৮. নিধিকণ্ডসুত্তৱণ্ণনা

নিক্খেপকাৰণং

ইদানি যদিদং তিৰোকুট্টানন্তৰং ‘‘নিধিং নিধেতি পুৰিসো’’তিআদিনা নিধিকণ্ডং নিক্খিত্তং, তস্স –

‘‘ভাসিত্ৱা নিধিকণ্ডস্স, ইধ নিক্খেপকাৰণং;

অট্ঠুপ্পত্তিঞ্চ দীপেত্ৱা, কৰিস্সামত্থৱণ্ণনং’’.

তত্থ ইধ নিক্খেপকাৰণং তাৱস্স এৱং ৱেদিতব্বং. ইদঞ্হি নিধিকণ্ডং ভগৱতা ইমিনা অনুক্কমেন অৱুত্তম্পি যস্মা অনুমোদনৱসেন ৱুত্তস্স তিৰোকুট্টস্স মিথুনভূতং, তস্মা ইধ নিক্খিত্তং. তিৰোকুট্টেন ৱা পুঞ্ঞৱিৰহিতানং ৱিপত্তিং দস্সেত্ৱা ইমিনা কতপুঞ্ঞানং সম্পত্তিদস্সনত্থম্পি ইদং ইধ নিক্খিত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ইদমস্স ইধ নিক্খেপকাৰণং.

সুত্তট্ঠুপ্পত্তি

অট্ঠুপ্পত্তি পনস্স – সাৱত্থিযং কিৰ অঞ্ঞতৰো কুটুম্বিকো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো. সো চ সদ্ধো হোতি পসন্নো, ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি. সো একস্মিং দিৱসে বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দেতি. তেন চ সমযেন ৰাজা ধনত্থিকো হোতি, সো তস্স সন্তিকে পুৰিসং পেসেসি ‘‘গচ্ছ, ভণে, ইত্থন্নামং কুটুম্বিকং আনেহী’’তি. সো গন্ত্ৱা তং কুটুম্বিকং আহ ‘‘ৰাজা তং গহপতি আমন্তেতী’’তি. কুটুম্বিকো সদ্ধাদিগুণসমন্নাগতেন চেতসা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসন্তো আহ ‘‘গচ্ছ, ভো পুৰিস, পচ্ছা আগমিস্সামি, ইদানি তাৱম্হি নিধিং নিধেন্তো ঠিতো’’তি. অথ ভগৱা ভুত্তাৱী পৱাৰিতো তমেৱ পুঞ্ঞসম্পদং পৰমত্থতো নিধীতি দস্সেতুং তস্স কুটুম্বিকস্স অনুমোদনত্থং ‘‘নিধিং নিধেতি পুৰিসো’’তি ইমা গাথাযো অভাসি. অযমস্স অট্ঠুপ্পত্তি.

এৱমস্স –

‘‘ভাসিত্ৱা নিধিকণ্ডস্স, ইধ নিক্খেপকাৰণং;

অট্ঠুপ্পত্তিঞ্চ দীপেত্ৱা, কৰিস্সামত্থৱণ্ণনং’’.

পঠমগাথাৱণ্ণনা

১. তত্থ নিধিং নিধেতি পুৰিসোতি নিধীযতীতি নিধি, ঠপীযতি ৰক্খীযতি গোপীযতীতি অত্থো. সো চতুব্বিধো থাৱৰো, জঙ্গমো, অঙ্গসমো, অনুগামিকোতি. তত্থ থাৱৰো নাম ভূমিগতং ৱা ৱেহাসট্ঠং ৱা হিৰঞ্ঞং ৱা সুৱণ্ণং ৱা খেত্তং ৱা ৱত্থু ৱা, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি এৱৰূপং ইৰিযাপথৱিৰহিতং, অযং থাৱৰো নিধি. জঙ্গমো নাম দাসিদাসং হত্থিগৱস্সৱড়ৱং অজেড়কং কুক্কুটসূকৰং যং ৱা পনঞ্ঞম্পি এৱৰূপং ইৰিযাপথপটিসংযুত্তং. অযং জঙ্গমো নিধি অঙ্গসমো নাম কম্মাযতনং, সিপ্পাযতনং, ৱিজ্জাট্ঠানং, বাহুসচ্চং, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি এৱৰূপং সিক্খিত্ৱা গহিতং অঙ্গপচ্চঙ্গমিৱ অত্তভাৱপ্পটিবদ্ধং, অযং অঙ্গসমো নিধি. অনুগামিকো নাম দানমযং পুঞ্ঞং সীলমযং ভাৱনামযং ধম্মস্সৱনমযং ধম্মদেসনামযং, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি এৱৰূপং পুঞ্ঞং তত্থ তত্থ অনুগন্ত্ৱা ৱিয ইট্ঠফলমনুপ্পদেতি, অযং অনুগামিকো নিধি. ইমস্মিং পন ঠানে থাৱৰো অধিপ্পেতো.

নিধেতীতি ঠপেতি পটিসামেতি গোপেতি. পুৰিসোতি মনুস্সো. কামঞ্চ পুৰিসোপি ইত্থীপি পণ্ডকোপি নিধিং নিধেতি, ইধ পন পুৰিসসীসেন দেসনা কতা, অত্থতো পন তেসম্পি ইধ সমোধানং দট্ঠব্বং. গম্ভীৰে ওদকন্তিকেতি ওগাহেতব্বট্ঠেন গম্ভীৰং, উদকস্স অন্তিকভাৱেন ওদকন্তিকং. অত্থি গম্ভীৰং ন ওদকন্তিকং জঙ্গলে ভূমিভাগে সতিকপোৰিসো আৱাটো ৱিয, অত্থি ওদকন্তিকং ন গম্ভীৰং নিন্নে পল্ললে একদ্ৱিৱিদত্থিকো আৱাটো ৱিয, অত্থি গম্ভীৰঞ্চেৱ ওদকন্তিকঞ্চ জঙ্গলে ভূমিভাগে যাৱ ইদানি উদকং আগমিস্সতীতি, তাৱ খতো আৱাটো ৱিয. তং সন্ধায ইদং ৱুত্তং ‘‘গম্ভীৰে ওদকন্তিকে’’তি. অত্থে কিচ্চে সমুপ্পন্নেতি অত্থা অনপেতন্তি অত্থং, অত্থাৱহং হিতাৱহন্তি ৱুত্তং হোতি. কাতব্বন্তি কিচ্চং, কিঞ্চিদেৱ কৰণীযন্তি ৱুত্তং হোতি. উপ্পন্নং এৱ সমুপ্পন্নং, কত্তব্বভাৱেন উপট্ঠিতন্তি ৱুত্তং হোতি. তস্মিং অত্থে কিচ্চে সমুপ্পন্নে. অত্থায মে ভৱিস্সতীতি নিধানপ্পযোজননিদস্সনমেতং. এতদত্থঞ্হি সো নিধেতি ‘‘অত্থাৱহে কিস্মিঞ্চিদেৱ কৰণীযে সমুপ্পন্নে অত্থায মে ভৱিস্সতি, তস্স মে কিচ্চস্স নিপ্ফত্তিযা ভৱিস্সতী’’তি. কিচ্চনিপ্ফত্তিযেৱ হি তস্স কিচ্চে সমুপ্পন্নে অত্থোতি ৱেদিতব্বো.

দুতিযগাথাৱণ্ণনা

এৱং নিধানপ্পযোজনং দস্সেন্তো অত্থাধিগমাধিপ্পাযং দস্সেত্ৱা ইদানি অনত্থাপগমাধিপ্পাযং দস্সেতুমাহ –

২. ‘‘ৰাজতো ৱা দুৰুত্তস্স, চোৰতো পীড়িতস্স ৱা.

ইণস্স ৱা পমোক্খায, দুব্ভিক্খে আপদাসু ৱা’’তি.

তস্সত্থো ‘‘অত্থায মে ভৱিস্সতী’’তি চ ‘‘ইণস্স ৱা পমোক্খাযা’’তি চ এত্থ ৱুত্তেহি দ্ৱীহি ভৱিস্সতিপমোক্খায-পদেহি সদ্ধিং যথাসম্ভৱং যোজেত্ৱা ৱেদিতব্বো.

তত্থাযং যোজনা – ন কেৱলং অত্থায মে ভৱিস্সতীতি এৱ পুৰিসো নিধিং নিধেতি, কিন্তু ‘‘অযং চোৰো’’তি ৱা ‘‘পাৰদাৰিকো’’তি ৱা ‘‘সুঙ্কঘাতকো’’তি ৱা এৱমাদিনা নযেন পচ্চত্থিকেহি পচ্চামিত্তেহি দুৰুত্তস্স মে সতো ৰাজতো ৱা পমোক্খায ভৱিস্সতি, সন্ধিচ্ছেদাদীহি ধনহৰণেন ৱা, ‘‘এত্তকং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং দেহী’’তি জীৱগ্গাহেন ৱা চোৰেহি মে পীড়িতস্স সতো চোৰতো ৱা পমোক্খায ভৱিস্সতি. সন্তি মে ইণাযিকা, তে মং ‘‘ইণং দেহী’’তি চোদেস্সন্তি, তেহি মে চোদিযমানস্স ইণস্স ৱা পমোক্খায ভৱিস্সতি. হোতি সো সমযো, যং দুব্ভিক্খং হোতি দুস্সস্সং দুল্লভপিণ্ডং, তত্থ ন সুকৰং অপ্পধনেন যাপেতুং, তথাৱিধে আগতে দুব্ভিক্খে ৱা মে ভৱিস্সতি. যথাৰূপা আপদা উপ্পজ্জন্তি অগ্গিতো ৱা উদকতো ৱা অপ্পিযদাযাদতো ৱা, তথাৰূপাসু ৱা উপ্পন্নাসু আপদাসু মে ভৱিস্সতীতিপি পুৰিসো নিধিং নিধেতীতি.

এৱং অত্থাধিগমাধিপ্পাযং অনত্থাপগমাধিপ্পাযঞ্চাতি দ্ৱীহি গাথাহি দুৱিধং নিধানপ্পযোজনং দস্সেত্ৱা ইদানি তমেৱ দুৱিধং পযোজনং নিগমেন্তো আহ –

‘‘এতদত্থায লোকস্মিং, নিধি নাম নিধীযতী’’তি.

তস্সত্থো – য্ৱাযং ‘‘অত্থায মে ভৱিস্সতী’’তি চ ‘‘ৰাজতো ৱা দুৰুত্তস্সা’’তি এৱমাদীহি চ অত্থাধিগমো অনত্থাপগমো চ দস্সিতো. এতদত্থায এতেসং নিপ্ফাদনত্থায ইমস্মিং ওকাসলোকে যো কোচি হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিভেদো নিধি নাম নিধীযতি ঠপীযতি পটিসামীযতীতি.

ততিযগাথাৱণ্ণনা

ইদানি যস্মা এৱং নিহিতোপি সো নিধি পুঞ্ঞৱতংযেৱ অধিপ্পেতত্থসাধকো হোতি, ন অঞ্ঞেসং, তস্মা তমত্থং দীপেন্তো আহ –

৩. ‘‘তাৱস্সুনিহিতো সন্তো, গম্ভীৰে ওদকন্তিকে.

ন সব্বো সব্বদা এৱ, তস্স তং উপকপ্পতী’’তি.

তস্সত্থো – সো নিধি তাৱ সুনিহিতো সন্তো, তাৱ সুট্ঠু নিখণিত্ৱা ঠপিতো সমানোতি ৱুত্তং হোতি. কীৱ সুট্ঠূতি? গম্ভীৰে ওদকন্তিকে, যাৱ গম্ভীৰে ওদকন্তিকে নিহিতোতি সঙ্খং গচ্ছতি, তাৱ সুট্ঠূতি ৱুত্তং হোতি. ন সব্বো সব্বদা এৱ, তস্স তং উপকপ্পতীতি যেন পুৰিসেন নিহিতো, তস্স সব্বোপি সব্বকালং ন উপকপ্পতি ন সম্পজ্জতি, যথাৱুত্তকিচ্চকৰণসমত্থো ন হোতীতি ৱুত্তং হোতি. কিন্তু কোচিদেৱ কদাচিদেৱ উপকপ্পতি, নেৱ ৱা উপকপ্পতীতি. এত্থ চ ন্তি পদপূৰণমত্তে নিপাতো দট্ঠব্বো ‘‘যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো’’তি এৱমাদীসু (ম. নি. ২.১৮-১৯; ৩.১৫৪) ৱিয. লিঙ্গভেদং ৱা কত্ৱা ‘‘সো’’তি ৱত্তব্বে ‘‘ত’’ন্তি ৱুত্তং. এৱং হি ৱুচ্চমানে সো অত্থো সুখং বুজ্ঝতীতি.

চতুত্থপঞ্চমগাথাৱণ্ণনা

এৱং ‘‘ন সব্বো সব্বদা এৱ, তস্স তং উপকপ্পতী’’তি ৱত্ৱা ইদানি যেহি কাৰণেহি ন উপকপ্পতি, তানি দস্সেন্তো আহ –

৪. ‘‘নিধি ৱা ঠানা চৱতি, সঞ্ঞা ৱাস্স ৱিমুয্হতি.

নাগা ৱা অপনামেন্তি, যস্মা ৱাপি হৰন্তি নং.

৫. ‘‘অপ্পিযা ৱাপি দাযাদা, উদ্ধৰন্তি অপস্সতো’’তি.

তস্সত্থো – যস্মিং ঠানে সুনিহিতো হোতি নিধি, সো ৱা নিধি তম্হা ঠানা চৱতি অপেতি ৱিগচ্ছতি, অচেতনোপি সমানো পুঞ্ঞক্খযৱসেন অঞ্ঞং ঠানং গচ্ছতি. সঞ্ঞা ৱা অস্স ৱিমুয্হতি, যস্মিং ঠানে নিহিতো নিধি, তং ন জানাতি, অস্স পুঞ্ঞক্খযচোদিতা নাগা ৱা তং নিধিং অপনামেন্তি অঞ্ঞং ঠানং গমেন্তি. যক্খা ৱাপি হৰন্তি যেনিচ্ছকং আদায গচ্ছন্তি. অপস্সতো ৱা অস্স অপ্পিযা ৱা দাযাদা ভূমিং খণিত্ৱা তং নিধিং উদ্ধৰন্তি. এৱমস্স এতেহি ঠানা চৱনাদীহি কাৰণেহি সো নিধি ন উপকপ্পতীতি.

এৱং ঠানা চৱনাদীনি লোকসম্মতানি অনুপকপ্পনকাৰণানি ৱত্ৱা ইদানি যং তং এতেসম্পি কাৰণানং মূলভূতং একঞ্ঞেৱ পুঞ্ঞক্খযসঞ্ঞিতং কাৰণং, তং দস্সেন্তো আহ –

‘‘যদা পুঞ্ঞক্খযো হোতি, সব্বমেতং ৱিনস্সতী’’তি.

তস্সত্থো – যস্মিং সমযে ভোগসম্পত্তিনিপ্ফাদকস্স পুঞ্ঞস্স খযো হোতি, ভোগপাৰিজুঞ্ঞসংৱত্তনিকমপুঞ্ঞমোকাসং কত্ৱা ঠিতং হোতি, অথ যং নিধিং নিধেন্তেন নিহিতং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিধনজাতং, সব্বমেতং ৱিনস্সতীতি.

ছট্ঠগাথাৱণ্ণনা

এৱং ভগৱা তেন তেন অধিপ্পাযেন নিহিতম্পি যথাধিপ্পাযং অনুপকপ্পন্তং নানপ্পকাৰেহি নস্সনধম্মং লোকসম্মতং নিধিং ৱত্ৱা ইদানি যং পুঞ্ঞসম্পদং পৰমত্থতো নিধীতি দস্সেতুং তস্স কুটুম্বিকস্স অনুমোদনত্থমিদং নিধিকণ্ডমাৰদ্ধং, তং দস্সেন্তো আহ –

৬. ‘‘যস্স দানেন সীলেন, সংযমেন দমেন চ.

নিধী সুনিহিতো হোতি, ইত্থিযা পুৰিসস্স ৱা’’তি.

তত্থ দানন্তি ‘‘দানঞ্চ ধম্মচৰিযা চা’’তি এত্থ ৱুত্তনযেনেৱ গহেতব্বং. সীলন্তি কাযিকৱাচসিকো অৱীতিক্কমো. পঞ্চঙ্গদসঙ্গপাতিমোক্খসংৱৰাদি ৱা সব্বম্পি সীলং ইধ সীলন্তি অধিপ্পেতং. সংযমোতি সংযমনং সংযমো, চেতসো নানাৰম্মণগতিনিৱাৰণন্তি ৱুত্তং হোতি, সমাধিস্সেতং অধিৱচনং. যেন সংযমেন সমন্নাগতো ‘‘হত্থসংযতো, পাদসংযতো, ৱাচাসংযতো, সংযতুত্তমো’’তি এত্থ সংযতুত্তমোতি ৱুত্তো. অপৰে আহু ‘‘সংযমনং সংযমো, সংৱৰণন্তি ৱুত্তং হোতি, ইন্দ্ৰিযসংৱৰস্সেতং অধিৱচন’’ন্তি. দমোতি দমনং, কিলেসূপসমনন্তি ৱুত্তং হোতি, পঞ্ঞাযেতং অধিৱচনং. পঞ্ঞা হি কত্থচি পঞ্ঞাত্ৱেৱ ৱুচ্চতি ‘‘সুস্সূসা লভতে পঞ্ঞ’’ন্তি এৱমাদীসু (সং. নি. ১.২৪৬; সু. নি. ১৮৮). কত্থচি ধম্মোতি ‘‘সচ্চং ধম্মো ধিতি চাগো’’তি এৱমাদীসু. কত্থচি দমোতি ‘‘যদি সচ্চা দমা চাগা, খন্ত্যা ভিয্যো ন ৱিজ্জতী’’তিআদীসু.

এৱং দানাদীনি ঞত্ৱা ইদানি এৱং ইমিস্সা গাথায সম্পিণ্ডেত্ৱা অত্থো ৱেদিতব্বো – যস্স ইত্থিযা ৱা পুৰিসস্স ৱা দানেন সীলেন সংযমেন দমেন চাতি ইমেহি চতূহি ধম্মেহি যথা হিৰঞ্ঞেন সুৱণ্ণেন মুত্তায মণিনা ৱা ধনমযো নিধি তেসং সুৱণ্ণাদীনং একত্থ পক্খিপনেন নিধীযতি, এৱং পুঞ্ঞমযো নিধি তেসং দানাদীনং একচিত্তসন্তানে চেতিযাদিম্হি ৱা ৱত্থুম্হি সুট্ঠু কৰণেন সুনিহিতো হোতীতি.

সত্তমগাথাৱণ্ণনা

এৱং ভগৱা ‘‘যস্স দানেনা’’তি ইমায গাথায পুঞ্ঞসম্পদায পৰমত্থতো নিধিভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি যত্থ নিহিতো, সো নিধি সুনিহিতো হোতি, তং ৱত্থুং দস্সেন্তো আহ –

৭. ‘‘চেতিযম্হি চ সঙ্ঘে ৱা, পুগ্গলে অতিথীসু ৱা.

মাতৰি পিতৰি চাপি, অথো জেট্ঠম্হি ভাতৰী’’তি.

তত্থ চযিতব্বন্তি চেতিযং, পূজেতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি, চিতত্তা ৱা চেতিযং. তং পনেতং চেতিযং তিৱিধং হোতি পৰিভোগচেতিযং, উদ্দিস্সকচেতিযং, ধাতুকচেতিযন্তি. তত্থ বোধিৰুক্খো পৰিভোগচেতিযং, বুদ্ধপটিমা উদ্দিস্সকচেতিযং, ধাতুগব্ভথূপা সধাতুকা ধাতুকচেতিযং. সঙ্ঘোতি বুদ্ধপ্পমুখাদীসু যো কোচি. পুগ্গলোতি গহট্ঠপব্বজিতেসু যো কোচি. নত্থি অস্স তিথি, যম্হি ৱা তম্হি দিৱসে আগচ্ছতীতি অতিথি. তঙ্খণে আগতপাহুনকস্সেতং অধিৱচনং. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

এৱং চেতিযাদীনি ঞত্ৱা ইদানি এৱং ইমিস্সা গাথায সম্পিণ্ডেত্ৱা অত্থো ৱেদিতব্বো – যো সো নিধি ‘‘সুনিহিতো হোতী’’তি ৱুত্তো, সো ইমেসু ৱত্থূসু সুনিহিতো হোতি. কস্মা? দীঘৰত্তং ইট্ঠফলানুপ্পদানসমত্থতায. তথা হি অপ্পকম্পি চেতিযম্হি দত্ৱা দীঘৰত্তং ইট্ঠফললাভিনো হোন্তি. যথাহ –

‘‘একপুপ্ফং যজিত্ৱান, অসীতিকপ্পকোটিযো;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, পুপ্ফদানস্সিদং ফল’’ন্তি চ.

‘‘মত্তাসুখপৰিচ্চাগা, পস্সে চে ৱিপুলং সুখ’’ন্তি চ. (ধ. প. ২৯০);

এৱং দক্খিণাৱিসুদ্ধিৱেলামসুত্তাদীসু ৱুত্তনযেন সঙ্ঘাদিৱত্থূসুপি দানফলৱিভাগো ৱেদিতব্বো. যথা চ চেতিযাদীসু দানস্স পৱত্তি ফলৱিভূতি চ দস্সিতা, এৱং যথাযোগং সব্বত্থ তং তং আৰভিত্ৱা চাৰিত্তৱাৰিত্তৱসেন সীলস্স, বুদ্ধানুস্সতিৱসেন সংযমস্স, তব্বত্থুকৱিপস্সনামনসিকাৰপচ্চৱেক্খণৱসেন দমস্স চ পৱত্তি তস্স তস্স ফলৱিভূতি চ ৱেদিতব্বা.

অট্ঠমগাথাৱণ্ণনা

এৱং ভগৱা দানাদীহি নিধীযমানস্স পুঞ্ঞমযনিধিনো চেতিযাদিভেদং ৱত্থুং দস্সেত্ৱা ইদানি এতেসু ৱত্থূসু সুনিহিতস্স তস্স নিধিনো গম্ভীৰে ওদকন্তিকে নিহিতনিধিতো ৱিসেসং দস্সেন্তো আহ –

৮. ‘‘এসো নিধি সুনিহিতো, অজেয্যো অনুগামিকো.

পহায গমনীযেসু, এতং আদায গচ্ছতী’’তি.

তত্থ পুব্বপদেন তং দানাদীহি সুনিহিতনিধিং নিদ্দিসতি ‘‘এসো নিধি সুনিহিতো’’তি. অজেয্যোতি পৰেহি জেত্ৱা গহেতুং ন সক্কা, অচ্চেয্যোতিপি পাঠো, তস্স অচ্চিতব্বো অচ্চনাৰহো হিতসুখত্থিকেন উপচিতব্বোতি অত্থো. এতস্মিঞ্চ পাঠে এসো নিধি অচ্চেয্যোতি সম্বন্ধিত্ৱা পুন ‘‘কস্মা’’তি অনুযোগং দস্সেত্ৱা ‘‘যস্মা সুনিহিতো অনুগামিকো’’তি সম্বন্ধিতব্বং. ইতৰথা হি সুনিহিতস্স অচ্চেয্যত্তং ৱুত্তং ভৱেয্য, ন চ সুনিহিতো অচ্চনীযো. অচ্চিতো এৱ হি সোতি. অনুগচ্ছতীতি অনুগামিকো, পৰলোকং গচ্ছন্তম্পি তত্থ তত্থ ফলদানেন ন ৱিজহতীতি অত্থো.

পহায গমনীযেসু এতং আদায গচ্ছতীতি মৰণকালে পচ্চুপট্ঠিতে সব্বভোগেসু পহায গমনীযেসু এতং নিধিং আদায পৰলোকং গচ্ছতীতি অযং কিৰ এতস্স অত্থো. সো পন ন যুজ্জতি. কস্মা? ভোগানং অগমনীযতো. পহাতব্বা এৱ হি তে তে ভোগা, ন গমনীযা, গমনীযা পন তে তে গতিৱিসেসা. যতো যদি এস অত্থো সিযা, পহায ভোগে গমনীযেসু গতিৱিসেসেসু ইতি ৱদেয্য. তস্মা এৱমেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো – ‘‘নিধি ৱা ঠানা চৱতী’’তি এৱমাদিনা পকাৰেন পহায মচ্চং ভোগেসু গচ্ছন্তেসু এতং আদায গচ্ছতীতি. এসো হি অনুগামিকত্তা তং নপ্পজহতীতি.

তত্থ সিযা ‘‘গমনীযেসূতি এত্থ গন্তব্বেসূতি অত্থো, ন গচ্ছন্তেসূ’’তি. তং ন একংসতো গহেতব্বং. যথা হি ‘‘অৰিযা নিয্যানিকা’’তি (দী. নি. ২.১৪১) এত্থ নিয্যন্তাতি অত্থো, ন নিয্যাতব্বাতি, এৱমিধাপি গচ্ছন্তেসূতি অত্থো, ন গন্তব্বেসূতি.

অথ ৱা যস্মা এস মৰণকালে কস্সচি দাতুকামো ভোগে আমসিতুম্পি ন লভতি, তস্মা তেন তে ভোগা পুব্বং কাযেন পহাতব্বা, পচ্ছা ৱিহতাসেন চেতসা গন্তব্বা, অতিক্কমিতব্বাতি ৱুত্তং হোতি. তস্মা পুব্বং কাযেন পহায পচ্ছা চেতসা গমনীযেসু ভোগেসূতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. পুৰিমস্মিং অত্থে নিদ্ধাৰণে ভুম্মৱচনং, পহায গমনীযেসু ভোগেসু একমেৱেতং পুঞ্ঞনিধিৱিভৱং ততো নীহৰিত্ৱা আদায গচ্ছতীতি. পচ্ছিমে অত্থে ভাৱেনভাৱলক্খণে ভুম্মৱচনং. ভোগানঞ্হি গমনীযভাৱেন এতস্স নিধিস্স আদায গমনীযভাৱো লক্খীযতীতি.

নৱমগাথাৱণ্ণনা

এৱং ভগৱা ইমস্স পুঞ্ঞনিধিনো গম্ভীৰে ওদকন্তিকে নিহিতনিধিতো ৱিসেসং দস্সেত্ৱা পুন অত্তনো ভণ্ডগুণসংৱণ্ণনেন কযজনস্স উস্সাহং জনেন্তো উড়াৰভণ্ডৱাণিজো ৱিয অত্তনা দেসিতপুঞ্ঞনিধিগুণসংৱণ্ণনেন তস্মিং পুঞ্ঞনিধিম্হি দেৱমনুস্সানং উস্সাহং জনেন্তো আহ –

৯. ‘‘অসাধাৰণমঞ্ঞেসং, অচোৰাহৰণো নিধি.

কযিৰাথ ধীৰো পুঞ্ঞানি, যো নিধি অনুগামিকো’’তি.

তত্থ অসাধাৰণমঞ্ঞেসন্তি অসাধাৰণো অঞ্ঞেসং, মকাৰো পদসন্ধিকৰো ‘‘অদুক্খমসুখায ৱেদনায সম্পযুত্তা’’তিআদীসু ৱিয. ন চোৰেহি আহৰণো অচোৰাহৰণো, চোৰেহি আদাতব্বো ন হোতীতি অত্থো. নিধাতব্বোতি নিধি. এৱং দ্ৱীহি পদেহি পুঞ্ঞনিধিগুণং সংৱণ্ণেত্ৱা ততো দ্ৱীহি তত্থ উস্সাহং জনেতি ‘‘কযিৰাথ ধীৰো পুঞ্ঞানি, যো নিধি অনুগামিকো’’তি. তস্সত্থো – যস্মা পুঞ্ঞানি নাম অসাধাৰণো অঞ্ঞেসং, অচোৰাহৰণো চ নিধি হোতি. ন কেৱলঞ্চ অসাধাৰণো অচোৰাহৰণো চ নিধি, অথ খো পন ‘‘এসো নিধি সুনিহিতো, অজেয্যো অনুগামিকো’’তি এত্থ ৱুত্তো যো নিধি অনুগামিকো. সো চ যস্মা পুঞ্ঞানিযেৱ, তস্মা কযিৰাথ কৰেয্য ধীৰো বুদ্ধিসম্পন্নো ধিতিসম্পন্নো চ পুগ্গলো পুঞ্ঞানীতি.

দসমগাথাৱণ্ণনা

এৱং ভগৱা গুণসংৱণ্ণনেন পুঞ্ঞনিধিম্হি দেৱমনুস্সানং উস্সাহং জনেত্ৱা ইদানি যে উস্সহিত্ৱা পুঞ্ঞনিধিকিৰিযায সম্পাদেন্তি, তেসং সো যং ফলং দেতি, তং সঙ্খেপতো দস্সেন্তো আহ –

১০. ‘‘এস দেৱমনুস্সানং, সব্বকামদদো নিধী’’তি.

ইদানি যস্মা পত্থনায পটিবন্ধিতস্স সব্বকামদদত্তং, ন ৱিনা পত্থনং হোতি. যথাহ –

‘‘আকঙ্খেয্য চে গহপতযো ধম্মচাৰী সমচাৰী ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি, ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি যং সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী’’ (ম. নি. ১.৪৪২).

এৱং ‘‘অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য. তং কিস্স হেতু? তথা হি সো ধম্মচাৰী সমচাৰী’’তি (ম. নি. ১.৪৪২).

তথা চাহ –

‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সদ্ধায সমন্নাগতো হোতি, সীলেন, সুতেন, চাগেন, পঞ্ঞায সমন্নাগতো হোতি, তস্স এৱং হোতি ‘অহো ৱতাহং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জেয্য’ন্তি. সো তং চিত্তং পদহতি, তং চিত্তং অধিট্ঠাতি, তং চিত্তং ভাৱেতি. তস্স তে সঙ্খাৰা চ ৱিহাৰা চ এৱং ভাৱিতা এৱং বহুলীকতা তত্ৰূপপত্তিযা সংৱত্তন্তী’’তি (ম. নি. ৩.১৬১) এৱমাদি.

তস্মা তং তথা তথা আকঙ্খপৰিযাযং চিত্তপদহনাধিট্ঠানভাৱনাপৰিক্খাৰং পত্থনং তস্স সব্বকামদদত্তে হেতুং দস্সেন্তো আহ –

‘‘যং যদেৱাভিপত্থেন্তি, সব্বমেতেন লব্ভতী’’তি.

একাদসমগাথাৱণ্ণনা

১১. ইদানি যং তং সব্বং এতেন লব্ভতি, তং ওধিসো ওধিসো দস্সেন্তো ‘‘সুৱণ্ণতা সুসৰতা’’তি এৱমাদিগাথাযো আহ.

তত্থ পঠমগাথায তাৱ সুৱণ্ণতা নাম সুন্দৰচ্ছৱিৱণ্ণতা কঞ্চনসন্নিভত্তচতা, সাপি এতেন পুঞ্ঞনিধিনা লব্ভতি. যথাহ –

‘‘যম্পি, ভিক্খৱে, তথাগতো পুৰিমং জাতিং…পে… পুব্বে মনুস্সভূতো সমানো অক্কোধনো অহোসি অনুপাযাসবহুলো, বহুম্পি ৱুত্তো সমানো নাভিসজ্জি ন কুপ্পি ন ব্যাপজ্জি ন পতিত্থীযি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৱাকাসি, দাতা চ অহোসি সুখুমানং মুদুকানং অত্থৰণানং পাৱুৰণানং খোমসুখুমানং কপ্পাসিক…পে… কোসেয্য…পে… কম্বলসুখুমানং. সো তস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা…পে… ইত্থত্তং আগতো সমানো ইমং মহাপুৰিসলক্খণং পটিলভতি. সুৱণ্ণৱণ্ণো হোতি কঞ্চনসন্নিভত্তচো’’তি (দী. নি. ৩.২১৮).

সুসৰতা নাম ব্ৰহ্মস্সৰতা কৰৱীকভাণিতা, সাপি এতেন লব্ভতি. যথাহ –

‘‘যম্পি, ভিক্খৱে, তথাগতো পুৰিমং জাতিং…পে… ফৰুসং ৱাচং পহায ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো অহোসি, যা সা ৱাচা নেলা কণ্ণসুখা…পে… তথাৰূপিং ৱাচং ভাসিতা অহোসি. সো তস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা…পে… ইত্থত্তং আগতো সমানো ইমানি দ্ৱে মহাপুৰিসলক্খণানি পটিলভতি. পহুতজিৱ্হো চ হোতি ব্ৰহ্মস্সৰো চ কৰৱীকভাণী’’তি (দী. নি. ৩.২৩৬).

সুসণ্ঠানাতি সুট্ঠু সণ্ঠানতা, সমচিতৱট্টিতযুত্তট্ঠানেসু অঙ্গপচ্চঙ্গানং সমচিতৱট্টিতভাৱেন সন্নিৱেসোতি ৱুত্তং হোতি. সাপি এতেন লব্ভতি. যথাহ –

‘‘যম্পি, ভিক্খৱে, তথাগতো পুৰিমং জাতিং…পে… পুব্বে মনুস্সভূতো সমানো বহুজনস্স অত্থকামো অহোসি হিতকামো ফাসুকামো যোগক্খেমকামো ‘কিন্তি মে সদ্ধায ৱড্ঢেয্যুং, সীলেন সুতেন চাগেন পঞ্ঞায ধনধঞ্ঞেন খেত্তৱত্থুনা দ্ৱিপদচতুপ্পদেহি পুত্তদাৰেহি দাসকম্মকৰপোৰিসেহি ঞাতীহি মিত্তেহি বন্ধৱেহি ৱড্ঢেয্যু’ন্তি, সো তস্স কম্মস্স…পে… সমানো ইমানি তীণি মহাপুৰিসলক্খণানি পটিলভতি, সীহপুব্বড্ঢকাযো চ হোতি চিতন্তৰংসো চ সমৱট্টক্খন্ধো চা’’তি (দী. নি. ৩.২২৪) এৱমাদি.

ইমিনা নযেন ইতো পৰেসম্পি ইমিনা পুঞ্ঞনিধিনা পটিলাভসাধকানি সুত্তপদানি ততো ততো আনেত্ৱা ৱত্তব্বানি. অতিৱিত্থাৰভযেন তু সংখিত্তং, ইদানি অৱসেসপদানং ৱণ্ণনং কৰিস্সামি.

সুৰূপতাতি এত্থ সকলসৰীৰং ৰূপন্তি ৱেদিতব্বং ‘‘আকাসো পৰিৱাৰিতো ৰূপংত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩০৬) ৱিয, তস্স ৰূপস্স সুন্দৰতা সুৰূপতা নাতিদীঘতা নাতিৰস্সতা নাতিকিসতা নাতিথূলতা নাতিকাড়তা নচ্চোদাততাতি ৱুত্তং হোতি. আধিপচ্চন্তি অধিপতিভাৱো, খত্তিযমহাসালাদিভাৱেন সামিকভাৱোতি অত্থো. পৰিৱাৰোতি অগাৰিকানং সজনপৰিজনসম্পত্তি, অনগাৰিকানং পৰিসসম্পত্তি, আধিপচ্চঞ্চ পৰিৱাৰো চ আধিপচ্চপৰিৱাৰো. এত্থ চ সুৱণ্ণতাদীহি সৰীৰসম্পত্তি, আধিপচ্চেন ভোগসম্পত্তি, পৰিৱাৰেন সজনপৰিজনসম্পত্তি ৱুত্তাতি ৱেদিতব্বা. সব্বমেতেন লব্ভতীতি যং তং ‘‘যং যদেৱাভিপত্থেন্তি, সব্বমেতেন লব্ভতী’’তি ৱুত্তং, তত্থ ইদম্পি তাৱ পঠমং ওধিসো ৱুত্তসুৱণ্ণতাদি সব্বমেতেন লব্ভতীতি ৱেদিতব্বন্তি দস্সেতি.

দ্ৱাদসমগাথাৱণ্ণনা

১২. এৱমিমায গাথায পুঞ্ঞানুভাৱেন লভিতব্বং ৰজ্জসম্পত্তিতো ওৰং দেৱমনুস্সসম্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি তদুভযৰজ্জসম্পত্তিং দস্সেন্তো ‘‘পদেসৰজ্জ’’ন্তি ইমং গাথমাহ.

তত্থ পদেসৰজ্জন্তি একদীপম্পি সকলং অপাপুণিত্ৱা পথৱিযা একমেকস্মিং পদেসে ৰজ্জং. ইস্সৰভাৱো ইস্সৰিযং, ইমিনা দীপচক্কৱত্তিৰজ্জং দস্সেতি. চক্কৱত্তিসুখং পিযন্তি ইট্ঠং কন্তং মনাপং চক্কৱত্তিসুখং. ইমিনা চাতুৰন্তচক্কৱত্তিৰজ্জং দস্সেতি. দেৱেসু ৰজ্জং দেৱৰজ্জং, এতেন মন্ধাতাদীনম্পি মনুস্সানং দেৱৰজ্জং দস্সিতং হোতি. অপি দিব্বেসূতি ইমিনা যে তে দিৱি ভৱত্তা ‘‘দিব্বা’’তি ৱুচ্চন্তি, তেসু দিব্বেসু কাযেসু উপ্পন্নানম্পি দেৱৰজ্জং দস্সেতি. সব্বমেতেন লব্ভতীতি যং তং ‘‘যং যদেৱাভিপত্থেন্তি, সব্বমেতেন লব্ভতী’’তি ৱুত্তং, তত্থ ইদম্পি দুতিযং ওধিসো পদেসৰজ্জাদি সব্বমেতেন লব্ভতীতি ৱেদিতব্বন্তি দস্সেতি.

তেৰসমগাথাৱণ্ণনা

১৩. এৱমিমায গাথায পুঞ্ঞানুভাৱেন লভিতব্বং দেৱমনুস্সৰজ্জসম্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি দ্ৱীহি গাথাহি ৱুত্তং সম্পত্তিং সমাসতো পুৰক্খত্ৱা নিব্বানসম্পত্তিং দস্সেন্তো ‘‘মানুস্সিকা চ সম্পত্তী’’তি ইমং গাথমাহ.

তস্সাযং পদৱণ্ণনা – মনুস্সানং অযন্তি মানুস্সী, মানুস্সী এৱ মানুস্সিকা. সম্পজ্জনং সম্পত্তি. দেৱানং লোকো দেৱলোকো. তস্মিং দেৱলোকে. যাতি অনৱসেসপৰিযাদানং, ৰমন্তি এতায অজ্ঝত্তং উপ্পন্নায বহিদ্ধা ৱা উপকৰণভূতাযাতি ৰতি, সুখস্স সুখৱত্থুনো চেতং অধিৱচনং. যাতি অনিযতৱচনং চসদ্দো পুব্বসম্পত্তিযা সহ সম্পিণ্ডনত্থো. নিব্বানংযেৱ নিব্বানসম্পত্তি.

অযং পন অত্থৱণ্ণনা – যা এসা ‘‘সুৱণ্ণতা’’তিআদীহি পদেহি মানুস্সিকা চ সম্পত্তি দেৱলোকে চ যা ৰতি ৱুত্তা, সা চ সব্বা, যা চাযমপৰা সদ্ধানুসাৰিভাৱাদিৱসেন পত্তব্বা নিব্বানসম্পত্তি, সা চাতি ইদং ততিযম্পি ওধিসো সব্বমেতেন লব্ভতীতি.

অথ ৱা যা পুব্বে সুৱণ্ণতাদীহি অৱুত্তা ‘‘সূৰা সতিমন্তো ইধ ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো’’তি এৱমাদিনা (অ. নি. ৯.২১) নযেন নিদ্দিট্ঠা পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযাদিভেদা চ মানুস্সিকা সম্পত্তি, অপৰা দেৱলোকে চ যা ঝানাদিৰতি, যা চ যথাৱুত্তপ্পকাৰা নিব্বানসম্পত্তি চাতি ইদম্পি ততিযং ওধিসো সব্বমেতেন লব্ভতীতি. এৱম্পেত্থ অত্থৱণ্ণনা ৱেদিতব্বা.

চুদ্দসমগাথাৱণ্ণনা

১৪. এৱমিমায গাথায পুঞ্ঞানুভাৱেন লভিতব্বং সদ্ধানুসাৰীভাৱাদিৱসেন পত্তব্বং নিব্বানসম্পত্তিম্পি দস্সেত্ৱা ইদানি তেৱিজ্জউভতোভাগৱিমুত্তভাৱৱসেনপি পত্তব্বং তমেৱ তস্স উপাযঞ্চ দস্সেন্তো ‘‘মিত্তসম্পদমাগম্মা’’তি ইমং গাথমাহ.

তস্সাযং পদৱণ্ণনা – সম্পজ্জতি এতায গুণৱিভূতিং পাপুণাতীতি সম্পদা, মিত্তো এৱ সম্পদা মিত্তসম্পদা, তং মিত্তসম্পদং. আগম্মাতি নিস্সায. যোনিসোতি উপাযেন. পযুঞ্জতোতি যোগানুট্ঠানং কৰোতো. ৱিজানাতি এতাযাতি ৱিজ্জা, ৱিমুচ্চতি এতায, সযং ৱা ৱিমুচ্চতীতি ৱিমুত্তি, ৱিজ্জা চ ৱিমুত্তি চ ৱিজ্জাৱিমুত্তিযো, ৱিজ্জাৱিমুত্তীসু ৱসীভাৱো ৱিজ্জাৱিমুত্তিৱসীভাৱো.

অযং পন অত্থৱণ্ণনা – য্ৱাযং মিত্তসম্পদমাগম্ম সত্থাৰং ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা গৰুট্ঠানিযং সব্ৰহ্মচাৰিং নিস্সায ততো ওৱাদঞ্চ অনুসাসনিঞ্চ গহেত্ৱা যথানুসিট্ঠং পটিপত্তিযা যোনিসো পযুঞ্জতো পুব্বেনিৱাসাদীসু তীসু ৱিজ্জাসু ‘‘তত্থ কতমা ৱিমুত্তি? চিত্তস্স চ অধিমুত্তি নিব্বানঞ্চা’’তি (ধ. স. ১৩৮১) এৱং আগতায অট্ঠসমাপত্তিনিব্বানভেদায ৱিমুত্তিযা চ তথা তথা অদন্ধাযিতত্তেন ৱসীভাৱো, ইদম্পি চতুত্থং ওধিসো সব্বমেতেন লব্ভতীতি.

পন্নৰসমগাথাৱণ্ণনা

১৫. এৱমিমায গাথায পুব্বে কথিতৱিজ্জাৱিমুত্তিৱসীভাৱভাগিযপুঞ্ঞানুভাৱেন লভিতব্বং তেৱিজ্জউভতোভাগৱিমুত্তভাৱৱসেনপি পত্তব্বং নিব্বানসম্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি যস্মা ৱিজ্জাৱিমুত্তিৱসীভাৱপ্পত্তা তেৱিজ্জা উভতোভাগৱিমুত্তাপি সব্বে পটিসম্ভিদাদিগুণৱিভূতিং লভন্তি, ইমায পুঞ্ঞসম্পদায চ তস্সা গুণৱিভূতিযা পদট্ঠানৱসেন তথা তথা সাপি লব্ভতি, তস্মা তম্পি দস্সেন্তো ‘‘পটিসম্ভিদা ৱিমোক্খা চা’’তি ইমং গাথমাহ.

‘‘যতো সম্মা কতেন যা চাযং ধম্মত্থনিৰুত্তিপটিভানেসু পভেদগতা পঞ্ঞা পটিসম্ভিদা’’তি ৱুচ্চতি, যে চিমে ‘‘ৰূপী ৰূপানি পস্সতী’’তিআদিনা (দী. নি. ২.১২৯; ৩.৩৩৯) নযেন অট্ঠ ৱিমোক্খা, যা চাযং ভগৱতো সাৱকেহি পত্তব্বা সাৱকসম্পত্তিসাধিকা সাৱকপাৰমী, যা চ সযম্ভুভাৱসাধিকা পচ্চেকবোধি, যা চ সব্বসত্তুত্তমভাৱসাধিকা বুদ্ধভূমি, ইদম্পি পঞ্চমং ওধিসো সব্বমেতেন লব্ভতীতি ৱেদিতব্বং.

সোড়সমগাথাৱণ্ণনা

১৬. এৱং ভগৱা যং তং ‘‘যং যদেৱাভিপত্থেন্তি, সব্বমেতেন লব্ভতী’’তি ৱুত্তং, তং ইমাহি পঞ্চহি গাথাহি ওধিসো ওধিসো দস্সেত্ৱা ইদানি সব্বমেৱিদং সব্বকামদদনিধিসঞ্ঞিতং পুঞ্ঞসম্পদং পসংসন্তো ‘‘এৱং মহত্থিকা এসা’’তি ইমায গাথায দেসনং নিট্ঠপেসি.

তস্সাযং পদৱণ্ণনা – এৱন্তি অতীতত্থনিদস্সনং. মহন্তো অত্থো অস্সাতি মহত্থিকা, মহতো অত্থায সংৱত্ততীতি ৱুত্তং হোতি, মহিদ্ধিকাতিপি পাঠো. এসাতি উদ্দেসৱচনং, তেন ‘‘যস্স দানেন সীলেনা’’তি ইতো পভুতি যাৱ ‘‘কযিৰাথ ধীৰো পুঞ্ঞানী’’তি ৱুত্তং পুঞ্ঞসম্পদং উদ্দিসতি. যদিদন্তি অভিমুখকৰণত্থে নিপাতো, তেন এসাতি উদ্দিট্ঠং নিদ্দিসিতুং যা এসাতি অভিমুখং কৰোতি. পুঞ্ঞানং সম্পদা পুঞ্ঞসম্পদা. তস্মাতি কাৰণৱচনং. ধীৰাতি ধিতিমন্তো. পসংসন্তীতি ৱণ্ণযন্তি. পণ্ডিতাতি পঞ্ঞাসম্পন্না. কতপুঞ্ঞতন্তি কতপুঞ্ঞভাৱং.

অযং পন অত্থৱণ্ণনা – ইতি ভগৱা সুৱণ্ণতাদিং বুদ্ধভূমিপৰিযোসানং পুঞ্ঞসম্পদানুভাৱেন অধিগন্তব্বমত্থং ৱণ্ণযিত্ৱা ইদানি তমেৱত্থং সম্পিণ্ডেত্ৱা দস্সেন্তো তেনেৱত্থেন যথাৱুত্তপ্পকাৰায পুঞ্ঞসম্পদায মহত্থিকত্তং থুনন্তো আহ – এৱং মহতো অত্থস্স আৱহনেন মহত্থিকা এসা, যদিদং মযা ‘‘যস্স দানেন সীলেনা’’তিআদিনা নযেন দেসিতা পুঞ্ঞসম্পদা, তস্মা মাদিসা সত্তানং হিতসুখাৱহায ধম্মদেসনায অকিলাসুতায যথাভূতগুণেন চ ধীৰা পণ্ডিতা ‘‘অসাধাৰণমঞ্ঞেসং, অচোৰাহৰণো নিধী’’তিআদীহি ইধ ৱুত্তেহি চ, অৱুত্তেহি চ ‘‘মা, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞানং ভাযিত্থ, সুখস্সেতং, ভিক্খৱে, অধিৱচনং, যদিদং পুঞ্ঞানী’’তিআদীহি (অ. নি. ৭.৬২; ইতিৱু. ২২; নেত্তি. ১২১) ৱচনেহি অনেকাকাৰৱোকাৰং কতপুঞ্ঞতং পসংসন্তি, ন পক্খপাতেনাতি.

দেসনাপৰিযোসানে সো উপাসকো বহুজনেন সদ্ধিং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি, ৰঞ্ঞো চ পসেনদিকোসলস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা এতমত্থং আৰোচেসি, ৰাজা অতিৱিয তুট্ঠো হুত্ৱা ‘‘সাধু, গহপতি, সাধু খো ত্ৱং, গহপতি, মাদিসেহিপি অনাহৰণীযং নিধিং নিধেসী’’তি সংৰাধেত্ৱা মহতিং পূজমকাসীতি.

পৰমত্থজোতিকায খুদ্দকপাঠ-অট্ঠকথায

নিধিকণ্ডসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.