২. সাৰিপুত্তত্থেৰমাতুপেতিৱত্থুৱণ্ণনা
নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসীতি ইদং সত্থৰি ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে আযস্মতো সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ইতো পঞ্চমায জাতিযা মাতুভূতং পেতিং আৰব্ভ ৱুত্তং. একদিৱসং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো আযস্মা চ অনুৰুদ্ধো আযস্মা চ কপ্পিনো ৰাজগহস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে ৱিহৰন্তি. তেন চ সমযেন বাৰাণসিযং অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকৱনিব্বকযাচকানং ওপানভূতো অন্নপানৱত্থসযনাদীনি দেতি. দেন্তো চ আগতাগতানং যথাকালং যথাৰহঞ্চ পাদোদকপাদব্ভঞ্জনাদিদানানুপুব্বকং সব্বাভিদেয্যং পটিপন্নো হোতি, পুৰেভত্তং ভিক্খূ অন্নপানাদিনা সক্কচ্চং পৰিৱিসতি. সো দেসন্তৰং গচ্ছন্তো ভৰিযং আহ – ‘‘ভোতি, যথাপঞ্ঞত্তং ইমং দানৱিধিং অপৰিহাপেন্তী সক্কচ্চং অনুপতিট্ঠাহী’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা তস্মিং পক্কন্তে এৱ তাৱ ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তং দানৱিধিং পচ্ছিন্দি, অদ্ধিকানং পন নিৱাসত্থায উপগতানং গেহপিট্ঠিতো ছড্ডিতং জৰসালং দস্সেসি ‘‘এত্থ ৱসথা’’তি. অন্নপানাদীনং অত্থায তত্থ অদ্ধিকেসু আগতেসু ‘‘গূথং খাদথ, মুত্তং পিৱথ, লোহিতং পিৱথ, তুম্হাকং মাতু মত্থলুঙ্গং খাদথা’’তি যং যং অসুচি জেগুচ্ছং, তস্স তস্স নামং গহেত্ৱা নিট্ঠুৰং ৱদতি.
সা অপৰেন সমযেন কালং কত্ৱা কম্মানুভাৱুক্খিত্তা পেতযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা অত্তনো ৱচীদুচ্চৰিতানুৰূপং দুক্খং অনুভৱন্তী পুৰিমজাতিসম্বন্ধং অনুস্সৰিত্ৱা আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সন্তিকং উপসঙ্কমিতুকামা তস্স ৱিহাৰদ্ৱাৰং সম্পাপুণি, তস্স ৱিহাৰদ্ৱাৰদেৱতাযো ৱিহাৰপ্পৱেসনং নিৱাৰেসুং. সা কিৰ ইতো পঞ্চমায জাতিযা থেৰস্স মাতুভূতপুব্বা, তস্মা এৱমাহ – ‘‘অহং অয্যস্স সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ইতো পঞ্চমায জাতীযা মাতা, দেথ মে দ্ৱাৰপ্পৱেসনং থেৰং দট্ঠু’’ন্তি. তং সুত্ৱা দেৱতা তস্সা পৱেসনং অনুজানিংসু. সা পৱিসিত্ৱা চঙ্কমনকোটিযং ঠত্ৱা থেৰস্স অত্তানং দস্সেসি. থেৰো তং দিস্ৱা কৰুণায সঞ্চোদিতমানসো হুত্ৱা –
১১৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;
উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৱং ইধ তিট্ঠসী’’তি. –
গাথায পুচ্ছি. সা থেৰেন পুট্ঠা পটিৱচনং দেন্তী –
১১৭. ‘‘অহং তে সকিযা মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;
উপপন্না পেত্তিৱিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.
১১৮. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেড়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;
ৱসঞ্চ ডয্হমানানং, ৱিজাতানঞ্চ লোহিতং.
১১৯. ‘‘ৱণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;
খুদাপৰেতা ভুঞ্জামি, ইচ্ছিপুৰিসনিস্সিতং.
১২০. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খামি, পসূনং মানুসান চ;
অলেণা অনগাৰা চ, নীলমঞ্চপৰাযণা.
১২১. ‘‘দেহি পুত্তক মে দানং, দত্ৱা অন্ৱাদিসাহি মে;
অপ্পেৱ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনা’’তি. – পঞ্চগাথা অভাসি;
১১৭. তত্থ অহং তে সকিযা মাতাতি অহং তুয্হং জননিভাৱতো সকিযা মাতা. পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসূতি মাতা হোন্তীপি ন ইমিস্সং জাতিযং, অথ খো পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু, ইতো পঞ্চমিযন্তি দট্ঠব্বং. উপপন্না পেত্তিৱিসযন্তি পটিসন্ধিৱসেন পেতলোকং উপগতা. খুপ্পিপাসসমপ্পিতাতি খুদায চ পিপাসায চ অভিভূতা, নিৰন্তৰং জিঘচ্ছাপিপাসাহি অভিভুয্যমানাতি অত্থো.
১১৮-১১৯. ছড্ডিতন্তি উচ্ছিট্ঠকং, ৱন্তন্তি অত্থো. খিপিতন্তি খিপিতেন সদ্ধিং মুখতো নিক্খন্তমলং. খেড়ন্তি নিট্ঠুভং. সিঙ্ঘাণিকন্তি মত্থলুঙ্গতো ৱিস্সন্দিত্ৱা নাসিকায নিক্খন্তমলং. সিলেসুমন্তি সেম্হং. ৱসঞ্চ ডয্হমানানন্তি চিতকস্মিং ডয্হমানানং কড়েৱৰানং ৱসাতেলঞ্চ. ৱিজাতানঞ্চ লোহিতন্তি পসূতানং ইত্থীনং লোহিতং, গব্ভমলং চ-সদ্দেন সঙ্গণ্হাতি. ৱণিকানন্তি সঞ্জাতৱণানং. যন্তি যং লোহিতন্তি সম্বন্ধো. ঘানসীসচ্ছিন্নানন্তি ঘানচ্ছিন্নানং সীসচ্ছিন্নানঞ্চ যং লোহিতং, তং ভুঞ্জামীতি যোজনা. দেসনাসীসমেতং ‘‘ঘানসীসচ্ছিন্নান’’ন্তি, যস্মা হত্থপাদাদিচ্ছিন্নানম্পি লোহিতং ভুঞ্জামিযেৱ. তথা ‘‘ৱণিকান’’ন্তি ইমিনা তেসম্পি লোহিতং সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. খুদাপৰেতাতি জিঘচ্ছাভিভূতা হুত্ৱা. ইত্থিপুৰিসনিস্সিতন্তি ইত্থিপুৰিসসৰীৰনিস্সিতং যথাৱুত্তং অঞ্ঞঞ্চ চম্মমংসন্হাৰুপুব্বাদিকং পৰিভুঞ্জামীতি দস্সেতি.
১২০-১২১. পসূনন্তি অজগোমহিংসাদীনং. অলেণাতি অসৰণা. অনগাৰাতি অনাৱাসা. নীলমঞ্চপৰাযণাতি সুসানে ছড্ডিতমলমঞ্চসযনা. অথ ৱা নীলাতি ছাৰিকঙ্গাৰবহুলা সুসানভূমি অধিপ্পেতা, তংযেৱ মঞ্চং ৱিয অধিসযনাতি অত্থো. অন্ৱাদিসাহি মেতি যথা দিন্নং দক্খিণং ময্হং উপকপ্পতি, তথা উদ্দিস পত্তিদানং দেহি. অপ্পেৱ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনাতি তৱ উদ্দিসনেন এতস্মা পুব্বলোহিতভোজনা পেতজীৱিকা অপি নাম মুচ্চেয্যং.
তং সুত্ৱা আযস্মা সাৰিপুত্তত্থেৰো দুতিযদিৱসে মহামোগ্গল্লানত্থেৰাদিকে তযো থেৰে আমন্তেত্ৱা তেহি সদ্ধিং ৰাজগহে পিণ্ডায চৰন্তো ৰঞ্ঞো বিম্বিসাৰস্স নিৱেসনং অগমাসি. ৰাজা থেৰে দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘কিং, ভন্তে, আগতত্থা’’তি আগমনকাৰণং পুচ্ছি. আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা ‘‘অঞ্ঞাতং, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা থেৰে ৱিস্সজ্জেত্ৱা সব্বকম্মিকং অমচ্চং পক্কোসাপেত্ৱা আণাপেসি ‘‘নগৰস্স অৱিদূৰে ৱিৱিত্তে ছাযূদকসম্পন্নে ঠানে চতস্সো কুটিযো কাৰেহী’’তি. অন্তেপুৰে চ পহোনকৱিসেসৱসেন তিধা ৱিভজিত্ৱা চতস্সো কুটিযো পটিচ্ছাপেসি, সযঞ্চ তত্থ গন্ত্ৱা কাতব্বযুত্তকং অকাসি. নিট্ঠিতাসু কুটিকাসু সব্বং বলিকৰণং সজ্জাপেত্ৱা অন্নপানৱত্থাদীনি বুদ্ধপ্পমুখস্স চাতুদ্দিসস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অনুচ্ছৱিকে সব্বপৰিক্খাৰে চ উপট্ঠাপেত্ৱা আযস্মতো সাৰিপুত্তত্থেৰস্স তং সব্বং নিয্যাদেসি. অথ থেৰো তং পেতিং উদ্দিস্স তং সব্বং বুদ্ধপ্পমুখস্স চাতুদ্দিসস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. সা পেতী তং অনুমোদিত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা সব্বকামসমিদ্ধা চ হুত্ৱা অপৰদিৱসে আযস্মতো মহামোগ্গল্লানত্থেৰস্স সন্তিকং উপগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. তং থেৰো পটিপুচ্ছি, সা অত্তনো পেতূপপত্তিং পুন দেৱূপপত্তিঞ্চ ৱিত্থাৰতো কথেসি. তেন ৱুত্তং –
১২২. ‘‘মাতুযা ৱচনং সুত্ৱা, উপতিস্সোনুকম্পকো;
আমন্তযি মোগ্গল্লানং, অনুৰুদ্ধঞ্চ কপ্পিনং.
১২৩. ‘‘চতস্সো কুটিযো কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;
কুটিযো অন্নপানঞ্চ, মাতু দক্খিণমাদিসী.
১২৪. ‘‘সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱিপাকো উদপজ্জথ;
ভোজনং পানীযং ৱত্থং, দক্খিণায ইদং ফলং.
১২৫. ‘‘ততো সুদ্ধা সুচিৱসনা, কাসিকুত্তমধাৰিনী;
ৱিচিত্তৱত্থাভৰণা, কোলিকং উপসঙ্কমী’’তি.
১২৩. তত্থ সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদাতি চাতুদ্দিসস্স সঙ্ঘস্স অদাসি, নিয্যাদেসীতি অত্থো. সেসং ৱুত্তত্থমেৱ.
অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পেতিং –
১২৬. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;
ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.
১২৭. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, তেন তে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
১২৮. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা,
ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. – পুচ্ছি;
১২৯-১৩৩. অথ সা ‘‘সাৰিপুত্তস্সাহং মাতা’’তিআদিনা ৱিস্সজ্জেসি. সেসং ৱুত্তত্থমেৱ. অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি, সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.
সাৰিপুত্তত্থেৰমাতুপেতিৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.