১৪. পচ্চৱেক্খণঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা
৬৫. পচ্চৱেক্খণঞাণনিদ্দেসে মগ্গক্খণেযেৱ হেতুট্ঠেন পঠমং মগ্গঙ্গানি ৱিসুং ৱিসুং ৱত্ৱা পুন মগ্গঙ্গভূতে চ অমগ্গঙ্গভূতে চ ধম্মে ‘‘বুজ্ঝনট্ঠেন বোধী’’তি লদ্ধনামস্স অৰিযস্স অঙ্গভাৱেন বোজ্ঝঙ্গে ৱিসুং দস্সেসি. সতিধম্মৱিচযৱীৰিযসমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গা হি মগ্গঙ্গানেৱ, পীতিপস্সদ্ধিউপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গা অমগ্গঙ্গানি. পুন বলৱসেন ইন্দ্ৰিযৱসেন চ ৱিসুং নিদ্দিট্ঠেসু সদ্ধা এৱ অমগ্গঙ্গভূতা. পুন মগ্গক্খণে জাতেযেৱ ধম্মে ৰাসিৱসেন দস্সেন্তো আধিপতেয্যট্ঠেনাতিআদিমাহ. তত্থ উপট্ঠানট্ঠেন সতিপট্ঠানাতি একাৱ নিব্বানাৰম্মণা সতি কাযৱেদনাচিত্তধম্মেসু সুভসুখনিচ্চঅত্তসঞ্ঞাপহানকিচ্চসাধনৱসেন চত্তাৰো সতিপট্ঠানা নাম. নিব্বানাৰম্মণং একমেৱ ৱীৰিযং উপ্পন্নানুপ্পন্নানং অকুসলানং পহানানুপ্পত্তিকিচ্চস্স, অনুপ্পন্নুপ্পন্নানং কুসলানং উপ্পাদট্ঠিতিকিচ্চস্স সাধনৱসেন চত্তাৰো সম্মপ্পধানা নাম.
তথট্ঠেন সচ্চাতি দুক্খভাৱাদীসু অৱিসংৱাদকট্ঠেন চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি. এতানেৱ চেত্থ পটিৱেধট্ঠেন তদা সমুদাগতানি, ‘‘অমতোগধং নিব্বান’’ন্তি ৱিসুং ৱুত্তং নিব্বানঞ্চ, সেসা পন ধম্মা পটিলাভট্ঠেন তদা সমুদাগতা. ‘‘তথট্ঠেন সচ্চা তদা সমুদাগতা’’তি ৱচনতো মগ্গফলপৰিযোসানে অৱস্সং চত্তাৰি সচ্চানি পচ্চৱেক্খতীতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. ‘‘কতং কৰণীযং নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি (দী. নি. ১.২৪৮) ৱচনতো চ ‘‘দুক্খং মে পৰিঞ্ঞাতং, সমুদযো মে পহীনো, নিৰোধো মে সচ্ছিকতো, মগ্গো চ মে ভাৱিতো’’তি পচ্চৱেক্খণং ৱুত্তমেৱ হোতি. তথা পচ্চৱেক্খণং যুজ্জতি চ. সমুদযোতি চেত্থ তংতংমগ্গৱজ্ঝোযেৱ ৱেদিতব্বো. এত্থ ৱুত্তসমুদযপচ্চৱেক্খণৱসেনেৱ অট্ঠকথাযং দুৱিধং কিলেসপচ্চৱেক্খণং মগ্গফলনিব্বানপচ্চৱেক্খণানি ইধ সৰূপেনেৱ আগতানীতি ৱুত্তানি. কেৱলং দুক্খপচ্চৱেক্খণমেৱ ন ৱুত্তং. কিঞ্চাপি ন ৱুত্তং, অথ খো পাঠসব্ভাৱতো যুত্তিসব্ভাৱতো চ গহেতব্বমেৱ. সচ্চপটিৱেধত্থঞ্হি পটিপন্নস্স নিট্ঠিতে সচ্চপটিৱেধে সযং কতকিচ্চপচ্চৱেক্খণং যুত্তমেৱাতি. অৱিক্খেপট্ঠেন সমথোতিআদি মগ্গসম্পযুত্তে এৱ সমথৱিপস্সনাধম্মে একৰসট্ঠেন অনতিৱত্তনট্ঠেন চ দস্সেতুং ৱুত্তং. সংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধীতি সম্মাৱাচাকম্মন্তাজীৱা এৱ. অৱিক্খেপট্ঠেন চিত্তৱিসুদ্ধীতি সম্মাসমাধি এৱ. দস্সনট্ঠেন দিট্ঠিৱিসুদ্ধীতি সম্মাদিট্ঠিযেৱ. ৱিমুত্তট্ঠেনাতি সমুচ্ছেদৱসেন মগ্গৱজ্ঝকিলেসেহি মুচ্চনট্ঠেন, নিব্বানাৰম্মণে ৱা অধিমুচ্চনট্ঠেন. ৱিমোক্খোতি সমুচ্ছেদৱিমোক্খো, অৰিযমগ্গোযেৱ. পটিৱেধট্ঠেন ৱিজ্জাতি সচ্চপটিৱেধট্ঠেন ৱিজ্জা, সম্মাদিট্ঠিযেৱ. পৰিচ্চাগট্ঠেন ৱিমুত্তীতি মগ্গৱজ্ঝকিলেসানং পজহনট্ঠেন ততো মুচ্চনতো ৱিমুত্তি, অৰিযমগ্গোযেৱ. সমুচ্ছেদট্ঠেন খযে ঞাণন্তি কিলেসসমুচ্ছিন্দনট্ঠেন কিলেসক্খযকৰে অৰিযমগ্গে ঞাণং, সম্মাদিট্ঠিযেৱ.
ছন্দাদযো হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. কেৱলঞ্হেত্থ মগ্গক্খণেযেৱ মগ্গস্স আদিমজ্ঝপৰিযোসানাকাৰেন দস্সিতা. ৱিমুত্তীতি চেত্থ মগ্গৱিমুত্তিযেৱ. ‘‘তথট্ঠেন সচ্চা’’তি এত্থ গহিতম্পি চ নিব্বানং ইধ পৰিযোসানভাৱদস্সনত্থং পুন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ফলক্খণেপি এসেৱ নযো. এত্থ পন হেতুট্ঠেন মগ্গোতি ফলমগ্গভাৱেনেৱ. সম্মপ্পধানাতি মগ্গক্খণে চতুকিচ্চসাধকস্স ৱীৰিযকিচ্চস্স ফলস্স উপ্পাদক্খণে সিদ্ধত্তা ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অঞ্ঞথা হি ফলক্খণে সম্মপ্পধানা এৱ ন লব্ভন্তি. ৱুত্তঞ্হি মগ্গক্খণে সত্ততিংস বোধিপক্খিযধম্মে উদ্ধৰন্তেন থেৰেন ‘‘ফলক্খণে ঠপেত্ৱা চত্তাৰো সম্মপ্পধানে অৱসেসা তেত্তিংস ধম্মা লব্ভন্তী’’তি. এৱমেৱ পটিৱেধকিচ্চাদিসিদ্ধিৱসেন সচ্চাদীনিপি যথাযোগং ৱেদিতব্বানি. ৱিমোক্খোতি চ ফলৱিমোক্খো. ৱিমুত্তীতি ফলৱিমুত্তি. পটিপ্পস্সদ্ধট্ঠেন অনুপ্পাদে ঞাণং ৱুত্তত্থমেৱ. ৱুট্ঠহিত্ৱাতি অন্তৰা ৱুট্ঠানাভাৱা ফলাৱসানেন এৱং ৱুত্তং. ইমে ধম্মা তদা সমুদাগতাতি ইমে ৱুত্তপ্পকাৰা ধম্মা মগ্গক্খণে ফলক্খণে চ সমুদাগতাতি পচ্চৱেক্খতীতি ইতি-সদ্দং পাঠসেসং কত্ৱা সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো.
পচ্চৱেক্খণঞাণনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.