৬. পাটিহাৰিযকথা
পাটিহাৰিযকথাৱণ্ণনা
৩০. ইদানি লোকত্থচৰিযাপৰিযোসানায চৰিযাকথায অনন্তৰং লোকত্থানুসাসনপৰিযোসানং পাটিহাৰিযং দস্সেন্তেন কথিতায সুত্তন্তপুব্বঙ্গমায পাটিহাৰিযকথায অপুব্বত্থানুৱণ্ণনা. তত্থ সুত্তন্তে তাৱ পাটিহাৰিযানীতি পচ্চনীকপটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযানি. ইদ্ধিপাটিহাৰিযন্তি ইজ্ঝনৱসেন ইদ্ধি, পটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযং, ইদ্ধিযেৱ পাটিহাৰিযং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং. ইতৰেসু পন আদিস্সনৱসেন আদেসনং, অনুসাসনৱসেন অনুসাসনী. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
ইধাতি ইমস্মিং লোকে. একচ্চোতি একো পোসো. ইদ্ধিপাটিহাৰিযনিদ্দেসো হেট্ঠা ৱুত্তত্থোযেৱ. নিমিত্তেন আদিসতীতি আগতনিমিত্তেন ৱা গতনিমিত্তেন ৱা ঠিতনিমিত্তেন ৱা কথেতি. এৱম্পি তে মনোতি এৱম্পি তৱ মনো সোমনস্সিতো ৱা দোমনস্সিতো ৱা কামৱিতক্কাদিসম্পযুত্তো ৱা. অপি-সদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. ইত্থম্পি তে মনোতি সোমনস্সিতাদিতো একেকৱিধেপি চিত্তে নানপ্পকাৰপৰিদীপনং. ইতিপি তে চিত্তন্তি ইতিপি তৱ চিত্তং, ইমঞ্চ ইমঞ্চ অত্থং চিন্তযমানং পৱত্ততীতি অত্থো. বহুং চেপি আদিসতীতি চিত্ততো অঞ্ঞং ৱা ইদঞ্চ ইদঞ্চ নাম অহোসি ভৱতি ভৱিস্সতীতি বহুকম্পি কথেতি. তথেৱ তং হোতি, নো অঞ্ঞথাতি তং সব্বম্পি যথা যথা কথিতং, তথেৱ হোতি, অঞ্ঞথা ন হোতি.
ন হেৱ খো নিমিত্তেন আদিসতীতি নিমিত্তং জানন্তোপি কেৱলং নিমিত্তেনেৱ ন কথেতি. অপিচাতি অপৰপৰিযাযদস্সনং. মনুস্সানন্তি চিত্তং জাননকমনুস্সানং. অমনুস্সানন্তি সাৱিতানং ৱা অস্সাৱিতানং ৱা যক্খপিসাচাদীনং. দেৱতানন্তি চাতুমহাৰাজিকাদীনং. সদ্দং সুত্ৱাতি অঞ্ঞস্স চিত্তং ঞত্ৱা কথেন্তানং সদ্দং সুণিত্ৱা. পনাতি নিপাতো পুন আৰম্ভে. ৱিতক্কযতোতি যং ৱা তং ৱা ৱিতক্কেন ৱিতক্কেন্তস্স. ৱিচাৰযতোতি ৱিতক্কসম্পযুত্তেনেৱ ৱিচাৰেন ৱিচাৰেন্তস্স. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দং সুত্ৱাতি ৱিতক্কৱেগৱসেন উপ্পন্নং ৱিপ্পলপন্তানং সুত্তপ্পমত্তাদীনং কূজনসদ্দং সুত্ৱা. যং ৱিতক্কযতো সো সদ্দো উপ্পন্নো, তস্স ৱসেন ‘‘এৱম্পি তে মনো’’তিআদীনি আদিসতি.
অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিন্তি ৱিতক্কৱিচাৰক্খোভৱিৰহিতসন্তচিত্তস্সাপি জাননসমত্থতং দস্সেন্তেন ৱুত্তং, সেসচিত্তজাননে পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানাতীতি চেতোপৰিযঞাণলাভী. ভোতোতি ভৱন্তস্স. মনোসঙ্খাৰা পণিহিতাতি চিত্তসঙ্খাৰা ঠপিতা. অমুকং নাম ৱিতক্কং ৱিতক্কযিস্সতীতি কুসলাদিৱিতক্কং ৱিতক্কযিস্সতি পৱত্তযিস্সতীতি পজানাতি. পজানন্তো চ আগমনেন জানাতি, পুব্বভাগেন জানাতি, অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং ওলোকেত্ৱা জানাতি. আগমনেন জানাতি নাম কসিণপৰিকম্মকালেযেৱ ‘‘যেনাকাৰেনেস কসিণভাৱনং আৰদ্ধো পঠমজ্ঝানং ৱা দুতিযাদিজ্ঝানং ৱা অট্ঠ সমাপত্তিযো ৱা উপ্পাদেস্সতী’’তি জানাতি. পুব্বভাগেন জানাতি নাম পঠমৱিপস্সনায আৰদ্ধায এৱং জানাতি, ‘‘যেনাকাৰেনেস ৱিপস্সনং আৰদ্ধো সোতাপত্তিমগ্গং ৱা উপ্পাদেস্সতি…পে… অৰহত্তমগ্গং ৱা উপ্পাদেস্সতী’’তি জানাতি. অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং ওলোকেত্ৱা জানাতি নাম ‘‘যেনাকাৰেন ইমস্স মনোসঙ্খাৰা ঠপিতা, ইমস্স নাম চিত্তস্স অনন্তৰা ইমং নাম ৱিতক্কং ৱিতক্কেস্সতি, ইতো ৱুট্ঠিতস্স এতস্স হানভাগিযো ৱা সমাধি ভৱিস্সতি, ঠিতিভাগিযো ৱা ৱিসেসভাগিযো ৱা নিব্বেধভাগিযো ৱা, অভিঞ্ঞাযো ৱা উপ্পাদেস্সতী’’তি জানাতি. বহুং চেপি আদিসতীতি চেতোপৰিযঞাণস্স চিত্তচেতসিকানংযেৱ আৰম্মণকৰণতো সৰাগাদিসোড়সপভেদৱসেনেৱ বহুং চেপি কথেতি, ন অঞ্ঞৱসেনাতি ৱেদিতব্বং. তথেৱ তং হোতীতি ইদং একংসেন তথেৱ হোতি. চেতোপৰিযঞাণৱসেন ঞাতঞ্হি অঞ্ঞথাভাৱী নাম নত্থি.
এৱং ৱিতক্কেথাতি এৱং নেক্খম্মৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা ৱিতক্কেথ. মা এৱং ৱিতক্কযিত্থাতি এৱং কামৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা মা ৱিতক্কযিত্থ. এৱং মনসি কৰোথাতি এৱং অনিচ্চসঞ্ঞমেৱ, দুক্খসঞ্ঞাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং মনসি কৰোথ. মা এৱং মনসাকত্থাতি এৱং নিচ্চন্তিআদিনা নযেন মা মনসি অকত্থ. ইদং পজহথাতি ইদং পঞ্চকামগুণৰাগাদিং পজহথ. ইদং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথাতি ইদং চতুমগ্গফলপ্পভেদং লোকুত্তৰধম্মমেৱ পাপুণিত্ৱা নিপ্ফাদেত্ৱা ৱিহৰথ.
৩১. ইদানি ইদ্ধিপাটিহাৰিযে অপৰং পৰিযাযং ৱিসেসেন দস্সেন্তো নেক্খম্মং ইজ্ঝতীতি ইদ্ধীতিআদিমাহ. তত্থ কামচ্ছন্দং পটিহৰতীতি অত্তনো পটিপক্খভূতং কামচ্ছন্দং পটিবলং হুত্ৱা হৰতি পজহতীতি তদেৱ নেক্খম্মং পাটিহাৰিযং নামাতি অত্থো. যে তেন নেক্খম্মেন সমন্নাগতাতি এৱং কামচ্ছন্দপটিহাৰকেন তেন নেক্খম্মেন যে পুগ্গলা পটিলাভৱসেন সমন্নাগতা. ৱিসুদ্ধচিত্তাতি কামচ্ছন্দাভাৱতো ৱিসুদ্ধচিত্তা. অনাৱিলসঙ্কপ্পাতি কামসঙ্কপ্পেন অনালুলিতনেক্খম্মসঙ্কপ্পা. ইতি আদেসনাপাটিহাৰিযন্তি পৰচিত্তকুসলেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা সম্মাসম্বুদ্ধেন ৱা বুদ্ধসাৱকেহি ৱা এৱং আদেসনা পাটিহাৰিযন্তি অত্থো. অথ ৱা ইতি এৱং আদিসনং আদেসনাপাটিহাৰিযন্তি আদেসনসদ্দো পাঠসেসং কত্ৱা পযুজ্জিতব্বো. এৱং আসেৱিতব্বন্তি ইমিনা চ পকাৰেন ইমিনা চ পকাৰেন আদিতো সেৱিতব্বং. সেসত্তযেপি এসেৱ নযো. তদনুধম্মতা সতি উপট্ঠপেতব্বাতি তস্স নেক্খম্মস্স অনুকূলভূতা সতি ভুসং ঠপেতব্বা. ইতি অনুসাসনীপাটিহাৰিযন্তি এত্থ আদেসনাপাটিহাৰিযযোজনায ৱিয যোজনা কাতব্বা. অব্যাপাদাদীসুপি এসেৱ নযো. পাঠো পন ঝানাদীনি সঙ্খিপিত্ৱা অন্তে অৰহত্তমগ্গমেৱ দস্সেত্ৱা লিখিতো. তত্থ চতূসুপি মগ্গেসু ‘‘এৱং আসেৱিতব্বো’’তিআদি একচিত্তক্খণিকত্তা মগ্গস্স পুব্বভাগৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. মগ্গস্স হি পুব্বভাগভূতায লোকিযমগ্গসঙ্খাতায ৱুট্ঠানগামিনিযা ৱিপস্সনায মগ্গুপ্পাদনত্থং আসেৱনাদীসু কতেসু তায উপ্পন্নো মগ্গোপি আসেৱিতো ভাৱিতো বহুলীকতো নাম হোতীতি ৱেদিতব্বং. সব্বত্থিকৱাদাচৰিযা পন ‘‘একেকমগ্গো সোড়সক্খণিকো’’তি ৱদন্তি. তদনুধম্মতাসতিউপট্ঠাপনং পন পুব্বভাগে যুজ্জতিযেৱাতি.
৩২. পুন নেক্খম্মং ইজ্ঝতীতি ইদ্ধীতিআদীনি ‘‘ইদ্ধিপাটিহাৰিয’’ন্তিপদস্স কম্মধাৰযসমাসত্তদীপনত্থং ৱুত্তানি. সুত্তন্তে ৱুত্তেসু তীসু ইদ্ধিপাটিহাৰিযস্সেৱ সমাসত্তে ৱুত্তে সেসানং দ্ৱিন্নম্পি ৱুত্তোৱ হোতীতি ইমস্মিং পৰিযাযে মূলভূতস্স ইদ্ধিপাটিহাৰিযস্সেৱ সমাসত্থো ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বন্তি.
পাটিহাৰিযকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.