১১. কলহৱিৱাদসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৭. একাদসমে কলহৱিৱাদসুত্তনিদ্দেসে কুতোপহূতা কলহা ৱিৱাদাতি কলহো চ তস্স পুব্বভাগো ৱিৱাদো চাতি ইমে কুতো জাতা. পৰিদেৱসোকা সহমচ্ছৰা চাতি পৰিদেৱসোকা চ সহমচ্ছৰা চ কুতো পহূতা. মানাতিমানা সহপেসুণা চাতি মানা চ অতিমানা চ পেসুণা চ কুতো পহূতা. তেতি তে সব্বেপি অট্ঠ কিলেসধম্মা. তদিঙ্ঘ ব্যূহীতি তং মযা পুচ্ছিতমত্থং ব্ৰূহি, যাচামি তং অহন্তি. যাচনত্থো হি ইঙ্ঘাতি নিপাতো.
একেন আকাৰেনাতি একেন কাৰণেন. অপৰেন আকাৰেনাতি অপৰেন কাৰণেন. আগাৰিকা দণ্ডপসুতাতি গহপতিনো ৱিহেসমানা. পব্বজিতা আপত্তিং আপজ্জন্তাতি অনগাৰিকা সত্তসু আপত্তিক্খন্ধেসু অঞ্ঞতৰং আপজ্জমানা.
কুতোপহূতাতি কুতোভূতা. কুতোজাতাতি কুতো পটিলদ্ধভাৱা. কুতোসঞ্জাতাতি উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং. কুতোনিব্বত্তাতি কুতো নিব্বত্তলক্খণং পত্তা. উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢেত্ৱা ‘‘কুতোঅভিনিব্বত্তা’’তি ৱুত্তং. কুতোপাতুভূতাতি কুতোপাকটীভূতা. কিং নিদানাতিআদীসু অত্তনো ফলং নিদেতীতি নিদানং. এতস্মা ফলং সমুদেতীতি সমুদযো. এতস্মা ফলং জাযতীতি জাতি. এতস্মা ফলং পভৱতীতি পভৱো. মূলং পুচ্ছতীতি কলহস্স কাৰণং পুচ্ছতি. কাৰণঞ্হি পতিট্ঠট্ঠেন মূলং. অত্তনো ফলনিপ্ফাদনত্থং হিনোতি পৱত্ততীতি হেতু. ‘‘হন্দ নং গণ্হথা’’তি দস্সেন্তং ৱিয অত্তনো ফলং নিদেতীতি নিদানং. এতস্মা ফলং সম্ভৱতীতি সম্ভৱো. পভৱতি ফলং এতস্মাতি পভৱো. সমুট্ঠাতি এত্থ ফলং, এতেন ৱা সমুট্ঠাতীতি সমুট্ঠানং. অত্তনো ফলং আহৰতীতি আহাৰো. অপটিক্খিপিতব্বট্ঠেন অত্তনো ফলং আৰমেতীতি আৰম্মণং. এতং পটিচ্চ অপটিক্খিপিত্ৱা ফলং এতি পৱত্ততীতি পচ্চযো. এতস্মা ফলং সমুদেতীতি সমুদযোতি এৱমেতেসং পদানং ৱচনত্থো ৱেদিতব্বো. তং সন্ধায ‘‘কলহস্স চ ৱিৱাদস্স চ মূলং পুচ্ছতী’’তিআদিনা নযেন দেসনা ৱুত্তা.
৯৮. পিযপ্পহূতাতি পিযৱত্থুতো জাতা. মচ্ছেৰযুত্তা কলহা ৱিৱাদাতি ইমিনা কলহৱিৱাদাদীনং ন কেৱলং পিযৱত্থুমেৱ, মচ্ছৰিযম্পি পচ্চযং দস্সেতি. কলহৱিৱাদসীসেন চেত্থ সব্বেপি তে ধম্মা ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. যথা চ এতেসং মচ্ছৰিযং, তথা পেসুণানঞ্চ ৱিৱাদং. তেনাহ ‘‘ৱিৱাদজাতেসু চ পেসুণানী’’তি. ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসো উত্তানত্থোযেৱ.
৯৯. পিযা সু লোকস্মিং কুতোনিদানা, যে চাপি লোভা ৱিচৰন্তি লোকেতি ‘‘পিযপ্পহূতা কলহা’’তি যে এত্থ ৱুত্তা, তে পিযা লোকস্মিং কুতোনিদানা, ন কেৱলঞ্চ পিযা, যে চাপি খত্তিযাদযো লোকে ৱিচৰন্তি লোভহেতু লোভেনাভিভূতা ৱিচৰন্তি, তেসং সো লোভো চ কুতোনিদানোতি দ্ৱে অত্থে একায পুচ্ছায পুচ্ছতি. কুতোনিদানাতি চেত্থ কিংনিদানা কিংহেতুকাতি পচ্চত্তৱচনস্স তোআদেসো ৱেদিতব্বো, সমাসে চস্স লোপাভাৱো. অথ ৱা নিদানাতি জাতা, উপ্পন্নাতি অত্থো. তস্মা কুতো জাতা কুতো উপ্পন্নাতি ৱুত্তং হোতি. আসা চ নিট্ঠা চাতি আসা চ তস্সা আসায সমিদ্ধি চ. যে সম্পৰাযায নৰস্স হোন্তীতি যে নৰস্স সম্পৰাযায হোন্তি, পৰাযনা হোন্তীতি ৱুত্তং হোতি. একা এৱাযম্পি পুচ্ছা.
দীপা হোন্তীতি পতিট্ঠা ভৱন্তি. সৰণা হোন্তীতি দুক্খনাসনা হোন্তি. নিট্ঠাপৰাযনা হোন্তীতি সমিদ্ধিপৰাযনা হোন্তি.
১০০. ছন্দানিদানানীতি কামচ্ছন্দাদিছন্দনিদানানি. যে চাপি লোভা ৱিচৰন্তীতি যে চাপি খত্তিযাদযো লোভা ৱিচৰন্তি, তেসং লোভোপি ছন্দনিদানোতি দ্ৱেপি অত্থে একতো ৱিস্সজ্জেতি. ইতোনিদানাতি ছন্দনিদানা এৱাতি ৱুত্তং হোতি. ‘‘ইতোনিদানা’’তি হি ছন্দং সন্ধাযাহ. ছন্দনিদানা হি লোভাদযো. ‘‘ইতোনিদানা’’তি সদ্দসিদ্ধি চেত্থ ‘‘কুতোনিদানা’’তি এত্থ ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বা. আসায সমিদ্ধি ৱুচ্চতি নিট্ঠাতি অজ্ঝাসযনিব্বত্তিপটিলাভো কথীযতি.
১০১. ৱিনিচ্ছযাতি তণ্হাদিট্ঠিৱিনিচ্ছযা. যে চাপি ধম্মা সমণেন ৱুত্তাতি যে চ অঞ্ঞেপি কোধাদীহি সম্পযুত্তা, তথাৰূপা ৱা অকুসলা ধম্মা বুদ্ধসমণেন ৱুত্তা, তে কুতোপহূতাতি.
অঞ্ঞজাতিকাতি অঞ্ঞসভাৱা. অঞ্ঞৱিহিতকাতি অঞ্ঞেনাকাৰেন ঠিতা. সমিতপাপেনাতি নিব্বাপিতপাপেন. বাহিতপাপধম্মেনাতি পহীনলামকধম্মেন. ভিন্নকিলেসমূলেনাতি কিলেসমূলানি ভিন্দিত্ৱা ঠিতেন. সব্বাকুসলমূলবন্ধনা পমুত্তেনাতি দ্ৱাদসঅকুসলবন্ধনং মোচেত্ৱা ঠিতেন. ৱুত্তাতি কথিতা. পৱুত্তাতি পকাৰেন কথিতা.
১০২. তমূপনিস্সায পহোতি ছন্দোতি তং সুখদুক্খৱেদনং তদুভযৱত্থুসঙ্খাতং সাতাসাতং উপনিস্সায সংযোগৱিযোগপত্থনাৱসেন ছন্দো পহোতি. এত্তাৱতা ‘‘ছন্দো নু লোকস্মিং কুতোনিদানো’’তি অযং পঞ্হো ৱিস্সজ্জিতো হোতি. ৰূপেসু দিস্ৱা ৱিভৱং ভৱঞ্চাতি ৰূপেসু ৱযঞ্চ উপ্পাদঞ্চ দিস্ৱা. ৱিনিচ্ছযং কুব্বতি জন্তু লোকেতি অপাযাদিকে লোকে অযং জন্তু ভোগাধিগমত্থং তণ্হাৱিনিচ্ছযং ‘‘অত্তা মে উপ্পন্নো’’তিআদিনা নযেন দিট্ঠিৱিনিচ্ছযঞ্চ কুৰুতে. এত্তাৱতা ‘‘ৱিনিচ্ছযা চাপি কুতোপভূতা’’তি অযং পঞ্হো ৱিস্সজ্জিতো হোতি.
সাতাসাতং নিস্সাযাতি মধুৰঞ্চ অমধুৰঞ্চ উপনিস্সযং কত্ৱা. ইট্ঠানিট্ঠন্তি ইট্ঠাৰম্মণঞ্চ অনিট্ঠাৰম্মণঞ্চ.
সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠানানুযোগন্তি এত্থ সুৰাতি পিট্ঠসুৰা পূৱসুৰা ওদনসুৰা কিণ্ণপক্খিত্তা সম্ভাৰসংযুত্তাতি পঞ্চ সুৰা. মেৰযন্তি পুপ্ফাসৱো ফলাসৱো মধ্ৱাসৱো গুড়াসৱো সম্ভাৰসংযুত্তোতি পঞ্চ আসৱা. তং সব্বম্পি মদকৰণৱসেন মজ্জং. পমাদট্ঠানন্তি পমাদকাৰণং, যায চেতনায তং মজ্জং পিৱতি, তস্সেতং অধিৱচনং. অনুযোগন্তি তং সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠানানুযোগং অনুআযোগং পুনপ্পুনং কৰণং. যস্মা চ পন তং অনুযুত্তস্স মে উপ্পন্না চেৱ ভোগা পৰিহাযন্তি, অনুপ্পন্না চ নুপ্পজ্জন্তি, তস্মা ‘‘মে ভোগা পৰিক্খযং খীণভাৱং গচ্ছন্তী’’তি জানাতি. এৱং সব্বত্থ. ৱিকালৱিসিখাচৰিযানুযোগন্তি অৱেলায ৱিসিখাসু চৰিযানুযুত্তং. সমজ্জাভিচৰণন্তি নচ্চাদিদস্সনৱসেন সমজ্জাভিগমনং. আলস্যানুযোগন্তি কাযালসিযতায যুত্তপ্পযুত্ততং. অপাযমুখানি ন সেৱতীতি ভোগানং ৱিনাসদ্ৱাৰানি ন সেৱতি.
কসিযা ৱাতি কসিকম্মেন ৱা. ৱণিজ্জায ৱাতি ধম্মিকৱণিজ্জকম্মেন ৱা. গোৰক্খেন ৱাতি গোপালকম্মেন ৱা. ইস্সত্থেন ৱাতি ধনুসিপ্পেন ৱা. ৰাজপোৰিসেন ৱাতি ৰাজসেৱককম্মেন ৱা. সিপ্পঞ্ঞতৰেন ৱাতি কুম্ভকাৰাদিসিপ্পানং অঞ্ঞতৰেন ৱা. পটিপজ্জতীতি পযোগং কৰোতি. চক্খুস্মিং উপ্পন্নে জানাতীতি সসম্ভাৰচক্খুস্মিং উপ্পন্নে জানাতি. ‘‘অত্তা মে উপ্পন্নো’’তি দিট্ঠিং গণ্হাতি. চক্খুস্মিং অন্তৰহিতেতি তস্মিং ৱিনট্ঠে. অত্তা মে অন্তৰহিতোতি ‘‘মম অত্তা ৱিনট্ঠো’’তি দিট্ঠিং গণ্হাতি. ৱিগতো মে অত্তাতি ৱীতিক্কন্তো মম অত্তা. সোতস্মিন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো.
১০৩. এতেপি ধম্মা দ্ৱযমেৱ সন্তেতি এতে কোধাদযো ধম্মা সাতাসাতদ্ৱযে সন্তে এৱ হোন্তি উপ্পজ্জন্তি. এত্তাৱতা ততিযপঞ্হোপি ৱিস্সজ্জিতো হোতি. ইদানি যো এৱং ৱিস্সজ্জিতেসু এতেসু পঞ্হেসু কথংকথী ভৱেয্য, তস্স কথংকথাপহানূপাযং দস্সেন্তো আহ ‘‘কথংকথী ঞাণপথায সিক্খে’’তি, ঞাণদস্সনঞাণাধিগমনত্থং তিস্সো সিক্খা সিক্খেয্যাতি ৱুত্তং হোতি. কিংকাৰণা? ঞত্ৱা পৱুত্তা সমণেন ধম্মা. বুদ্ধসমণেন হি ঞত্ৱা ধম্মা ৱুত্তা, নত্থি তস্স ধম্মেসু অঞ্ঞাণং, অত্তনো পন ঞাণানুভাৱেন তে অজানন্তো ন জানেয্য, ন দেসনাদোসেন. তস্মা কথংকথী ঞাণপথায সিক্খে, ঞত্ৱা পৱুত্তা সমণেন ধম্মাতি.
পক্খেপবন্ধনেন ৱা বদ্ধোতি নাগৰিকবন্ধেন বদ্ধো. পৰিক্খেপবন্ধনেন ৱাতি ৱতিপৰিক্খেপবন্ধনেন ৱা. গামবন্ধনেনাতিআদীসু তস্মা তস্মা ঠানতো নিক্খমিতুং অলভন্তো গামবন্ধনাদীহি বদ্ধো নাম হোতি. তস্স বন্ধনস্স মোক্খত্থাযাতি এতস্স ৱুত্তপ্পকাৰস্স বন্ধনস্স মোচনত্থং.
ঞাণম্পি ঞাণপথোতি পুৰে উপ্পন্নং ঞাণং অপৰাপৰুপ্পন্নস্স ঞাণম্পি ঞাণস্স সঞ্চৰণমগ্গোতি ঞাণম্পি ঞাণপথো. ঞাণস্স আৰম্মণম্পি ঞাণপথোতি ঞাণস্স পচ্চযোপি তং আলম্বিত্ৱা উপ্পজ্জনতো ঞাণপথো. ঞাণসহভুনোপি ধম্মা ঞাণপথোতি ঞাণেন সহুপ্পন্না অৱসেসা চিত্তচেতসিকা ধম্মাপি ঞাণপথো. ইদানি উপমায সাধেন্তো ‘‘যথা অৰিযমগ্গো অৰিযপথো’’তিআদিমাহ.
কথংকথী পুগ্গলোতি ৱিচিকিচ্ছাৱন্তো পুগ্গলো. সকঙ্খোতি সদ্ৱেড়্হকো. সৱিলেখোতি চিত্তৰাজিৱন্তো. সদ্ৱেড়্হকোতি কঙ্খাৱন্তো. সৱিচিকিচ্ছোতি সন্দেহৱন্তো. ঞাণাধিগমাযাতি ঞাণপটিলাভত্থায. ঞাণফুসনাযাতি ঞাণপটিৱিজ্ঝনত্থায. অথ ৱা ঞাণৱিন্দনত্থায. ঞাণসচ্ছিকিৰিযাযাতি ঞাণস্স পচ্চক্খকৰণত্থায. সনিদানাহন্তি অহং সনিদানং সপচ্চযং কত্ৱা ধম্মদেসনং কৰোমি. সপ্পাটিহাৰিযন্তি নিয্যানিকং কত্ৱা. নো অপ্পাটিহাৰিযন্তি অনিয্যানিকং অকত্ৱা ধম্মদেসনং কৰোমি.
১০৪. সাতং অসাতঞ্চ কুতোনিদানাতি এত্থ সাতাসাতন্তি সুখদুক্খৱেদনা এৱ অধিপ্পেতা. ন ভৱন্তি হেতেতি ন ভৱন্তি এতে. ৱিভৱং ভৱঞ্চাপি যমেতমত্থং, এতং মে পব্ৰূহি যতোনিদানন্তি সাতাসাতানং ৱিভৱং ভৱঞ্চ এতম্পি যং অত্থং. লিঙ্গব্যত্তযো এত্থ কতো. ইদং পন ৱুত্তং হোতি – সাতাসাতানং ৱিভৱো ভৱো চাতি যো এস অত্থো, এতং মে পব্ৰূহি যতোনিদানন্তি. এত্থ চ সাতাসাতানং ৱিভৱভৱৱত্থুকা ৱিভৱভৱদিট্ঠিযো এৱ ৱিভৱভৱাতি অত্থতো ৱেদিতব্বা. তথা হি ইমস্স পঞ্হস্স ৱিস্সজ্জনপক্খে ‘‘ভৱদিট্ঠিপি ফস্সনিদানা, ৱিভৱদিট্ঠিপি ফস্সনিদানা’’তি উপৰি নিদ্দেসে (মহানি. ১০৫) ৱক্খতি. ইমায গাথায নিদ্দেসে ৱত্তব্বং নত্থি.
১০৫. ইতোনিদানন্তি ফস্সনিদানং. ইমাযপি ৱত্তব্বং নত্থি.
১০৬. কিস্মিং ৱিভূতে ন ফুসন্তি ফস্সাতি কিস্মিং ৱীতিৱত্তে চক্খুসম্ফস্সাদযো পঞ্চ ফস্সা ন ফুসন্তি. ইমাযপি ৱত্তব্বং নত্থি.
১০৭. নামঞ্চ ৰূপঞ্চ পটিচ্চাতি সম্পযুত্তকনামঞ্চ ৱত্থাৰম্মণৰূপঞ্চ পটিচ্চ. ৰূপে ৱিভূতে ন ফুসন্তি ফস্সাতি ৰূপে ৱীতিৱত্তে পঞ্চ ফস্সা ন ফুসন্তি.
তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সোতি চক্খুৰূপৱিঞ্ঞাণানং তিণ্ণন্নং সঙ্গতিযা ফস্সো জাযতি. চক্খু চ ৰূপা চ ৰূপস্মিন্তি পসাদচক্খুঞ্চ ৰূপাৰম্মণানি চ ৰূপভাগে ৰূপকোট্ঠাসে কত্ৱা. চক্খুসম্ফস্সং ঠপেত্ৱাতি তিণ্ণং সঙ্গতিযা উপ্পন্নফস্সং মুঞ্চিত্ৱা. সম্পযুত্তকা ধম্মা নামস্মিন্তি অৱসেসা ৱেদনাদযো ফস্সেন সহজাতা ধম্মা নামভাগে. সোতঞ্চ পটিচ্চাতিআদীসুপি এসেৱ নযো.
চতূহাকাৰেহি ৰূপং ৱিভূতং হোতীতি চতূহি কাৰণেহি ৰূপং ৱীতিৱত্তং হোতি. ঞাতৱিভূতেনাতি পাকটং কত্ৱা ৱীতিৱত্তেন. তীৰণৱিভূতেনাতি অনিচ্চাদিতো তীৰযিত্ৱা ৱীতিৱত্তেন. পহানৱিভূতেনাতি ছন্দৰাগপহানতো ৱীতিৱত্তেন. সমতিক্কমৱিভূতেনাতি চতুন্নং অৰূপসমাপত্তীনং পটিলাভৱসেন ৱীতিৱত্তেন.
১০৮. কথং সমেতস্সাতি কথং পটিপন্নস্স. ৱিভোতি ৰূপন্তি ৰূপং ৱিভৱতি, ন ভৱেয্য ৱা. সুখং দুখঞ্চাতি ইট্ঠানিট্ঠৰূপমেৱ পুচ্ছতি.
জানেয্যামাতি জানিস্সাম. আজানেয্যামাতি ৱিসেসেন জানিস্সাম. ৱিজানেয্যামাতি অনেকৱিধেন জানিস্সাম. পটিৱিজানেয্যামাতি সম্মা জানিস্সাম. পটিৱিজ্ঝেয্যামাতি চিত্তেন বুজ্ঝিস্সাম.
১০৯. ন সঞ্ঞসঞ্ঞীতি যথা সমেতস্স ৱিভোতি ৰূপং, সো পকতিসঞ্ঞায সঞ্ঞীপি ন হোতি. ন ৱিসঞ্ঞসঞ্ঞীতি ৱিসঞ্ঞাযপি ৱিৰূপায সঞ্ঞায ৱিসঞ্ঞী ন হোতি উম্মত্তকো ৱা খিত্তচিত্তো ৱা. নোপি অসঞ্ঞীতি সঞ্ঞাৱিৰহিতোপি ন হোতি নিৰোধসমাপন্নো ৱা অসঞ্ঞসত্তো ৱা. ন ৱিভূতসঞ্ঞীতি ‘‘সব্বসো ৰূপসঞ্ঞান’’ন্তিআদিনা (ৱিভ. ৫০৮) নযেন সমতিক্কন্তসঞ্ঞীপি ন হোতি অৰূপজ্ঝানলাভী. এৱং সমেতস্স ৱিভোতি ৰূপন্তি এতস্মিং সঞ্ঞসঞ্ঞিতাদিভাৱে অট্ঠত্ৱা যদেতং ৱুত্তং ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে…পে… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিপটিলাভত্থায চিত্তং অভিনীহৰতী’’তি, এৱং সমেতস্স অৰূপমগ্গসমঙ্গিনো ৱিভোতি ৰূপং. সঞ্ঞানিদানা হি পপঞ্চসঙ্খাতি এৱং পটিপন্নস্সাপি চ যা সঞ্ঞা, তংনিদানা তণ্হাদিট্ঠিপপঞ্চাস্স অপ্পহীনাৱ হোন্তীতি দস্সেতি.
অসঞ্ঞিনো ৱুচ্চন্তি নিৰোধসমাপন্নাতি সঞ্ঞাৱেদনা নিৰোধেত্ৱা নিৰোধসমাপন্না সঞ্ঞাভাৱেন অসঞ্ঞিনোতি কথীযন্তি. অসঞ্ঞসত্তাতি সব্বেন সব্বং সঞ্ঞাভাৱেন অসঞ্ঞভৱে নিব্বত্তা.
সো এৱং সমাহিতে চিত্তেতি তত্থ সোতি সো ভিক্খু. এৱন্তি চতুত্থজ্ঝানক্কমনিদস্সনমেতং, ইমিনা কমেন চতুত্থজ্ঝানং পটিলভিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. সমাহিতেতি ইমিনা চতুত্থজ্ঝানসমাধিনা সমাহিতে. পৰিসুদ্ধেতিআদীসু পন উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিভাৱেন পৰিসুদ্ধে. পৰিসুদ্ধত্তাযেৱ পৰিযোদাতে, পভস্সৰেতি ৱুত্তং হোতি. সুখাদীনং পচ্চযানং ঘাতেন ৱিহতৰাগাদিঅঙ্গণত্তা অনঙ্গণে. অনঙ্গণত্তা এৱ চ ৱিগতূপক্কিলেসে. অঙ্গণেন হি চিত্তং উপক্কিলিস্সতি. সুভাৱিতত্তা মুদুভূতে, ৱসীভাৱপ্পত্তেতি ৱুত্তং হোতি. ৱসে ৱত্তমানঞ্হি চিত্তং মুদূতি ৱুচ্চতি. মুদুত্তাযেৱ চ কম্মনিযে, কম্মক্খমে কম্মযোগ্গেতি ৱুত্তং হোতি. মুদু হি চিত্তং কম্মনিযং হোতি সুদ্ধন্তমিৱ সুৱণ্ণং. তদুভযম্পি চ সুভাৱিতত্তাযেৱ. যথাহ ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি, যং এৱং ভাৱিতং কম্মনিযং হোতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্ত’’ন্তি (অ. নি. ১.২২).
এতেসু হি পৰিসুদ্ধভাৱাদীসু ঠিতত্তা ঠিতে. ঠিতত্তাযেৱ আনেঞ্জপ্পত্তে অচলে নিৰিঞ্জনেতি ৱুত্তং হোতি. মুদুকম্মঞ্ঞভাৱেন ৱা অত্তনো ৱসে ঠিতত্তা ঠিতে. সদ্ধাদীহি পৰিগ্গহিতত্তা আনেঞ্জপ্পত্তে. সদ্ধাপৰিগ্গহিতঞ্হি চিত্তং অস্সদ্ধিযেন ন ইঞ্জতি, ৱীৰিযপৰিগ্গহিতং কোসজ্জেন ন ইঞ্জতি, সতিপৰিগ্গহিতং পমাদেন ন ইঞ্জতি, সমাধিপৰিগ্গহিতং উদ্ধচ্চেন ন ইঞ্জতি, পঞ্ঞাপৰিগ্গহিতং অৱিজ্জায ন ইঞ্জতি, ওভাসগতং কিলেসন্ধকাৰেন ন ইঞ্জতি. ইমেহি ছহি ধম্মেহি পৰিগ্গহিতুং আনেঞ্জপ্পত্তং হোতি. এৱং অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং চিত্তং অভিনীহাৰক্খমং হোতি আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিপটিলাভত্থায.
অপৰো নযো – চতুত্থজ্ঝানসমাধিনা সমাহিতে. নীৱৰণদূৰীভাৱেন পৰিসুদ্ধে. ৱিতক্কাদিসমতিক্কমেন পৰিযোদাতে. ঝানপটিলাভপচ্চনিকানং পাপকানং ইচ্ছাৱচৰানঞ্চ অভাৱেন অনঙ্গণে. ইচ্ছাৱচৰানন্তি ইচ্ছায অৱচৰানং, ইচ্ছাৱসেন ওতিণ্ণানং পৱত্তানং নানপ্পকাৰানং কোপঅপ্পচ্চযানন্তি অত্থো. অভিজ্ঝাদীনং চিত্তূপক্কিলেসানং ৱিগমেন ৱিগতূপক্কিলেসে. উভযম্পি চেতং অঙ্গণসুত্তৱত্থসুত্তানুসাৰেনেৱ (ম. নি. ১.৫৭ আদযো, ৭০ আদযো) ৱেদিতব্বং. ৱসিপ্পত্তিযা মুদুভূতে. ইদ্ধিপাদভাৱূপগমনেন কম্মনিযে. ভাৱনাপাৰিপূৰিযা পণীতভাৱূপগমেন ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে, যথা আনেঞ্জভাৱং আনেঞ্জপ্পত্তং হোতি, এৱং ঠিতেতি অত্থো. এৱম্পি অট্ঠঙ্গসমন্নাগমেন চিত্তং অভিনীহাৰক্খমং হোতি আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিপটিলাভত্থায পাদকং পদট্ঠানভূতং.
আৰুপ্পমগ্গসমঙ্গীতি অৰূপসমাপত্তিযা গমনমগ্গেন অপৰিহীনো. পপঞ্চাযেৱ পপঞ্চসঙ্খাতি তণ্হাদিপপঞ্চাযেৱ পপঞ্চসঙ্খা.
১১০. এত্তাৱতগ্গং নু ৱদন্তি হেকে, যক্খস্স সুদ্ধিং ইধ পণ্ডিতাসে. উদাহু অঞ্ঞম্পি ৱদন্তি এত্তোতি এত্তাৱতা নু ইধ পণ্ডিতা সমণব্ৰাহ্মণা অগ্গং সুদ্ধিং সত্তস্স ৱদন্তি, উদাহু অঞ্ঞম্পি এত্তো অৰূপসমাপত্তিতো অধিকঞ্চ ৱদন্তীতি পুচ্ছতি.
এত্তো অৰূপসমাপত্তিতোতি এতস্মা অৰূপসমাপত্তিতো.
১১১. এত্তাৱতগ্গম্পি ৱদন্তি হেকেতি একে সস্সতৱাদা সমণব্ৰাহ্মণা পণ্ডিতমানিনো এত্তাৱতাপি অগ্গং সুদ্ধিং ৱদন্তি. তেসং পনেকে সমযং ৱদন্তীতি তেসঞ্ঞেৱ একে উচ্ছেদৱাদা সমযং উচ্ছেদং ৱদন্তি. অনুপাদিসেসে কুসলাৱদানাতি অনুপাদিসেসে কুসলৱাদা সমানা.
ভৱতজ্জিতাতি ভৱতো ভীতা. ৱিভৱং অভিনন্দন্তীতি উচ্ছেদং পটিচ্চ তুস্সন্তি. তে সত্তস্স সমন্তি তে উচ্ছেদৱাদিনো পুগ্গলস্স সমং অনুপ্পত্তিং ৱদন্তি. উপসমন্তি অতীৱ সমং. ৱূপসমন্তি সন্তং. নিৰোধন্তি অনুপ্পাদং. পটিপস্সদ্ধিন্তি অপুনুপ্পত্তিং.
১১২. এতে চ ঞত্ৱা উপনিস্সিতাতি এতে চ দিট্ঠিগতিকে সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযো নিস্সিতাতি ঞত্ৱা. ঞত্ৱা মুনী নিস্সযে সো ৱীমংসীতি নিস্সযে চ ঞত্ৱা সো ৱীমংসী পণ্ডিতো বুদ্ধমুনি. ঞত্ৱা ৱিমুত্তোতি দুক্খানিচ্চাদিতো ধম্মে ঞত্ৱা ৱিমুত্তো. ভৱাভৱায ন সমেতীতি পুনপ্পুনং উপপত্তিযা ন সমাগচ্ছতি. অপৰামসন্তি অপৰামসন্তো. পৰামাসং নাপজ্জন্তোতি অত্থো.
সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায মহানিদ্দেসট্ঠকথায
কলহৱিৱাদসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.