৪০. দস্সনৱিসুদ্ধিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯১. দস্সনৱিসুদ্ধিঞাণনিদ্দেসে সব্বে ধম্মা একসঙ্গহিতাতি সব্বে সঙ্খতাসঙ্খতা ধম্মা একেন সঙ্গহিতা পৰিচ্ছিন্না. তথট্ঠেনাতি ভূতট্ঠেন, অত্তনো অত্তনো সভাৱৱসেন ৱিজ্জমানত্থেনাতি অত্থো. অনত্তট্ঠেনাতি কাৰকৱেদকসঙ্খাতেন অত্তনা ৰহিতট্ঠেন. সচ্চট্ঠেনাতি অৱিসংৱাদকট্ঠেন, অত্তনো সভাৱঞ্ঞথত্তাভাৱেনাতি অত্থো. পটিৱেধট্ঠেনাতি সভাৱতো ঞাণেন পটিৱিজ্ঝিতব্বট্ঠেন. ইধ লোকুত্তৰঞাণেন অসম্মোহতো আৰম্মণতো চ পটিৱেধো ৱেদিতব্বো. অভিজাননট্ঠেনাতি লোকিকেন ঞাণেন আৰম্মণতো, লোকুত্তৰেন ঞাণেন অসম্মোহতো আৰম্মণতো চ তেসং তেসং ধম্মানং সভাৱতো অভিজানিতব্বট্ঠেন. ‘‘সব্বং, ভিক্খৱে, অভিঞ্ঞেয্য’’ন্তি (সং. নি. ৪.৪৬) হি ৱুত্তং. পৰিজাননট্ঠেনাতি ৱুত্তনযেনেৱ লোকিযলোকুত্তৰেহি ঞাণেহি সভাৱতো অভিঞ্ঞাতানং ধম্মানং অনিচ্চাদিতো নিয্যানাদিতো চ পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা জানিতব্বট্ঠেন. ‘‘সব্বং, ভিক্খৱে, পৰিঞ্ঞেয্য’’ন্তি হি ৱুত্তং. ধম্মট্ঠেনাতি সভাৱধাৰণাদিনা ধম্মট্ঠেন. ধাতুট্ঠেনাতি নিজ্জীৱতাদিনা ধাতুট্ঠেন. ঞাতট্ঠেনাতি লোকিযলোকুত্তৰেহি ঞাণেহি ঞাতুং সক্কুণেয্যট্ঠেন. যথা দট্ঠুং সক্কুণেয্যাদিনা অত্থেন ‘‘দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং ৰূপ’’ন্তি ৱুত্তং, এৱমিধাপি ঞাতুং সক্কুণেয্যট্ঠো ঞাতট্ঠোতি ৱেদিতব্বো. সচ্ছিকিৰিযট্ঠেনাতি আৰম্মণতো পচ্চক্খকাতব্বট্ঠেন. ফুসনট্ঠেনাতি পচ্চক্খকতস্স আৰম্মণতো পুনপ্পুনং ফুসিতব্বট্ঠেন. অভিসমযট্ঠেনাতি লোকিকেন ঞাণেন অভিসমাগন্তব্বট্ঠেন. কিঞ্চাপি হি ‘‘তথট্ঠে পঞ্ঞা সচ্চৱিৱট্টে ঞাণং, অভিঞ্ঞাপঞ্ঞা ঞাতট্ঠে ঞাণং, সচ্ছিকিৰিযাপঞ্ঞা ফস্সনট্ঠে ঞাণ’’ন্তি একেকমেৱ ঞাণং ৱুত্তং. অট্ঠকথাযঞ্চ –
‘‘সমৱাযে খণে কালে, সমূহে হেতুদিট্ঠিসু;
পটিলাভে পহানে চ, পটিৱেধে চ দিস্সতী’’তি . –
গাথাৱণ্ণনাযং অভিসমযসদ্দস্স পটিৱেধত্থো ৱুত্তো, ইধ পন যথাৱুত্তেন অত্থেন তেসং নানত্তং ৱেদিতব্বং. অট্ঠকথাযমেৱ হি সো লোকিযঞাণৱসেন ধম্মাভিসমযো ৱুত্তোতি.
কামচ্ছন্দো নানত্তন্তি ৱিক্খেপসব্ভাৱতো নানাৰম্মণত্তা চ নানাসভাৱোতি অত্থো. এৱং সব্বকিলেসা ৱেদিতব্বা. নেক্খম্মং একত্তন্তি চিত্তেকগ্গতাসব্ভাৱতো নানাৰম্মণৱিক্খেপাভাৱতো চ একসভাৱন্তি অত্থো. এৱং সব্বকুসলা ৱেদিতব্বা. ইধ পেয্যালেন সংখিত্তানং ব্যাপাদাদীনং অকুসলানং যথাৱুত্তেন অত্থেন নানত্তং ৱেদিতব্বং. ৱিতক্কৱিচাৰাদীনং পন হেট্ঠিমানং হেট্ঠিমানং উপৰিমতো উপৰিমতো ওড়াৰিকট্ঠেন নানত্তং ৱেদিতব্বং. যস্মা একসঙ্গহিতনানত্তেকত্তানং পটিৱেধো মগ্গক্খণে সচ্চপটিৱেধেন সিজ্ঝতি, তস্মা ‘‘পটিৱেধো’’তি পদং উদ্ধৰিত্ৱা সচ্চাভিসমযং দস্সেসি.
পৰিঞ্ঞা পটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতীতি পৰিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেতি. এস নযো সেসেসু. সচ্চাভিসমযকালস্মিঞ্হি মগ্গঞাণস্স একক্খণে পৰিঞ্ঞা, পহানং, সচ্ছিকিৰিযা, ভাৱনাতি চত্তাৰি কিচ্চানি হোন্তি. যথা নাৱা অপুব্বং অচৰিমং একক্খণে চত্তাৰি কিচ্চানি কৰোতি, ওৰিমং তীৰং পজহতি, সোতং ছিন্দতি, ভণ্ডং ৱহতি, পাৰিমং তীৰং অপ্পেতি, এৱমেৱ মগ্গঞাণং অপুব্বং অচৰিমং একক্খণে চত্তাৰি সচ্চানি অভিসমেতি, দুক্খং পৰিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেতি, সমুদযং পহানাভিসমযেন অভিসমেতি, মগ্গং ভাৱনাভিসমযেন অভিসমেতি, নিৰোধং সচ্ছিকিৰিযাভিসমযেন অভিসমেতি. কিং ৱুত্তং হোতি? নিৰোধং আৰম্মণং কত্ৱা কিচ্চৱসেন চত্তাৰিপি সচ্চানি পাপুণাতি পস্সতি পটিৱিজ্ঝতীতি. যথা ওৰিমং তীৰং পজহতি, এৱং মগ্গঞাণং দুক্খং পৰিজানাতি. যথা সোতং ছিন্দতি, এৱং সমুদযং পজহতি. যথা ভণ্ডং ৱহতি, এৱং সহজাতাদিপচ্চযতায মগ্গং ভাৱেতি. যথা পাৰিমং তীৰং অপ্পেতি, এৱং পাৰিমতীৰভূতং নিৰোধং সচ্ছিকৰোতীতি এৱং উপমাসংসন্দনং ৱেদিতব্বং.
দস্সনং ৱিসুজ্ঝতীতি তংতংমগ্গৱজ্ঝকিলেসতমপ্পহানেন ঞাণদস্সনং ৱিসুদ্ধিভাৱং পাপুণাতি. দস্সনং ৱিসুদ্ধন্তি তস্স তস্স ফলস্স উপ্পাদক্খণে তস্স তস্স মগ্গঞাণস্স কিচ্চসিদ্ধিপ্পত্তিতো ঞাণদস্সনং ৱিসুদ্ধিভাৱং পত্তং হোতি. সব্বধম্মানং একসঙ্গহিতায নানত্তেকত্তপটিৱেধপঞ্ঞায মগ্গফলঞাণেহি সিদ্ধিতো অন্তে মগ্গফলঞাণানি ৱুত্তানি.
দস্সনৱিসুদ্ধিঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.