৩. মত্তাপেতিৱত্থুৱণ্ণনা

নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসীতি ইদং সত্থৰি জেতৱনে ৱিহৰন্তে মত্তং নাম পেতিং আৰব্ভ ৱুত্তং. সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰো কুটুম্বিকো সদ্ধো পসন্নো অহোসি. তস্স ভৰিযা অস্সদ্ধা অপ্পসন্না কোধনা ৱঞ্ঝা চ অহোসি নামেন মত্তা নাম. অথ সো কুটুম্বিকো কুলৱংসূপচ্ছেদনভযেন সদিসকুলতো তিস্সং নাম অঞ্ঞং কঞ্ঞং আনেসি. সা অহোসি সদ্ধা পসন্না সামিনো চ পিযা মনাপা, সা নচিৰস্সেৱ গব্ভিনী হুত্ৱা দসমাসচ্চযেন পুত্তং ৱিজাযি, ‘‘ভূতো’’তিস্স নামং অহোসি. সা গেহস্সামিনী হুত্ৱা চত্তাৰো ভিক্খূ সক্কচ্চং উপট্ঠহি, ৱঞ্ঝা পন তং উসূযতি.

তা উভোপি একস্মিং দিৱসে সীসং ন্হত্ৱা অল্লকেসা অট্ঠংসু, কুটুম্বিকো গুণৱসেন তিস্সায আবদ্ধসিনেহো মনুঞ্ঞেন হদযেন তায সদ্ধিং বহুং সল্লপন্তো অট্ঠাসি. তং অসহমানা মত্তা ইস্সাপকতা গেহে সম্মজ্জিত্ৱা ঠপিতং সঙ্কাৰং তিস্সায মত্থকে ওকিৰি. সা অপৰেন সমযেন কালং কত্ৱা পেতযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা অত্তনো কম্মবলেন পঞ্চৱিধং দুক্খং অনুভৱতি. তং পন দুক্খং পাড়িতো এৱ ৱিঞ্ঞাযতি. অথেকদিৱসং সা পেতী সঞ্ঝায ৱীতিৱত্তায গেহস্স পিট্ঠিপস্সে ন্হাযন্তিযা তিস্সায অত্তানং দস্সেসি. তং দিস্ৱা তিস্সা –

১৩৪. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৱং ইধ তিট্ঠসী’’তি. –

গাথায পটিপুচ্ছি. ইতৰা –

১৩৫. ‘‘অহং মত্তা তুৱং তিস্সা, সপত্তী তে পুৰে অহুং;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি. –

গাথায পটিৱচনং অদাসি. তত্থ অহং মত্তা তুৱং তিস্সাতি অহং মত্তা নাম, তুৱং তিস্সা নাম. পুৰেতি পুৰিমত্তভাৱে. তেতি তুয্হং সপত্তী অহুং, অহোসিন্তি অত্থো. পুন তিস্সা –

১৩৬. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্সকম্মৱিপাকেন, পেতলোকং ইতো গতা’’তি. –

গাথায কতকম্মং পুচ্ছি. পুন ইতৰা –

১৩৭. ‘‘চণ্ডী চ ফৰুসা চাসিং, ইস্সুকী মচ্ছৰী সঠা;

তাহং দুৰুত্তং ৱত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি. –

গাথায অত্তনা কতকম্মং আচিক্খি. তত্থ চণ্ডীতি কোধনা. ফৰুসাতি ফৰুসৱচনা. আসিন্তি অহোসিং. তাহন্তি তং অহং. দুৰুত্তন্তি দুব্ভাসিতং নিৰত্থকৱচনং. ইতো পৰম্পি তাসং ৱচনপটিৱচনৱসেনেৱ গাথা পৱত্তা –

১৩৮. ‘‘সব্বং অহম্পি জানামি, যথা ত্ৱং চণ্ডিকা অহু;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি পংসুকুন্থিতা.

১৩৯. ‘‘সীসংন্হাতা তুৱং আসি, সুচিৱত্থা অলঙ্কতা;

অহঞ্চ খো অধিমত্তং, সমলঙ্কততৰা তযা.

১৪০. ‘‘তস্সা মে পেক্খমানায, সামিকেন সমন্তযি;

ততো মে ইস্সা ৱিপুলা, কোধো মে সমজাযথ.

১৪১. ‘‘ততো পংসুং গহেত্ৱান, পংসুনা তঞ্হি ওকিৰিং;

তস্সকম্মৱিপাকেন, তেনম্হি পংসুকুন্থিতা.

১৪২. ‘‘সব্বং অহম্পি জানামি, পংসুনা মং ত্ৱমোকিৰি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেন খজ্জসি কচ্ছুযা.

১৪৩. ‘‘ভেসজ্জহাৰী উভযো, ৱনন্তং অগমিম্হসে;

ত্ৱঞ্চ ভেসজ্জমাহৰি, অহঞ্চ কপিকচ্ছুনো.

১৪৪. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, সেয্যং ত্যাহং সমোকিৰিং;

তস্সকম্মৱিপাকেন, তেন খজ্জামি কচ্ছুযা.

১৪৫. ‘‘সব্বং অহম্পি জানামি, সেয্যং মে ত্ৱং সমোকিৰি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি নগ্গিযা তুৱং.

১৪৬. ‘‘সহাযানং সমযো আসি, ঞাতীনং সমিতী অহু;

ত্ৱঞ্চ আমন্তিতা আসি, সসামিনী নো চ খোহং.

১৪৭. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, দুস্সং ত্যাহং অপানুদিং;

তস্সকম্মৱিপাকেন, তেনম্হি নগ্গিযা অহং.

১৪৮. ‘‘সব্বং অহম্পি জানামি, দুস্সং মে ত্ৱং অপানুদি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি গূথগন্ধিনী.

১৪৯. ‘‘তৱ গন্ধঞ্চ মালঞ্চ, পচ্চগ্ঘঞ্চ ৱিলেপনং;

গূথকূপে অতাৰেসিং, তং পাপং পকতং মযা;

তস্সকম্মৱিপাকেন, তেনম্হি গূথগন্ধিনী.

১৫০. ‘‘সব্বং অহম্পি জানামি, তং পাপং পকতং তযা;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি দুগ্গতা তুৱং.

১৫১. ‘‘উভিন্নং সমকং আসি, যং গেহে ৱিজ্জতে ধনং;

সন্তেসু দেয্যধম্মেসু, দীপং নাকাসিমত্তনো;

তস্সকম্মৱিপাকেন, তেনম্হি দুগ্গতা অহং.

১৫২. ‘‘তদেৱ মং ত্ৱং অৱচ, পাপকম্মং নিসেৱসি;

ন হি পাপেহি কম্মেহি, সুলভা হোতি সুগ্গতি.

১৫৩. ‘‘ৱামতো মং ত্ৱং পচ্চেসি, অথোপি মং উসূযসি;

পস্স পাপানং কম্মানং, ৱিপাকো হোতি যাদিসো.

১৫৪. ‘‘তে ঘৰা তা চ দাসিযো, তানেৱাভৰণানিমে;

তে অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তি, ন ভোগা হোন্তি সস্সতা.

১৫৫. ‘‘ইদানি ভূতস্স পিতা, আপণা গেহমেহিতি;

অপ্পেৱ তে দদে কিঞ্চি, মা সু তাৱ ইতো অগা.

১৫৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাম্হি, কিসা ধমনিসন্থতা;

কোপীনমেতং ইত্থীনং, মা মং ভূতপিতাদ্দস.

১৫৭. ‘‘হন্দ কিং ৱা ত্যাহং দম্মি, কিং ৱা তেচ কৰোমহং;

যেন ত্ৱং সুখিতা অস্স, সব্বকামসমিদ্ধিনী.

১৫৮. ‘‘চত্তাৰো ভিক্খূ সঙ্ঘতো, চত্তাৰো পন পুগ্গলে;

অট্ঠ ভিক্খূ ভোজযিত্ৱা, মম দক্খিণমাদিস;

তদাহং সুখিতা হেস্সং, সব্বকামসমিদ্ধিনী.

১৫৯. ‘‘সাধূতি সা পটিস্সুত্ৱা, ভোজযিত্ৱাট্ঠ ভিক্খৱো;

ৱত্থেহচ্ছাদযিত্ৱান, তস্সা দক্খিণমাদিসী.

১৬০. ‘‘সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনচ্ছাদনপানীযং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১৬১. ‘‘ততো সুদ্ধা সুচিৱসনা, কাসিকুত্তমধাৰিনী;

ৱিচিত্তৱত্থাভৰণা, সপত্তিং উপসঙ্কমি.

১৬২. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.

১৬৩. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৬৪. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসী পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতীতি.

১৬৫. ‘‘অহং মত্তা তুৱং তিস্সা, সপত্তী তে পুৰে অহুং;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা.

১৬৬. ‘‘তৱ দিন্নেন দানেন, মোদামি অকুতোভযা;

চিৰং জীৱাহি ভগিনি, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;

অসোকং ৱিৰজং ঠানং, আৱাসং ৱসৱত্তিনং.

১৬৭. ‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, দানং দত্ৱান সোভনে;

ৱিনেয্য মচ্ছেৰমলং সমূলং, অনিন্দিতা সগ্গমুপেহি ঠান’’ন্তি.

১৩৮. তত্থ সব্বং অহম্পি জানামি, যথা ত্ৱং চণ্ডিকা অহূতি ‘‘চণ্ডী চ ফৰুসা চাসি’’ন্তি যং তযা ৱুত্তং, তং সব্বং অহম্পি জানামি, যথা ত্ৱং চণ্ডিকা কোধনা ফৰুসৱচনা ইস্সুকী মচ্ছৰী সঠা চ অহোসি. অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামীতি অঞ্ঞং পুন তং ইদানি পুচ্ছামি. কেনাসি পংসুকুন্থিতাতি কেন কম্মেন সঙ্কাৰপংসূতি ওগুণ্ঠিতা সব্বসো ওকিণ্ণসৰীৰা অহূতি অত্থো.

১৩৯-৪০. সীসংন্হাতাতি সসীসং ন্হাতা. অধিমত্তন্তি অধিকতৰং. সমলঙ্কততৰাতি সম্মা অতিসযেন অলঙ্কতা. ‘‘অধিমত্তা’’তি ৱা পাঠো, অতিৱিয মত্তা মানমদমত্তা, মাননিস্সিতাতি অত্থো. তযাতি ভোতিযা. সামিকেন সমন্তযীতি সামিকেন সদ্ধিং অল্লোপসল্লাপৱসেন কথেসি.

১৪২-১৪৪. খজ্জসি কচ্ছুযাতি কচ্ছুৰোগেন খাদীযসি, বাধীযসীতি অত্থো. ভেসজ্জহাৰীতি ভেসজ্জহাৰিনিযো ওসধহাৰিকাযো. উভযোতি দুৱে, ত্ৱঞ্চ অহঞ্চাতি অত্থো. ৱনন্তন্তি ৱনং. ত্ৱঞ্চ ভেসজ্জমাহৰীতি ত্ৱং ৱেজ্জেহি ৱুত্তং অত্তনো উপকাৰাৱহং ভেসজ্জং আহৰি. অহঞ্চ কপিকচ্ছুনোতি অহং পন কপিকচ্ছুফলানি দুফস্সফলানি আহৰিং. কপিকচ্ছূতি ৱা সযংভূতা ৱুচ্চতি, তস্মা সযংভূতায পত্তফলানি আহৰিন্তি অত্থো. সেয্যং ত্যাহং সমোকিৰিন্তি তৱ সেয্যং অহং কপিকচ্ছুফলপত্তেহি সমন্ততো অৱকিৰিং.

১৪৬-১৪৭. সহাযানন্তি মিত্তানং. সমযোতি সমাগমো. ঞাতীনন্তি বন্ধূনং. সমিতীতি সন্নিপাতো. আমন্তিতাতি মঙ্গলকিৰিযাৱসেন নিমন্তিতা. সসামিনীতি সভত্তিকা, সহ ভত্তুনাতি অত্থো. নো চ খোহন্তি নো চ খো অহং আমন্তিতা আসিন্তি যোজনা. দুস্সং ত্যাহন্তি দুস্সং তে অহং. অপানুদিন্তি চোৰিকায অৱহৰিং অগ্গহোসিং.

১৪৯. পচ্চগ্ঘন্তি অভিনৱং, মহগ্ঘং ৱা. অতাৰেসিন্তি খিপিং. গূথগন্ধিনীতি গূথগন্ধগন্ধিনী কৰীসৱাযিনী.

১৫১. যং গেহে ৱিজ্জতে ধনন্তি যং গেহে ধনং উপলব্ভতি, তং তুয্হং ময্হঞ্চাতি অম্হাকং উভিন্ন সমকং তুল্যমেৱ আসি. সন্তেসূতি ৱিজ্জমানেসু. দীপন্তি পতিট্ঠং, পুঞ্ঞকম্মং সন্ধায ৱদতি.

১৫২. এৱং সা পেতী তিস্সায পুচ্ছিতমত্থং কত্থেত্ৱা পুন পুব্বে তস্সা ৱচনং অকত্ৱা অত্তনা কতং অপৰাধং পকাসেন্তী ‘‘তদেৱ মং ত্ৱ’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ তদেৱাতি তদা এৱ, ময্হং মনুস্সত্তভাৱে ঠিতকালেযেৱ. তথেৱাতি ৱা পাঠো, যথা এতৰহি জাতং, তং তথা এৱাতি অত্থো. মন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি, ত্ৱন্তি তিস্সং. অৱচাতি অভণি. যথা পন অৱচ, তং দস্সেতুং ‘‘পাপকম্ম’’ন্তিআদি ৱুত্তং. ‘‘পাপকম্মানী’’তি পাড়ি. ‘‘ত্ৱং পাপকম্মানিযেৱ কৰোসি, পাপেহি পন কম্মেহি সুগতি সুলভা ন হোতি, অথ খো দুগ্গতি এৱ সুলভা’’তি যথা মং ত্ৱং পুব্বে অৱচ ওৱদি, তং তথেৱাতি ৱদতি.

১৫৩. তং সুত্ৱা তিস্সা ‘‘ৱামতো মং ত্ৱং পচ্চেসী’’তিআদিনা তিস্সো গাথা আহ. তত্থ ৱামতো মং ত্ৱং পচ্চেসীতি ৱিলোমতো মং ত্ৱং অধিগচ্ছসি, তুয্হং হিতেসিম্পি ৱিপচ্চনীককাৰিনিং কত্ৱা মং গণ্হাসি. মং উসূযসীতি ময্হং উসূযসি, মযি ইস্সং কৰোসি. পস্স পাপানং কম্মানং, ৱিপাকো হোতি যাদিসোতি পাপকানং নাম কম্মানং ৱিপাকো যাদিসো যথা ঘোৰতৰো, তং পচ্চক্খতো পস্সাতি ৱদতি.

১৫৪. তে অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তীতি তে ঘৰে দাসিযো আভৰণানি চ ইমানি তযা পুব্বে পৰিগ্গহিতানি ইদানি অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তি পৰিভুঞ্জন্তি. ‘‘ইমে’’তি হি লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং. ন ভোগা হোন্তি সস্সতাতি ভোগা নামেতে ন সস্সতা অনৱট্ঠিতা তাৱকালিকা মহাযগমনীযা, তস্মা তদত্থং ইস্সামচ্ছৰিযাদীনি ন কত্তব্বানীতি অধিপ্পাযো.

১৫৫. ইদানি ভূতস্স পিতাতি ইদানেৱ ভূতস্স ময্হং পুত্তস্স পিতা কুটুম্বিকো. আপণাতি আপণতো ইমং গেহং এহিতি আগমিস্সতি. অপ্পেৱ তে দদে কিঞ্চীতি গেহং আগতো কুটুম্বিকো তুয্হং দাতব্বযুত্তকং কিঞ্চি দেয্যধম্মং অপি নাম দদেয্য. মা সু তাৱ ইতো অগাতি ইতো গেহস্স পচ্ছা ৱত্থুতো মা তাৱ অগমাসীতি তং অনুকম্পমানা আহ.

১৫৬. তং সুত্ৱা পেতী অত্তনো অজ্ঝাসযং পকাসেন্তী ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাম্হী’’তি গাথমাহ. তত্থ কোপীনমেতং ইত্থীনন্তি এতং নগ্গদুব্বণ্ণতাদিকং পটিচ্ছাদেতব্বতায ইত্থীনং কোপীনং ৰুন্ধনীযং. মা মং ভূতপিতাদ্দসাতি তস্মা ভূতস্স পিতা কুটুম্বিকো মং মা অদ্দক্খীতি লজ্জমানা ৱদতি.

১৫৭. তং সুত্ৱা তিস্সা সঞ্জাতনুদ্দযা ‘‘হন্দ কিং ৱা ত্যাহং দম্মী’’তি গাথমাহ. তত্থ হন্দাতি চোদনত্থে নিপাতো. কিং ৱা ত্যাহং দম্মীতি কিং তে অহং দম্মি, কিং ৱত্থং দস্সামি, উদাহু ভত্তন্তি. কিং ৱা তেধ কৰোমহন্তি কিং ৱা অঞ্ঞং তে ইধ ইমস্মিং কালে উপকাৰং কৰিস্সামি.

১৫৮. তং সুত্ৱা পেতী ‘‘চত্তাৰো ভিক্খূ সঙ্ঘতো’’তি গাথমাহ. তত্থ চত্তাৰো ভিক্খূ সঙ্ঘতো, চত্তাৰো পন পুগ্গলেতি ভিক্খুসঙ্ঘতো সঙ্ঘৱসেন চত্তাৰো ভিক্খূ, পুগ্গলৱসেন চত্তাৰো ভিক্খূতি এৱং অট্ঠ ভিক্খূ যথাৰুচিং ভোজেত্ৱা তং দক্খিণং মম আদিস, ময্হং পত্তিদানং দেহি. তদাহং সুখিতা হেস্সন্তি যদা ত্ৱং দক্খিণং মম উদ্দিসিস্সসি, তদা অহং সুখিতা সুখপ্পত্তা সব্বকামসমিদ্ধিনী ভৱিস্সামীতি অত্থো.

১৫৯-১৬১. তং সুত্ৱা তিস্সা তমত্থং অত্তনো সামিকস্স আৰোচেত্ৱা দুতিযদিৱসে অট্ঠ ভিক্খূ ভোজেত্ৱা তস্সা দক্খিণমাদিসি, সা তাৱদেৱ পটিলদ্ধদিব্বসম্পত্তিকা পুন তিস্সায সন্তিকং উপসঙ্কমি. তমত্থং দস্সেতুং সঙ্গীতিকাৰেহি ‘‘সাধূতি সা পটিস্সুত্ৱা’’তিআদিকা তিস্সো গাথা ঠপিতা.

১৬২-১৬৭. উপসঙ্কমিত্ৱা ঠিতং পন নং তিস্সা ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেনা’’তিআদীহি তীহি গাথাহি পটিপুচ্ছি. ইতৰা ‘‘অহং মত্তা’’তি গাথায অত্তানং আচিক্খিত্ৱা ‘‘চিৰং জীৱাহী’’তি গাথায তস্সা অনুমোদনং দত্ৱা ‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱানা’’তি গাথায ওৱাদং অদাসি. তত্থ তৱ দিন্নেনাতি তযা দিন্নেন. অসোকং ৱিৰজং ঠানন্তি সোকাভাৱেন অসোকং, সেদজল্লিকানং পন অভাৱেন ৱিৰজং দিব্বট্ঠানং, সব্বমেতং দেৱলোকং সন্ধায ৱদতি. আৱাসন্তি ঠানং. ৱসৱত্তিনন্তি দিব্বেন আধিপতেয্যেন অত্তনো ৱসং ৱত্তেন্তানং. সমূলন্তি সলোভদোসং. লোভদোসা হি মচ্ছৰিযস্স মূলং নাম. অনিন্দিতাতি অগৰহিতা পাসংসা, সগ্গমুপেহি ঠানন্তি ৰূপাদীহি ৱিসযেহি সুট্ঠু অগ্গত্তা ‘‘সগ্গ’’ন্তি লদ্ধনামং দিব্বট্ঠানং উপেহি, সুগতিপৰাযণা হোহীতি অত্থো. সেসং উত্তানমেৱ.

অথ তিস্সা তং পৱত্তিং কুটুম্বিকস্স আৰোচেসি, কুটুম্বিকো ভিক্খূনং আৰোচেসি, ভিক্খূ ভগৱতো আৰোচেসুং. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি, তং সুত্ৱা মহাজনো পটিলদ্ধসংৱেগো ৱিনেয্য মচ্ছেৰাদিমলং দানসীলাদিৰতো সুগতিপৰাযণো অহোসীতি.

মত্তাপেতিৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.