১২. উৰগপেতৱত্থুৱণ্ণনা

উৰগোৱ তচং জিণ্ণন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং উপাসকং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰস্স উপাসকস্স পুত্তো কালমকাসি. সো পুত্তমৰণহেতু পৰিদেৱসোকসমাপন্নো বহি নিক্খমিত্ৱা কিঞ্চি কম্মং কাতুং অসক্কোন্তো গেহেযেৱ অট্ঠাসি. অথ সত্থা পচ্চূসৱেলাযং মহাকৰুণাসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো তং উপাসকং দিস্ৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তস্স গেহং গন্ত্ৱা দ্ৱাৰে অট্ঠাসি. উপাসকো চ সত্থু আগতভাৱং সুত্ৱা সীঘং উট্ঠায গন্ত্ৱা পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা হত্থতো পত্তং গহেত্ৱা গেহং পৱেসেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা অদাসি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. উপাসকোপি ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. তং ভগৱা ‘‘কিং, উপাসক, সোকপৰেতো ৱিয দিস্সতী’’তি আহ. ‘‘আম, ভগৱা, পিযো মে পুত্তো কালকতো, তেনাহং সোচামী’’তি. অথস্স ভগৱা সোকৱিনোদনং কৰোন্তো উৰগজাতকং (জা. ১.৫.১৯ আদযো) কথেসি.

অতীতে কিৰ কাসিৰট্ঠে বাৰাণসিযং ধম্মপালং নাম ব্ৰাহ্মণকুলং অহোসি. তত্থ ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণী পুত্তো ধীতা সুণিসা দাসীতি ইমে সব্বেপি মৰণানুস্সতিভাৱনাভিৰতা অহেসুং. তেসু যো গেহতো নিক্খমতি, সো সেসজনে ওৱদিত্ৱা নিৰপেক্খোৱ নিক্খমতি. অথেকদিৱসং ব্ৰাহ্মণো পুত্তেন সদ্ধিং ঘৰতো নিক্খমিত্ৱা খেত্তং গন্ত্ৱা কসতি. পুত্তো সুক্খতিণপণ্ণকট্ঠানি আলিম্পেতি. তত্থেকো কণ্হসপ্পো ডাহভযেন ৰুক্খসুসিৰতো নিক্খমিত্ৱা ইমং ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তং ডংসি. সো ৱিসৱেগেন মুচ্ছিতো তত্থেৱ পৰিপতিত্ৱা কালকতো, সক্কো দেৱৰাজা হুত্ৱা নিব্বত্তি. ব্ৰাহ্মণো পুত্তং মতং দিস্ৱা কম্মন্তসমীপেন গচ্ছন্তং একং পুৰিসং এৱমাহ – ‘‘সম্ম, মম ঘৰং গন্ত্ৱা ব্ৰাহ্মণিং এৱং ৱদেহি ‘ন্হাযিত্ৱা সুদ্ধৱত্থনিৱত্থা একস্স ভত্তং মালাগন্ধাদীনি চ গহেত্ৱা তুৰিতং আগচ্ছতূ’তি’’. সো তত্থ গন্ত্ৱা তথা আৰোচেসি, গেহজনোপি তথা অকাসি. ব্ৰাহ্মণো ন্হত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা ৱিলিম্পিত্ৱা পৰিজনপৰিৱুতো পুত্তস্স সৰীৰং চিতকং আৰোপেত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা দাৰুক্খন্ধং ডহন্তো ৱিয নিস্সোকো নিস্সন্তাপো অনিচ্চসঞ্ঞং মনসি কৰোন্তো অট্ঠাসি.

অথ ব্ৰাহ্মণস্স পুত্তো সক্কো হুত্ৱা নিব্বত্তি, সো চ অম্হাকং বোধিসত্তো অহোসি. সো অত্তনো পুৰিমজাতিং কতপুঞ্ঞঞ্চ পচ্চৱেক্খিত্ৱা পিতৰং ঞাতকে চ অনুকম্পমানো ব্ৰাহ্মণৱেসেন তত্থ আগন্ত্ৱা ঞাতকে অসোচন্তে দিস্ৱা ‘‘অম্ভো, মিগং ঝাপেথ, অম্হাকং মংসং দেথ, ছাতোম্হী’’তি আহ. ‘‘ন মিগো, মনুস্সো ব্ৰাহ্মণা’’তি আহ. ‘‘কিং তুম্হাকং পচ্চত্থিকো এসো’’তি? ‘‘ন পচ্চত্থিকো, উৰে জাতো ওৰসো মহাগুণৱন্তো তৰুণপুত্তো’’তি আহ. ‘‘কিমত্থং তুম্হে তথাৰূপে গুণৱতি তৰুণপুত্তে মতে ন সোচথা’’তি? তং সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণো অসোচনকাৰণং কথেন্তো –

৮৫. ‘‘উৰগোৱ তচং জিণ্ণং, হিত্ৱা গচ্ছতি সং তনুং;

এৱং সৰীৰে নিব্ভোগে, পেতে কালকতে সতি.

৮৬. ‘‘ডয্হমানো ন জানাতি, ঞাতীনং পৰিদেৱিতং;

তস্মা এতং ন ৰোদামি, গতো সো তস্স যা গতী’’তি. –

দ্ৱে গাথা অভাসি.

৮৫-৮৬. তত্থ উৰগোতি উৰেন গচ্ছতীতি উৰগো. সপ্পস্সেতং অধিৱচনং. তচং জিণ্ণন্তি জজ্জৰভাৱেন জিণ্ণং পুৰাণং অত্তনো তচং নিম্মোকং. হিত্ৱা গচ্ছতি সং তনুন্তি যথা উৰগো অত্তনো জিণ্ণতচং ৰুক্খন্তৰে ৱা কট্ঠন্তৰে ৱা মূলন্তৰে ৱা পাসাণন্তৰে ৱা কঞ্চুকং ওমুঞ্চন্তো ৱিয সৰীৰতো ওমুঞ্চিত্ৱা পহায ছড্ডেত্ৱা যথাকামং গচ্ছতি, এৱমেৱ সংসাৰে পৰিব্ভমন্তো সত্তো পোৰাণস্স কম্মস্স পৰিক্খীণত্তা জজ্জৰীভূতং সং তনুং অত্তনো সৰীৰং হিত্ৱা গচ্ছতি, যথাকম্মং গচ্ছতি, পুনব্ভৱৱসেন উপপজ্জতীতি অত্থো. এৱন্তি ডয্হমানং পুত্তস্স সৰীৰং দস্সেন্তো আহ. সৰীৰে নিব্ভোগেতি অস্স ৱিয অঞ্ঞেসম্পি কাযে এৱং ভোগৱিৰহিতে নিৰত্থকে জাতে. পেতেতি আযুউস্মাৱিঞ্ঞাণতো অপগতে. কালকতে সতীতি মতে জাতে. তস্মাতি যস্মা ডয্হমানো কাযো অপেতৱিঞ্ঞাণত্তা ডাহদুক্খং ৱিয ঞাতীনং ৰুদিতং পৰিদেৱিতম্পি ন জানাতি, তস্মা এতং মম পুত্তং নিমিত্তং কত্ৱা ন ৰোদামি. গতো সো তস্স যা গতীতি যদি মতসত্তা ন উচ্ছিজ্জন্তি, মতস্স পন কতোকাসস্স কম্মস্স ৱসেন যা গতি পাটিকঙ্খা, তং চুতিঅনন্তৰমেৱ গতো, সো ন পুৰিমঞাতীনং ৰুদিতং পৰিদেৱিতং ৱা পচ্চাসীসতি, নাপি যেভুয্যেন পুৰিমঞাতীনং ৰুদিতেন কাচি অত্থসিদ্ধীতি অধিপ্পাযো.

এৱং ব্ৰাহ্মণেন অত্তনো অসোচনকাৰণে কথিতে পৰিযাযমনসিকাৰকোসল্লে পকাসিতে ব্ৰাহ্মণৰূপো সক্কো ব্ৰাহ্মণিং আহ – ‘‘অম্ম, তুয্হং সো মতো কিং হোতী’’তি? ‘‘দস মাসে কুচ্ছিনা পৰিহৰিত্ৱা থঞ্ঞং পাযেত্ৱা হত্থপাদে সণ্ঠপেত্ৱা সংৱড্ঢিতো পুত্তো মে, সামী’’তি. ‘‘যদি এৱং পিতা তাৱ পুৰিসভাৱেন মা ৰোদতু, মাতু নাম হদযং মুদুকং, ত্ৱং কস্মা ন ৰোদসী’’তি? তং সুত্ৱা সা অৰোদনকাৰণং কথেন্তী –

৮৭. ‘‘অনব্ভিতো ততো আগা, নানুঞ্ঞাতো ইতো গতো;

যথাগতো তথা গতো, তত্থ কা পৰিদেৱনা.

৮৮. ‘‘ডয্হমানো ন জানাতি, ঞাতীনং পৰিদেৱিতং;

তস্মা এতং ন ৰোদামি, গতো সো তস্স যা গতী’’তি. –

গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ অনব্ভিতোতি অনৱ্হাতো, ‘‘এহি ময্হং পুত্তভাৱং উপগচ্ছা’’তি এৱং অপক্কোসিতো. ততোতি যত্থ পুব্বে ঠিতো, ততো পৰলোকতো. আগাতি আগঞ্ছি. নানুঞ্ঞাতোতি অননুমতো, ‘‘গচ্ছ, তাত, পৰলোক’’ন্তি এৱং অম্হেহি অৱিস্সট্ঠো. ইতোতি ইধলোকতো. গতোতি অপগতো. যথাগতোতি যেনাকাৰেন আগতো, অম্হেহি অনব্ভিতো এৱ আগতোতি অত্থো. তথা গতোতি তেনেৱাকাৰেন গতো. যথা সকেনেৱ কম্মুনা আগতো, তথা সকেনেৱ কম্মুনা গতোতি. এতেন কম্মস্সকতং দস্সেতি. তত্থ কা পৰিদেৱনাতি এৱং অৱসৱত্তিকে সংসাৰপৱত্তে মৰণং পটিচ্চ কা নাম পৰিদেৱনা, অযুত্তা সা পঞ্ঞৱতা অকৰণীযাতি দস্সেতি.

এৱং ব্ৰাহ্মণিযা ৱচনং সুত্ৱা তস্স ভগিনিং পুচ্ছি – ‘‘অম্ম, তুয্হং সো কিং হোতী’’তি? ‘‘ভাতা মে, সামী’’তি. ‘‘অম্ম, ভগিনিযো নাম ভাতূসু সিনেহা, ত্ৱং কস্মা ন ৰোদসী’’তি? সাপি অৰোদনকাৰণং কথেন্তী –

৮৯. ‘‘সচে ৰোদে কিস্স অস্সং, তত্থ মে কিং ফলং সিযা;

ঞাতিমিত্তসুহজ্জানং, ভিয্যো নো অৰতী সিযা.

৯০. ‘‘ডয্হমানো ন জানাতি, ঞাতীনং পৰিদেৱিতং;

তস্মা এতং ন ৰোদামি, গতো সো তস্স যা গতী’’তি. –

গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ সচে ৰোদে কিসা অস্সন্তি যদি অহং ৰোদেয্যং, কিসা পৰিসুক্খসৰীৰা ভৱেয্যং. তত্থ মে কিং ফলং সিযাতি তস্মিং ময্হং ভাতু মৰণনিমিত্তে ৰোদনে কিং নাম ফলং, কো আনিসংসো ভৱেয্য? ন তেন ময্হং ভাতিকো আগচ্ছেয্য, নাপি সো তেন সুগতিং গচ্ছেয্যাতি অধিপ্পাযো. ঞাতিমিত্তসুহজ্জানং, ভিয্যো নো অৰতী সিযাতি অম্হাকং ঞাতীনং মিত্তানং সুহদযানঞ্চ মম সোচনেন ভাতুমৰণদুক্খতো ভিয্যোপি অৰতি দুক্খমেৱ সিযাতি.

এৱং ভগিনিযা ৱচনং সুত্ৱা তস্স ভৰিযং পুচ্ছি – ‘‘তুয্হং সো কিং হোতী’’তি? ‘‘ভত্তা মে, সামী’’তি. ‘‘ভদ্দে, ইত্থিযো নাম ভত্তৰি সিনেহা হোন্তি, তস্মিঞ্চ মতে ৱিধৱা অনাথা হোন্তি, কস্মা ত্ৱং ন ৰোদসী’’তি? সাপি অত্তনো অৰোদনকাৰণং কথেন্তী –

৯১. ‘‘যথাপি দাৰকো চন্দং, গচ্ছন্তমনুৰোদতি;

এৱংসম্পদমেৱেতং, যো পেতমনুসোচতি.

৯২. ‘‘ডয্হমানো ন জানাতি, ঞাতীনং পৰিদেৱিতং;

তস্মা এতং ন ৰোদামি, গতো সো তস্স যা গতী’’তি. – গাথাদ্ৱযমাহ;

তত্থ দাৰকোতি বালদাৰকো. চন্দন্তি চন্দমণ্ডলং. গচ্ছন্তন্তি নভং অব্ভুস্সুক্কমানং. অনুৰোদতীতি ‘‘ময্হং ৰথচক্কং গহেত্ৱা দেহী’’তি অনুৰোদতি. এৱংসম্পদমেৱেতন্তি যো পেতং মতং অনুসোচতি, তস্সেতং অনুসোচনং এৱংসম্পদং এৱৰূপং, আকাসেন গচ্ছন্তস্স চন্দস্স গহেতুকামতাসদিসং অলব্ভনেয্যৱত্থুস্মিং ইচ্ছাভাৱতোতি অধিপ্পাযো.

এৱং তস্স ভৰিযায ৱচনং সুত্ৱা দাসিং পুচ্ছি – ‘‘অম্ম, তুয্হং সো কিং হোতী’’তি? ‘‘অয্যো মে, সামী’’তি. ‘‘যদি এৱং তেন ত্ৱং পোথেত্ৱা ৱেয্যাৱচ্চং কাৰিতা ভৱিস্সসি, তস্মা মঞ্ঞে ‘সুমুত্তাহং তেনা’তি ন ৰোদসী’’তি? ‘‘সামি, মা মং এৱং অৱচ, ন চেতং অনুচ্ছৱিকং, অতিৱিয খন্তিমেত্তানুদ্দযাসম্পন্নো যুত্তৱাদী ময্হং অয্যপুত্তো উৰে সংৱড্ঢপুত্তো ৱিয অহোসী’’তি. অথ ‘‘কস্মা ন ৰোদসী’’তি? সাপি অত্তনো অৰোদনকাৰণং কথেন্তী –

৯৩. ‘‘যথাপি ব্ৰহ্মে উদকুম্ভো, ভিন্নো অপ্পটিসন্ধিযো;

এৱংসম্পদমেৱেতং, যো পেতমনুসোচতি.

৯৪. ‘‘ডয্হমানো ন জানাতি, ঞাতীনং পৰিদেৱিতং;

তস্মা এতং ন ৰোদামি, গতো সো তস্স যা গতী’’তি. –

গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ যথাপি ব্ৰহ্মে উদকুব্ভো, ভিন্নো অপ্পটিসন্ধিযোতি ব্ৰাহ্মণ সেয্যথাপি উদকঘটো মুগ্গৰপ্পহাৰাদিনা ভিন্নো অপ্পটিসন্ধিযো পুন পাকতিকো ন হোতি. সেসমেত্থ ৱুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৱ.

সক্কো তেসং কথং সুত্ৱা পসন্নমানসো ‘‘সম্মদেৱ তুম্হেহি মৰণস্সতি ভাৱিতা, ইতো পট্ঠায ন তুম্হেহি কসিআদিকৰণকিচ্চং অত্থী’’তি তেসং গেহং সত্তৰতনভৰিতং কত্ৱা ‘‘অপ্পমত্তা দানং দেথ, সীলং ৰক্খথ, উপোসথকম্মং কৰোথা’’তি ওৱদিত্ৱা অত্তানঞ্চ তেসং নিৱেদেত্ৱা সকট্ঠানমেৱ গতো. তেপি ব্ৰাহ্মণাদযো দানাদীনি পুঞ্ঞানি কৰোন্তা যাৱতাযুকং ঠত্ৱা দেৱলোকে উপ্পজ্জিংসু.

সত্থা ইমং জাতকং আহৰিত্ৱা তস্স উপাসকস্স সোকসল্লং সমুদ্ধৰিত্ৱা উপৰি সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপৰিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি.

উৰগপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইতি খুদ্দক-অট্ঠকথায পেতৱত্থুস্মিং

দ্ৱাদসৱত্থুপটিমণ্ডিতস্স

পঠমস্স উৰগৱগ্গস্স অত্থসংৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.