তি হদযেন চেৱ দক্খিণচক্খুনা চ সদিসোতি অত্থো. তস্স ৱাতা বলীযন্তীতি তস্স অপৰাপৰং উপ্পজ্জমানা উম্মাদৱাতা বলৱন্তো হোন্তি ৱড্ঢন্তি অভিভৱন্তি. সসং জপ্পতীতি ‘‘সসং মে দেথা’’তি ৱিপ্পলপতি. কেসৱাতি সো কিৰ কেসানং সোভনানং অত্থিতায ‘‘কেসৱো’’তি ৱোহৰীযতি. তেন নং নামেন আলপতি.
তস্স ৱচনং সুত্ৱা সযনতো উট্ঠিতভাৱং দীপেন্তো সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা –
২০৮. ‘‘তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, ৰোহিণেয্যস্স কেসৱো;
তৰমানৰূপো ৱুট্ঠাসি, ভাতু সোকেন অট্টিতো’’তি. – ইমং গাথমাহ;
ৰাজা উট্ঠায সীঘং পাসাদা ওতৰিত্ৱা ঘটপণ্ডিতস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা উভোসু হত্থেসু নং দড়্হং গহেত্ৱা তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো –
২০৯. ‘‘কিং নু উম্মত্তৰূপোৱ, কেৱলং দ্ৱাৰকং ইমং;
সসো সসোতি লপসি, কীদিসং সসমিচ্ছসি.
২১০. ‘‘সোৱণ্ণমযং মণিমযং, লোহমযং অথ ৰূপিযমযং;
সঙ্খসিলাপৱাড়মযং, কাৰযিস্সামি তে সসং.
২১১. ‘‘সন্তি অঞ্ঞেপি সসকা, অৰঞ্ঞৱনগোচৰা;
তেপি তে আনযিস্সামি, কীদিসং সসমিচ্ছসী’’তি. –
তিস্সো গাথাযো অভাসি.
২০৯-২১১. তত্থ উম্মত্তৰূপোৱাতি উম্মত্তকো ৱিয. কেৱলন্তি সকলং. দ্ৱাৰকন্তি দ্ৱাৰৱতীনগৰং ৱিচৰন্তো. সসো সসোতি লপসীতি সসো সসোতি ৱিলপসি. সোৱণ্ণমযন্তি সুৱণ্ণমযং. লোহমযন্তি তম্বলোহমযং. ৰূপিযমযন্তি ৰজতমযং. যং ইচ্ছসি তং ৱদেহি, অথ কেন সোচসি. অঞ্ঞেপি অৰঞ্ঞে ৱনগোচৰা সসকা অত্থি, তে তে আনযিস্সামি, ৱদ, ভদ্ৰমুখ, কীদিসং সসমিচ্ছসীতি ঘটপণ্ডিতং ‘‘সসেন অত্থিকো’’তি অধিপ্পাযেন সসেন নিমন্তেসি. তং সুত্ৱা ঘটপণ্ডিতো –
২১২. ‘‘নাহমেতে সসে ইচ্ছে, যে সসা পথৱিস্সিতা;
চন্দতো সসমিচ্ছামি, তং মে ওহৰ কেসৱা’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ ওহৰাতি ওহাৰেহি. তং সুত্ৱা ৰাজা ‘‘নিস্সংসযং মে ভাতা উম্মত্তকো জাতো’’তি দোমনস্সপ্পত্তো –
২১৩. ‘‘সো নূন মধুৰং ঞাতি, জীৱিতং ৱিজহিস্সসি;
অপত্থিযং পত্থযসি, চন্দতো সসমিচ্ছসী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ ঞাতীতি কনিট্ঠং আলপতি. অযমেত্থ অত্থো – ময্হং পিযঞাতি যং অতিমধুৰং অত্তনো জীৱিতং, তং ৱিজহিস্সসি মঞ্ঞে, যো অপত্থযিতব্বং পত্থেসীতি.
ঘটপণ্ডিতো ৰঞ্ঞো ৱচনং সুত্ৱা নিচ্চলোৱ ঠত্ৱা ‘‘ভাতিক, ত্ৱং চন্দতো সসং পত্থেন্তস্স তং অলভিত্ৱা জীৱিতক্খযো ভৱিস্সতীতি জানন্তো কস্মা মতং পুত্তং অলভিত্ৱা অনুসোচসী’’তি ইমমত্থং দীপেন্তো –
২১৪. ‘‘এৱং চে কণ্হ জানাসি, যথঞ্ঞমনুসাসসি;
কস্মা পুৰে মতং পুত্তং, অজ্জাপি মনুসোচসী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ এৱং চে, কণ্হ, জানাসীতি, ভাতিক, কণ্হনামক মহাৰাজ, ‘‘অলব্ভনেয্যৱত্থু নাম ন পত্থেতব্ব’’ন্তি যদি এৱং জানাসি. যথঞ্ঞন্তি এৱং জানন্তোৱ যথা অঞ্ঞং অনুসাসসি, তথা অকত্ৱা. কস্মা পুৰে মতং পুত্তন্তি অথ কস্মা ইতো চতুমাসমত্থকে মতং পুত্তং অজ্জাপি অনুসোচসীতি.
এৱং সো অন্তৰৱীথিযং ঠিতকোৱ ‘‘অহং তাৱ এৱং পঞ্ঞাযমানং পত্থেমি, ত্ৱং পন অপঞ্ঞাযমানস্সত্থায সোচসী’’তি ৱত্ৱা তস্স ধম্মং দেসেন্তো –
২১৫. ‘‘ন যং লব্ভা মনুস্সেন, অমনুস্সেন ৱা পন;
জাতো মে মা মৰি পুত্তো, কুতো লব্ভা অলব্ভিযং.
২১৬. ‘‘ন মন্তা মূলভেসজ্জা, ওসধেহি ধনেন ৱা;
সক্কা আনযিতুং কণ্হ, যং পেতমনুসোচসী’’তি. – গাথাদ্ৱযমাহ;
২১৫. তত্থ যন্তি, ভাতিক, যং ‘‘এৱং জাতো মে পুত্তো মা মৰী’’তি মনুস্সেন ৱা দেৱেন ৱা পন ন লব্ভা ন সক্কা লদ্ধুং, তং ত্ৱং পত্থেসি, তং পনেতং কুতো লব্ভা, কেন কাৰণেন লদ্ধুং সক্কা. যস্মা অলব্ভিযং অলব্ভনেয্যৱত্থু নামেতন্তি অত্থো.
২১৬. মন্তাতি মন্তপ্পযোগেন. মূলভেসজ্জাতি মূলভেসজ্জেন. ওসধেহীতি নানাৱিধেহি ওসধেহি. ধনেন ৱাতি কোটিসতসঙ্খেন ধনেন ৱাপি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং পেতমনুসোচসি, তং এতেহি মন্তপ্পযোগাদীহিপি আনেতুং ন সক্কাতি.
পুন ঘটপণ্ডিতো ‘‘ভাতিক, ইদং মৰণং নাম ধনেন ৱা জাতিযা ৱা ৱিজ্জায ৱা সীলেন ৱা ভাৱনায ৱা ন সক্কা পটিবাহিতু’’ন্তি দস্সেন্তো –
২১৭. ‘‘মহদ্ধনা মহাভোগা, ৰট্ঠৱন্তোপি খত্তিযা;
পহূতধনধঞ্ঞাসে, তেপি নো অজৰামৰা.
২১৮. ‘‘খত্তিযা ব্ৰাহ্মণা ৱেস্সা, সুদ্দা চণ্ডালপুক্কুস্সা;
এতে চঞ্ঞে চ জাতিযা, তেপি নো অজৰামৰা.
২১৯. ‘‘যে মন্তং পৰিৱত্তেন্তি, ছড়ঙ্গং ব্ৰহ্মচিন্তিতং;
এতে চঞ্ঞে চ ৱিজ্জায, তেপি নো অজৰামৰা.
২২০. ‘‘ইসযো ৱাপি যে সন্তা, সঞ্ঞতত্তা তপস্সিনো;
সৰীৰং তেপি কালেন, ৱিজহন্তি তপস্সিনো.
২২১. ‘‘ভাৱিতত্তা অৰহন্তো, কতকিচ্চা অনাসৱা;
নিক্খিপন্তি ইমং দেহং, পুঞ্ঞপাপপৰিক্খযা’’তি. –
পঞ্চহি গাথাহি ৰঞ্ঞো ধম্মং দেসেসি.
২১৭. তত্থ মহদ্ধনাতি নিধানগতস্সেৱ মহতো ধনস্স অত্থিতায বহুধনা. মহাভোগাতি দেৱভোগসদিসায মহতিযা ভোগসম্পত্তিযা সমন্নাগতা. ৰট্ঠৱন্তোতি সকলৰট্ঠৱন্তো. পহূতধনধঞ্ঞাসেতি তিণ্ণং চতুন্নং ৱা সংৱচ্ছৰানং অত্থায নিদহিত্ৱা ঠপেতব্বস্স নিচ্চপৰিব্বযভূতস্স ধনধঞ্ঞস্স ৱসেন অপৰিযন্তধনধঞ্ঞা. তেপি নো অজৰামৰাতি তেপি এৱং মহাৱিভৱা মন্ধাতুমহাসুদস্সনাদযো খত্তিযা অজৰামৰা নাহেসুং, অঞ্ঞদত্থু মৰণমুখমেৱ অনুপৱিট্ঠাতি অত্থো.
২১৮. এতেতি যথাৱুত্তখত্তিযাদযো. অঞ্ঞেতি অঞ্ঞতৰা এৱংভূতা অম্বট্ঠাদযো. জাতিযাতি অত্তনো জাতিনিমিত্তং অজৰামৰা নাহেসুন্তি অত্থো.
২১৯. মন্তন্তি ৱেদং. পৰিৱত্তেন্তীতি সজ্ঝাযন্তি ৱাচেন্তি চ. অথ ৱা পৰিৱত্তেন্তীতি ৱেদং অনুপৰিৱত্তেন্তা হোমং কৰোন্তা জপন্তি. ছড়ঙ্গন্তি সিক্খাকপ্পনিৰুত্তিব্যাকৰণজোতিসত্থছন্দোৱিচিতিসঙ্খাতেহি ছহি অঙ্গেহি যুত্তং. ব্ৰহ্মচিন্তিতন্তি ব্ৰাহ্মণানমত্থায ব্ৰহ্মনা চিন্তিতং কথিতং. ৱিজ্জাযাতি ব্ৰহ্মসদিসৱিজ্জায সমন্নাগতা, তেপি নো অজৰামৰাতি অত্থো.
২২০-২২১. ইসযোতি যমনিযমাদীনং পটিকূলসঞ্ঞাদীনঞ্চ এসনট্ঠেন ইসযো. সন্তাতি কাযৱাচাহি সন্তসভাৱা. সঞ্ঞতত্তাতি ৰাগাদীনং সংযমেন সংযতচিত্তা. কাযতপনসঙ্খাতো তপো এতেসং অত্থীতি তপস্সিনো. পুন তপস্সিনোতি সংৱৰকা. তেন এৱং তপনিস্সিতকা হুত্ৱা সৰীৰেন চ ৱিমোক্খং পত্তুকামাপি সংৱৰকা সৰীৰং ৱিজহন্তি এৱাতি দস্সেতি. অথ ৱা ইসযোতি অধিসীলসিক্খাদীনং এসনট্ঠেন ইসযো, তদত্থং তপ্পটিপক্খানং পাপধম্মানং ৱূপসমেন সন্তা, একাৰম্মণে চিত্তস্স সংযমেন সঞ্ঞতত্তা, সম্মপ্পধানযোগতো ৱীৰিযতাপেন তপস্সিনো, সপ্পযোগা ৰাগাদীনং সন্তপনেন তপস্সিনোতি যোজেতব্বং. ভাৱিতত্তাতি চতুসচ্চকম্মট্ঠানভাৱনায ভাৱিতচিত্তা.
এৱং ঘটপণ্ডিতেন ধম্মে কথিতে তং সুত্ৱা ৰাজা অপগতসোকসল্লো পসন্নমানসো ঘটপণ্ডিতং পসংসন্তো –
২২২. ‘‘আদিত্তং ৱত মং সন্তং, ঘটসিত্তংৱ পাৱকং;
ৱাৰিনা ৱিয ওসিঞ্চং, সব্বং নিব্বাপযে দৰং.
২২৩. ‘‘অব্বহী ৱত মে সল্লং, সোকং হদযনিস্সিতং;
যো মে সোকপৰেতস্স, পুত্তসোকং অপানুদি.
২২৪. ‘‘স্ৱাহং অব্বূড়্হসল্লোস্মি, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো;
ন সোচামি ন ৰোদামি, তৱ সুত্ৱান ভাতিক.
২২৫. ‘‘এৱং কৰোন্তি সপ্পঞ্ঞা, যে হোন্তি অনুকম্পকা;
নিৱত্তযন্তি সোকম্হা, ঘটো জেট্ঠংৱ ভাতৰং.
২২৬. ‘‘যস্স এতাদিসা হোন্তি, অমচ্চা পৰিচাৰকা;
সুভাসিতেন অন্ৱেন্তি, ঘটো জেট্ঠংৱ ভাতৰ’’ন্তি. – সেসগাথা অভাসি;
২২৫. তত্থ ঘটো জেট্ঠংৱ ভাতৰন্তি যথা ঘটপণ্ডিতো অত্তনো জেট্ঠভাতৰং মতপুত্তসোকাভিভূতং অত্তনো উপাযকোসল্লেন চেৱ ধম্মকথায চ ততো পুত্তসোকতো ৱিনিৱত্তযি, এৱং অঞ্ঞেপি সপ্পঞ্ঞা যে হোন্তি অনুকম্পকা, তে ঞাতীনং উপকাৰং কৰোন্তীতি অত্থো.
২২৬. যস্স এতাদিসা হোন্তীতি অযং অভিসম্বুদ্ধগাথা. তস্সত্থো – যথা যেন কাৰণেন পুত্তসোকপৰেতং ৰাজানং ৱাসুদেৱং ঘটপণ্ডিতো সোকহৰণত্থায সুভাসিতেন অন্ৱেসি অনুএসি, যস্স অঞ্ঞস্সাপি এতাদিসা পণ্ডিতা অমচ্চা পটিলদ্ধা অস্সু, তস্স কুতো সোকোতি! সেসগাথা হেট্ঠা ৱুত্তত্থা এৱাতি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘এৱং, উপাসক, পোৰাণকপণ্ডিতা পণ্ডিতানং কথং সুত্ৱা পুত্তসোকং হৰিংসূ’’তি ৱত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি. সচ্চপৰিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.
কণ্হপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.