৬. জৰাসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা
৩৯. ছট্ঠে জৰাসুত্তে অপ্পং ৱত জীৱিতং ইদন্তি ইদং ৱত মনুস্সানং জীৱিতং অপ্পকং পৰিত্তং ঠিতিপৰিত্ততায সৰসপৰিত্ততাযাতি গুহট্ঠকসুত্তেপি ৱুত্তনযমেতং. ওৰং ৱস্সসতাপি মিয্যতীতি ৱস্সসতা ওৰং কললাদিকালেপি মিয্যতি. অতিচ্চাতি ৱস্সসতং অতিক্কমিত্ৱা. জৰসাপি মিয্যতীতি জৰায মিয্যতি. ইতো পৰং গুহট্ঠকসুত্তৱণ্ণনায ৱুত্তনযেনেৱ গহেতব্বং.
অপ্পন্তি মন্দং. গমনীযো সম্পৰাযোতি পৰলোকো গন্তব্বো. কললকালেপীতি এত্থ কললকালং নাম পটিসন্ধিক্খণে তীহি জাতিউণ্ণংসূহি কতসুত্তগ্গে ঠিততেলবিন্দুপ্পমাণং অচ্ছং ৱিপ্পসন্নকললং হোতি. যং সন্ধায ৱুত্তং –
‘‘তিলতেলস্স যথা বিন্দু, সপ্পিমণ্ডো অনাৱিলো;
এৱং ৱণ্ণপ্পটিভাগং, কললং সম্পৱুচ্চতী’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৩৫; ৱিভ. অট্ঠ. ২৬ পকিণ্ণককথা);
তস্মিং কললকালেপি. চৱতীতি জীৱিতং গড়তি. মৰতীতি জীৱিতৱিযোগং আপজ্জতি. অন্তৰধাযতীতি অদস্সনং পাপুণাতি. ৱিপ্পলুজ্জতীতি ছিজ্জতি. ‘‘অণ্ডজযোনিযা চৱতি. জলাবুজযোনিযা মৰতি. সংসেদজযোনিযা অন্তৰধাযতি. ওপপাতিকযোনিযা ৱিপ্পলুজ্জতী’’তি এৱমেকে ৱণ্ণযন্তি. অব্বুদকালেপীতি অব্বুদং নাম কললতো সত্তাহচ্চযেন মংসধোৱনউদকৱণ্ণং হোতি, কললন্তি নামং অন্তৰধাযতি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘সত্তাহং কললং হোতি, পৰিপক্কং সমূহতং;
ৱিৱট্টমানং তব্ভাৱং, অব্বুদং নাম জাযতী’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৩৫);
তস্মিং অব্বুদকালেপি. পেসিকালেপীতি তস্মাপি অব্বুদা সত্তাহচ্চযেন ৱিলীনতিপুসদিসা পেসি নাম সঞ্জাযতি. সা মৰিচফাণিতেন দীপেতব্বা. গামদাৰিকা হি সুপক্কানি মৰিচানি গহেত্ৱা সাটকন্তে ভণ্ডিকং কত্ৱা পীড়েত্ৱা মণ্ডং আদায কপালে পক্খিপিত্ৱা আতপে ঠপেন্তি, তং সুক্খমানং সব্বভাগেহি মুচ্চতি. এৱৰূপা পেসি হোতি, অব্বুদন্তি নামং অন্তৰধাযতি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘সত্তাহং অব্বুদং হোতি, পৰিপক্কং সমূহতং;
ৱিৱট্টমানং তব্ভাৱং, পেসি নাম পজাযতী’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৩৫);
তস্মিং পেসিকালেপি. ঘনকালেপীতি ততোপি পেসিতো সত্তাহচ্চযেন কুক্কুটণ্ডসণ্ঠানো ঘনো নাম মংসপিণ্ডো নিব্বত্ততি, পেসীতি নামং অন্তৰধাযতি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘সত্তাহং পেসি ভৱতি, পৰিপক্কং সমূহতং;
ৱিৱট্টমানং তব্ভাৱং, ঘনোতি নাম জাযতি.
‘‘যথা কুক্কুটিযা অণ্ডং, সমন্তা পৰিমণ্ডলং;
এৱং ঘনস্স সণ্ঠানং, নিব্বত্তং কম্মপচ্চযা’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৩৫);
তস্মিং ঘনকালেপি. পসাখকালেপীতি পঞ্চমে সত্তাহে দ্ৱিন্নং দ্ৱিন্নং হত্থপাদানং সীসস্স চত্থায পঞ্চ পীড়কা জাযন্তি, যং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘পঞ্চমে, ভিক্খৱে, সত্তাহে পঞ্চ পীড়কা সণ্ঠহন্তি কম্মতো’’তি. তস্মিং পসাখকালেপি. ততো পৰং ছট্ঠসত্তমাদীনি সত্তাহানি অতিক্কম্ম দেসনং সঙ্খিপিত্ৱা দ্ৱাচত্তালীসসত্তাহে পৰিণতকালে কেসলোমনখাদীনং উপ্পত্তিকালঞ্চ. তস্স চ নাভিতো উট্ঠিতো নাড়ো মাতু উদৰপটলেন একাবদ্ধো হোতি, সো উপ্পলদণ্ডকো ৱিয ছিদ্দো, তেন আহাৰৰসো সংসৰিত্ৱা আহাৰসমুট্ঠানৰূপং সমুট্ঠাপেতি. এৱং সো দসমাসে যাপেতি, তং সব্বং অৱত্ৱা ‘‘সূতিঘৰে’’তি আহ. যং সন্ধায ৱুত্তং –
‘‘কেসা লোমা নখানি চ’’;
‘‘যঞ্চস্স ভুঞ্জতী মাতা, অন্নং পানঞ্চ ভোজনং;
তেন সো তত্থ যাপেতি, মাতুকুচ্ছিগতো নৰো’’তি. (সং. নি. ১.২৩৫; কথা. ৬৯২);
তত্থ সূতিঘৰেতি সূতিকঘৰে, ৱিজাযনঘৰেতি অত্থো. ‘‘সূতিকাঘৰে’’তি ৱা পাঠো, সূতিকাযাতি পদচ্ছেদো. অদ্ধমাসিকোপীতি জাতদিৱসতো পট্ঠায অদ্ধমাসো এতস্স অত্থীতি অদ্ধমাসিকো. দ্ৱেমাসিকাদীসুপি এসেৱ নযো. জাতদিৱসতো পট্ঠায একং সংৱচ্ছৰং এতস্স অত্থীতি সংৱচ্ছৰিকো. উপৰি দ্ৱেৱস্সিকাদীসুপি এসেৱ নযো.
যদা জিণ্ণো হোতীতি যস্মিং কালে জৰাজিণ্ণো ভৱতি জজ্জৰীভূতো. ৱুদ্ধোতি ৱযোৱুদ্ধো. মহল্লকোতি জাতিমহল্লকো. অদ্ধগতোতি তযো অদ্ধে অতিক্কন্তো. ৱযোঅনুপ্পত্তোতি ততিযং ৱযং অনুপ্পত্তো. খণ্ডদন্তোতি অন্তৰন্তৰা পতিতা দন্তা ফালিতা চ জৰানুভাৱেন খণ্ডা দন্তা জাতা অস্সাতি খণ্ডদন্তো. পলিতকেসোতি পণ্ডৰকেসো. ৱিলূনন্তি লুঞ্চিত্ৱা গহিতকেসা ৱিয খল্লাটসীসো. খলিতসিৰোতি মহাখল্লাটসীসো. ৱলিনন্তি সঞ্জাতৱলি. তিলকাহতগত্তোতি সেততিলককাড়তিলকেহি ৱিকিণ্ণসৰীৰো. ভোগ্গোতি ভগ্গো, ইমিনাপিস্স ৱঙ্কভাৱং দীপেতি. দণ্ডপৰাযণোতি দণ্ডপটিস্সৰণো দণ্ডদুতিযো. সো জৰাযপীতি সো পুগ্গলো জৰাযপি অভিভূতো মৰতি. নত্থি মৰণম্হা মোক্খোতি মৰণতো মুঞ্চনুপাযো নত্থি নুপলব্ভতি.
ফলানমিৱ পক্কানং, পাতো পতনতো ভযন্তি পৰিপাকগতানং সিথিলৱণ্টানং পনসফলাদিপক্কানং পচ্চূসকালে অৱস্সং পতিস্সন্তীতি ফলসামিকানং ভাযমানানং ৱিয. এৱং জাতান মচ্চানং, নিচ্চং মৰণতো ভযন্তি এৱমেৱ উপ্পন্নানং সত্তানং মচ্চুসঙ্খাতমৰণতো সততং কালং ভযং.
যথাপি কুম্ভকাৰস্সাতি যথা নাম মত্তিকাভাজনং কৰোন্তস্স. কতং মত্তিকভাজনন্তি (সু. নি. ৫৮২) তেন নিট্ঠাপিতভাজনং. সব্বং ভেদনপৰিযন্তন্তি পক্কাপক্কং সব্বং ভেদনং ভিজ্জপৰিযন্তং অৱসানং অস্সাতি ভেদনপৰিযন্তং. এৱং মচ্চান জীৱিতন্তি এৱমেৱ সত্তানং আযুসঙ্খাৰং.
দহৰা চ মহন্তা চাতি তৰুণা চ মহল্লকা চ. যে বালা যে চ পণ্ডিতাতি যে চ অস্সাসপস্সাসাযত্তা জীৱিতা বালা যে চ পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা বুদ্ধাদযো. সব্বে মচ্চুৱসং যন্তীতি এতে ৱুত্তপ্পকাৰা দহৰাদযো সব্বে মচ্চুনো ইস্সৰিযং উপগচ্ছন্তি.
তেসং মচ্চুপৰেতানন্তি এতেসং মচ্চুনা পৰিৱাৰিতানং. গচ্ছতং পৰলোকতোতি ইতো মনুস্সলোকতো পৰলোকং গচ্ছন্তানং. ন পিতা তাযতে পুত্তন্তি পিতা পুত্তং ন ৰক্খতি. ঞাতী ৱা পন ঞাতকেতি মাতাপিতিপক্খিকা ঞাতী ৱা তেযেৱ ঞাতকে ৰক্খিতুং ন সক্কোন্তি.
পেক্খতঞ্ঞেৱ ঞাতীনন্তি ৱুত্তৱিধানংযেৱ ঞাতীনং পেক্খন্তানংযেৱ ওলোকেন্তানংযেৱ. পস্স লালপ্পতং পুথূতি পস্সাতি আলপনং. লালপন্তানং ৱিলপন্তানং পুথূনং নানপ্পকাৰানং. একমেকোৱ মচ্চানং, গোৱজ্ঝো ৱিয নিয্যতীতি সত্তানং একমেকো ৱধায নিয্যমানগোণো ৱিয মৰণায নিয্যতি পাপুণীযতি. এৱমব্ভাহতো লোকোতি এৱমেৱ সত্তলোকো ভুসং আহতো. মচ্চুনা চ জৰায চাতি মৰণেন চ জৰায চ অভিভূতো.
৪০. মমাযিতেতি মমাযিতৱত্থুকাৰণা. ৱিনাভাৱং সন্তমেৱিদন্তি সন্তং ৱিজ্জমানং ৱিনাভাৱমেৱ ইদং, ন সক্কা অৱিনাভাৱেন ভৱিতুন্তি ৱুত্তং হোতি.
সোচন্তীতি চিত্তেন সোচনং কৰোন্তি. কিলমন্তীতি কাযেন কিলমথং পাপুণন্তি. পৰিদেৱন্তীতি নানাৱিধং ৱাচাৱিলাপং ভণন্তি. উৰত্তাড়িং কন্দন্তীতি উৰং তাড়েত্ৱা তাড়েত্ৱা কন্দন্তি. সম্মোহং আপজ্জন্তীতি সম্মোহভাৱং পাপুণন্তি.
অনিচ্চোতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন. সঙ্খতোতি পচ্চযেহি সঙ্গম্ম কতো. পটিচ্চসমুপ্পন্নোতি পচ্চযসামগ্গিং পটিচ্চ ন পচ্চক্খায সহ সম্মা চ উপ্পন্নো. খযধম্মোতি খযং গমনসভাৱো. ৱযধম্মোতি ৱযং গমনসভাৱো, ভঙ্গৱসেন ভঙ্গগমনসভাৱোতি অত্থো. ৱিৰাগধম্মোতি ৱিৰজ্জনসভাৱো. নিৰোধধম্মোতি নিৰুজ্ঝনসভাৱো. য্ৱাযং পৰিগ্গহোতি যো অযং পৰিগ্গহো. ‘‘যায পৰিগ্গহো’’তিপি পাঠো, অযমেৱ পদচ্ছেদো. নিচ্চোতি সততকালিকো. ধুৱোতি থিৰো. সস্সতোতি অচৱনো. অৱিপৰিণামধম্মোতি পকতিঅজহনসভাৱো. সস্সতি সমং তথেৱ ঠস্সতীতি চন্দসূৰিযসিনেৰুমহাসমুদ্দপথৱীপব্বতাদযো ৱিয তিট্ঠেয্য.
নানাভাৱোতি জাতিযা নানাভাৱো. ৱিনাভাৱোতি মৰণেন ৱিযোগভাৱো. অঞ্ঞথাভাৱোতি সব্ভাৱতো অঞ্ঞথাভাৱো. পুৰিমানং পুৰিমানং খন্ধানন্তি অনন্তৰে পুৰে উপ্পন্নানং খন্ধানং. ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱাতি পকতিভাৱং জহিত্ৱা অঞ্ঞথাভাৱেন. পচ্ছিমা পচ্ছিমা খন্ধাদযো পৱত্তন্তি উপ্পজ্জন্তীতি সম্বন্ধো.
সব্বং ঘৰাৱাসপলিবোধন্তি সকলং গিহিভাৱজটং. ঞাতিমিত্তামচ্চপলিবোধন্তি মাতাপিতুপক্খিকা ঞাতী, মিত্তা সহাযা, অমচ্চা ভচ্চা. সন্নিধিপলিবোধন্তি নিধানজটং ছিন্দিত্ৱা. কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱাতি কেসে চ মস্সূনি চ ওৰোপযিত্ৱা. কাসাযানি ৱত্থানীতি কসাযৰসপীতানি ৱত্থানি.
৪১. মামকোতি মম উপাসকো ভিক্খু ৱাতি সঙ্খং গতো, বুদ্ধাদীনি ৱা ৱত্থূনি মমাযমানো.
তেসং তেসং সত্তানন্তি অনেকেসং সত্তানং সাধাৰণনিদ্দেসো. ‘‘যঞ্ঞদত্তস্স মৰণং, সোমদত্তস্স মৰণ’’ন্তি এৱঞ্হি দিৱসম্পি কথিযমানে নেৱ সত্তা পৰিযাদানং গচ্ছন্তি, ন সব্বং অপৰত্তদীপনং সিজ্ঝতি. ইমেহি পন দ্ৱীহি পদেহি ন কোচি সত্তো অপৰিযাদিন্নো হোতি, ন কিঞ্চি অপৰত্তাদীপনং ন সিজ্ঝতি. তম্হা তম্হাতি অযং গতিৱসেন অনেকেসং নিকাযানং সাধাৰণনিদ্দেসো. সত্তনিকাযাতি সত্তানং নিকাযা, সত্তঘটা সত্তসমূহাতি অত্থো. চুতীতি চৱনৱসেন ৱুত্তং. একচতুপঞ্চক্খন্ধায চুতিযা সামঞ্ঞৱচনমেতং. চৱনতাতি ভাৱৱচনেন লক্খণনিদস্সনং. ভেদোতি চুতিখন্ধানং ভঙ্গুপ্পত্তিপৰিদীপনং. অন্তৰধানন্তি ঘটস্স ৱিয ভিন্নস্স ভিন্নানং খন্ধানং যেন কেনচি পৰিযাযেন ঠানাভাৱপৰিদীপনং. মচ্চুমৰণন্তি মচ্চুসঙ্খাতং মৰণং, ন খণিকমৰণং. কালো নাম অন্তকো, তস্স কিৰিযাতি কালংকিৰিযা. এত্তাৱতা সম্মুতিমৰণং দীপিতং. ইদানি পৰমত্থেন দীপেতুং ‘‘খন্ধানং ভেদো’’তিআদিমাহ. পৰমত্থেন হি খন্ধাযেৱ ভিজ্জন্তি, ন সত্তো নাম কোচি মৰতি. খন্ধেসু পন ভিজ্জমানেসু সত্তো মৰতি, ভিন্নেসু ‘‘মতো’’তি ৱোহাৰো হোতি.
এত্থ চ চতুৱোকাৰপঞ্চৱোকাৰৱসেন খন্ধানং ভেদো, একৱোকাৰৱসেন কড়েৱৰস্স নিক্খেপো. চতুৱোকাৰৱসেন ৱা খন্ধানং ভেদো, সেসদ্ৱযৱসেন কড়েৱৰস্স নিক্খেপো ৱেদিতব্বো. কস্মা? কামৰূপভৱদ্ৱযেপি ৰূপকাযসঙ্খাতস্স কড়েৱৰস্স সব্ভাৱতো. যস্মা ৱা চাতুমহাৰাজিকাদীসু খন্ধা ভিজ্জন্তেৱ, ন কিঞ্চি নিক্খিপন্তি, তস্মা তেসং ৱসেন খন্ধানং ভেদো, মনুস্সাদীসু কড়েৱৰস্স নিক্খেপো. এত্থ চ কড়েৱৰস্স নিক্খেপকৰণতো মৰণং ‘‘কড়েৱৰস্স নিক্খেপো’’তি ৱুত্তং. জীৱিতিন্দ্ৰিযস্সুপচ্ছেদোতি ইমিনা ইন্দ্ৰিযবদ্ধস্সেৱ মৰণং নাম হোতি, অনিন্দ্ৰিযবদ্ধস্স মৰণং নাম নত্থীতি দস্সেতি. ‘‘সস্সং মতং, ৰুক্খো মতো’’তি ইদং পন ৱোহাৰমত্তমেৱ. অত্থতো পন এৱৰূপানি ৱচনানি সস্সাদীনং খযৱযভাৱমেৱ দীপেন্তি. ৰূপগতন্তি ৰূপমেৱ ৰূপগতং. ৱেদনাগতন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো.
তত্থ পুব্বেৱ মচ্চন্তি মচ্চং ৱা ভোগা পুব্বেৱ পঠমতৰঞ্ঞেৱ ৱিজহন্তি. মচ্চো ৱা তে ভোগে পুব্বতৰং জহতি. কামকামীতি চোৰৰাজানং আলপতি. অম্ভো কামে কামযমান কামকামি ভোগিনো নাম লোকে অসস্সতা, ভোগেসু ৱা নট্ঠেসু জীৱমানা চ অভোগিনো হোন্তি. ভোগে ৱা পহায সযং নস্সন্তি, তস্মা অহং মহাজনস্স সোককালেপি ন সোচামীতি অত্থো.
ৱিদিতা মযা সত্তুক লোকধম্মাতি চোৰৰাজানং আলপন্তো আহ. অম্ভো সত্তুক মযা লাভো অলাভো যসো অযসোতিআদযো লোকধম্মা ৱিদিতা. যথেৱ হি চন্দো উদেতি চ পূৰতি চ পুন চ খীযতি, যথা চ সূৰিযো অন্ধকাৰং ৱিধমেন্তো মহন্তং লোকপ্পদেসং তপিত্ৱান পুন সাযং অত্থং পলেতি অত্থং গচ্ছতি ন দিস্সতি, এৱমেৱ ভোগা উপ্পজ্জন্তি চ ৱিনস্সন্তি চ, তত্থ কিং সোকেন, তস্মা ন সোচামীতি অত্থো.
তণ্হামঞ্ঞনায মঞ্ঞতীতি তণ্হায জনিতমানমঞ্ঞনায মঞ্ঞতি. মানং কৰোতি দিট্ঠিমঞ্ঞনাযাতি দিট্ঠিং উপনিস্সযং কত্ৱা উপ্পন্নায মঞ্ঞনায. মানমঞ্ঞনাযাতি সহজাতমানমঞ্ঞনায. কিলেসমঞ্ঞনাযাতি ৱুত্তপ্পকাৰায উপতাপনট্ঠেন কিলেসমঞ্ঞনায মঞ্ঞতি.
কুহাতি ৱিম্হাপকা. থদ্ধাতি খাণু ৱিয থদ্ধা. লপাতি পচ্চযনিমিত্তেন লপনকা.
৪২. সঙ্গতন্তি সমাগতং, দিট্ঠং ফুট্ঠং ৱা. পিযাযিতন্তি পিযকতং.
সঙ্গতন্তি সম্মুখীভূতং. সমাগতন্তি সমীপং আগতং. সমাহিতন্তি একীভূতং. সন্নিপতিতন্তি পিণ্ডিতং. সুপিনগতোতি সুপিনং পৱিট্ঠো. সেনাব্যূহং পস্সতীতি সেনাসন্নিৱেসং দক্খতি. আৰামৰামণেয্যকন্তি পুপ্ফাৰামাদীনং ৰমণীযভাৱং. ৱনৰামণেয্যকাদীসুপি এসেৱ নযো. পেতন্তি ইতো পৰলোকং গতং. কালঙ্কতন্তি মতং.
৪৩. নামংযেৱাৱসিস্সতি, অক্খেয্যন্তি সব্বং ৰূপাদিধম্মজাতং পহীযতি, নামমত্তমেৱ তু অৱসিস্সতি ‘‘বুদ্ধৰক্খিতো ধম্মৰক্খিতো’’তি এৱং অক্খাতুং কথেতুং.
যে চক্খুৱিঞ্ঞাণাভিসম্ভূতাতি যে সযং চক্খুৱিঞ্ঞাণেন অভিসম্ভূতা ৰাসিকতা দিট্ঠা চতুসমুট্ঠানিকা ৰূপা. সোতৱিঞ্ঞাণাভিসম্ভূতাতি পৰতোঘোসেন সোতৱিঞ্ঞাণেন ৰাসিকতা সুতা দ্ৱিসমুট্ঠানিকা সদ্দা.
৪৪. মুনযোতি খীণাসৱমুনযো. খেমদস্সিনোতি নিব্বানদস্সিনো.
সোকোতি সোকনিদ্দেসে – ব্যসতীতি ব্যসনং, হিতসুখং খিপতি ৱিদ্ধংসেতীতি অত্থো. ঞাতীনং ব্যসনং ঞাতিব্যসনং, চোৰৰোগভযাদীহি ঞাতিক্খযো ঞাতিৱিনাসোতি অত্থো. তেন ঞাতিব্যসনেন. ফুট্ঠস্সাতি অজ্ঝোত্থটস্স, অভিভূতস্স সমন্নাগতস্সাতি অত্থো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. অযং পন ৱিসেসো – ভোগানং ব্যসনং ভোগব্যসনং, ৰাজচোৰাদিৱসেন ভোগক্খযো ভোগৱিনাসোতি অত্থো. ৰোগোযেৱ ব্যসনং ৰোগব্যসনং. ৰোগো হি আৰোগ্যং ব্যসতি ৱিনাসেতীতি ব্যসনং. সীলস্স ব্যসনং সীলব্যসনং, দুস্সিল্যস্সেতং নামং. সম্মাদিট্ঠিং ৱিনাসযমানা উপ্পন্না দিট্ঠিযেৱ ব্যসনং দিট্ঠিব্যসনং. এত্থ চ পুৰিমানি দ্ৱে অনিপ্ফন্নানি, পচ্ছিমানি তীণি নিপ্ফন্নানি তিলক্খণব্ভাহতানি. পুৰিমানি চ তীণি নেৱ কুসলানি নাকুসলানি, সীলদিট্ঠিব্যসনদ্ৱযং অকুসলং.
অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেনাতি গহিতেসু ৱা যেন কেনচি অগ্গহিতেসু ৱা মিত্তামচ্চব্যসনাদীসু যেন কেনচি. সমন্নাগতস্সাতি সমনুবন্ধস্স অপৰিমুচ্চমানস্স. অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেনাতি যেন কেনচি সোকদুক্খস্স উপ্পত্তিহেতুনা. সোকোতি সোচনকৱসেন সোকো. ইদং তেহি কাৰণেহি উপ্পজ্জনকসোকস্স সভাৱপচ্চত্তং. সোচনাতি সোচনাকাৰো. সোচিতত্তন্তি সোচিতভাৱো. অন্তোসোকোতি অব্ভন্তৰসোকো. দুতিযপদং উপসগ্গেন ৱড্ঢিতং. সো হি অব্ভন্তৰং সুক্খাপেন্তো ৱিয পৰিসুক্খাপেন্তো ৱিয উপ্পজ্জতীতি ‘‘অন্তোসোকো অন্তোপৰিসোকো’’তি ৱুচ্চতি. অন্তোদাহোতি অব্ভন্তৰদাহো. দুতিযপদং উপসগ্গেন ৱড্ঢিতং. চেতসো পৰিজ্ঝাযনাতি চিত্তস্স ঝাননাকাৰো. সোকো হি উপ্পজ্জমানো অগ্গি ৱিয চিত্তং ঝাপেতি দহতি, ‘‘চিত্তং মে ঝামং, ন মে কিঞ্চি পটিভাতী’’তি ৱদাপেতি. দুক্খিতো মনো দুম্মনো, তস্স ভাৱো দোমনস্সং. অনুপৱিট্ঠট্ঠেন সোকোৱ সল্লন্তি সোকসল্লং.
পৰিদেৱনিদ্দেসে – ‘‘ময্হং ধীতা, ময্হং পুত্তো’’তি এৱং আদিস্স আদিস্স দেৱন্তি ৰোদন্তি এতেনাতি আদেৱো. তং তং ৱণ্ণং পৰিকিত্তেত্ৱা পৰিকিত্তেত্ৱা দেৱন্তি এতেনাতি পৰিদেৱো. ততো পৰানি দ্ৱে দ্ৱে পদানি পুৰিমদ্ৱযস্সেৱ আকাৰভাৱনিদ্দেসৱসেন ৱুত্তানি. ৱাচাতি ৱচনং. পলাপোতি তুচ্ছং নিৰত্থকৱচনং. উপ্পড্ঢভণিতঅঞ্ঞভণিতাদিৱসেন ৱিৰূপো পলাপো ৱিপ্পলাপো. লালপ্পোতি পুনপ্পুনং লপনং. লালপ্পনাকাৰো লালপ্পনা. লালপ্পিতস্স ভাৱো লালপ্পিতত্তং. মচ্ছৰিযাদীনি ৱুত্তত্থানেৱ.
৪৫. সত্তমগাথা এৱং মৰণব্ভাহতে লোকে অনুৰূপপটিপত্তিদস্সনত্থং ৱুত্তা. তত্থ পতিলীনচৰস্সাতি ততো ততো পতিলীনং চিত্তং কত্ৱা চৰন্তস্স. ভিক্খুনোতি কল্যাণপুথুজ্জনস্স ৱা সেক্খস্স ৱা. সামগ্গিযমাহু তস্স তং, যো অত্তানং ভৱনে ন দস্সযেতি তস্সেতং পতিৰূপমাহু, যো এৱংপটিপন্নো নিৰযাদিভেদে ভৱনে অত্তানং ন দস্সযে. এৱঞ্হি সো ইমম্হা মৰণা মুচ্চেয্যাতি অধিপ্পাযো.
পতিলীনচৰা ৱুচ্চন্তীতি ততো ততো লীনচিত্তাচাৰা কথীযন্তি. সত্ত সেক্খাতি অধিসীলাদীসু তীসু সিক্খাসু সিক্খন্তীতি সোতাপত্তিমগ্গট্ঠং আদিং কত্ৱা যাৱ অৰহত্তমগ্গট্ঠা সত্ত সেক্খা. অৰহাতি ফলট্ঠো. সো নিট্ঠিতচিত্তত্তা পতিলীনো. সেক্খানং পতিলীনচৰণভাৱে কাৰণং দস্সেন্তো ‘‘কিং কাৰণা’’তিআদিমাহ. তে ততো ততোতি তে সত্ত সেক্খা তেহি তেহি আৰম্মণেহি চিত্তং পতিলীনেন্তাতি অত্তনো চিত্তং নিলীনেন্তা. পতিকুটেন্তাতি সঙ্কোচেন্তা. পতিৱট্টেন্তাতি কটসাৰকং ৱিয আভুজেন্তা. সন্নিৰুদ্ধন্তাতি সন্নিৰুজ্ঝন্তা. সন্নিগণ্হন্তাতি নিগ্গহং কুৰুমানা. সন্নিৱাৰেন্তাতি ৱাৰযমানা. ৰক্খন্তাতি ৰক্খং কুৰুমানা. গোপেন্তাতি চিত্তমঞ্জূসায গোপযমানা.
ইদানি দ্ৱাৰৱসেন দস্সেন্তো ‘‘চক্খুদ্ৱাৰে’’তিআদিমাহ. তত্থ চক্খুদ্ৱাৰেতি চক্খুৱিঞ্ঞাণদ্ৱাৰে. সোতদ্ৱাৰাদীসুপি এসেৱ নযো. ভিক্খুনোতি পুথুজ্জনকল্যাণকস্স ৱা ভিক্খুনো, সেক্খস্স ৱা ভিক্খুনোতি ভিক্খুসদ্দস্স ৱচনত্থং অৱত্ৱা ইধাধিপ্পেতভিক্খুযেৱ দস্সিতো. তত্থ পুথুজ্জনো চ সো কিলেসানং অসমুচ্ছিন্নত্তা, কল্যাণো চ সীলাদিপটিপত্তিযুত্তত্তাতি পুথুজ্জনকল্যাণোৱ পুথুজ্জনকল্যাণকো, তস্স পুথুজ্জনকল্যাণকস্স. অধিসীলাদীনি সিক্খতীতি সেক্খো, তস্স সেক্খস্স ৱা সোতাপন্নস্স ৱা সকদাগামিনো ৱা অনাগামিনো ৱা.
আসন্তি নিসীদন্তি এত্থাতি আসনং. যত্থাতি যেসু মঞ্চপীঠাদীসু. মঞ্চোতিআদীনি আসনস্স পভেদৱচনানি. মঞ্চোপি হি নিসজ্জাযপি ওকাসত্তা ইধ আসনেসু ৱুত্তো, সো পন মসাৰকবুন্দিকাবদ্ধকুড়ীৰপাদকআহচ্চপাদকানং অঞ্ঞতৰো. পীঠম্পি তেসং অঞ্ঞতৰমেৱ. ভিসীতি উণ্ণভিসি চোড়ভিসি ৱাকভিসি তিণভিসি পণ্ণভিসীনং অঞ্ঞতৰা. তট্টিকাতি তালপণ্ণাদীহি ৱিনিত্ৱা কতা. চম্মখণ্ডোতি নিসজ্জাৰহো যো কোচি চম্মখণ্ডো. তিণসন্থাৰাদযো তিণাদীনি গুম্বেত্ৱা কতা. অসপ্পাযৰূপদস্সনেনাতি অসপ্পাযানং ইট্ঠৰূপানং ওলোকনেন. ৰিত্তন্তি অব্ভন্তৰতো তুচ্ছং. ৱিৱিত্তন্তি বহিদ্ধাপৱেসনেন সুঞ্ঞং. পৱিৱিত্তন্তি কোচি গহট্ঠো তত্থ নত্থীতি অতিৰেকেন সুঞ্ঞং. অসপ্পাযসদ্দস্সৱনেপি এসেৱ নযো. পঞ্চহি কামগুণেহীতি ইত্থিৰূপসদ্দগন্ধৰসফোট্ঠব্বেহি পঞ্চহি কামকোট্ঠাসেহি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘ৰূপা সদ্দা ৰসা গন্ধা, ফোট্ঠব্বা চ মনোৰমা;
পঞ্চ কামগুণা লোকে, ইত্থিৰূপস্মিং দিস্সৰে’’তি. (অ. নি. ৫.৫৫);
ভজতোতি চিত্তেন সেৱনং কৰোন্তস্স. সম্ভজতোতি সম্মা সেৱন্তস্স. সেৱতোতি উপসঙ্কমন্তস্স. নিসেৱতোতি নিস্সযং কত্ৱা সেৱন্তস্স. সংসেৱতোতি সুট্ঠু সেৱন্তস্স. পটিসেৱতোতি পুনপ্পুনং উপসঙ্কমন্তস্স.
গণসামগ্গীতি সমণানং একীভাৱো সমগ্গভাৱো. ধম্মসামগ্গীতি সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মানং সমূহভাৱো. অনভিনিব্বত্তিসামগ্গীতি অনিব্বত্তমানানং অনুপ্পজ্জমানানং অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতানং অৰহন্তানং সমূহো. সমগ্গাতি কাযেন অৱিযোগা. সম্মোদমানাতি চিত্তেন সুট্ঠু মোদমানা তুস্সমানা. অৱিৱদমানাতি ৱাচায ৱিৱাদং অকুৰুমানা. খীৰোদকীভূতাতি খীৰেন সংসট্ঠউদকসদিসা.
তে একতো পক্খন্দন্তীতি তে বোধিপক্খিযধম্মা একং আৰম্মণং পৱিসন্তি. পসীদন্তীতি তস্মিংযেৱ আৰম্মণে পসাদমাপজ্জন্তি. অনুপাদিসেসাযাতি উপাদিৱিৰহিতায.
নিব্বানধাতুযাতি অমতমহানিব্বানধাতুযা. ঊনত্তং ৱাতি এত্থ উনভাৱো ঊনত্তং, অপৰিপুণ্ণভাৱোতি অত্থো. পুণ্ণত্তং ৱাতি পৰিপুণ্ণভাৱো পুণ্ণত্তং, পুণ্ণভাৱো ৱা ন পঞ্ঞাযতি নত্থীতি অত্থো.
নেৰযিকানন্তি নিৰযে নিব্বত্তনককম্মানং অত্থিভাৱেন. নিৰযং অৰহন্তীতি নেৰযিকা, তেসং নেৰযিকানং. নিৰযো ভৱনন্তি নিৰযো এৱ তেসং ৱসনট্ঠানং ঘৰং. তিৰচ্ছানযোনিকানন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো. তস্সেসা সামগ্গীতি তস্স খীণাসৱস্স এসা নিব্বানসামগ্গী. এতং ছন্নন্তি এতং অনুচ্ছৱিকং. পতিৰূপন্তি সদিসং পটিভাগং, অসদিসং অপ্পটিভাগং ন হোতি. অনুচ্ছৱিকন্তি এতং সমণব্ৰাহ্মণানং ৱা ধম্মানং, মগ্গফলনিব্বানসাসনধম্মানং ৱা অনুচ্ছৱিকং. তেসং ছৱিং ছাযং সুন্দৰভাৱং অন্ৱেতি অনুগচ্ছতি, অথ খো সন্তিকাৱ তেহি ধম্মেহি অনুচ্ছৱিকত্তা এৱ চ অনুলোমং. তেসঞ্চ অনুলোমেতি, অথ খো ন ৱিলোমং ন পচ্চনীকভাৱে ঠিতং.
৪৬. ইদানি ‘‘যো অত্তানং ভৱনে ন দস্সযে’’তি এৱং খীণাসৱো ৱিভাৱিতো, তস্স ৱণ্ণভণনত্থং ইতো পৰা তিস্সো গাথাযো আহ. তত্থ পঠমগাথায সব্বত্থাতি দ্ৱাদসসু আযতনেসু. ন পিযং কুব্বতি নোপি অপ্পিযন্তি নিদ্দেসে পিযাতি চিত্তে পীতিকৰা. তে ৱিভাগতো দস্সেন্তো ‘‘কতমে সত্তা পিযা, ইধ যস্স তে হোন্তী’’তি আহ. তত্থ যস্স তেতি যে অস্স তে. হোন্তীতি ভৱন্তি. অত্থকামাতি ৱড্ঢিকামা. হিতকামাতি সুখকামা. ফাসুকামাতি সুখৱিহাৰকামা. যোগক্খেমকামাতি চতূহি যোগেহি খেমং নিব্ভযং কামা. মমাযতীতি মাতা. পিযাযতীতি পিতা. ভজতীতি ভাতা. ভগিনীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. পুং তাযতি ৰক্খতীতি পুত্তো. কুলৱংসং ধাৰেতীতি ধীতা. মিত্তা সহাযা. অমচ্চা ভচ্চা. ঞাতী পিতুপক্খিকা. সালোহিতা মাতিপক্খিকা. ইমে সত্তা পিযাতি ইমে সত্তা পীতিজনকা. ৱুত্তৱিপৰিযাযেন অপ্পিযা ৱেদিতব্বা.
৪৭. যদিদং দিট্ঠসুতমুতেসু ৱাতি এত্থ পন যদিদং দিট্ঠসুতং, এত্থ ৱা মুতেসু ৱা ধম্মেসু; এৱং মুনি ন উপলিম্পতীতি এৱং সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো.
উদকথেৱোতি উদকস্স থেৱো. ‘‘উদকত্থেৱকো’’তিপি পাঠো. পদুমপত্তেতি পদুমিনিপত্তে.
৪৮. ধোনো ন হি তেন মঞ্ঞতি, যদিদং দিট্ঠসুতমুতেসু ৱাতি অত্ৰাপি যদিদং দিট্ঠসুতং, তেন ৱত্থুনা ন মঞ্ঞতি, মুতেসু ৱা ধম্মেসু ন মঞ্ঞতীতি এৱমেৱ সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. ন হি সো ৰজ্জতি, নো ৱিৰজ্জতীতি বালপুথুজ্জনো ৱিয ন ৰজ্জতি, কল্যাণপুথুজ্জনসেক্খা ৱিয ন ৱিৰজ্জতি, ৰাগস্স খীণত্তা ‘‘ৱিৰত্তো’’ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. সেসং পাকটমেৱাতি.
তায পঞ্ঞায কাযদুচ্চৰিতন্তি সম্পযুত্তায পুব্বভাগাযেৱ ৱা পঞ্ঞায পৰিগ্গহেতব্বে পৰিগ্গণ্হন্তো যোগী তিৱিধং কাযদুচ্চৰিতং সমুচ্ছেদৱসেন ধুনাতি. অযঞ্চ পুগ্গলো ৱিপন্নধম্মং দেসনাধম্মেসু ধুনন্তেসু তংধম্মসমঙ্গীপুগ্গলোপি ধুনাতি নাম. তে চ ধম্মে পঞ্ঞায অত্তনো পৱত্তিক্খণে ধুনিতুমাৰদ্ধো ধুতাতি ৱুচ্চতি, যথা ভুঞ্জিতুমাৰদ্ধো ভুত্তোতি ৱুচ্চতি. লক্খণং পনেত্থ সদ্দসত্থতো ৱেদিতব্বং. ধুতন্তি কত্তুসাধনং. ধুতং পঠমমগ্গেন. ধোতং দুতিযমগ্গেন. সন্ধোতং ততিযমগ্গেন. নিদ্ধোতং চতুত্থমগ্গেন.
ধোনো দিট্ঠং ন মঞ্ঞতীতি অৰহা মংসচক্খুনা দিট্ঠং দিব্বচক্খুনা দিট্ঠং ৰূপাযতনং ন মঞ্ঞতি তীহি মঞ্ঞনাহি, কথং? ৰূপাযতনং সুভসঞ্ঞায সুখসঞ্ঞায চ পস্সন্তো ন তত্থ ছন্দৰাগং জনেতি ন তং অস্সাদেতি নাভিনন্দতি, এৱং দিট্ঠং তণ্হামঞ্ঞনায ন মঞ্ঞতি. ‘‘ইতি মে ৰূপং সিযা অনাগতমদ্ধান’’ন্তি ৱা পনেত্থ নন্দিং ন সমন্নানেতি. ৰূপসম্পদং ৱা আকঙ্খমানো দানং ন দেতি, সীলং ন সমাদিযতি, উপোসথকম্মং ন কৰোতি. এৱম্পি দিট্ঠং তণ্হামঞ্ঞনায ন মঞ্ঞতি, অত্তনো পন পৰস্স চ ৰূপসম্পত্তিৱিপত্তিং নিস্সায মানং ন জনেতি. ‘‘ইমিনাহং সেয্যোস্মীতি ৱা, সদিসোস্মীতি ৱা, হীনোস্মীতি ৱা’’তি এৱং দিট্ঠং মানমঞ্ঞনায ন মঞ্ঞতি. ৰূপাযতনং পন ‘‘নিচ্চং ধুৱং সস্সত’’ন্তি ন মঞ্ঞতি. অত্তানং ‘‘অত্তনিয’’ন্তি ন মঞ্ঞতি. মঙ্গলং ‘‘অমঙ্গল’’ন্তি ন মঞ্ঞতি. এৱং দিট্ঠং দিট্ঠিমঞ্ঞনায ন মঞ্ঞতি. দিট্ঠস্মিং ন মঞ্ঞতীতি ৰূপস্মিং অত্তানং সমনুপস্সননযেন অমঞ্ঞন্তো দিট্ঠস্মিং ন মঞ্ঞতি. যথা ৱা থনে থঞ্ঞং, এৱং ৰূপস্মিং ৰাগাদযোতি অমঞ্ঞন্তোপি দিট্ঠস্মিং ন মঞ্ঞতি. তস্মিংযেৱ পনস্স দিট্ঠিমঞ্ঞনায অমঞ্ঞিতে ৱত্থুস্মিং সিনেহং মানঞ্চ ন উপ্পাদযতো তণ্হামানমঞ্ঞনাপি নত্থীতি ৱেদিতব্বা. এৱং দিট্ঠস্মিং ন মঞ্ঞতি. দিট্ঠতো ন মঞ্ঞতীতি এত্থ পন দিট্ঠতোতি নিস্সক্কৱচনং. তস্মা সউপকাৰণস্স অত্তনো ৱা পৰস্স ৱা যথাৱুত্তপ্পভেদতো দিট্ঠতো উপপত্তি ৱা নিগ্গমনং ৱা দিট্ঠতো ৱা অঞ্ঞো অত্তাতি অমঞ্ঞমানো দিট্ঠতো ন মঞ্ঞতীতি ৱেদিতব্বো. অযমস্স ন দিট্ঠিমঞ্ঞনা. তস্মিংযেৱ পনস্স দিট্ঠিমঞ্ঞনায অমঞ্ঞিতে ৱত্থুস্মিং সিনেহং মানঞ্চ ন উপ্পাদযতো ন তণ্হামানমঞ্ঞনাপি ৱেদিতব্বা.
দিট্ঠা মেতি ন মঞ্ঞতীতি এত্থ পন ‘‘এতং মমা’’তি তণ্হাৱসেন অমমাযমানো দিট্ঠং তণ্হামঞ্ঞনায ন মঞ্ঞতি. সুতন্তি মংসসোতেনপি সুতং, দিব্বসোতেনপি সুতং, সদ্দাযতনস্সেতং অধিৱচনং. মুতন্তি মুত্ৱা মুনিত্ৱা চ গহিতং আহচ্চ উপগন্ত্ৱাতি অত্থো. ইন্দ্ৰিযানং আৰম্মণানঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং সংকিলেসে ৱিঞ্ঞাতন্তি ৱুত্তং হোতি. গন্ধৰসফোট্ঠব্বাযতনানং এতং অধিৱচনং. ৱিঞ্ঞাতন্তি মনসা ৱিঞ্ঞাতং, সেসানং সত্তানং আযতনানমেতং অধিৱচনং, ধম্মাৰম্মণস্স ৱা, ইধ পন সক্কাযপৰিযাপন্নমেৱ লব্ভতি. ৱিত্থাৰো পনেত্থ দিট্ঠৱাৰে ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো.
ইদানি ভগৱতা ৱুত্তসুত্তৱসেন দস্সেন্তো ‘‘অস্মীতি ভিক্খৱে’’তিআদিমাহ. তত্থ অস্মীতি ভৱামি, নিচ্চস্সেতং অধিৱচনং. মঞ্ঞিতমেতন্তি দিট্ঠিকপ্পনং এতং. অযমহমস্মীতি অযং অহং অস্মি ভৱামি.
অঞ্ঞত্ৰ সতিপট্ঠানেহীতি ঠপেত্ৱা চতুসতিপট্ঠানে.
সব্বে বালপুথুজ্জনা ৰজ্জন্তীতি সকলা অন্ধবালা নানাজনা লগ্গন্তি. সত্ত সেক্খা ৱিৰজ্জন্তীতি সোতাপন্নাদযো সত্ত অৰিযজনা ৱিৰাগং আপজ্জন্তি. অৰহা নেৱ ৰজ্জতি নো ৱিৰজ্জতীতি কিলেসানং পৰিনিব্বাপিতত্তা উভযম্পি ন কৰোতি. খযা ৰাগস্সাতিআদযো তিৱিধাপি নিব্বানমেৱ.
সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায মহানিদ্দেসট্ঠকথায
জৰাসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.