৯. মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা

৭০. নৱমে মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসে পঠমগাথায তাৱ অজপালনিগ্ৰোধমূলে নানাৰূপানি নিম্মিনিত্ৱা অভিকামং আগতং মাৰধীতৰং দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ ছন্দমত্তম্পি মেথুনস্মিং নাহোসি, কিমেৱিদং ইমিস্সা দাৰিকায মুত্তকৰীসপুণ্ণং ৰূপং দিস্ৱা ভৱিস্সতি, সব্বথা পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে, কুতোনেন সংৱসিতুন্তি.

মুত্তপুণ্ণন্তি আহাৰউতুৱসেন ৱত্থিপুটন্তৰং পূৰেত্ৱা ঠিতমুত্তেন পূৰিতং. কৰীসপুণ্ণন্তি পক্কাসযসঙ্খাতে হেট্ঠানাভিপিট্ঠিকণ্টকমূলানং অন্তৰে উব্বেধেন অট্ঠঙ্গুলমত্তে অন্তাৱসানে ঠিতৱচ্চেন পুণ্ণং. সেম্হপুণ্ণন্তি উদৰপটলে ঠিতএকপত্তপ্পমাণেন সেম্হেন পূৰিতং. ৰুহিৰপুণ্ণন্তি যকনস্স হেট্ঠাভাগং পূৰেত্ৱা হদযৱক্কপপ্ফাসানং উপৰি থোকং থোকং পগ্ঘৰন্তেন ৱক্কহদযযকনপপ্ফাসে তেমযমানেন ঠিতেন একপত্তস্স পূৰণমত্তেন সন্নিচিতলোহিতসঙ্খাতেন চ কেসলোমনখদন্তানং মংসৱিনিমুত্তট্ঠানঞ্চেৱ থদ্ধসুক্খচম্মঞ্চ ঠপেত্ৱা ধমনীজালানুসাৰেন সব্বং উপাদিণ্ণকসৰীৰং ফৰিত্ৱা ঠিতসংসৰণলোহিতসঙ্খাতেন চ দুৱিধেন ৰুহিৰেন পুণ্ণং.

অট্ঠিসঙ্ঘাতন্তি সকলসৰীৰে হেট্ঠা অট্ঠীনং উপৰিট্ঠিতানি সাধিকানি তীণি অট্ঠিসতানি, তেহি অট্ঠীহি ঘটিতং. ন্হাৰুসম্বন্ধন্তি সকলসৰীৰে অট্ঠীনি আবন্ধিত্ৱা ঠিতানি নৱ ন্হাৰুসতানি, তেহি ন্হাৰূহি সম্বন্ধং আবন্ধং. ৰুধিৰমংসাৱলেপনন্তি সংসৰণলোহিতেন চ সাধিকানি তীণি অট্ঠিসতানি অনুলিম্পেত্ৱা ঠিতেন নৱমংসপেসিসতেন চ অনুলিত্তং সৰীৰং. চম্মৱিনদ্ধন্তি সকলসৰীৰং পৰিযোনন্ধিত্ৱা পাকটকিলোমকস্স উপৰি ছৱিযা হেট্ঠা ঠিতং চম্মং, তেন চম্মেন ৱিনদ্ধং পৰিযোনদ্ধং. ‘‘চম্মাৱনদ্ধ’’ন্তিপি পাড়ি. ছৱিযা পটিচ্ছন্নন্তি অতিসুখুমছৱিযা পটিচ্ছন্নং ছাদেত্ৱা ঠিতং. ছিদ্দাৱছিদ্দন্তি অনেকছিদ্দং. উগ্ঘৰন্তন্তি অক্খিমুখাদীহি উগ্ঘৰন্তং. পগ্ঘৰন্তন্তি অধোভাগেন পগ্ঘৰন্তং. কিমিসঙ্ঘনিসেৱিতন্তি সূচিমুখাদীহি নানাপাণকুলসমূহেহি আসেৱিতং. নানাকলিমলপৰিপূৰন্তি অনেকৱিধেহি অসুচিকোট্ঠাসেহি পূৰিতং.

৭১. ততো মাগণ্ডিযো ‘‘পব্বজিতা নাম মানুসকে কামে পহায দিব্বকামত্থায পব্বজন্তি, অযঞ্চ দিব্বেপি কামে ন ইচ্ছতি, ইদম্পি ইত্থিৰতনং, কা নু অস্স দিট্ঠী’’তি পুচ্ছিতুং দুতিযং গাথমাহ. তত্থ এতাদিসং চে ৰতনন্তি দিব্বিত্থিৰতনং সন্ধায ভণতি. নাৰিন্তি অত্তনো ধীতৰং সন্ধায. দিট্ঠিগতং সীলৱতং নু জীৱিতন্তি দিট্ঠিঞ্চ সীলঞ্চ ৱতঞ্চ জীৱিতঞ্চ. ভৱূপপত্তিঞ্চ ৱদেসি কীদিসন্তি অত্তনো ভৱূপপত্তিং ৱা তুৱং কীদিসং ৱদেসি.

৭২. ইতো পৰা দ্ৱে গাথা ৱিস্সজ্জনপুচ্ছানযেন পৱত্তত্তা পাকটসম্বন্ধাযেৱ. তাসু পঠমগাথায সঙ্খেপত্থো – তস্স ময্হং মাগণ্ডিয দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতধম্মেসু নিচ্ছিনিত্ৱা ‘‘ইদমেৱ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি (ম. নি. ৩.২৭, ৩০১) এৱং ইদং ৱদামীতি সমুগ্গহীতং ন হোতি নত্থি ন ৱিজ্জতি, কিং কাৰণা? অহঞ্হি পস্সন্তো দিট্ঠীসু আদীনৱং কঞ্চি দিট্ঠিং অগ্গহেত্ৱা সচ্চানি পৱিচিনন্তো অজ্ঝত্তং ৰাগাদীনং সন্তিভাৱেন অজ্ঝত্তসন্তিসঙ্খাতং নিব্বানমেৱ অদ্দসন্তি.

আদীনৱন্তি উপদ্দৱং. সদুক্খন্তি কাযিকদুক্খেন সদুক্খং. সৱিঘাতন্তি চেতসিকদুক্খেন সহিতং. সউপাযাসন্তি উপাযাসসহিতং. সপৰিড়াহন্তি সদৰথং. ন নিব্বিদাযাতি ন ৱট্টে নিব্বিন্দনত্থায. ন ৱিৰাগাযাতি ন ৱট্টে ৱিৰাগত্থায. ন নিৰোধাযাতি ন ৱট্টস্স নিৰোধত্থায. ন উপসমাযাতি ন ৱট্টস্স উপসমত্থায. ন অভিঞ্ঞাযাতি ন ৱট্টস্স অভিজাননত্থায. ন সম্বোধাযাতি ন কিলেসনিদ্দাৱিগমেন ৱট্টতো সম্বুজ্ঝনত্থায. ন নিব্বানাযাতি ন অমতনিব্বানত্থায. এত্থ পন ‘‘নিব্বিদাযা’’তি ৱিপস্সনা. ‘‘ৱিৰাগাযা’’তি মগ্গো. ‘‘নিৰোধায উপসমাযা’’তি নিব্বানং. ‘‘অভিঞ্ঞায সম্বোধাযা’’তি মগ্গো. ‘‘নিব্বানাযা’’তি নিব্বানমেৱ. এৱং একস্মিং ঠানে ৱিপস্সনা, তীসু মগ্গো, তীসু নিব্বানং ৱুত্তন্তি এৱং ৱৱত্থানকথা ৱেদিতব্বা. পৰিযাযেন পন সব্বানিপেতানি মগ্গৱেৱচনানিপি নিব্বানৱেৱচনানিপি হোন্তিযেৱ.

অজ্ঝত্তং ৰাগস্স সন্তিন্তি অজ্ঝত্তৰাগস্স সন্তভাৱেন নিব্বুতভাৱেন অজ্ঝত্তসন্তিসঙ্খাতং নিব্বানং ওলোকেসিং. দোসস্স সন্তিন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো. পচিনন্তি নিদ্দেসস্স উদ্দেসপদং. ৱিচিনন্তোতি সচ্চানি ৱড্ঢেন্তো ৱিভাৱেন্তো. পৱিচিনন্তোতি তানেৱ পচ্চেকং ৱিভাৱেন্তো. কেচি ‘‘গৱেসন্তো’’তি ৱণ্ণযন্তি. অদস্সন্তি ওলোকেসিং. অদক্খিন্তি ৱিনিৱিজ্ঝিং. অফস্সিন্তি পঞ্ঞায ফুসিং. পটিৱিজ্ঝিন্তি ঞাণেন পচ্চক্খং অকাসিং.

৭৩. দুতিযগাথায সঙ্খেপত্থো – যানিমানি দিট্ঠিগতানি তেহি তেহি সত্তেহি ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা গহিতত্তা ‘‘ৱিনিচ্ছযা’’তি চ অত্তনো পচ্চযেহি অভিসঙ্খতভাৱাদিনা নযেন ‘‘পকপ্পিতানী’’তি চ ৱুচ্চন্তি, তে ৱে মুনী দিট্ঠিগতধম্মে অগ্গহেত্ৱা অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থং ব্ৰূসি, আচিক্খ মে, কথং নু ধীৰেহি পৱেদিতং তং কথং পকাসিতং ধীৰেহীতি ৱদতি.

ইমিস্সা গাথায নিদ্দেসো উত্তানত্থো ঠপেত্ৱা পৰমত্থপদং. তত্থ যং পৰমত্থন্তি যং উত্তমং নিব্বানং.

৭৪. অথস্স ভগৱা যথা যেন উপাযেন তং পদং ধীৰেহি পকাসিতং, তং উপাযং সপটিপক্খং দস্সেন্তো ‘‘ন দিট্ঠিযা’’তি গাথমাহ. তত্থ ন দিট্ঠিযাতিআদীহি দিট্ঠিসুতিঅট্ঠসমাপত্তিঞাণবাহিৰসীলব্বতানি পটিক্খিপতি. ‘‘সুদ্ধিমাহা’’তি এত্থ ৱুত্তং আহ-সদ্দং সব্বত্থ নকাৰেন সদ্ধিং যোজেত্ৱা পুৰিমপদত্তযং নেত্ৱা ‘‘দিট্ঠিযা সুদ্ধিং নাহ ন কথেমী’’তি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. যথা চেত্থ, এৱং উত্তৰপদেসুপি. তত্থ চ অদিট্ঠিযা নাহাতি দসৱত্থুকং সম্মাদিট্ঠিং ৱিনা ন কথেমি. তথা অস্সুতিযাতি নৱঙ্গং সৱনং ৱিনা. অঞাণাতি কম্মস্সকতসচ্চানুলোমিকঞাণং ৱিনা. অসীলতাতি পাতিমোক্খসংৱৰং ৱিনা. অব্বতাতি ধুতঙ্গৱতং ৱিনা. নোপি তেনাতি তেসু একমেকেন দিট্ঠিআদিমত্তেনাপি ন কথেমীতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহাযাতি এতে চ পুৰিমদিট্ঠিআদিভেদে কণ্হপক্খিকে ধম্মে সমুগ্ঘাতকৰণেন নিস্সজ্জ, পচ্ছিমে অদিট্ঠিআদিভেদে সুক্কপক্খিকেপি অতম্মযতাপজ্জনেন অনুগ্গহায. সন্তো অনিস্সায ভৱং ন জপ্পেতি ইমায পটিপত্তিযা ৰাগাদিৱূপসমেন সন্তো চক্খাদীসু কঞ্চি ধম্মং অনিস্সায একম্পি ভৱং ন জপ্পে, অপিহেতুং অপত্থেতুং সমত্থো সিযা, অযমস্স অজ্ঝত্তসন্তীতি অধিপ্পাযো.

সৱনম্পি ইচ্ছিতব্বন্তি সুত্তাদিৱসেন সুণনম্পি আকঙ্খিতব্বং. সম্ভাৰা ইমে ধম্মাতি সম্মাদিট্ঠিআদিকা ইমে ধম্মা উপকাৰট্ঠেন সম্ভাৰা হোন্তি. কণ্হপক্খিকানন্তি অকুসলপক্খে ভৱানং. সমুগ্ঘাততো পহানং ইচ্ছিতব্বন্তি সম্মা হননতো সমুচ্ছেদতো পহানং আকঙ্খিতব্বং. তেধাতুকেসু কুসলেসু ধম্মেসূতি কামৰূপাৰূপসঙ্খাতেসু তেভূমকেসু কোসল্লসম্ভূতেসু. অতম্মযতাতি নিত্তণ্হভাৱো.

৭৫. এৱং ৱুত্তে ৱচনত্থং অসল্লক্খেন্তো মাগণ্ডিযো ‘‘নো চে কিৰা’’তি গাথমাহ. তত্থ দিট্ঠাদীনি ৱুত্তনযানেৱ. কণ্হপক্খিকানিযেৱ পন সন্ধায উভযত্ৰাপি আহ. আহ-সদ্দং পন ‘‘নো চে’’তি সদ্দেন যোজেত্ৱা নো চে কিৰ আহ নো চে কিৰ কথেসীতি এৱং অত্থো দট্ঠব্বো. মোমূহন্তি অতিমূড়্হং, মোহনং ৱা. পচ্চেন্তীতি জানন্তি. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানো.

৭৬. অথস্স ভগৱা তং দিট্ঠিং নিস্সায পুচ্ছং পটিক্খিপন্তো ‘‘দিট্ঠিঞ্চ নিস্সাযা’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – ত্ৱং মাগণ্ডিয দিট্ঠিং নিস্সায পুনপ্পুনং পুচ্ছমানো যানি তে দিট্ঠিগতানি সমুগ্গহিতানি, তেস্ৱেৱ সমুগ্গহীতেসু পমোহং আগতো ত্ৱং ইতো চ মযা ৱুত্তঅজ্ঝত্তসন্তিতো পটিপত্তিতো ধম্মদেসনতো ৱা অণুম্পি যুত্তসঞ্ঞং ন পস্সসি, তেন কাৰণেন ত্ৱং ইমং ধম্মং মোমূহতো পস্সসীতি.

লগ্গনং নিস্সায লগ্গনন্তি দিট্ঠিলগ্গনং অল্লীযিত্ৱা দিট্ঠিলগ্গনং. বন্ধনন্তি দিট্ঠিবন্ধনং. পলিবোধন্তি দিট্ঠিপলিবোধং.

অন্ধকাৰং পক্খন্দোসীতি বহলন্ধকাৰং পৱিট্ঠোসি. যুত্তসঞ্ঞন্তি সমণধম্মে যুত্তসঞ্ঞং. পত্তসঞ্ঞন্তি সমণধম্মে পটিলদ্ধসঞ্ঞং. লগ্গনসঞ্ঞন্তি সঞ্জানিতসঞ্ঞং. কাৰণসঞ্ঞন্তি হেতুসঞ্ঞং. ঠানসঞ্ঞন্তি কাৰণসঞ্ঞং. ন পটিলভসীতি ন ৱিন্দসি. কুতো ঞাণন্তি মগ্গঞাণং পন কেন কাৰণেন লভিস্সসি. অনিচ্চং ৱাতি হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চং. অনিচ্চসঞ্ঞানুলোমং ৱাতি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চা’’তি উপ্পন্না সঞ্ঞা অনিচ্চসঞ্ঞা, তায সঞ্ঞায অনুলোমং অপ্পটিক্কূলং অনিচ্চসঞ্ঞানুলোমং. কিং তং? ৱিপস্সনাঞাণং. দ্ৱিন্নং ৱিপস্সনাঞাণানং দুক্খানত্তসঞ্ঞানুলোমানম্পি এসেৱ নযো.

৭৭. এৱং সমুগ্গহিতেসু পমোহেন মাগণ্ডিযস্স ৱিৱাদাপত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি তেসু অঞ্ঞেসু চ ধম্মেসু ৱিগতপ্পমোহস্স অত্তনো নিব্বিৱাদতং দস্সেন্তো ‘‘সমো ৱিসেসী’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – যো এৱং তিধা মানেন ৱা দিট্ঠিযা ৱা পুগ্গলেন ৱা মঞ্ঞতি, সো তেন মানেন তায ৱা দিট্ঠিযা তেন ৱা পুগ্গলেন ৱিৱদেয্য. যো পন অম্হাদিসো ইমাসু তীসু ৱিধাসু অৱিকম্পমানো, সমো ৱিসেসীতি ন তস্স হোতি, ন চ হীনোতি পাঠসেসো. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানোৱ.

৭৮. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘সচ্চন্তি সো’’তি গাথা. তস্সত্থো – সো এৱৰূপো পহীনমানদিট্ঠিকো ‘‘মাদিসো ‘বাহিতপাপত্তা’দিনা নযেন ব্ৰাহ্মণো, ইদমেৱ সচ্চ’’ন্তি কিং ৱদেয্য কিং ৱত্থুং ভণেয্য, কেন ৱা কাৰণেন ভণেয্য, ‘‘ময্হং সচ্চং, তুয্হং মুসা’’তি ৱা কেন মানেন দিট্ঠিযা পুগ্গলেন ৱা ৱিৱদেয্য. যস্মিং মাদিসে খীণাসৱে ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি পৱত্তিযা সমং ৱা, ইতৰদ্ৱযভাৱেন পৱত্তিযা ৱিসমং ৱা মঞ্ঞিতং নত্থি, সমানাদীসু কেন ৱাদং পটিসংযুজেয্য পটিপ্ফৰেয্যাতি. ইমিস্সাপি গাথায নিদ্দেসো উত্তানো.

৭৯. ননু একংসেনেৱ এৱৰূপো পুগ্গলো? ‘‘ওকং পহাযা’’তি গাথা. তত্থ ওকং পহাযাতি ৰূপধাত্ৱাদিৱিঞ্ঞাণস্সোকাসং তত্ৰ ছন্দৰাগপ্পহানেন ছড্ডেত্ৱা. অনিকেতসাৰীতি ৰূপনিমিত্তনিকেতাদীনি তণ্হাৱসেন অসৰন্তো. গামে অকুব্বং মুনি সন্থৱানীতি গামে গিহিসন্থৱানি অকৰোন্তো. কামেহি ৰিত্তোতি কামেসু ছন্দৰাগাভাৱেন সব্বকামেহি পুথুভূতো. অপুৰক্খৰানোতি আযতিং অত্তভাৱং অনভিনিব্বত্তেন্তো. কথং ন ৱিগ্গয্হ জনেন কযিৰাতি জনেন সদ্ধিং ৱিগ্গাহিককথং ন কথেয্য.

হালিদ্দকানীতি এৱংনামকো গহপতি. যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমীতি যেনাতি ভুম্মত্থে কৰণৱচনং. তস্মা যত্থ মহাকচ্চানো, তত্থ উপসঙ্কমীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যেন ৱা কাৰণেন মহাকচ্চানো দেৱমনুস্সেহি উপসঙ্কমিতব্বো, তেন কাৰণেন উপসঙ্কমীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. কেন চ কাৰণেন মহাকচ্চানো উপসঙ্কমিতব্বো? নানপ্পকাৰগুণৱিসেসাধিগমাধিপ্পাযেন, সাদুফলূপভোগাধিপ্পাযেন দিজগণেহি নিচ্চফলিতমহাৰুক্খো ৱিয. উপসঙ্কমীতি চ গতোতি ৱুত্তং হোতি. উপসঙ্কমিত্ৱাতি উপসঙ্কমনপৰিযোসানদীপনং. অথ ৱা এৱং গতো ততো আসন্নতৰং ঠানং মহাকচ্চানস্স সমীপসঙ্খাতং গন্ত্ৱাতিপি ৱুত্তং হোতি.

অভিৱাদেত্ৱাতি পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা. ইদানি যেনত্থেন মহাকচ্চানস্স উপট্ঠানং আগতো, তং পুচ্ছিতুকামো দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং সিৰসি পতিট্ঠাপেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তন্তি ভাৱনপুংসকনিদ্দেসো ‘‘ৱিসমং চন্দিমসূৰিযা পৰিৱত্তন্তী’’তিআদীসু (অ. নি. ৪.৭) ৱিয. তস্মা যথা নিসিন্নো একমন্তং নিসিন্নো হোতি, এৱং নিসীদীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ভুম্মত্থে ৱা এতং উপযোগৱচনং. নিসীদীতি নিসজ্জং কপ্পেসি. পণ্ডিতা হি দেৱমনুস্সা গৰুট্ঠানিযং উপসঙ্কমিত্ৱা আসনকুসলতায একমন্তং নিসীদন্তি. অযঞ্চ গহপতি তেসং অঞ্ঞতৰো, তস্মা একমন্তং নিসীদি.

কথং নিসিন্নো চ পন একমন্তং নিসিন্নো হোতীতি? ছ নিসজ্জদোসে ৱজ্জেত্ৱা. সেয্যথিদং? অতিদূৰং অচ্চাসন্নং উপৰিৱাতং উন্নতপ্পদেসং অতিসম্মুখং অতিপচ্ছাতি. অতিদূৰে নিসিন্নো হি সচে কথেতুকামো হোতি, উচ্চাসদ্দেন কথেতব্বং হোতি. অচ্চাসন্নে নিসিন্নো সঙ্ঘট্টনং কৰোতি. উপৰিৱাতে নিসিন্নো সৰীৰগন্ধেন বাধতি. উন্নতপ্পদেসে নিসিন্নো অগাৰৱং পকাসেতি. অতিসম্মুখা নিসিন্নো সচে দট্ঠুকামো হোতি, চক্খুনা চক্খুং আহচ্চ দট্ঠব্বং হোতি. অতিপচ্ছা নিসিন্নো সচে দট্ঠুকামো হোতি, গীৱং পসাৰেত্ৱা দট্ঠব্বং হোতি. তস্মা অযম্পি এতে ছ নিসজ্জদোসে ৱজ্জেত্ৱা নিসীদি. তেন ৱুত্তং – ‘‘একমন্তং নিসীদী’’তি.

এতদৱোচাতি এতং অৱোচ. ৱুত্তমিদং ভন্তে কচ্চান ভগৱতা অট্ঠকৱগ্গিযে মাগণ্ডিযপঞ্হেতি অট্ঠকৱগ্গিযম্হি মাগণ্ডিযপঞ্হো নাম অত্থি, তস্মিং পঞ্হে.

ৰূপধাতূতি ৰূপক্খন্ধো অধিপ্পেতো. ৰূপধাতুৰাগৱিনিবন্ধন্তি ৰূপধাতুম্হি ৰাগেন ৱিনিবদ্ধং. ৱিঞ্ঞাণন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণং. ওকসাৰীতি গেহসাৰী আলযসাৰী. কস্মা পনেত্থ ‘‘ৱিঞ্ঞাণধাতু খো গহপতী’’তি ন ৱুত্তন্তি? সম্মোহৱিঘাতত্থং. ‘‘ওকো’’তি হি অত্থতো পচ্চযো ৱুচ্চতি, পুৰেজাতঞ্চ কম্মৱিঞ্ঞাণং পচ্ছাজাতস্স কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি, ৱিপাকৱিঞ্ঞাণঞ্চ ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি পচ্চযো হোতি, তস্মা ‘‘কতৰং নু খো ইধ ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি সম্মোহো ভৱেয্য. তস্স ৱিঘাতত্থং তং অগ্গহেত্ৱা অসম্ভিন্নাৱ দেসনা কতাতি. অপিচ ৱিপাকআৰম্মণৱসেন চতস্সো অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযোতি ৱুত্তাতি তা দস্সেতুম্পি ইধ ৱিঞ্ঞাণং ন গহিতং.

উপযুপাদানাতি তণ্হূপযদিট্ঠূপযৱসেন দ্ৱে উপযা, কামুপাদানাদীনি চত্তাৰি উপাদানানি চ. চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৱেসানুসযাতি অকুসলচিত্তস্স অধিট্ঠানভূতা চেৱ অভিনিৱেসভূতা চ অনুসযভূতা চ. তথাগতস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স. সব্বেসম্পি হি খীণাসৱানং এতে পহীনাৱ, সত্থু পন খীণাসৱভাৱো লোকে অতিপাকটোতি উপৰিমকোটিযা এৱং ৱুত্তং. ৱিঞ্ঞাণধাতুযাতি ইধ ৱিঞ্ঞাণং কস্মা গহিতং? কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং. কিলেসা হি ন কেৱলং চতূসুযেৱ খন্ধেসু পহীনা পহীযন্তি, পঞ্চসুপি পহীযন্তিযেৱাতি কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং গহিতং. এৱং খো গহপতি অনোকসাৰী হোতীতি এৱং কম্মৱিঞ্ঞাণেন ওকং অসৰন্তেন অনোকসাৰী নাম হোতি.

ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপমেৱ কিলেসানং পচ্চযট্ঠেন নিমিত্তং, আৰম্মণকিৰিযসঙ্খাতেন নিৱাসট্ঠেন নিকেতন্তি ৰূপনিমিত্তনিকেতং. ৱিসাৰো চ ৱিনিবন্ধো চ ৱিসাৰৱিনিবন্ধা. উভযেনপি হি কিলেসানং পত্থটভাৱো চ ৱিনিবন্ধনভাৱো চ ৱুত্তো, ৰূপনিমিত্তনিকেতে ৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা, তস্মা ৰূপনিমিত্তনিকেতম্হি উপ্পন্নেন কিলেসৱিসাৰেন চেৱ কিলেসৱিনিবন্ধনেন চাতি অত্থো. নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতীতি আৰম্মণকৰণৱসেন নিৱাসট্ঠানট্ঠেন নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতি. পহীনাতি তে ৰূপনিমিত্তনিকেতে কিলেসৱিসাৰৱিনিবন্ধা পহীনা.

কস্মা পনেত্থ পঞ্চক্খন্ধা চ ‘‘ওকা’’তি ৱুত্তা, ছ আৰম্মণানি ‘‘নিকেত’’ন্তি? ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায. সমানেপি হি এতেসং আলযট্ঠেন ৱিসযভাৱে ওকোতি নিপ্পৰিযাযেন সুদ্ধং গেহমেৱ ৱুচ্চতি, নিকেতন্তি ‘‘অজ্জ অসুকট্ঠানে কীড়িস্সামা’’তি কতসঙ্কেতানং নিৱাসনট্ঠানং উয্যানাদি. তত্থ যথা পুত্তদাৰধনধঞ্ঞপুণ্ণগেহে ছন্দৰাগো বলৱা হোতি, এৱং অজ্ঝত্তিকেসু খন্ধেসু. যথা পন উয্যানট্ঠানাদীসু ততো দুব্বলতৰো হোতি, এৱং বাহিৰেসু ছসু আৰম্মণেসূতি ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায এৱং দেসনা কতাতি ৱেদিতব্বা.

সুখিতেসু সুখিতোতি উপট্ঠাকেসু ধনধঞ্ঞলাভাদিৱসেন সুখিতেসু ‘‘ইদানাহং মনাপং চীৱৰং মনাপং ভোজনং লভিস্সামী’’তি গেহস্সিতসুখেন সুখিতো হোতি, তেহি পত্তসম্পত্তিং অত্তনা অনুভৱমানো ৱিয চৰতি. দুক্খিতেসু দুক্খিতোতি তেসং কেনচিদেৱ কাৰণেন দুক্খে উপ্পন্নে সযং দ্ৱিগুণেন দুক্খেন দুক্খিতো হোতি. কিচ্চকৰণীযেসূতি কিচ্চসঙ্খাতেসু কৰণীযেসু. ৱোযোগং আপজ্জতীতি উপযোগং সযং তেসং কিচ্চানং কত্তব্বতং আপজ্জতি.

কামেসূতি ৱত্থুকামেসু. এৱং খো গহপতি কামেহি অৰিত্তো হোতীতি এৱং কিলেসকামেহি অৰিত্তো হোতি.

অন্তো কামানং ভাৱেন অতুচ্ছো. সুক্কপক্খো তেসং অভাৱেন ৰিত্তো তুচ্ছোতি ৱেদিতব্বো.

পুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো কুৰুমানো. এৱংৰূপো সিযন্তিআদীসু দীঘৰস্সকাড়োদাতাদীসু ৰূপেসু এৱংৰূপো নাম ভৱেয্যন্তি পত্থেতি. সুখাদীসু ৱেদনাসু এৱংৱেদনো নাম. নীলসঞ্ঞাদীসু সঞ্ঞাসু এৱংসঞ্ঞো নাম. পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদীসু সঙ্খাৰেসু এৱংসঙ্খাৰো নাম. চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীসু ৱিঞ্ঞাণেসু এৱংৱিঞ্ঞাণো নাম ভৱেয্যন্তি পত্থেতি.

অপুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো অকুৰুমানো. সহিতং মে, অসহিতং তেতি তুয্হং ৱচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং, ময্হং সহিতং সিলিট্ঠং মধুৰং মধুৰপানসদিসং. অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তন্তি যং তুয্হং দীঘেন কালেন পৰিচিতং সুপ্পগুণং, তং মম ৱাদং আগম্ম সব্বং খণেন ৱিপৰাৱত্তং নিৱত্তং. আৰোপিতো তে ৱাদোতি তুয্হং দোসো মযা আৰোপিতো. চৰ ৱাদপ্পমোক্খাযাতি তং তং আচৰিযং উপসঙ্কমিত্ৱা উত্তৰং পৰিযেসন্তো ইমস্স ৱাদস্স মোক্খায চৰ আহিণ্ড. নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসীতি অথ সযমেৱ পহোসি, ইধেৱ নিব্বেঠেহীতি.

৮০. সো এৱৰূপো ‘‘যেহি ৱিৱিত্তো’’তি গাথা. তত্থ যেহীতি যেহি দিট্ঠিগতাদীহি. ৱিৱিত্তো ৱিচৰেয্যাতি ৰিত্তো চৰেয্য. ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগোতি ‘‘আগুং ন কৰোতী’’তিআদিনা (চূড়নি. ভদ্ৰাৱুধমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৭০; পাৰাযনানুগীতিনিদ্দেস ১০২) নযেন নাগো তানি দিট্ঠিগতানি উগ্গহেত্ৱা ন চৰেয্য. এলম্বুজন্তি এলসঞ্ঞিতে অম্বুম্হি জাতং কণ্টকনাড়ং ৱাৰিজং, পদুমন্তি ৱুত্তং হোতি. যথা জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তন্তি তং পদুমং যথা জলেন চ পঙ্কেন চ অনুপলিত্তং হোতি. এৱং মুনি সন্তিৱাদো অগিদ্ধোতি এৱং অজ্ঝত্তসন্তিৱাদো মুনি গেধাভাৱেন অগিদ্ধো. কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তোতি দুৱিধেপি কামে অপাযাদিকে চ লোকে দ্ৱীহি সিলেসেহি অনুপলিত্তো হোতি.

আগুং ন কৰোতীতি অকুসলাদিদোসং ন কৰোতি. ন গচ্ছতীতি অগতিৱসেন ন গচ্ছতি. নাগচ্ছতীতি পহীনকিলেসে ন উপেতি. পাপকাতি লামকা. অকুসলাতি অকোসল্লসম্ভূতা. তে কিলেসে ন পুনেতীতি যে কিলেসা পহীনা, তে কিলেসে পুন ন এতি. ন পচ্চেতীতি পটি ন উপেতি. ন পচ্চাগচ্ছতীতি পুন ন নিৱত্ততি.

খৰদণ্ডোতি খৰপত্তদণ্ডো ফৰুসদণ্ডো. চত্তগেধোতি ৱিস্সট্ঠগেধো. ৱন্তগেধোতি ৱমিতগেধো. মুত্তগেধোতি ছিন্নবন্ধনগেধো. পহীনগেধোতি পজহিতগেধো. পটিনিস্সট্ঠগেধোতি যথা ন পুন চিত্তং আৰুহতি, এৱং পটিৱিস্সজ্জিতগেধো. উপৰি ৱীতৰাগাদীসুপি এসেৱ নযো. সব্বানেৱ তানি গহিতগ্গহণস্স ৱিস্সট্ঠভাৱৱেৱচনানি.

৮১. কিঞ্চ ভিয্যো – ‘‘ন ৱেদগূ’’তি গাথা. তত্থ ন ৱেদগূ দিট্ঠিযাযকোতি চতুমগ্গৱেদগূ মাদিসো দিট্ঠিযাযকো ন হোতি, দিট্ঠিযা গচ্ছন্তো ৱা, তং সাৰতো পচ্চেন্তো ৱা ন হোতি. তত্থ ৱচনত্থো – যাযতীতি যাযকো. কৰণৱচনেন দিট্ঠিযা যাযতীতি দিট্ঠিযাযকো. উপযোগত্থে সামিৱচনেনপি দিট্ঠিযা যাতীতিপি দিট্ঠিযাযকো. ন মুতিযা স মানমেতীতি মুতৰূপাদিভেদায মুতিযাপি সো মানং ন এতি. ন হি তম্মযো সোতি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন তম্মযো হোতি তপ্পৰাযণো, অযং পন ন তাদিসো. ন কম্মুনা নোপি সুতেন নেয্যোতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদিনা কম্মুনা ৱা, সুতসুদ্ধিআদিনা সুতেন ৱা সো নেতব্বো ন হোতি. অনূপনীতো স নিৱেসনেসূতি সো দ্ৱিন্নম্পি উপযানং পহীনত্তা সব্বেসু তণ্হাদিট্ঠিনিৱেসনেসু অনুপনীতো.

মুতৰূপেন ৱাতি এত্থ মুতৰূপং নাম গন্ধৰসফোট্ঠব্বানি. মানং নেতীতি অস্মিমানং ন এতি. ন উপেতীতি সমীপং ন এতি. ন উপগচ্ছতীতি উপগন্ত্ৱা ন তিট্ঠতি. তম্মযোতি তপ্পকতো.

৮২. তস্স চ এৱংৱিধস্স ‘‘সঞ্ঞাৱিৰত্তস্সা’’তি গাথা. তত্থ সঞ্ঞাৱিৰত্তস্সাতি নেক্খম্মসঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায ভাৱনায পহীনকামাদিসঞ্ঞস্স. ইমিনা পদেন উভতোভাগৱিমুত্তো সমথযানিকো অধিপ্পেতো. পঞ্ঞাৱিমুত্তস্সাতি ৱিপস্সনাপুব্বঙ্গমায ভাৱনায সব্বকিলেসেহি ৱিমুত্তস্স. ইমিনা সুক্খৱিপস্সকো অধিপ্পেতো. সঞ্ঞঞ্চ দিট্ঠিঞ্চ যে অগ্গহেসুং, তে ঘট্টমানা ৱিচৰন্তি লোকেতি যে পন কামসঞ্ঞাদিকং সঞ্ঞং অগ্গহেসুং, তে ৱিসেসতো গহট্ঠা কামাধিকৰণং, যে চ দিট্ঠিং অগ্গহেসুং, তে ৱিসেসতো পব্বজিতা ধম্মাধিকৰণং অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘট্টেন্তা ৱিচৰন্তীতি.

যো সমথপুব্বঙ্গমং অৰিযমগ্গং ভাৱেতীতি যো পুগ্গলো সমথপুব্বঙ্গমং পুৰেচাৰিকং কত্ৱা সহৱিপস্সনং অৰিযমগ্গং ভাৱেতি, পঠমং সমাধিং উপ্পাদেত্ৱা পচ্ছা সহৱিপস্সনং অৰিযমগ্গং উপ্পাদেতীতি অত্থো. তস্স আদিতোতি তস্স পুগ্গলস্স পঠমজ্ঝানাদিতো. উপাদাযাতি পটিচ্চ আগম্ম. গন্থা ৱিক্খম্ভীতা হোন্তীতি গন্থা দূৰীকতা ভৱন্তি. অৰহত্তে পত্তেতি অৰহত্তফলং পত্তে. অৰহতোতি অৰহত্তফলে ঠিতস্স. গন্থা চ মোহা চাতিআদযো সব্বে কিলেসা পহীনা হোন্তি.

যো ৱিপস্সনাপুব্বঙ্গমং অৰিযমগ্গং ভাৱেতীতি যো পুগ্গলো ৱিপস্সনং পুব্বঙ্গমং পুৰেচাৰিকং কত্ৱা অৰিযমগ্গং ভাৱেতি, পঠমং ৱিপস্সনং উপ্পাদেত্ৱা পচ্ছা অৰিযমগ্গসম্পযুত্তং সমাধিং ভাৱেতীতি অত্থো. তস্স আদিতো উপাদাযাতি তস্স পুগ্গলস্স ৱিপস্সনতো পট্ঠায ৱিপস্সনং পটিচ্চ. মোহা ৱিক্খম্ভিতা হোন্তীতি এত্থ ৱিক্খম্ভিতাতি দূৰং পাপিতা সঞ্ঞাৱসেন. ঘট্টেন্তীতি যে কামসঞ্ঞাদিং গণ্হন্তি, তে সঞ্ঞাৱসেন পীড়েন্তি. সঙ্ঘট্টেন্তীতি ততো ততো পীড়েন্তি. ইদানি ঘট্টেন্তে দস্সেতুং ‘‘ৰাজানোপি ৰাজূহি ৱিৱদন্তী’’তিআদিনা নযেন ৱিত্থাৰো ৱুত্তো. অঞ্ঞমঞ্ঞং পাণীহিপি উপক্কমন্তীতি এত্থ অঞ্ঞমঞ্ঞং হত্থেহি পহৰন্তি. লেড্ডূহীতি কপালখণ্ডেহি. দণ্ডেহীতি অড্ঢদণ্ডকেহি. সত্থেহীতি উভতোধাৰেহি সত্থেহি.

অভিসঙ্খাৰানং অপ্পহীনত্তাতি পুঞ্ঞাদিঅভিসঙ্খাৰানং অপ্পহীনভাৱেন. গতিযা ঘট্টেন্তীতি গন্তব্বায পতিট্ঠাভূতায গতিযা পীড়েন্তি ঘট্টনং আপজ্জন্তি. নিৰযাদীসুপি এসেৱ নযো. সেসমেত্থ ৱুত্তনযত্তা উত্তানমেৱ.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায মহানিদ্দেসট্ঠকথায

মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.