৫৬-৬৩. সচ্চঞাণচতুক্কদ্ৱযনিদ্দেসৱণ্ণনা

১০৮-৯. সচ্চঞাণচতুক্কদ্ৱযনিদ্দেসে দুক্খস্স পীড়নট্ঠোতিআদীনি ৱুত্তত্থানেৱ. মগ্গসমঙ্গিস্স ঞাণং দুক্খেপেতং ঞাণন্তিআদি অনন্তৰচতুক্কে ৱিয একাভিসমযৱসেন ৱুত্তং. দুৱিধঞ্হি সচ্চঞাণং লোকিযং লোকুত্তৰঞ্চ. লোকিকং দুৱিধং অনুবোধঞাণং পচ্চৱেক্খণঞাণঞ্চ. অনুবোধঞাণং আদিকম্মিকস্স অনুস্সৱাদিৱসেন নিৰোধে মগ্গে চ পৱত্ততি, দুক্খে সমুদযে চ আৰম্মণকৰণৱসেন. পচ্চৱেক্খণঞাণং পটিৱিদ্ধসচ্চস্স চতূসুপি সচ্চেসু আৰম্মণকৰণৱসেন. লোকুত্তৰং পটিৱেধঞাণং নিৰোধমাৰম্মণং কত্ৱা কিচ্চতো চত্তাৰি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. যথাহ – ‘‘যো, ভিক্খৱে, দুক্খং পস্সতি, দুক্খসমুদযম্পি সো পস্সতি, দুক্খনিৰোধম্পি পস্সতি, দুক্খনিৰোধগামিনিং পটিপদম্পি পস্সতী’’তি (সং. নি. ৫.১১০০) সব্বং ৱত্তব্বং. ইধাপি ইমিনা ৱাৰেন ইদমেৱ ৱুত্তং. তং পন লোকুত্তৰম্পি ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদীনি নামানি লভতীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. ইধ পন লোকিকঞাণমেৱ অধিপ্পেতং. তস্মাযেৱ চ তত্থ কতমং দুক্খে ঞাণন্তিআদিমাহ.

তত্থ দুক্খং আৰব্ভাতি দুক্খসচ্চং আলম্বিত্ৱা, আৰম্মণং কত্ৱাতি অত্থো. পঞ্ঞাতিআদীসু তস্স তস্স অত্থস্স পাকটকৰণসঙ্খাতেন পঞ্ঞাপনট্ঠেন পঞ্ঞা, তেন তেন ৱা অনিচ্চাদিনা পকাৰেন ধম্মে জানাতীতিপি পঞ্ঞা. ইদমস্সা সভাৱপদং. পজাননাকাৰো পজাননা. অনিচ্চাদীনি ৱিচিনাতীতি ৱিচযো. পৱিচযোতি উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং, পকাৰেন ৱিচযোতি অত্থো. চতুসচ্চধম্মং ৱিচিনাতীতি ধম্মৱিচযো. অনিচ্চাদীনং সম্মা লক্খণৱসেন সল্লক্খণা. সা এৱ উপসগ্গনানত্তেন উপলক্খণা পচ্চুপলক্খণাতি ৱুত্তা. ভুসং লক্খণা তে তে অনিচ্চাদিধম্মে পটিচ্চ উপলক্খণাতি অত্থো. পণ্ডিতভাৱো পণ্ডিচ্চং. কুসলভাৱো কোসল্লং. নিপুণভাৱো নেপুঞ্ঞং. অনিচ্চাদীনং ৱিভাৱনৱসেন ৱেভব্যা. অনিচ্চাদীনং চিন্তনকৱসেন চিন্তা, যস্স উপ্পজ্জতি, তং অনিচ্চাদীনি চিন্তাপেতীতিপি চিন্তা. অনিচ্চাদীনি উপপৰিক্খতীতি উপপৰিক্খা. ভূৰীতি পথৱী. অযম্পি সণ্হট্ঠেন ৱিত্থতট্ঠেন চ ভূৰী ৱিযাতি ভূৰী. অথ ৱা পঞ্ঞাযেৱ ভূতে অত্থে ৰমতীতি ভূৰীতি ৱুচ্চতি. অসনি ৱিয সিলুচ্চযে কিলেসে মেধতি হিংসতীতি মেধা, খিপ্পং গহণধাৰণট্ঠেন ৱা মেধা. যস্স উপ্পজ্জতি, তং অত্তহিতপটিপত্তিযং সম্পযুত্তধম্মে চ যাথাৱলক্খণপটিৱেধে পৰিনেতীতি পৰিণাযিকা. ধম্মে অনিচ্চাদিৱসেন ৱিৱিধা পস্সতীতি ৱিপস্সনা. সম্মা পকাৰেহি অনিচ্চাদীনি জানাতীতি সম্পজানো, তস্স ভাৱো সম্পজঞ্ঞং. উপ্পথপটিপন্নে সিন্ধৱে ৱীথিআৰোপনত্থং পতোদো ৱিয উপ্পথে ধাৱনকং কূটচিত্তং ৱীথিআৰোপনত্থং ৱিজ্ঝতীতি পতোদো ৱিয পতোদো.

দস্সনলক্খণে ইন্দট্ঠং কৰোতীতি ইন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞাসঙ্খাতং ইন্দ্ৰিযং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. কিং ৱুত্তং হোতি? নযিদং ‘‘পুৰিসস্স ইন্দ্ৰিযং পুৰিসিন্দ্ৰিয’’ন্তিআদি ৱিয পঞ্ঞায ইন্দ্ৰিযং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. অথ খো পঞ্ঞা এৱ ইন্দ্ৰিযং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি ৱুত্তং হোতি. অৱিজ্জায ন কম্পতীতি পঞ্ঞাবলং. কিলেসচ্ছেদনট্ঠেন পঞ্ঞাৱ সত্থং পঞ্ঞাসত্থং. অচ্চুগ্গতট্ঠেন পঞ্ঞাৱ পাসাদো পঞ্ঞাপাসাদো. আলোকনট্ঠেন পঞ্ঞাৱ আলোকো পঞ্ঞাআলোকো. ওভাসনট্ঠেন পঞ্ঞাৱ ওভাসো পঞ্ঞাওভাসো. পজ্জোতনট্ঠেন পঞ্ঞাৱ পজ্জোতো পঞ্ঞাপজ্জোতো. পঞ্ঞৱতো হি একপল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স দসসহস্সিলোকধাতু একালোকা একোভাসা একপজ্জোতা হোতি. তেনেতং ৱুত্তং. ইমেসু পন তীসু পদেসু একপদেনাপি এতস্মিং অত্থে সিদ্ধে যানি পনেতানি ভগৱতা ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, আলোকা. কতমে চত্তাৰো? চন্দালোকো, সূৰিযালোকো, অগ্গালোকো, পঞ্ঞালোকো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আলোকা. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং চতুন্নং আলোকানং যদিদং পঞ্ঞালোকো’’. তথা ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ওভাসা. চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পজ্জোতা’’তি (অ. নি. ৪.১৪৪-১৪৫) সত্তানং অজ্ঝাসযৱসেন সুত্তানি দেসিতানি. তদনুৰূপেনেৱ ইধাপি থেৰেন দেসনা কতা. অত্থো হি অনেকেহি আকাৰেহি ৱিভজ্জমানো সুৱিভত্তো হোতি, অঞ্ঞথা চ অঞ্ঞো বুজ্ঝতি, অঞ্ঞথা অঞ্ঞোতি. ৰতিকৰণট্ঠেন পন ৰতিদাযকট্ঠেন ৰতিজনকট্ঠেন চিত্তীকতট্ঠেন দুল্লভপাতুভাৱট্ঠেন অতুলট্ঠেন অনোমসত্তপৰিভোগট্ঠেন চ পঞ্ঞাৱ ৰতনং পঞ্ঞাৰতনং.

ন তেন সত্তা মুয্হন্তি, সযং ৱা আৰম্মণে ন মুয্হতীতি অমোহো. ধম্মৱিচযপদং ৱুত্তত্থমেৱ. কস্মা পনেতং পুন ৱুত্তন্তি? অমোহস্স মোহপটিপক্খভাৱদীপনত্থং. তেনেতং দীপেতি ‘‘য্ৱাযং অমোহো, সো ন কেৱলং মোহতো অঞ্ঞো ধম্মো, মোহস্স পন পটিপক্খো ধম্মৱিচযসঙ্খাতো অমোহো নাম ইধ অধিপ্পেতো’’তি. সম্মাদিট্ঠীতি যাথাৱনিয্যানিককুসলদিট্ঠি. ‘‘তত্থ কতমং দুক্খসমুদযে ঞাণং, তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধে ঞাণং, তত্থ কতমং দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণ’’ন্তি পুচ্ছাৱচনানি সঙ্খেপৱসেন ৱুত্তানীতি.

সচ্চঞাণচতুক্কদ্ৱযনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.