১৮. পাৰাযনানুগীতিগাথানিদ্দেসৱণ্ণনা
১০২. পাৰাযনমনুগাযিস্সন্তি অস্স অযং সম্বন্ধো – ভগৱতা হি পাৰাযনে দেসিতে সোড়সসহস্সজটিলা অৰহত্তং পাপুণিংসু, অৱসেসানঞ্চ চুদ্দসকোটিসঙ্খানং দেৱমনুস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ৱুত্তঞ্হেতং পোৰাণেহি –
‘‘ততো পাসাণকে ৰম্মে, পাৰাযনসমাগমে;
অমতং পাপযী বুদ্ধো, চুদ্দস পাণকোটিযো’’তি. (সু. নি. অট্ঠ. ২.১১৩৮);
নিট্ঠিতায পন ধম্মদেসনায ততো ততো আগতা মনুস্সা ভগৱতো আনুভাৱেন অত্তনো অত্তনো গামনিগমাদীস্ৱেৱ পাতুৰহেসুং. ভগৱাপি সাৱত্থিমেৱ অগমাসি পৰিচাৰকসোড়সাদীহি অনেকেহি ভিক্খুসহস্সেহি পৰিৱুতো. তত্থ পিঙ্গিযো ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘গচ্ছামহং, ভন্তে, বাৱৰিস্স বুদ্ধুপ্পাদং আৰোচেতুং, পটিস্সুতঞ্হি তস্সেৱ মযা’’তি. অথ ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো ঞাণগমনেনেৱ গোধাৱৰীতীৰং গন্ত্ৱা পাদগমনেন অস্সমাভিমুখো অগমাসি. তমেনং বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো মগ্গং ওলোকেন্তো নিসিন্নো দূৰতোৱ তং খাৰিজটাদিৱিৰহিতং ভিক্খুৱেসেনাগচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি নিট্ঠমগমাসি. সম্পত্তঞ্চাপি নং পুচ্ছি – ‘‘কিং, পিঙ্গিয, বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি? ‘‘আম, ব্ৰাহ্মণ, উপ্পন্নো, পাসাণকে চেতিযে নিসিন্নো অম্হাকং ধম্মং দেসেসি, তমহং তুয্হং দেসেস্সামী’’তি. ততো বাৱৰী মহতা সক্কাৰেন সপৰিসো তং পূজেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেসি. তত্থ নিসীদিত্ৱা পিঙ্গিযো ‘‘পাৰাযনমনুগাযিস্স’’ন্তিআদিমাহ.
তত্থ অনুগাযিস্সন্তি ভগৱতো গীতং অনুগাযিস্সং. যথাদ্দক্খীতি যথা সামং সচ্চাভিসম্বোধেন অসাধাৰণঞাণেন চ অদ্দক্খি. নিক্কামোতি পহীনকামো. ‘‘নিক্কমো’’তিপি পাঠো, ৱীৰিযৱাতি অত্থো. নিক্খন্তো ৱা অকুসলপক্খা. নিব্বনোতি কিলেসৱনৱিৰহিতো, তণ্হাৱিৰহিতো এৱ ৱা. কিস্স হেতু মুসা ভণেতি যেহি কিলেসেহি মুসা ভণেয্য, এতে তস্স পহীনাতি দস্সেতি. এতেন ব্ৰাহ্মণস্স সৱনে উস্সাহং জনেতি (সু. নি. অট্ঠ. ২.১১৩৮).
অমলোতি কিলেসমলৱিৰহিতো. ৱিমলোতি ৱিগতকিলেসমলো. নিম্মলোতি কিলেসমলসুদ্ধো. মলাপগতোতি কিলেসমলা দূৰীভূতো হুত্ৱা চৰতি. মলৱিপ্পহীনোতি কিলেসমলপ্পহীনো. মলৱিমুত্তোতি কিলেসেহি ৱিমুত্তো. সব্বমলৱীতিৱত্তোতি ৱাসনাদিসব্বকিলেসমলং অতিক্কন্তো. তে ৱনাতি এতে ৱুত্তপ্পকাৰা কিলেসা.
১০৩. ৱণ্ণূপসংহিতন্তি গুণূপসংহিতং.
১০৪. সচ্চৱ্হযোতি বুদ্ধো হি সচ্চেনেৱ অৱ্হানেন নামেন যুত্তো. ব্ৰহ্মেতি তং ব্ৰাহ্মণং আলপতি.
তত্থ লোকোতি লুজ্জনট্ঠেন লোকো. একো লোকো ভৱলোকোতি তেভূমকৱিপাকো. সো হি ভৱতীতি ভৱো, ভৱো এৱ লোকো ভৱলোকো. ভৱলোকো চ সম্ভৱলোকো চাতি এত্থ একেকো দ্ৱে দ্ৱে হোতি. ভৱলোকো হি সম্পত্তিভৱৱিপত্তিভৱৱসেন দুৱিধো. সম্ভৱলোকোপি সম্পত্তিসম্ভৱৱিপত্তিসম্ভৱৱসেন দুৱিধো. তত্থ সম্পত্তিভৱলোকোতি সুগতিলোকো. সো হি ইট্ঠফলত্তা সুন্দৰো লোকোতি সম্পত্তি, ভৱতীতি ভৱো, সম্পত্তি এৱ ভৱো সম্পত্তিভৱো, সো এৱ লোকো সম্পত্তিভৱলোকো. সম্পত্তিসম্ভৱলোকোতি সুগতূপগং কম্মং. তঞ্হি সম্ভৱতি এতস্মা ফলন্তি সম্ভৱো, সম্পত্তিযা সম্ভৱো সম্পত্তিসম্ভৱো, সম্পত্তিসম্ভৱো এৱ লোকো সম্পত্তিসম্ভৱলোকোতি.
ৱিপত্তিভৱলোকোতি অপাযলোকো. সো হি অনিট্ঠফলত্তা ৱিৰূপো লোকোতি ৱিপত্তি, ভৱতীতি ভৱো, ৱিপত্তি এৱ ভৱো ৱিপত্তিভৱো, ৱিপত্তিভৱো এৱ লোকো ৱিপত্তিভৱলোকো. ৱিপত্তিসম্ভৱলোকোতি অপাযূপগং কম্মং. তঞ্হি সম্ভৱতি এতস্মা ফলন্তি সম্ভৱো, ৱিপত্তিযা সম্ভৱো ৱিপত্তিসম্ভৱো, ৱিপত্তিসম্ভৱো এৱ লোকো ৱিপত্তিসম্ভৱলোকোতি. তিস্সো ৱেদনাতি সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা লোকিযা এৱ. আহাৰাতি পচ্চযা. পচ্চযা হি অত্তনো ফলং আহৰন্তীতি আহাৰা. কবড়ীকাৰাহাৰো ফস্সাহাৰো মনোসঞ্চেতনাহাৰো ৱিঞ্ঞাণাহাৰোতি চত্তাৰো. ৱত্থুৱসেন কবড়ীকত্তব্বত্তা কবড়ীকাৰো, অজ্ঝোহৰিতব্বত্তা আহাৰো, ওদনকুম্মাসাদিৱত্থুকায ওজাযেতং নামং. সা হি ওজট্ঠমকৰূপানি আহৰতীতি আহাৰো. চক্খুসম্ফস্সাদিকো ছব্বিধো ফস্সো তিস্সো ৱেদনা আহৰতীতি আহাৰো. মনসো সঞ্চেতনা ন সত্তস্সাতি মনোসঞ্চেতনা যথা চিত্তেকগ্গতা, মনসা ৱা সম্পযুত্তা সঞ্চেতনা মনোসঞ্চেতনা যথা আজঞ্ঞৰথো, তেভূমককুসলাকুসলচেতনা. সা হি তযো ভৱে আহৰতীতি আহাৰো. ৱিঞ্ঞাণন্তি একূনৱীসতিভেদং পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণং. তঞ্হি পটিসন্ধিনামৰূপং আহৰতীতি আহাৰো.
উপাদানক্খন্ধাতি উপাদানগোচৰা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা, মজ্ঝে পদলোপো দট্ঠব্বো. উপাদানসম্ভূতা ৱা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা যথা তিণগ্গি, থুসগ্গি. উপাদানৱিধেয্যা ৱা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা যথা ৰাজপুৰিসো. উপাদানপ্পভৱা ৱা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা যথা পুপ্ফৰুক্খো, ফলৰুক্খো. উপাদানানি পন কামুপাদানং দিট্ঠুপাদানং সীলব্বতুপাদানং অত্তৱাদুপাদানন্তি চত্তাৰি. অত্থতো পন ভুসং আদানন্তি উপাদানং. ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধোতি পঞ্চ. ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানীতি চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, মনাযতনং. সত্ত ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো ৱুত্তনযা এৱ. তথা অট্ঠ লোকধম্মা. অপি চ – লাভো, অলাভো, যসো, অযসো, নিন্দা, পসংসা, সুখং, দুক্খন্তি ইমে অট্ঠ লোকপ্পৱত্তিযা সতি অনুপৰিৱত্তনধম্মকত্তা লোকস্স ধম্মাতি লোকধম্মা. এতেহি মুত্তো সত্তো নাম নত্থি, বুদ্ধানম্পি হোন্তিযেৱ. যথাহ –
‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৱে, লোকধম্মা লোকং অনুপৰিৱত্তন্তি, লোকো চ অট্ঠ লোকধম্মে অনুপৰিৱত্ততি. কতমে অট্ঠ? লাভো চ অলাভো চ…পে… সুখঞ্চ দুক্খঞ্চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ লোকধম্মা লোকং অনুপৰিৱত্তন্তি, লোকো চ ইমে অট্ঠ লোকধম্মে অনুপৰিৱত্ততী’’তি (অ. নি. ৮.৬).
তত্থ অনুপৰিৱত্তন্তীতি অনুবন্ধন্তি নপ্পজহন্তি, লোকতো ন নিৱত্তন্তীতি অত্থো. লাভোতি পব্বজিতস্স চীৱৰাদি, গহট্ঠস্স ধনধঞ্ঞাদিলাভো. সোযেৱ অলব্ভমানো লাভো অলাভো ন লাভো অলাভোতি ৱুচ্চতি, নো চ অত্তাভাৱপ্পত্তিতো পৰিঞ্ঞেয্যো সিযা. যসোতি পৰিৱাৰো. সোযেৱ অলব্ভমানো যসো অযসো. নিন্দাতি অৱণ্ণভণনং. পসংসাতি ৱণ্ণভণনং. সুখন্তি কামাৱচৰকাযিকচেতসিকং. দুক্খন্তি পুথুজ্জনসোতাপন্নসকদাগামীনং কাযিকচেতসিকং, অনাগামিঅৰহন্তানং কাযিকমেৱ. সত্তাৱাসাতি সত্তানং আৱাসা, ৱসনট্ঠানানীতি অত্থো. তানি পন তথা পকাসিতা খন্ধা এৱ. সত্তসু ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতীসু অসঞ্ঞসত্তেন চ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনেন চ সদ্ধিং নৱ সত্তাৱাসা. দসাযতনানীতি চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, সদ্দাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনন্তি এৱং দস. দ্ৱাদসাযতনানীতি মনাযতনধম্মাযতনেহি সদ্ধিং এৱং দ্ৱাদস. অট্ঠাৰস ধাতুযোতি চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু…পে… মনোধাতু, ধম্মধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতূতি একেকস্মিং তীণি তীণি কত্ৱা অট্ঠাৰস ধাতুযো.
সদিসনামোতি তেসং সদিসনামো একগুণৱণ্ণনামো. সদিসৱ্হযোতি একগুণৱণ্ণনামেন অৱ্হাযনো. সচ্চসদিসৱ্হযোতি অৱিতথএকগুণৱণ্ণনামেন অৱিপৰীতেন অৱ্হাযনো.
আসিতোতি উপসঙ্কমিতো. উপাসিতোতি উপগন্ত্ৱা সেৱিতো. পযিৰুপাসিতোতি ভত্তিৱসেন অতীৱ সেৱিতো.
১০৫. কুব্বনকন্তি পৰিত্তৱনং. বহুপ্ফলং কাননমাৱসেয্যাতি অনেকফলাদিৱিকতিভৰিতকাননং আগম্ম ৱসেয্য. অপ্পদস্সেতি বাৱৰিপ্পভুতিকে পৰিত্তপঞ্ঞে. মহোদধিন্তি অনোতত্তাদিং মহন্তং উদকৰাসিং.
অপ্পদস্সাতি মন্দদস্সিনো. পৰিত্তদস্সাতি অতিমন্দদস্সিনো. থোকদস্সাতি পৰিত্ততোপি অতিপৰিত্তদস্সিনো. ওমকদস্সাতি হেট্ঠিমদস্সিনো. লামকদস্সাতি অপ্পধানদস্সিনো. ছতুক্কদস্সাতি ন উত্তমদস্সিনো. অপ্পমাণদস্সন্তি পমাণং অতিক্কমিত্ৱা অপ্পমাণং নিব্বানদস্সং. অগ্গদস্সন্তি ‘‘অগ্গতো ৱে পসন্নান’’ন্তিআদিনা (অ. নি. ৪.৩৪; ইতিৱু. ৯০) নযেন অগ্গধম্মদস্সং. সেট্ঠদস্সন্তি সম্বুদ্ধো দ্ৱিপদসেট্ঠোতি সেট্ঠদস্সং. ৱিসেট্ঠদস্সন্তিআদীনি চত্তাৰি উপসগ্গেন ৱড্ঢিতানি. অসমন্তি ন সমং অসমং সব্বঞ্ঞুং. অসমসমন্তি অসমেহি অতীতবুদ্ধেহি সমং অসমসমং. অপ্পটিসমন্তি অত্তনো সদিসৱিৰহিতং. অপ্পটিভাগন্তি অত্তনো পটিবিম্বৱিৰহিতং. অপ্পটিপুগ্গলন্তি পটিমল্লপুগ্গলৱিৰহিতং. দেৱাতিদেৱন্তি ৱিসুদ্ধিদেৱানম্পি অতিদেৱং. অভিমঙ্গলসম্মতট্ঠেন উসভং. অছম্ভিতট্ঠেন পুৰিসসীহং. নিদ্দোসট্ঠেন পুৰিসনাগং. উত্তমট্ঠেন পুৰিসাজঞ্ঞং. অট্ঠপৰিসপথৱিং উপ্পীড়েত্ৱা সদেৱকে লোকে কেনচি পচ্চত্থিকেন পচ্চামিত্তেন অকম্পিযে অচলট্ঠানে তিট্ঠনট্ঠেন পুৰিসনিসভং. ধম্মদেসনাধুৰৱহনট্ঠেন পুৰিসধোৰয্হং.
মানসকং ৱা সৰন্তি মনসা চিন্তেত্ৱা কতং পল্লং ৱা নামমেৱ ৱা. অনোতত্তং ৱা দহন্তি চন্দিমসূৰিযা দক্খিণেন ৱা উত্তৰেন ৱা গচ্ছন্তা পব্বতন্তৰেন তং ওভাসেন্তি, উজুং গচ্ছন্তা ন ওভাসেন্তি, তেনেৱস্স ‘‘অনোতত্ত’’ন্তি সঙ্খা উদপাদি. এৱৰূপং অনোতত্তং ৱা দহং. অক্খোভং অমিতোদকন্তি চালেতুং অসক্কুণেয্যং অপৰিমিতং উদকজলৰাসিং. এৱমেৱাতি ওপম্মসংসন্দনং, বুদ্ধং ভগৱন্তং অক্খোভং আসভং ঠানট্ঠানেন চালেতুং অসক্কুণেয্যং. অমিততেজন্তি অপৰিমিতঞাণতেজং. পভিন্নঞাণন্তি দসবলঞাণাদিৱসেন পভেদগতঞাণং. ৱিৱটচক্খুন্তি সমন্তচক্খুং.
পঞ্ঞাপভেদকুসলন্তি ‘‘যা পঞ্ঞা পজাননা ৱিচযো পৱিচযো’’তিআদিনা (ধ. স. ১৬; ৱিভ. ৫২৫) নযেন পঞ্ঞায পভেদজাননে ছেকং. অধিগতপটিসম্ভিদন্তি পটিলদ্ধচতুপটিসম্ভিদং. চতুৱেসাৰজ্জপ্পত্তন্তি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্স তে পটিজানতো ইমে ধম্মা অনভিসম্বুদ্ধা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.১৫০; অ. নি. ৪.৮) নযেন ৱুত্তেসু চতূসু ঠানেসু ৱিসাৰদভাৱপ্পত্তং. সদ্ধাধিমুত্তন্তি পৰিসুদ্ধে ফলসমাপত্তিচিত্তে অধিমুত্তং, তত্থ পৱিট্ঠং. সেতপচ্চত্তন্তি ৱাসনায ৱিপ্পহীনত্তা পৰিসুদ্ধং আৱেণিকঅত্তভাৱং. অদ্ৱযভাণিন্তি পৰিচ্ছিন্নৱচনত্তা দ্ৱিৱচনৱিৰহিতং. তাদিন্তি তাদিসং, ইট্ঠানিট্ঠেসু অকম্পনং ৱা. তথা পটিঞ্ঞা অস্সাতি তথাপটিঞ্ঞো, তং. অপৰিত্তন্তি ন খুদ্দকং. মহন্তন্তি তেধাতুং অতিক্কমিত্ৱা মহন্তপ্পত্তং.
গম্ভীৰন্তি অঞ্ঞেসং দুপ্পৱেসং. অপ্পমেয্যন্তি অতুলট্ঠেন অপ্পমেয্যং. দুপ্পৰিযোগাহন্তি পৰিযোগাহিতুং দুক্খপ্পৱেসং. পহূতৰতনন্তি সদ্ধাদিৰতনেহি পহূতৰতনং. সাগৰসমন্তি ৰতনাকৰতো সমুদ্দসদিসং. ছড়ঙ্গুপেক্খায সমন্নাগতন্তি ‘‘চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা নেৱ সুমনো হোতি ন দুম্মনো’’তি (অ. নি. ৬.১) ৱুত্তনযেন ছড়ঙ্গুপেক্খায পৰিপুণ্ণং. অতুলন্তি তুলৱিৰহিতং, তুলযিতুং অসক্কুণেয্যং. ৱিপুলন্তি অতিমহন্তং. অপ্পমেয্যন্তি পমেতুং অসক্কুণেয্যং. তং তাদিসন্তি তং ভগৱন্তং তাদিগুণসম্পন্নং. পৱদতং মগ্গৱাদিনন্তি পৱদন্তানং কথেন্তানং উত্তমং কথযন্তং ৱদন্তং অধিগচ্ছিন্তি সম্বন্ধো. মেৰুমিৱ নগানন্তি পব্বতানং অন্তৰে সিনেৰুং ৱিয. গৰুড়মিৱ দিজানন্তি পক্খিজাতানং অন্তৰে সুপণ্ণং ৱিয. সীহমিৱ মিগানন্তি চতুপ্পদানমন্তৰে সীহং ৱিয. উদধিমিৱ অণ্ণৱানন্তি ৱিত্থিণ্ণঅণ্ণৱানং অন্তৰে সমুদ্দং ৱিয অধিগচ্ছিং. জিনপৱৰন্তি বুদ্ধুত্তমং.
১০৬. যেমে পুব্বেতি যে ইমে পুব্বে.
১০৭. তমোনুদাসীনোতি তমোনুদো আসীনো. ভূৰিপঞ্ঞাণোতি ঞাণদ্ধজো. ভূৰিমেধসোতি ৱিপুলপঞ্ঞো.
নিদ্দেসে পভঙ্কৰোতি তেজংকৰো. আলোককৰোতি অনন্ধকাৰকৰো. ওভাসকৰোতি ওভাসং জোতিং কৰোতীতি ওভাসকৰো. দীপসদিসং আলোকং কৰোতীতি দীপঙ্কৰো. পদীপসদিসং আলোকং কৰোতীতি পদীপকৰো. উজ্জোতকৰোতি পতাপকৰো. পজ্জোতকৰোতি দিসাৱিদিসা পতাপকৰো.
ভূৰিপঞ্ঞাণোতি পুথুলঞাণো. ঞাণপঞ্ঞাণোতি ঞাণেন পাকটো. পঞ্ঞাধজোতি উস্সিতট্ঠেন পঞ্ঞাৱ ধজো অস্সাতি পঞ্ঞাধজো, ধজো ৰথস্স পঞ্ঞাণন্তিআদীসু (জা. ২.২২.১৮৪১; চূড়নি. পাৰাযনানুগীতিগাথানিদ্দেস ১০৭) ৱিয. ৱিভূতৱিহাৰীতি পাকটৱিহাৰো.
১০৮. সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সামং পস্সিতব্বং ফলং, ন চ কালন্তৰে পত্তব্বফলং. অনীতিকন্তি কিলেসাদিঈতিৱিৰহিতং.
সন্দিট্ঠিকন্তি লোকুত্তৰধম্মো যেন অধিগতো হোতি, তেন পৰসদ্ধায গন্তব্বতং হিত্ৱা পচ্চৱেক্খণঞাণেন সযং দট্ঠব্বোতি সন্দিট্ঠিকো, তং সন্দিট্ঠিকং. অত্তনো ফলংদানং সন্ধায নাস্স কালোতি অকালো, অকালোযেৱ অকালিকো. যো এত্থ অৰিযমগ্গধম্মো, সো অত্তনো সমনন্তৰমেৱ ফলং দেতীতি অত্থো, তং অকালিকং. এহি পস্স ইমং ধম্মন্তি এৱং পৱত্তং এহিপস্সৱিধিং অৰহতীতি এহিপস্সিকো, তং এহিপস্সিকং. আদিত্তং চেলং ৱা সীসং ৱা অজ্ঝুপেক্খিত্ৱাপি অত্তনো চিত্তে উপনযং অৰহতীতি ওপনেয্যিকো, তং ওপনেয্যিকং. সব্বেহিপি উগ্ঘটিতঞ্ঞূআদীহি ‘‘ভাৱিতো মে মগ্গো, অধিগতং ফলং, সচ্ছিকতো নিৰোধো’’তি অত্তনি অত্তনি ৱেদিতব্বন্তি পচ্চত্তং ৱেদিতব্বং ৱিঞ্ঞূহি.
১০৯. অথ নং বাৱৰী আহ ‘‘কিং নু তম্হা’’তি দ্ৱে গাথা.
মুহুত্তম্পীতি থোকম্পি. খণম্পীতি ন বহুকম্পি. লযম্পীতি মনম্পি. ৱযম্পীতি কোট্ঠাসম্পি. অদ্ধম্পীতি দিৱসম্পি.
১১১-১১৩. ততো পিঙ্গিযো ভগৱতো সন্তিকা অৱিপ্পৱাসমেৱ দীপেন্তো ‘‘নাহং তম্হা’’তিআদিমাহ. নাহং যো মে…পে… পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱাতি তং বুদ্ধং মংসচক্খুনা ৱিয মনসা পস্সামি. নমস্সমানো ৱিৱসেমি ৰত্তিন্তি নমস্সমানোৱ ৰত্তিং অতিনামেমি.
১১৪. তেন তেনেৱ নতোতি যেন যেন দিসাভাগেন বুদ্ধো, তেন তেনেৱাহম্পি নতো, তন্নিন্নো তপ্পোণোতি দস্সেতি.
১১৫. দুব্বলথামকস্সাতি অপ্পথামকস্স. অথ ৱা দুব্বলস্স দুত্থামকস্স চ, বলৱীৰিযহীনস্সাপীতি ৱুত্তং হোতি. তেনেৱ কাযো ন পলেতীতি তেনেৱ দুব্বলত্থামকত্তেন কাযো ন গচ্ছতি, যেন বুদ্ধো, ন তেন গচ্ছতি. ‘‘ন পৰেতী’’তিপি পাঠো, সো এৱত্থো. তত্থাতি বুদ্ধস্স সন্তিকে. সঙ্কপ্পযন্তাযাতি সঙ্কপ্পগমনেন. তেন যুত্তোতি যেন বুদ্ধো, তেন যুত্তো পযুত্তো অনুযুত্তোতি দস্সেতি.
যেন বুদ্ধোতি যেন দিসাভাগেন বুদ্ধো উপসঙ্কমিতব্বো, তেন দিসাভাগেন ন পলেতি. অথ ৱা ভুম্মত্থে কৰণৱচনং. যত্থ বুদ্ধো তত্থ ন পলেতি ন গচ্ছতি. ন ৱজতীতি পুৰতো ন যাতি. ন গচ্ছতীতি নিৱত্ততি. নাতিক্কমতীতি ন উপসঙ্কমতি.
১১৬. পঙ্কে সযানোতি কামকদ্দমে সযমানো. দীপা দীপং উপল্লৱিন্তি সত্থাৰাদিতো সত্থাৰাদিং অধিগচ্ছিং. অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধন্তি সোহং এৱং দুদিট্ঠিং গহেত্ৱা অন্ৱাহিণ্ডন্তো অথ পাসাণকচেতিযে বুদ্ধমদ্দক্খিং.
তত্থ সেমানোতি নিসজ্জমানো. সযমানোতি সেয্যং কপ্পযমানো. আৱসমানোতি ৱসমানো. পৰিৱসমানোতি নিচ্চং ৱসমানো.
পল্লৱিন্তি উগ্গমিং. উপল্লৱিন্তি উত্তৰিং, সম্পল্লৱিন্তি উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং. অদ্দসন্তি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. অদ্দসন্তি পস্সিং. অদ্দক্খিন্তি ওলোকেসিং. অপস্সিন্তি এসিং. পটিৱিজ্ঝিন্তি ৱিনিৱিজ্ঝিং.
১১৭. ইমিস্সা গাথায অৱসানে পিঙ্গিযস্স চ বাৱৰিস্স চ ইন্দ্ৰিযপৰিপাকং ৱিদিত্ৱা ভগৱা সাৱত্থিযং ঠিতোযেৱ সুৱণ্ণোভাসং মুঞ্চি. পিঙ্গিযো বাৱৰিস্স বুদ্ধগুণে ৱণ্ণযন্তো নিসিন্নো এৱ তং ওভাসং দিস্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি ওলোকেন্তো ভগৱন্তং অত্তনো পুৰতো ঠিতং ৱিয দিস্ৱা বাৱৰিব্ৰাহ্মণস্স ‘‘বুদ্ধো আগতো’’তি আৰোচেসি. ব্ৰাহ্মণো উট্ঠাযাসনা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা অট্ঠাসি. ভগৱাপি ওভাসং ফৰিত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স অত্তানং দস্সেন্তো উভিন্নম্পি সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা পিঙ্গিযমেৱ আলপমানো ‘‘যথা অহূ, ৱক্কলী’’তি ইমং গাথমভাসি.
তস্সত্থো – যথা ৱক্কলিত্থেৰো সদ্ধাধিমুত্তো অহোসি, সদ্ধাধুৰেনেৱ অৰহত্তং পাপুণি, যথা চ সোড়সন্নং একো ভদ্ৰাৱুধো নাম, যথা চ আড়ৱিগোতমো চ. এৱমেৱ ত্ৱম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধং, ততো সদ্ধায অধিমুচ্চন্তো ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তিআদিনা (ধ. প. ২৭৭; থেৰগা. ৬৭৬; পটি. ম. ১.৩১; কথা. ৭৫৩) নযেন ৱিপস্সনং আৰভিত্ৱা মচ্চুধেয্যস্স পাৰং নিব্বানং গমিস্সসীতি অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি, দেসনাপৰিযোসানে পিঙ্গিযো অৰহত্তে, বাৱৰী অনাগামিফলে পতিট্ঠহি, বাৱৰিব্ৰাহ্মণস্স সিস্সা পন পঞ্চসতা সোতাপন্না অহেসুং.
তত্থ মুঞ্চস্সূতি মোচস্সু. পমুঞ্চস্সূতি মোচেহি. অধিমুঞ্চস্সূতি তত্থ অধিমোক্খং কৰস্সু. ওকপ্পেহীতি বহুমানং উপ্পাদেহীতি. সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চাতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন. সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খাতি দুক্খমট্ঠেন. সব্বে ধম্মা অনত্তাতি অৱসৱত্তনট্ঠেন.
১১৮. ইদানি পিঙ্গিযো অত্তনো পসাদং নিৱেদেন্তো ‘‘এস ভিয্যোতিআদিমাহ. তত্থ পটিভানৱাতি পটিভানপ্পটিসম্ভিদায উপেতো.
ভিয্যো ভিয্যোতি উপৰূপৰি.
১১৯. অধিদেৱে অভিঞ্ঞাযাতি অধিদেৱকৰে ধম্মে ঞত্ৱা. পৰোপৰন্তি হীনপণীতং, অত্তনো চ পৰস্স চ অধিদেৱত্তকৰং সব্বধম্মজাতং অৱেদীতি ৱুত্তং হোতি. কঙ্খীনং পটিজানতন্তি কঙ্খীনংযেৱ সতং ‘‘নিক্কঙ্খম্হা’’তি পটিজানন্তানং.
নিদ্দেসে পাৰাযনিকপঞ্হানন্তি পাৰাযনিকব্ৰাহ্মণানং পুচ্ছানং. অৱসানং কৰোতীতি অন্তকৰো. কোটিং কৰোতীতি পৰিযন্তকৰো. সীমং মৰিযাদং কৰোতীতি পৰিচ্ছেদকৰো. নিগমং কৰোতীতি পৰিৱটুমকৰো. সভিযপঞ্হানন্তি ন কেৱলং পাৰাযনিকব্ৰাহ্মণানং পঞ্হানং এৱ, অথ খো সভিযপৰিব্বাজকাদীনম্পি পঞ্হানং অন্তং কৰোতীতি দস্সেতুং ‘‘সভিযপঞ্হান’’ন্তিআদিমাহ.
১২০. অসংহীৰন্তি ৰাগাদীহি অসংহাৰিযং. অসঙ্কুপ্পন্তি অসঙ্কুপ্পং অৱিপৰিণামধম্মং. দ্ৱীহিপি পদেহি নিব্বানং ভণতি. অদ্ধা গমিস্সামীতি একংসেনেৱ তং অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুং গমিস্সামি. ন মেত্থ কঙ্খাতি নত্থি মে এত্থ নিব্বানে কঙ্খা. এৱং মং ধাৰেহি অধিমুত্তচিত্তন্তি পিঙ্গিযো ‘‘এৱমেৱ ত্ৱম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধ’’ন্তি ইমিনা ভগৱতো ওৱাদেন অত্তনি সদ্ধং উপ্পাদেত্ৱা সদ্ধাধুৰেনেৱ চ ৱিমুঞ্চিত্ৱা তং সদ্ধাধিমুত্তিং পকাসেন্তো ভগৱন্তং আহ – ‘‘এৱং মং ধাৰেহি অধিমুত্তচিত্ত’’ন্তি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো ‘‘যথা মং ত্ৱং অৱচ, এৱমেৱ মং অধিমুত্তচিত্তং ধাৰেহী’’তি.
ন সংহৰিযতীতি গহেত্ৱা সংহৰিতুং ন সক্কা. নিযোগৱচনন্তি যুত্তৱচনং. অৱত্থাপনৱচনন্তি সন্নিট্ঠানৱচনং. ইমস্মিং পাৰাযনৱগ্গে যং অন্তৰন্তৰা ন ৱুত্তং, তং হেট্ঠা ৱুত্তনযেন গহেতব্বং. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ.
সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায
পাৰাযনানুগীতিগাথানিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পাৰাযনৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.