২৫-২৮. পটিসম্ভিদাঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা
৭৬. পটিসম্ভিদাঞাণনিদ্দেসে যস্মা ধম্মে অৱুত্তে তস্স কিচ্চং ন সক্কা ৱত্তুং, তস্মা উদ্দিট্ঠানং পটিপাটিং অনাদিযিত্ৱা পঠমং ধম্মা নিদ্দিট্ঠা. ধম্মাদীনং অত্থা ৱুত্তাযেৱ. সদ্ধিন্দ্ৰিযং ধম্মোতিআদীহি ধম্মসদ্দপৰিযাপন্নে ধম্মে ৱত্ৱা নানত্তসদ্দস্স অত্থং দস্সেন্তো অঞ্ঞো সদ্ধিন্দ্ৰিযং ধম্মোতিআদিমাহ. ‘‘অঞ্ঞো ধম্মো’’তি হি ৱুত্তে ধম্মানং নানত্তং দস্সিতং হোতি. পটিৱিদিতাতি অভিমুখভাৱেন ৱিদিতা পাকটা নাম হোন্তি. তেন পটিসম্ভিদাপদস্স অত্থো ৱুত্তো. অধিমোক্খট্ঠো অত্থোতিআদীহি তেসং সদ্ধাদীনং অধিমুচ্চনাদিকিচ্চং অত্থো নামাতি দস্সেতি. সন্দস্সেতুন্তি পৰং ঞাপেতুকামস্স পৰং সন্দস্সেতুং. পৰস্স পন ৱচনং সুণন্তস্সাপি লব্ভতিযেৱ. ব্যঞ্জননিৰুত্তাভিলাপাতি নামব্যঞ্জনং নামনিৰুত্তি নামাভিলাপো. নামঞ্হি অত্থং ব্যঞ্জযতীতি ব্যঞ্জনং, ‘‘সঙ্খতমভিসঙ্খৰোন্তীতি খো, ভিক্খৱে, তস্মা সঙ্খাৰাতি ৱুচ্চন্তী’’তি (সং. নি. ৩.৭৯) এৱং নিদ্ধাৰেত্ৱা সহেতুকং কত্ৱা ৱুচ্চমানত্তা নিৰুত্তি, অভিলপীযতি এতেন অত্থোতি অভিলাপোতি ৱুচ্চতি.
নামঞ্চ নামেতং চতুব্বিধং – সামঞ্ঞনামং, গুণনামং, কিত্তিমনামং, ওপপাতিকনামন্তি. তত্থ পঠমকপ্পিকেসু মহাজনেন সম্মন্নিত্ৱা ঠপিতত্তা ‘‘মহাসম্মতো’’তি ৰঞ্ঞো নামং সামঞ্ঞনামং. যং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘মহাজনসম্মতোতি খো, ৱাসেট্ঠ, ‘মহাসম্মতো মহাসম্মতো’ত্ৱেৱ পঠমং অক্খৰং উপনিব্বত্ত’’ন্তি (দী. নি. ৩.১৩১). ‘‘ধম্মকথিকো পংসুকূলিকো ৱিনযধৰো তিপিটকধৰো সদ্ধো সতো’’তি এৱৰূপং গুণতো আগতনামং গুণনামং. ‘‘ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তিআদীনিপি তথাগতস্স অনেকানি নামসতানি গুণনামানেৱ. তেন ৱুত্তং –
‘‘অসঙ্খ্যেয্যানি নামানি, সগুণেন মহেসিনো;
গুণেহি নামমুদ্ধেয্যং, অপি নামসহস্সতো’’তি.
যং পন জাতস্স কুমাৰকস্স নামগ্গহণদিৱসে দক্খিণেয্যানং সক্কাৰং কত্ৱা সমীপে ঠিতা ঞাতকা কপ্পেত্ৱা পকপ্পেত্ৱা ‘‘অযং অসুকো নামা’’তি নামং কৰোন্তি, ইদং কিত্তিমনামং. যা পন পুৰিমপঞ্ঞত্তি অপৰপঞ্ঞত্তিযং পততি, পুৰিমৱোহাৰো পচ্ছিমৱোহাৰে পততি. সেয্যথিদং, পুৰিমকপ্পেপি চন্দো চন্দোযেৱ নাম, এতৰহিপি চন্দোযেৱ. অতীতে সূৰিযো, সমুদ্দো, পথৱী, পব্বতো পব্বতোযেৱ নাম, এতৰহিপি পব্বতোযেৱাতি, ইদং ওপপাতিকনামং. ইদং চতুব্বিধম্পি নামং একং নামমেৱ হোতি, তং লোকসঙ্কেতমত্তসিদ্ধং পৰমত্থতো অৱিজ্জমানং. অঞ্ঞে পন ‘‘নামং নাম অত্থজোতকো সদ্দো’’তি ৱদন্তি. বলবোজ্ঝঙ্গমগ্গঙ্গানং ৱুত্তনযানুসাৰেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো.
পটিসম্ভিদাঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.