২. পদুমৱগ্গো

[২৬১] ১. পদুমজাতকৱণ্ণনা

যথা কেসা চ মস্সূ চাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো আনন্দবোধিম্হি মালাপূজকাৰকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু কালিঙ্গবোধিজাতকে আৱিভৱিস্সতি. সো পন আনন্দত্থেৰেন ৰোপিতত্তা ‘‘আনন্দবোধী’’তি জাতো. থেৰেন হি জেতৱনদ্ৱাৰকোট্ঠকে বোধিস্স ৰোপিতভাৱো সকলজম্বুদীপে পত্থৰি. অথেকচ্চে জনপদৱাসিনো ভিক্খূ ‘‘আনন্দবোধিম্হি মালাপূজং কৰিস্সামা’’তি জেতৱনং আগন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা পুনদিৱসে সাৱত্থিং পৱিসিত্ৱা উপ্পলৱীথিং গন্ত্ৱা মালং অলভিত্ৱা আগন্ত্ৱা আনন্দত্থেৰস্স আৰোচেসুং – ‘‘আৱুসো, মযং ‘বোধিম্হি মালাপূজং কৰিস্সামা’তি উপ্পলৱীথিং গন্ত্ৱা একমালম্পি ন লভিম্হা’’তি. থেৰো ‘‘অহং ৱো, আৱুসো, আহৰিস্সামী’’তি উপ্পলৱীথিং গন্ত্ৱা বহূ নীলুপ্পলকলাপে উক্খিপাপেত্ৱা আগম্ম তেসং দাপেসি, তে তানি গহেত্ৱা বোধিস্স পূজং কৰিংসু. তং পৱত্তিং সুত্ৱা ধম্মসভাযং ভিক্খূ থেৰস্স গুণকথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৱুসো, জানপদা ভিক্খূ অপ্পপুঞ্ঞা উপ্পলৱীথিং গন্ত্ৱা মালং ন লভিংসু, থেৰো পন গন্ত্ৱাৱ আহৰাপেসী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ ৱত্তুছেকা কথাকুসলা মালং লভন্তি, পুব্বেপি লভিংসুযেৱা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সেট্ঠিপুত্তো অহোসি. অন্তোনগৰে চ একস্মিং সৰে পদুমানি পুপ্ফন্তি. একো ছিন্ননাসো পুৰিসো তং সৰং ৰক্খতি. অথেকদিৱসং বাৰাণসিযং উস্সৱে ঘুট্ঠে মালং পিড়ন্ধিত্ৱা উস্সৱং কীড়িতুকামা তযো সেট্ঠিপুত্তা ‘‘নাসচ্ছিন্নস্স অভূতেন ৱণ্ণং ৱত্ৱা মালং যাচিস্সামা’’তি তস্স পদুমানি ভঞ্জনকালে সৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু.

তেসু একো তং আমন্তেত্ৱা পঠমং গাথমাহ –

৩১. ‘‘যথা কেসা চ মস্সূ চ, ছিন্নং ছিন্নং ৱিৰূহতি;

এৱং ৰুহতু তে নাসা, পদুমং দেহি যাচিতো’’তি.

সো তস্স কুজ্ঝিত্ৱা পদুমং ন অদাসি.

অথস্স দুতিযো দুতিযং গাথমাহ –

৩২. ‘‘যথা সাৰদিকং বীজং, খেত্তে ৱুত্তং ৱিৰূহতি;

এৱং ৰুহতু তে নাসা, পদুমং দেহি যাচিতো’’তি.

তত্থ সাৰদিকন্তি সৰদসমযে গহেত্ৱা নিক্খিত্তং সাৰসম্পন্নং বীজং. সো তস্সপি কুজ্ঝিত্ৱা পদুমং ন অদাসি.

অথস্স ততিযো ততিযং গাথমাহ –

৩৩. ‘‘উভোপি পলপন্তেতে, অপি পদ্মানি দস্সতি;

ৱজ্জুং ৱা তে ন ৱা ৱজ্জুং, নত্থি নাসায ৰূহনা;

দেহি সম্ম পদুমানি, অহং যাচামি যাচিতো’’তি.

তত্থ উভোপি পলপন্তেতেতি এতে দ্ৱেপি মুসা ৱদন্তি. অপি পদ্মানীতি ‘‘অপি নাম নো পদুমানি দস্সতী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱং ৱদন্তি. ৱজ্জুং ৱা তে ন ৱা ৱজ্জুন্তি ‘‘তৱ নাসা ৰুহতূ’’তি এৱং ৱদেয্যুং ৱা ন ৱা ৱদেয্যুং, এতেসং ৱচনং অপ্পমাণং, সব্বত্থাপি নত্থি নাসায ৰুহনা, অহং পন তে নাসং পটিচ্চ ন কিঞ্চি ৱদামি, কেৱলং যাচামি, তস্স মে দেহি, সম্ম, পদুমানি যাচিতোতি.

তং সুত্ৱা পদুমসৰগোপকো ‘‘ইমেহি দ্ৱীহি মুসাৱাদো কথিতো, তুম্হেহি সভাৱো কথিতো, তুম্হাকং অনুচ্ছৱিকানি পদুমানী’’তি মহন্তং পদুমকলাপং আদায তস্স দত্ৱা অত্তনো পদুমসৰমেৱ গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পদুমলাভী সেট্ঠিপুত্তো অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

পদুমজাতকৱণ্ণনা পঠমা.

[২৬২] ২. মুদুপাণিজাতকৱণ্ণনা

পাণি চে মুদুকো চস্সাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. তঞ্হি সত্থা ধম্মসভং আনীতং ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খু, ইত্থিযো নামেতা কিলেসৱসেন গমনতো অৰক্খিযা, পোৰাণকপণ্ডিতাপি অত্তনো ধীতৰং ৰক্খিতুং নাসক্খিংসু, পিতৰা হত্থে গহেত্ৱা ঠিতাৱ পিতৰং অজানাপেত্ৱা কিলেসৱসেন পুৰিসেন সদ্ধিং পলাযী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো তস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৱা পিতু অচ্চযেন ৰজ্জে পতিট্ঠায ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেসি. সো ধীতৰঞ্চ ভাগিনেয্যঞ্চ দ্ৱেপি অন্তোনিৱেসনে পোসেন্তো একদিৱসং অমচ্চেহি সদ্ধিং নিসিন্নো ‘‘মমচ্চযেন ময্হং ভাগিনেয্যো ৰাজা ভৱিস্সতি, ধীতাপি মে তস্স অগ্গমহেসী ভৱিস্সতী’’তি ৱত্ৱা অপৰভাগে ভাগিনেয্যস্স ৱযপ্পত্তকালে পুন অমচ্চেহি সদ্ধিং নিসিন্নো ‘‘ময্হং ভাগিনেয্যস্স অঞ্ঞস্স ৰঞ্ঞো ধীতৰং আনেস্সাম, ময্হং ধীতৰম্পি অঞ্ঞস্মিং ৰাজকুলে দস্সাম, এৱং নো ঞাতকা বহুতৰা ভৱিস্সন্তী’’তি আহ. অমচ্চা সম্পটিচ্ছিংসু.

অথ ৰাজা ভাগিনেয্যস্স বহিগেহং দাপেসি, অন্তো পৱেসনং নিৱাৰেসি. তে পন অঞ্ঞমঞ্ঞং পটিবদ্ধচিত্তা অহেসুং. কুমাৰো ‘‘কেন নু খো উপাযেন ৰাজধীতৰং বহি নীহৰাপেয্য’’ন্তি চিন্তেন্তো ‘‘অত্থি উপাযো’’তি ধাতিযা লঞ্জং দত্ৱা ‘‘কিং, অয্যপুত্ত, কিচ্চ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘অম্ম, কথং নু খো ৰাজধীতৰং বহি কাতুং ওকাসং লভেয্যামা’’তি আহ. ‘‘ৰাজধীতায সদ্ধিং কথেত্ৱা জানিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, অম্মা’’তি. সা গন্ত্ৱা ‘‘এহি, অম্ম, সীসে তে ঊকা গণ্হিস্সামী’’তি তং নীচপীঠকে নিসীদাপেত্ৱা সযং উচ্চে নিসীদিত্ৱা তস্সা সীসং অত্তনো ঊৰূসু ঠপেত্ৱা ঊকা গণ্হযমানা ৰাজধীতায সীসং নখেহি ৱিজ্ঝি. ৰাজধীতা ‘‘নাযং অত্তনো নখেহি ৱিজ্ঝতি, পিতুচ্ছাপুত্তস্স মে কুমাৰস্স নখেহি ৱিজ্ঝতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘অম্ম, ত্ৱং কুমাৰস্স সন্তিকং অগমাসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, অম্মা’’তি. ‘‘কিং তেন সাসনং কথিত’’ন্তি? ‘‘তৱ বহিকৰণূপাযং পুচ্ছতি, অম্মা’’তি. ৰাজধীতা ‘‘পণ্ডিতো হোন্তো জানিস্সতী’’তি পঠমং গাথং বন্ধিত্ৱা ‘‘অম্ম, ইমং উগ্গহেত্ৱা কুমাৰস্স কথেহী’’তি আহ.

৩৪. ‘‘পাণি চে মুদুকো চস্স, নাগো চস্স সুকাৰিতো;

অন্ধকাৰো চ ৱস্সেয্য, অথ নূন তদা সিযা’’তি.

সা তং উগ্গণ্হিত্ৱা কুমাৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘অম্ম, ৰাজধীতা কিমাহা’’তি ৱুত্তে ‘‘অয্যপুত্ত, অঞ্ঞং কিঞ্চি অৱত্ৱা ইমং গাথং পহিণী’’তি তং গাথং উদাহাসি. কুমাৰো চ তস্সত্থং ঞত্ৱা ‘‘গচ্ছ, অম্মা’’তি তং উয্যোজেসি.

গাথাযত্থো – সচে তে একিস্সা চূড়ুপট্ঠাকায মম হত্থো ৱিয হত্থো মুদু অস্স, যদি চ তে আনেঞ্জকাৰণং সুকাৰিতো একো হত্থী অস্স, যদি চ তং দিৱসং চতুৰঙ্গসমন্নাগতো অতিৱিয বহলো অন্ধকাৰো অস্স, দেৱো চ ৱস্সেয্য. অথ নূন তদা সিযাতি তাদিসে কালে ইমে চত্তাৰো পচ্চযে আগম্ম একংসেন তে মনোৰথস্স মত্থকগমনং সিযাতি.

কুমাৰো এতমত্থং তথতো ঞত্ৱা একং অভিৰূপং মুদুহত্থং চূড়ুপট্ঠাকং সজ্জং কত্ৱা মঙ্গলহত্থিগোপকস্স লঞ্জং দত্ৱা হত্থিং আনেঞ্জকাৰণং কাৰেত্ৱা কালং আগমেন্তো অচ্ছি.

অথেকস্মিং কাড়পক্খুপোসথদিৱসে মজ্ঝিমযামসমনন্তৰে ঘনকাড়মেঘো ৱস্সি. সো ‘‘অযং দানি ৰাজধীতায ৱুত্তদিৱসো’’তি ৱাৰণং অভিৰুহিত্ৱা মুদুহত্থকং চূড়ুপট্ঠাকং হত্থিপিট্ঠে নিসীদাপেত্ৱা গন্ত্ৱা ৰাজনিৱেসনস্স আকাসঙ্গণাভিমুখে ঠানে হত্থিং মহাভিত্তিযং অল্লীযাপেত্ৱা ৱাতপানসমীপে তেমেন্তো অট্ঠাসি. ৰাজাপি ধীতৰং ৰক্খন্তো অঞ্ঞত্থ সযিতুং ন দেতি, অত্তনো সন্তিকে চূড়সযনে সযাপেতি. সাপি ‘‘অজ্জ কুমাৰো আগমিস্সতী’’তি ঞত্ৱা নিদ্দং অনোক্কমিত্ৱাৱ নিপন্না ‘‘তাত ন্হাযিতুকামাম্হী’’তি আহ. ৰাজা ‘‘এহি, অম্মা’’তি তং হত্থে গহেত্ৱা ৱাতপানসমীপং নেত্ৱা ‘‘ন্হাযাহি, অম্মা’’তি উক্খিপিত্ৱা ৱাতপানস্স বহিপস্সে পমুখে ঠপেত্ৱা একস্মিং হত্থে গহেত্ৱা অট্ঠাসি. সা ন্হাযমানাৱ কুমাৰস্স হত্থং পসাৰেসি, সো তস্সা হত্থতো আভৰণানি ওমুঞ্চিত্ৱা উপট্ঠাকায হত্থে পিড়ন্ধিত্ৱা তং উক্খিপিত্ৱা ৰাজধীতৰং নিস্সায পমুখে ঠপেসি. সা তস্সা হত্থং গহেত্ৱা পিতু হত্থে ঠপেসি, সো তস্সা হত্থং গহেত্ৱা ধীতু হত্থং মুঞ্চি, সা ইতৰস্মাপি হত্থা আভৰণানি ওমুঞ্চিত্ৱা তস্সা দুতিযহত্থে পিড়ন্ধিত্ৱা পিতু হত্থে ঠপেত্ৱা কুমাৰেন সদ্ধিং অগমাসি. ৰাজা ‘‘ধীতাযেৱ মে’’তি সঞ্ঞায তং দাৰিকং ন্হানপৰিযোসানে সিৰিগব্ভে সযাপেত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায লঞ্ছেত্ৱা আৰক্খং দত্ৱা অত্তনো সযনং গন্ত্ৱা নিপজ্জি.

সো পভাতায ৰত্তিযা দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা তং দাৰিকং দিস্ৱা ‘‘কিমেত’’ন্তি পুচ্ছি. সা তস্সা কুমাৰেন সদ্ধিং গতভাৱং কথেসি. ৰাজা ৱিপ্পটিসাৰী হুত্ৱা ‘‘হত্থে গহেত্ৱা চৰন্তেনপি মাতুগামং ৰক্খিতুং ন সক্কা, এৱং অৰক্খিযা নামিত্থিযো’’তি চিন্তেত্ৱা ইতৰা দ্ৱে গাথা অৱোচ –

৩৫. ‘‘অনলা মুদুসম্ভাসা, দুপ্পূৰা তা নদীসমা;

সীদন্তি নং ৱিদিত্ৱান, আৰকা পৰিৱজ্জযে.

৩৬. ‘‘যং এতা উপসেৱন্তি, ছন্দসা ৱা ধনেন ৱা;

জাতৱেদোৱ সং ঠানং, খিপ্পং অনুদহন্তি ন’’ন্তি.

তত্থ অনলা মুদুসম্ভাসাতি মুদুৱচনেনপি অসক্কুণেয্যা, নেৱ সক্কা সণ্হৱাচায সঙ্গণ্হিতুন্তি অত্থো. পুৰিসেহি ৱা এতাসং ন অলন্তি অনলা. মুদুসম্ভাসাতি হদযে থদ্ধেপি সম্ভাসাৱ মুদু এতাসন্তি মুদুসম্ভাসা. দুপ্পূৰা তা নদীসমাতি যথা নদী আগতাগতস্স উদকস্স সন্দনতো উদকেন দুপ্পূৰা, এৱং অনুভূতানুভূতেহি মেথুনাদীহি অপৰিতুস্সনতো দুপ্পূৰা. তেন ৱুত্তং –

‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৱে, ধম্মানং অতিত্তো অপ্পটিৱানো মাতুগামো কালং কৰোতি. কতমেসং তিণ্ণং? মেথুনসমাপত্তিযা চ ৱিজাযনস্স চ অলঙ্কাৰস্স চ. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণং ধম্মানং অতিত্তো অপ্পটিৱানো মাতুগামো কালং কৰোতী’’তি.

সীদন্তীতি অট্ঠসু মহানিৰযেসু সোড়সসু উস্সদনিৰযেসু নিমুজ্জন্তি. নন্তি নিপাতমত্তং. ৱিদিত্ৱানাতি এৱং জানিত্ৱা. আৰকা পৰিৱজ্জযেতি ‘‘এতা ইত্থিযো নাম মেথুনধম্মাদীহি অতিত্তা কালং কত্ৱা এতেসু নিৰযেসু সীদন্তি, এতা এৱং অত্তনা সীদমানা কস্সঞ্ঞস্স সুখায ভৱিস্সন্তী’’তি এৱং ঞত্ৱা পণ্ডিতো পুৰিসো দূৰতোৱ তা পৰিৱজ্জযেতি দীপেতি. ছন্দসা ৱা ধনেন ৱাতি অত্তনো ৱা ছন্দেন ৰুচিযা পেমেন, ভতিৱসেন লদ্ধধনেন ৱা যং পুৰিসং এতা ইত্থিযো উপসেৱন্তি ভজন্তি. জাতৱেদোতি অগ্গি. সো হি জাতমত্তোৱ ৱেদিযতি, ৱিদিতো পাকটো হোতীতি জাতৱেদো. সো যথা অত্তনো ঠানং কাৰণং ওকাসং অনুদহতি, এৱমেতাপি যং উপসেৱন্তি, তং পুৰিসং ধনযসসীলপঞ্ঞাসমন্নাগতম্পি তেসং সব্বেসং ধনাদীনং ৱিনাসনতো পুন তায সম্পত্তিযা অভব্বুপ্পত্তিকং কুৰুমানা খিপ্পং অনুদহন্তি ঝাপেন্তি. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘বলৱন্তো দুব্বলা হোন্তি, থামৱন্তোপি হাযৰে;

চক্খুমা অন্ধকা হোন্তি, মাতুগামৱসং গতা.

‘‘গুণৱন্তো নিগ্গুণা হোন্তি, পঞ্ঞৱন্তোপি হাযৰে;

পমত্তা বন্ধনে সেন্তি, মাতুগামৱসং গতা.

‘‘অজ্ঝেনঞ্চ তপং সীলং, সচ্চং চাগং সতিং মতিং;

অচ্ছিন্দন্তি পমত্তস্স, পন্থদূভীৱ তক্কৰা.

‘‘যসং কিত্তিং ধিতিং সূৰং, বাহুসচ্চং পজাননং;

খেপযন্তি পমত্তস্স, কট্ঠপুঞ্জংৱ পাৱকো’’তি.

এৱং ৱত্ৱা মহাসত্তো ‘‘ভাগিনেয্যোপি মযাৱ পোসেতব্বো’’তি মহন্তেন সক্কাৰেন ধীতৰং তস্সেৱ দত্ৱা তং ওপৰজ্জে পতিট্ঠপেসি. সোপি মাতুলস্স অচ্চযেন ৰজ্জে পতিট্ঠহি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসেনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা ৰাজা অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

মুদুপাণিজাতকৱণ্ণনা দুতিযা.

[২৬৩] ৩. চূড়পলোভনজাতকৱণ্ণনা

অভিজ্জমানে ৱাৰিস্মিন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুমেৱ আৰব্ভ কথেসি. তঞ্হি সত্থা ধম্মসভং আনীতং ‘‘সচ্চং কিৰ, ত্ৱং ভিক্খু, উক্কণ্ঠিতোসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খু, ইত্থিযো নামেতা পোৰাণকে সুদ্ধসত্তেপি সংকিলেসেসু’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তো ৰাজা অপুত্তকো হুত্ৱা অত্তনো ইত্থিযো ‘‘পুত্তপত্থনং কৰোথা’’তি আহ. তা পুত্তে পত্থেন্তি. এৱং অদ্ধানে গতে বোধিসত্তো ব্ৰহ্মলোকা চৱিত্ৱা অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তি. তং জাতমত্তং ন্হাপেত্ৱা থঞ্ঞপাযনত্থায ধাতিযা অদংসু. সো পাযমানো ৰোদতি, অথ নং অঞ্ঞিস্সা অদংসু. মাতুগামহত্থগতো নেৱ তুণ্হী হোতি. অথ নং একস্স পাদমূলিকস্স অদংসু, তেন গহিতমত্তোযেৱ তুণ্হী অহোসি. ততো পট্ঠায পুৰিসাৱ তং গহেত্ৱা চৰন্তি. থঞ্ঞং পাযেন্তা দুহিত্ৱা ৱা পাযেন্তি, সাণিঅন্তৰেন ৱা থনং মুখে ঠপেন্তি. তেনস্স অনিত্থিগন্ধকুমাৰোতি নামং কৰিংসু. তস্স অপৰাপৰং ৱদ্ধমানস্সপি মাতুগামং নাম দস্সেতুং ন সক্কা. তেনস্স ৰাজা ৱিসুংযেৱ নিসজ্জাদিট্ঠানানি ঝানাগাৰঞ্চ কাৰেসি.

সো তস্স সোড়সৱস্সিককালে চিন্তেসি – ‘‘ময্হং অঞ্ঞো পুত্তো নত্থি, অযং পন কুমাৰো কামে ন পৰিভুঞ্জতি, ৰজ্জম্পি ন ইচ্ছিস্সতি, দুল্লদ্ধো ৱত মে পুত্তো’’তি. অথ নং একা নচ্চগীতৱাদিতকুসলা পুৰিসে পৰিচৰিত্ৱা অত্তনো ৱসে কাতুং পটিবলা তৰুণনাটকিত্থী উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘দেৱ, কিং নু চিন্তেসী’’তি আহ, ৰাজা তং কাৰণং আচিক্খি. ‘‘হোতু, দেৱ, অহং তং পলোভেত্ৱা কামৰসং জানাপেস্সামী’’তি. ‘‘সচে মে পুত্তং অনিত্থিগন্ধকুমাৰং পলোভেতুং সক্কিস্সসি, সো ৰাজা ভৱিস্সতি, ত্ৱং অগ্গমহেসী’’তি. সা ‘‘মমেসো ভাৰো, তুম্হে মা চিন্তযিত্থা’’তি ৱত্ৱা আৰক্খমনুস্সে উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘অহং পচ্চূসসমযে আগন্ত্ৱা অয্যপুত্তস্স সযনট্ঠানে বহিঝানাগাৰে ঠত্ৱা গাযিস্সামি. সচে সো কুজ্ঝতি, ময্হং কথেয্যাথ, অহং অপগচ্ছিস্সামি. সচে সুণাতি, ৱণ্ণং মে কথেয্যাথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিংসু.

সাপি পচ্চূসকালে তস্মিং পদেসে ঠত্ৱা তন্তিস্সৰেন গীতস্সৰং, গীতস্সৰেন তন্তিস্সৰং অনতিক্কমিত্ৱা মধুৰেন সদ্দেন গাযি, কুমাৰো সুণন্তোৱ নিপজ্জি, পুনদিৱসে চ আসন্নট্ঠানে ঠত্ৱা গাযিতুং আণাপেসি, পুনদিৱসে ঝানাগাৰে ঠত্ৱা গাযিতুং আণাপেসি, পুনদিৱসে অত্তনো সমীপে ঠত্ৱাতি এৱং অনুক্কমেনেৱ তণ্হং উপ্পাদেত্ৱা লোকধম্মং সেৱিত্ৱা কামৰসং ঞত্ৱা ‘‘মাতুগামং নাম অঞ্ঞেসং ন দস্সামী’’তি অসিং গহেত্ৱা অন্তৰৱীথিং ওতৰিত্ৱা পুৰিসে অনুবন্ধন্তো ৱিচৰি. অথ নং ৰাজা গাহাপেত্ৱা তায কুমাৰিকায সদ্ধিং নগৰা নীহৰাপেসি. উভোপি অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অধোগঙ্গং গন্ত্ৱা একস্মিং পস্সে গঙ্গং, একস্মিং সমুদ্দং কত্ৱা উভিন্নমন্তৰে অস্সমপদং মাপেত্ৱা ৱাসং কপ্পযিংসু. কুমাৰিকা পণ্ণসালাযং নিসীদিত্ৱা কন্দমূলাদীনি পচতি, বোধিসত্তো অৰঞ্ঞতো ফলাফলং আহৰতি.

অথেকদিৱসং তস্মিং ফলাফলত্থায গতে সমুদ্দদীপকা একো তাপসো ভিক্খাচাৰত্থায আকাসেন গচ্ছন্তো ধূমং দিস্ৱা অস্সমপদে ওতৰি. অথ নং সা ‘‘নিসীদ, যাৱ পচ্চতী’’তি নিসীদাপেত্ৱা ইত্থিকুত্তেন পলোভেত্ৱা ঝানা চাৱেত্ৱা ব্ৰহ্মচৰিযমস্স অন্তৰধাপেসি. সো পক্খচ্ছিন্নকাকো ৱিয হুত্ৱা তং জহিতুং অসক্কোন্তো সব্বদিৱসং তত্থেৱ ঠত্ৱা বোধিসত্তং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ৱেগেন সমুদ্দাভিমুখো পলাযি. অথ নং সো ‘‘পচ্চামিত্তো মে অযং ভৱিস্সতী’’তি অসিং গহেত্ৱা অনুবন্ধি. তাপসো আকাসে উপ্পতনাকাৰং দস্সেত্ৱা সমুদ্দে পতি. বোধিসত্তো ‘‘এস তাপসো আকাসেনাগতো ভৱিস্সতি, ঝানস্স পৰিহীনত্তা সমুদ্দে পতিতো, মযা দানিস্স অৱস্সযেন ভৱিতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা ৱেলন্তে ঠত্ৱা ইমা গাথা অৱোচ –

৩৭. ‘‘অভিজ্জমানে ৱাৰিস্মিং, সযং আগম্ম ইদ্ধিযা;

মিস্সীভাৱিত্থিযা গন্ত্ৱা, সংসীদসি মহণ্ণৱে.

৩৮. ‘‘আৱট্টনী মহামাযা, ব্ৰহ্মচৰিযৱিকোপনা;

সীদন্তি নং ৱিদিত্ৱান, আৰকা পৰিৱজ্জযে.

৩৯. ‘‘যং এতা উপসেৱন্তি, ছন্দসা ৱা ধনেন ৱা;

জাতৱেদোৱ সং ঠানং, খিপ্পং অনুদহন্তি ন’’ন্তি.

তত্থ অভিজ্জমানে ৱাৰিস্মিন্তি ইমস্মিং উদকে অচলমানে অকম্পমানে উদকং অনামসিত্ৱা সযং আকাসেনেৱ ইদ্ধিযা আগন্ত্ৱা. মিস্সীভাৱিত্থিযাতি লোকধম্মৱসেন ইত্থিযা সদ্ধিং মিস্সীভাৱং. আৱট্টনী মহামাযাতি ইত্থিযো নামেতা কামাৱট্টেন আৱট্টনতো আৱট্টনী, অনন্তাহি ইত্থিমাযাহি সমন্নাগতত্তা মহামাযা নাম. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘মাযা চেতা মৰীচী চ, সোকো ৰোগো চুপদ্দৱো;

খৰা চ বন্ধনা চেতা, মচ্চুপাসো গুহাসযো;

তাসু যো ৱিস্সসে পোসো, সো নৰেসু নৰাধমো’’তি. (জা. ২.২১.১১৮);

ব্ৰহ্মচৰিযৱিকোপনাতি সেট্ঠচৰিযস্স মেথুনৱিৰতিব্ৰহ্মচৰিযস্স ৱিকোপনা. সীদন্তীতি ইত্থিযো নামেতা ইসীনং ব্ৰহ্মচৰিযৱিকোপনেন অপাযেসু সীদন্তি. সেসং পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

এতং পন বোধিসত্তস্স ৱচনং সুত্ৱা তাপসো সমুদ্দমজ্ঝে ঠিতোযেৱ নট্ঠজ্ঝানং পুন উপ্পাদেত্ৱা আকাসেন অত্তনো ৱসনট্ঠানমেৱ গতো. বোধিসত্তো চিন্তেসি – ‘‘অযং তাপসো এৱং ভাৰিকো সমানো সিম্বলিতূলং ৱিয আকাসেন গতো, মযাপি ইমিনা ৱিয ঝানং উপ্পাদেত্ৱা আকাসেন চৰিতুং ৱট্টতী’’তি. সো অস্সমং গন্ত্ৱা তং ইত্থিং মনুস্সপথং নেত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ত্ৱ’’ন্তি উয্যোজেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা মনুঞ্ঞে ভূমিভাগে অস্সমং মাপেত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণো অহোসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা অনিত্থিগন্ধকুমাৰো অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

চূড়পলোভনজাতকৱণ্ণনা ততিযা.

[২৬৪] ৪. মহাপনাদজাতকৱণ্ণনা

পনাদো নাম সো ৰাজাতি ইদং সত্থা গঙ্গাতীৰে নিসিন্নো ভদ্দজিত্থেৰস্সানুভাৱং আৰব্ভ কথেসি. একস্মিঞ্হি সমযে সত্থা সাৱত্থিযং ৱস্সং ৱসিত্ৱা ‘‘ভদ্দজিকুমাৰস্স সঙ্গহং কৰিস্সামী’’তি ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো চাৰিকং চৰমানো ভদ্দিযনগৰং পত্ৱা জাতিযাৱনে তযো মাসে ৱসি কুমাৰস্স ঞাণপৰিপাকং আগমযমানো. ভদ্দজিকুমাৰো মহাযসো অসীতিকোটিৱিভৱস্স ভদ্দিযসেট্ঠিনো একপুত্তকো. তস্স তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৱিকা তযো পাসাদা অহেসুং. একেকস্মিং চত্তাৰো চত্তাৰো মাসে ৱসতি. একস্মিং ৱসিত্ৱা নাটকপৰিৱুতো মহন্তেন যসেন অঞ্ঞং পাসাদং গচ্ছতি. তস্মিং খণে ‘‘কুমাৰস্স যসং পস্সিস্সামা’’তি সকলনগৰং সঙ্খুভি, পাসাদন্তৰে চক্কাতিচক্কানি মঞ্চাতিমঞ্চানি বন্ধন্তি.

সত্থা তযো মাসে ৱসিত্ৱা ‘‘মযং গচ্ছামা’’তি নগৰৱাসীনং আৰোচেসি. নাগৰা ‘‘ভন্তে, স্ৱে গমিস্সথা’’তি সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা দুতিযদিৱসে বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং সজ্জেত্ৱা নগৰমজ্ঝে মণ্ডপং কত্ৱা অলঙ্কৰিত্ৱা আসনানি পঞ্ঞপেত্ৱা কালং আৰোচেসুং. সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো তত্থ গন্ত্ৱা নিসীদি, মনুস্সা মহাদানং অদংসু. সত্থা নিট্ঠিতভত্তকিচ্চো মধুৰস্সৰেন অনুমোদনং আৰভি. তস্মিং খণে ভদ্দজিকুমাৰোপি পাসাদতো পাসাদং গচ্ছতি, তস্স সম্পত্তিদস্সনত্থায তং দিৱসং ন কোচি অগমাসি, অত্তনো মনুস্সাৱ পৰিৱাৰেসুং. সো মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞস্মিং কালে মযি পাসাদতো পাসাদং গচ্ছন্তে সকলনগৰং সঙ্খুভতি, চক্কাতিচক্কানি মঞ্চাতিমঞ্চানি বন্ধন্তি, অজ্জ পন ঠপেত্ৱা ময্হং মনুস্সে অঞ্ঞো কোচি নত্থি, কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি. ‘‘সামি, সম্মাসম্বুদ্ধো ইমং ভদ্দিযনগৰং উপনিস্সায তযো মাসে ৱসিত্ৱা অজ্জেৱ গমিস্সতি, সো ভত্তকিচ্চং নিট্ঠাপেত্ৱা মহাজনস্স ধম্মং দেসেতি, সকলনগৰৱাসিনোপি তস্স ধম্মকথং সুণন্তী’’তি. সো ‘‘তেন হি এথ, মযম্পি সুণিস্সামা’’তি সব্বাভৰণপটিমণ্ডিতোৱ মহন্তেন পৰিৱাৰেন উপসঙ্কমিত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুণন্তো ঠিতোৱ সব্বকিলেসে খেপেত্ৱা অগ্গফলং অৰহত্তং পাপুণি.

সত্থা ভদ্দিযসেট্ঠিং আমন্তেত্ৱা ‘‘মহাসেট্ঠি, পুত্তো তে অলঙ্কতপটিযত্তোৱ ধম্মকথং সুণন্তো অৰহত্তে পতিট্ঠিতো, তেনস্স অজ্জেৱ পব্বজিতুং ৱা ৱট্টতি পৰিনিব্বাযিতুং ৱা’’তি আহ. ‘‘ভন্তে, ময্হং পুত্তস্স পৰিনিব্বানেন কিচ্চং নত্থি, পব্বাজেথ নং, পব্বাজেত্ৱা চ পন নং গহেত্ৱা স্ৱে অম্হাকং গেহং উপসঙ্কমথা’’তি. ভগৱা নিমন্তনং অধিৱাসেত্ৱা কুলপুত্তং আদায ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পব্বাজেত্ৱা উপসম্পদং দাপেসি. তস্স মাতাপিতৰো সত্তাহং মহাসক্কাৰং কৰিংসু. সত্থা সত্তাহং ৱসিত্ৱা কুলপুত্তমাদায চাৰিকং চৰন্তো কোটিগামং পাপুণি. কোটিগামৱাসিনো মনুস্সা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং অদংসু. সত্থা ভত্তকিচ্চাৱসানে অনুমোদনং আৰভি. কুলপুত্তো অনুমোদনকৰণকালে বহিগামং গন্ত্ৱা ‘‘সত্থু আগতকালেযেৱ উট্ঠহিস্সামী’’তি গঙ্গাতিত্থসমীপে একস্মিং ৰুক্খমূলে ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা নিসীদি. মহল্লকত্থেৰেসু আগচ্ছন্তেসুপি অনুট্ঠহিত্ৱা সত্থু আগতকালেযেৱ উট্ঠহি. পুথুজ্জনা ভিক্খূ ‘‘অযং পুৰে ৱিয পব্বজিত্ৱা মহাথেৰে আগচ্ছন্তেপি দিস্ৱা ন উট্ঠহতী’’তি কুজ্ঝিংসু.

কোটিগামৱাসিনো মনুস্সা নাৱাসঙ্ঘাতে বন্ধিংসু. সত্থা নাৱাসঙ্ঘাতে ঠত্ৱা ‘‘কহং, ভদ্দজী’’তি পুচ্ছি. ‘‘এস, ভন্তে, ইধেৱা’’তি. ‘‘এহি, ভদ্দজি, অম্হেহি সদ্ধিং একনাৱং অভিৰুহা’’তি. থেৰোপি উপ্পতিত্ৱা একনাৱায অট্ঠাসি. অথ নং গঙ্গায মজ্ঝং গতকালে সত্থা আহ – ‘‘ভদ্দজি, তযা মহাপনাদৰাজকালে অজ্ঝাৱুত্থপাসাদো কহ’’ন্তি. ইমস্মিং ঠানে নিমুগ্গো, ভন্তেতি. পুথুজ্জনা ভিক্খূ ‘‘ভদ্দজিত্থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকৰোতী’’তি আহংসু. সত্থা ‘‘তেন হি, ভদ্দজি, সব্ৰহ্মচাৰীনং কঙ্খং ছিন্দা’’তি আহ. তস্মিং খণে থেৰো সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ইদ্ধিবলেন গন্ত্ৱা পাসাদথূপিকং পাদঙ্গুলিযা গহেত্ৱা পঞ্চৱীসতিযোজনং পাসাদং গহেত্ৱা আকাসে উপ্পতি. উপ্পতিতো চ পন হেট্ঠাপাসাদে ঠিতানং পাসাদং ভিন্দিত্ৱা পঞ্ঞাযি. সো একযোজনং দ্ৱিযোজনং তিযোজনন্তি যাৱ ৱীসতিযোজনা উদকতো পাসাদং উক্খিপি. অথস্স পুৰিমভৱে ঞাতকা পাসাদলোভেন মচ্ছকচ্ছপনাগমণ্ডূকা হুত্ৱা তস্মিংযেৱ পাসাদে নিব্বত্তা পাসাদে উট্ঠহন্তে পৰিৱত্তিত্ৱা পৰিৱত্তিত্ৱা উদকেযেৱ পতিংসু. সত্থা তে পতন্তে দিস্ৱা ‘‘ঞাতকা তে, ভদ্দজি, কিলমন্তী’’তি আহ. থেৰো সত্থু ৱচনং সুত্ৱা পাসাদং ৱিস্সজ্জেসি, পাসাদো যথাঠানেযেৱ পতিট্ঠহি, সত্থা পাৰগঙ্গং গতো. অথস্স গঙ্গাতীৰেযেৱ আসনং পঞ্ঞাপযিংসু, সো পঞ্ঞত্তে ৱৰবুদ্ধাসনে তৰুণসূৰিযো ৱিয ৰস্মিযো মুঞ্চন্তো নিসীদি. অথ নং ভিক্খূ ‘‘কস্মিং কালে, ভন্তে, অযং পাসাদো ভদ্দজিত্থেৰেন অজ্ঝাৱুত্থো’’তি পুচ্ছিংসু. সত্থা ‘‘মহাপনাদৰাজকালে’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে ৱিদেহৰট্ঠে মিথিলাযং সুৰুচি নাম ৰাজা অহোসি, পুত্তোপি তস্স সুৰুচিযেৱ, তস্স পন পুত্তো মহাপনাদো নাম অহোসি, তে ইমং পাসাদং পটিলভিংসু. পটিলাভত্থায পনস্স ইদং পুব্বকম্মং – দ্ৱে পিতাপুত্তা নড়েহি চ উদুম্বৰদাৰূহি চ পচ্চেকবুদ্ধস্স ৱসনপণ্ণসালং কৰিংসু. ইমস্মিং জাতকে সব্বং অতীতৱত্থু পকিণ্ণকনিপাতে সুৰুচিজাতকে (জা. ১.১৪.১০২ আদযো) আৱিভৱিস্সতি.

সত্থা ইমং অতীতং আহৰিত্ৱা সম্মাসম্বুদ্ধো হুত্ৱা ইমা গাথা অৱোচ –

৪০. ‘‘পনাদো নাম সো ৰাজা, যস্স যূপো সুৱণ্ণযো;

তিৰিযং সোড়সুব্বেধো, উদ্ধমাহু সহস্সধা.

৪১. ‘‘সহস্সকণ্ডো সতগেণ্ডু, ধজালু হৰিতামযো;

অনচ্চুং তত্থ গন্ধব্বা, ছ সহস্সানি সত্তধা.

৪২. ‘‘এৱমেতং তদা আসি, যথা ভাসসি ভদ্দজি;

সক্কো অহং তদা আসিং, ৱেয্যাৱচ্চকৰো তৱা’’তি.

তত্থ যূপোতি পাসাদো. তিৰিযং সোড়সুব্বেধোতি ৱিত্থাৰতো সোড়সকণ্ডপাতৱিত্থাৰো অহোসি. উদ্ধমাহু সহস্সধাতি উব্বেধেন সহস্সকণ্ডগমনমত্তং উচ্চো অহু, সহস্সকণ্ডগমনগণনায পঞ্চৱীসতিযোজনপ্পমাণং হোতি. ৱিত্থাৰো পনস্স অট্ঠযোজনমত্তো.

সহস্সকণ্ডো সতগেণ্ডূতি সো পনেস সহস্সকণ্ডুব্বেধো পাসাদো সতভূমিকো অহোসি. ধজালূতি ধজসম্পন্নো. হৰিতামযোতি হৰিতমণিপৰিক্খিত্তো. অট্ঠকথাযং পন ‘‘সমালুহৰিতামযো’’তি পাঠো, হৰিতমণিমযেহি দ্ৱাৰকৱাটৱাতপানেহি সমন্নাগতোতি অত্থো. সমালূতি কিৰ দ্ৱাৰকৱাটৱাতপানানং নামং. গন্ধব্বাতি নটা, ছ সহস্সানি সত্তধাতি ছ গন্ধব্বসহস্সানি সত্তধা হুত্ৱা তস্স পাসাদস্স সত্তসু ঠানেসু ৰঞ্ঞো ৰতিজননত্থায নচ্চিংসূতি অত্থো. তে এৱং নচ্চন্তাপি ৰাজানং হাসেতুং নাসক্খিংসু, অথ সক্কো দেৱৰাজা দেৱনটং পেসেত্ৱা সমজ্জং কাৰেসি, তদা মহাপনাদো হসি.

যথা ভাসসি, ভদ্দজীতি ভদ্দজিত্থেৰেন হি ‘‘ভদ্দজি, তযা মহাপনাদৰাজকালে অজ্ঝাৱুত্থপাসাদো কহ’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘ইমস্মিং ঠানে নিমুগ্গো, ভন্তে’’তি ৱদন্তেন তস্মিং কালে অত্তনো অত্থায তস্স পাসাদস্স নিব্বত্তভাৱো চ মহাপনাদৰাজভাৱো চ ভাসিতো হোতি. তং গহেত্ৱা সত্থা ‘‘যথা ত্ৱং, ভদ্দজি, ভাসসি, তদা এতং তথেৱ অহোসি, অহং তদা তৱ কাযৱেয্যাৱচ্চকৰো সক্কো দেৱানমিন্দো অহোসি’’ন্তি আহ. তস্মিং খণে পুথুজ্জনভিক্খূ নিক্কঙ্খা অহেসুং.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মহাপনাদো ৰাজা ভদ্দজি অহোসি, সক্কো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

মহাপনাদজাতকৱণ্ণনা চতুত্থা.

[২৬৫] ৫. খুৰপ্পজাতকৱণ্ণনা

দিস্ৱা খুৰপ্পেতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং ওস্সট্ঠৱীৰিযং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. তঞ্হি সত্থা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, ওস্সট্ঠৱীৰিযো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খু, কস্মা এৱং ত্ৱং নিয্যানিকসাসনে পব্বজিত্ৱা ৱীৰিযং ওস্সজি, পোৰাণকপণ্ডিতা অনিয্যানিকট্ঠানেপি ৱীৰিযং কৰিংসূ’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো একস্মিং অটৱিআৰক্খককুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো পঞ্চপুৰিসসতপৰিৱাৰো অটৱিআৰক্খকেসু সব্বজেট্ঠকো হুত্ৱা অটৱিমুখে একস্মিং গামে ৱাসং কপ্পেসি. সো ভতিং গহেত্ৱা মনুস্সে অটৱিং অতিক্কামেতি. অথেকস্মিং দিৱসে বাৰাণসেয্যকো সত্থৱাহপুত্তো পঞ্চহি সকটসতেহি তং গামং পত্ৱা তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সম্ম, সহস্সং গহেত্ৱা মং অটৱিং অতিক্কামেহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধূ’’তি তস্স হত্থতো সহস্সং গণ্হি, ভতিং গণ্হন্তোযেৱ তস্স জীৱিতং পৰিচ্চজি. সো তং আদায অটৱিং পাৱিসি, অটৱিমজ্ঝে পঞ্চসতা চোৰা উট্ঠহিংসু, চোৰে দিস্ৱাৱ সেসপুৰিসা উৰেন নিপজ্জিংসু, আৰক্খকজেট্ঠকো একোৱ নদন্তো ৱগ্গন্তো পহৰিত্ৱা পঞ্চসতেপি চোৰে পলাপেত্ৱা সত্থৱাহপুত্তং সোত্থিনা কন্তাৰং তাৰেসি.

সত্থৱাহপুত্তো পৰকন্তাৰে সত্থং নিৱেসেত্ৱা আৰক্খকজেট্ঠকং নানগ্গৰসভোজনং ভোজেত্ৱা সযম্পি ভুত্তপাতৰাসো সুখনিসিন্নো তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো ‘‘সম্ম, তথাদাৰুণানং চোৰানং আৱুধানি গহেত্ৱা অৱত্থৰণকালে কেন নু খো তে কাৰণেন চিত্তুত্ৰাসমত্তম্পি ন উপ্পন্ন’’ন্তি পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

৪৩. ‘‘দিস্ৱা খুৰপ্পে ধনুৱেগনুন্নে, খগ্গে গহীতে তিখিণে তেলধোতে;

তস্মিং ভযস্মিং মৰণে ৱিযূড়্হে, কস্মা নু তে নাহু ছম্ভিতত্ত’’ন্তি.

তত্থ ধনুৱেগনুন্নেতি ধনুৱেগেন ৱিস্সট্ঠে. খগ্গে গহীতেতি থৰুদণ্ডেহি সুগহিতে খগ্গে. মৰণে ৱিযূড়্হেতি মৰণে পচ্চুপট্ঠিতে. কস্মা নু তে নাহূতি কেন নু খো কাৰণেন নাহোসি. ছম্ভিতত্তন্তি সৰীৰচলনং.

তং সুত্ৱা আৰক্খকজেট্ঠকো ইতৰা দ্ৱে গাথা অভাসি –

৪৪. ‘‘দিস্ৱা খুৰপ্পে ধনুৱেগনুন্নে, খগ্গে গহীতে তিখিণে তেলধোতে;

তস্মিং ভযস্মিং মৰণে ৱিযূড়্হে, ৱেদং অলত্থং ৱিপুলং উড়াৰং.

৪৫. ‘‘সো ৱেদজাতো অজ্ঝভৱিং অমিত্তে, পুব্বেৱ মে জীৱিতমাসি চত্তং;

ন হি জীৱিতে আলযং কুব্বমানো, সূৰো কযিৰা সূৰকিচ্চং কদাচী’’তি.

তত্থ ৱেদং অলত্থন্তি তুট্ঠিঞ্চেৱ সোমনস্সঞ্চ পটিলভিং. ৱিপুলন্তি বহুং. উড়াৰন্তি উত্তমং. অজ্ঝভৱিন্তি জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা অভিভৱিং. পুব্বেৱ মে জীৱিতমাসি চত্তন্তি মযা পুব্বেৱ তৱ হত্থতো ভতিং গণ্হন্তেনেৱ জীৱিতং চত্তমাসি. ন হি জীৱিতে আলযং কুব্বমানোতি জীৱিতস্মিঞ্হি নিকন্তিং কুৰুমানো পুৰিসকিচ্চং কদাচিপি ন কৰোতি.

এৱং সো সৰৱস্সে ৱস্সন্তে জীৱিতনিকন্তিযা ৱিস্সট্ঠত্তা অত্তনা সূৰকিচ্চস্স কতভাৱং ঞাপেত্ৱা সত্থৱাহপুত্তং উয্যোজেত্ৱা সকগামমেৱ পচ্চাগন্ত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে ওস্সট্ঠৱীৰিযো ভিক্খু অৰহত্তে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা আৰক্খকজেট্ঠকো অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

খুৰপ্পজাতকৱণ্ণনা পঞ্চমা.

[২৬৬] ৬. ৱাতগ্গসিন্ধৱজাতকৱণ্ণনা

যেনাসি কিসিযা পণ্ডূতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰং কুটুম্বিকং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰেকা অভিৰূপা ইত্থী একং অভিৰূপং কুটুম্বিকং দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তা অহোসি, সকলসৰীৰং ঝাযমানো ৱিযস্সা অব্ভন্তৰে কিলেসগ্গি উপ্পজ্জি. সা নেৱ কাযস্সাদং লভি, ন চিত্তস্সাদং, ভত্তম্পিস্সা ন ৰুচ্চি, কেৱলং মঞ্চকঅটনিং গহেত্ৱা নিপজ্জি. অথ নং উপট্ঠাযিকা চ সহাযিকা চ পুচ্ছিংসু – ‘‘কিং নু খো ত্ৱং কম্পমানচিত্তা অটনিং গহেত্ৱা নিপন্না, কিং তে অফাসুক’’ন্তি. সা একং দ্ৱে ৱাৰে অকথেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানা তমত্থং আৰোচেসি. অথ নং তা সমস্সাসেত্ৱা ‘‘ত্ৱং মা চিন্তযি, মযং তং আনেস্সামা’’তি ৱত্ৱা গন্ত্ৱা কুটুম্বিকেন সদ্ধিং মন্তেসুং, সো পটিক্খিপিত্ৱা পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানো অধিৱাসেসি. তা ‘‘অসুকদিৱসে অসুকৱেলাযং আগচ্ছা’’তি পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা গন্ত্ৱা তস্সা আৰোচেসুং. সা অত্তনো সযনগব্ভং সজ্জেত্ৱা অত্তানং অলঙ্কৰিত্ৱা সযনপিট্ঠে নিসিন্না তস্মিং আগন্ত্ৱা সযনেকদেসে নিসিন্নে চিন্তেসি – ‘‘সচাহং ইমস্স গৰুকং অকত্ৱা ইদানেৱ ওকাসং কৰিস্সামি, ইস্সৰিযং মে পৰিহাযিস্সতি, আগতদিৱসেযেৱ ওকাসকৰণং নাম অকাৰণং, অজ্জ ন মঙ্কুং কত্ৱা অঞ্ঞস্মিং দিৱসে ওকাসং কৰিস্সামী’’তি. অথ নং হত্থগহণাদিৱসেন কেড়িং কাতুং আৰদ্ধং হত্থে গহেত্ৱা ‘‘অপেহি অপেহি, ন মে তযা অত্থো’’তি নিব্ভচ্ছেসি. সো ওসক্কিত্ৱা লজ্জিতো উট্ঠায অত্তনো গেহমেৱ গতো.

ইতৰা ইত্থিযো তায তথা কতভাৱং ঞত্ৱা কুটুম্বিকে নিক্খন্তে তং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহংসু – ‘‘ত্ৱং এতস্মিং পটিবদ্ধচিত্তা আহাৰং পটিক্খিপিত্ৱা নিপজ্জি, অথ নং মযং পুনপ্পুনং যাচিত্ৱা আনযিম্হ, তস্স কস্মা ওকাসং ন অকাসী’’তি. সা তমত্থং আৰোচেসি. ইতৰা ‘‘তেন হি পঞ্ঞাযিস্সসী’’তি ৱত্ৱা পক্কমিংসু. কুটুম্বিকো পুন নিৱত্তিত্ৱাপি ন ওলোকেসি. সা তং অলভমানা নিৰাহাৰা তত্থেৱ জীৱিতক্খযং পাপুণি. কুটুম্বিকো তস্সা মতভাৱং ঞত্ৱা বহুং মালাগন্ধৱিলেপনং আদায জেতৱনং গন্ত্ৱা সত্থাৰং পূজেত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা সত্থাৰা চ ‘‘কিং নু খো, উপাসক, ন পঞ্ঞাযসী’’তি পুচ্ছিতে তমত্থং আৰোচেত্ৱা ‘‘স্ৱাহং, ভন্তে, এত্তকং কালং লজ্জায বুদ্ধুপট্ঠানং নাগতো’’তি আহ. সত্থা ‘‘ন, উপাসক, ইদানেৱেসা কিলেসৱসেন তং পক্কোসাপেত্ৱা আগতকালে তং ওকাসং অকত্ৱা লজ্জাপেসি, পুব্বেপি পন পণ্ডিতেসু পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৱা পক্কোসাপেত্ৱা আগতকালে ওকাসং অকত্ৱা কিলমেত্ৱাৱ উয্যোজেসী’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সিন্ধৱকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱাতগ্গসিন্ধৱো নাম হুত্ৱা তস্স মঙ্গলঅস্সো অহোসি. অস্সগোপকা তং নেত্ৱা গঙ্গাযং ন্হাপেন্তি. অথ নং ভদ্দলী নাম গদ্ৰভী দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৱা কিলেসৱসেন কম্পমানা নেৱ তিণং খাদি, ন উদকং পিৱি, পৰিসুস্সিত্ৱা কিসা অট্ঠিচম্মমত্তা অহোসি. অথ নং পুত্তো গদ্ৰভপোতকো মাতৰং পৰিসুস্সমানং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো ত্ৱং, অম্ম, নেৱ তিণং খাদসি, ন উদকং পিৱসি, পৰিসুস্সিত্ৱা তত্থ তত্থ কম্পমানা নিপজ্জসি, কিং তে অফাসুক’’ন্তি পুচ্ছি. সা অকথেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানা তমত্থং কথেসি. অথ নং পুত্তো সমস্সাসেত্ৱা ‘‘অম্ম, মা চিন্তযি, অহং তং আনেস্সামী’’তি ৱত্ৱা ৱাতগ্গসিন্ধৱস্স ন্হাযিতুং আগতকালে তং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘তাত, ময্হং মাতা তুম্হেসু পটিবদ্ধচিত্তা নিৰাহাৰা সুস্সিত্ৱা মৰিস্সতি, জীৱিতদানমস্সা দেথা’’তি আহ. ‘‘সাধু, তাত, দস্সামি, অস্সগোপকা মং ন্হাপেত্ৱা থোকং গঙ্গাতীৰে ৱিচৰণত্থায ৱিস্সজ্জেন্তি, ত্ৱং মাতৰং গহেত্ৱা তং পদেসং এহী’’তি. সো গন্ত্ৱা মাতৰং আনেত্ৱা তস্মিং পদেসে ৱিস্সজ্জেত্ৱা একমন্তং পটিচ্ছন্নো অট্ঠাসি.

অস্সগোপকাপি ৱাতগ্গসিন্ধৱং তস্মিং ঠানে ৱিস্সজ্জেসুং. সো তং গদ্ৰভিং ওলোকেত্ৱা উপসঙ্কমি. অথ সা গদ্ৰভী তস্মিং উপসঙ্কমিত্ৱা অত্তনো সৰীৰং উপসিঙ্ঘমানে ‘‘সচাহং গৰুং অকত্ৱা আগতক্খণেযেৱস্স ওকাসং কৰিস্সামি, এৱং মে যসো চ ইস্সৰিযঞ্চ পৰিহাযিস্সতি, অনিচ্ছমানা ৱিয ভৱিতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা সিন্ধৱস্স হেট্ঠাহনুকে পাদেন পহৰিত্ৱা পলাযি, দন্তমূলমস্স ভিজ্জিত্ৱা গতকালো ৱিয অহোসি. ৱাতগ্গসিন্ধৱো ‘‘কো মে এতায অত্থো’’তি লজ্জিতো ততোৱ পলাযি. সা ৱিপ্পটিসাৰিনী হুত্ৱা তত্থেৱ পতিত্ৱা সোচমানা নিপজ্জি.

অথ নং পুত্তো উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

৪৬. ‘‘যেনাসি কিসিযা পণ্ডু, যেন ভত্তং ন ৰুচ্চতি;

অযং সো আগতো ভত্তা, কস্মা দানি পলাযসী’’তি.

তত্থ যেনাতি তস্মিং পটিবদ্ধচিত্ততায যেন কাৰণভূতেন.

পুত্তস্স ৱচনং সুত্ৱা গদ্ৰভী দুতিযং গাথমাহ –

৪৭. ‘‘সচে পনাদিকেনেৱ, সন্থৱো নাম জাযতি;

যসো হাযতি ইত্থীনং, তস্মা তাত পলাযহ’’ন্তি.

তত্থ আদিকেনেৱাতিআদিতোৱ পঠমমেৱ. সন্থৱোতি মেথুনধম্মসংযোগৱসেন মিত্তসন্থৱো. যসো হাযতি ইত্থীনন্তি, তাত, ইত্থীনঞ্হি গৰুকং অকত্ৱা আদিতোৱ সন্থৱং কুৰুমানানং যসো হাযতি, ইস্সৰিযগব্বিতভাৱো পৰিহাযতীতি. এৱং সা ইত্থীনং সভাৱং পুত্তস্স কথেসি.

ততিযগাথং পন সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা আহ –

৪৮. ‘‘যসস্সিনং কুলে জাতং, আগতং যা ন ইচ্ছতি;

সোচতি চিৰৰত্তায, ৱাতগ্গমিৱ ভদ্দলী’’তি.

তত্থ যসস্সিনন্তি যসসম্পন্নং. যা ন ইচ্ছতীতি যা ইত্থী তথাৰূপং পুৰিসং ন ইচ্ছতি. চিৰৰত্তাযাতি চিৰৰত্তং, দীঘমদ্ধানন্তি অত্থো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে কুটুম্বিকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা গদ্ৰভী সা ইত্থী অহোসি, ৱাতগ্গসিন্ধৱো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

ৱাতগ্গসিন্ধৱজাতকৱণ্ণনা ছট্ঠা.

[২৬৭] ৭. কক্কটকজাতকৱণ্ণনা

সিঙ্গী মিগোতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ইত্থিং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰেকো কুটুম্বিকো অত্তনো ভৰিযং গহেত্ৱা উদ্ধাৰসোধনত্থায জনপদং গন্ত্ৱা উদ্ধাৰং সোধেত্ৱা আগচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে চোৰেহি গহিতো. ভৰিযা পনস্স অভিৰূপা পাসাদিকা দস্সনীযা, চোৰজেট্ঠকো তস্সা সিনেহেন কুটুম্বিকং মাৰেতুং আৰভি. সা পন ইত্থী সীলৱতী আচাৰসম্পন্না পতিদেৱতা, সা চোৰজেট্ঠকস্স পাদেসু নিপতিত্ৱা ‘‘সামি, সচে মযি সিনেহো অত্থি, মা ময্হং সামিকং মাৰেহি. সচে মাৰেসি, অহম্পি ৱিসং ৱা খাদিত্ৱা নাসৱাতং ৱা সন্নিৰুম্ভিত্ৱা মৰিস্সামি, তযা পন সদ্ধিং ন গমিস্সামি, মা মে অকাৰণেন সামিকং মাৰেহী’’তি যাচিত্ৱা তং ৱিস্সজ্জাপেসি. তে উভোপি সোত্থিনা সাৱত্থিং পত্ৱা জেতৱনপিট্ঠিৱিহাৰেন গচ্ছন্তা ‘‘ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিস্সামা’’তি গন্ধকুটিপৰিৱেণং গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. তে সত্থাৰা ‘‘কহং গতত্থ, উপাসকা’’তি পুট্ঠা ‘‘উদ্ধাৰসোধনত্থাযা’’তি আহংসু. ‘‘অন্তৰামগ্গে পন আৰোগ্যেন আগতত্থা’’তি ৱুত্তে কুটুম্বিকো আহ – ‘‘অন্তৰামগ্গে নো, ভন্তে, চোৰা গণ্হিংসু, তত্ৰেসা মং মাৰিযমানং চোৰজেট্ঠকং যাচিত্ৱা মোচেসি, ইমং নিস্সায মযা জীৱিতং লদ্ধ’’ন্তি. সত্থা ‘‘ন, উপাসক, ইদানেৱেতায এৱং তুয্হং জীৱিতং দিন্নং, পুব্বেপি পণ্ডিতানম্পি জীৱিতং অদাসিযেৱা’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে হিমৱন্তে মহাউদকৰহদো, তত্থ মহাসুৱণ্ণকক্কটকো অহোসি. সো তস্স নিৱাসভাৱেন ‘‘কুড়ীৰদহো’’তি পঞ্ঞাযিত্থ. কক্কটকো মহা অহোসি খলমণ্ডলপ্পমাণো, হত্থী গহেত্ৱা ৱধিত্ৱা খাদতি. হত্থী তস্স ভযেন তত্থ ওতৰিত্ৱা গোচৰং গণ্হিতুং ন সক্কোন্তি. তদা বোধিসত্তো কুড়ীৰদহং উপনিস্সায ৱসমানং হত্থিযূথজেট্ঠকং পটিচ্চ কৰেণুযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. অথস্স মাতা ‘‘গব্ভং ৰক্খিস্সামী’’তি অঞ্ঞং পব্বতপ্পদেসং গন্ত্ৱা গব্ভং ৰক্খিত্ৱা পুত্তং ৱিজাযি. সো অনুক্কমেন ৱিঞ্ঞুতং পত্তো মহাসৰীৰো থামসম্পন্নো সোভগ্গপ্পত্তো অঞ্জনপব্বতো ৱিয অহোসি. সো একায কৰেণুযা সদ্ধিং সংৱাসং কপ্পেত্ৱা ‘‘কক্কটকং গণ্হিস্সামী’’তি অত্তনো ভৰিযঞ্চ মাতৰঞ্চ আদায তং হত্থিযূথং উপসঙ্কমিত্ৱা পিতৰং পস্সিত্ৱা ‘‘তাত, অহং কক্কটকং গণ্হিস্সামী’’তি আহ. অথ নং পিতা ‘‘ন সক্খিস্সসি, তাতা’’তি ৱাৰেত্ৱা পুনপ্পুনং ৱদন্তং ‘‘ত্ৱঞ্ঞেৱ জানিস্সসী’’তি আহ.

সো কুড়ীৰদহং উপনিস্সায ৱসন্তে সব্বৱাৰণে সন্নিপাতেত্ৱা সব্বেহি সদ্ধিং দহসমীপং গন্ত্ৱা ‘‘কিং সো কক্কটকো ওতৰণকালে গণ্হাতি, উদাহু গোচৰং গণ্হনকালে, উদাহু উত্তৰণকালে’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘উত্তৰণকালে’’তি সুত্ৱা ‘‘তেন হি তুম্হে কুড়ীৰদহং ওতৰিত্ৱা যাৱদত্থং গোচৰং গহেত্ৱা পঠমং উত্তৰথ, অহং পচ্ছতো ভৱিস্সামী’’তি আহ. ৱাৰণা তথা কৰিংসু. কুড়ীৰো পচ্ছতো উত্তৰন্তং বোধিসত্তং মহাসণ্ডাসেন কম্মাৰো লোহসলাকং ৱিয অড়দ্ৱযেন পাদে দড়্হং গণ্হি, কৰেণুকা বোধিসত্তং অৱিজহিত্ৱা সমীপেযেৱ অট্ঠাসি. বোধিসত্তো আকড্ঢন্তো কুড়ীৰং চালেতুং নাসক্খি, কুড়ীৰো পন তং আকড্ঢন্তো অত্তনো অভিমুখং কৰোতি. সো মৰণভযতজ্জিতো বদ্ধৰৱং ৰৱি, সব্বে ৱাৰণা মৰণভযতজ্জিতা কোঞ্চনাদং কত্ৱা মুত্তকৰীসং চজমানা পলাযিংসু, কৰেণুকাপিস্স সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তী পলাযিতুং আৰভি.

অথ নং সো অত্তনো বদ্ধভাৱং সঞ্ঞাপেত্ৱা তস্সা অপলাযনত্থং পঠমং গাথমাহ –

৪৯. তত্থ সিঙ্গী মিগোতি সিঙ্গী সুৱণ্ণৱণ্ণো মিগো. দ্ৱীহি অড়েহি সিঙ্গকিচ্চং সাধেন্তেহি যুত্ততায সিঙ্গীতি অত্থো. মিগোতি পন সব্বপাণসঙ্গাহকৱসেন ইধ কুড়ীৰো ৱুত্তো. আযতচক্খুনেত্তোতি এত্থ দস্সনট্ঠেন চক্খু, নযনট্ঠেন নেত্তং, আযতানি চক্খুসঙ্খাতানি নেত্তানি অস্সাতি আযতচক্খুনেত্তো, দীঘঅক্খীতি অত্থো. অট্ঠিমেৱস্স তচকিচ্চং সাধেতীতি অট্ঠিত্তচো. তেনাভিভূতোতি তেন মিগেন অভিভূতো অজ্ঝোত্থতো নিচ্চলং গহিতো হুত্ৱা. কপণং ৰুদামীতি কাৰুঞ্ঞপ্পত্তো হুত্ৱা ৰুদামি ৱিৰৱামি. মা হেৱ মন্তি মং এৱৰূপং ব্যসনপ্পত্তং অত্তনো পাণসমং পিযসামিকং ত্ৱং মা হেৱ জহীতি.

অথ সা কৰেণুকা নিৱত্তিত্ৱা তং অস্সাসযমানা দুতিযং গাথমাহ –

৫০. ‘‘অয্য ন তং জহিস্সামি, কুঞ্জৰং সট্ঠিহাযনং;

পথব্যা চাতুৰন্তায, সুপ্পিযো হোসি মে তুৱ’’ন্তি.

তত্থ সট্ঠিহাযনন্তি জাতিযা সট্ঠিৱস্সকালস্মিঞ্হি কুঞ্জৰা থামেন পৰিহাযন্তি, সা অহং এৱং থামহীনং ইমং ব্যসনং পত্তং তং ন জহিস্সামি, মা ভাযি, ইমিস্সা হি চতূসু দিসাসু সমুদ্দং পত্ৱা ঠিতায চাতুৰন্তায পথৱিযা ত্ৱং ময্হং সুট্ঠু পিযোতি.

অথ নং সন্থম্ভেত্ৱা ‘‘অয্য, ইদানি তং কুড়ীৰেন সদ্ধিং থোকং কথাসল্লাপং লভমানা ৱিস্সজ্জাপেস্সামী’’তি ৱত্ৱা কুড়ীৰং যাচমানা ততিযং গাথমাহ –

৫১. ‘‘যে কুড়ীৰা সমুদ্দস্মিং, গঙ্গায যমুনায চ;

তেসং ত্ৱং ৱাৰিজো সেট্ঠো, মুঞ্চ ৰোদন্তিযা পতি’’ন্তি.

তস্সত্থো – যে সমুদ্দে ৱা গঙ্গায ৱা যমুনায ৱা কুড়ীৰা, সব্বেসং ৱণ্ণসম্পত্তিযা চ মহন্তত্তেন চ ত্ৱমেৱ সেট্ঠো উত্তমো. তেন তং যাচামি, ময্হং ৰোদমানায সামিকং মুঞ্চাতি.

কুড়ীৰো তস্সা কথযমানায ইত্থিসদ্দে নিমিত্তং গহেত্ৱা আকড্ঢিযমানসো হুত্ৱা ৱাৰণস্স পাদতো অড়ে ৱিনিৱেঠেন্তো ‘‘অযং ৱিস্সট্ঠো ইদং নাম কৰিস্সতী’’তি ন কিঞ্চি অঞ্ঞাসি. অথ নং ৱাৰণো পাদং উক্খিপিত্ৱা পিট্ঠিযং অক্কমি, তাৱদেৱ অট্ঠীনি ভিজ্জিংসু. ৱাৰণো তুট্ঠৰৱং ৰৱি, সব্বে ৱাৰণা সন্নিপতিত্ৱা কুড়ীৰং নীহৰিত্ৱা মহীতলে ঠপেত্ৱা মদ্দন্তা চুণ্ণৱিচুণ্ণমকংসু. তস্স দ্ৱে অড়া সৰীৰতো ভিজ্জিত্ৱা একমন্তে পতিংসু. সো চ কুড়ীৰদহো গঙ্গায একাবদ্ধো, গঙ্গায পূৰণকালে গঙ্গোদকেন পূৰতি, উদকে মন্দীভূতে দহতো উদকং গঙ্গং ওতৰতি. অথ দ্ৱেপি তে অড়া উপ্লৱিত্ৱা গঙ্গায ৱুয্হিংসু. তেসু একো সমুদ্দং পাৱিসি, একং দসভাতিকৰাজানো উদকে কীড়মানা লভিত্ৱা আড়িঙ্গং নাম মুদিঙ্গং অকংসু. সমুদ্দং পন পৱিট্ঠং অসুৰা গহেত্ৱা আলম্বৰং নাম ভেৰিং কাৰেসুং. তে অপৰভাগে সক্কেন সঙ্গামে পৰাজিতা তং ছড্ডেত্ৱা পলাযিংসু, অথ নং সক্কো অত্তনো অত্থায গণ্হাপেসি. ‘‘আলম্বৰমেঘো ৱিয থনতী’’তি তং সন্ধায ৱদন্তি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে উভো জযম্পতিকা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু. ‘‘তদা কৰেণুকা অযং উপাসিকা অহোসি, ৱাৰণো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

কক্কটকজাতকৱণ্ণনা সত্তমা.

[২৬৮] ৮. আৰামদূসকজাতকৱণ্ণনা

যো ৱে সব্বসমেতানন্তি ইদং সত্থা দক্খিণাগিৰিজনপদে অঞ্ঞতৰং উয্যানপালপুত্তং আৰব্ভ কথেসি. সত্থা কিৰ ৱুত্থৱস্সো জেতৱনা নিক্খমিত্ৱা দক্খিণাগিৰিজনপদে চাৰিকং চৰি. অথেকো উপাসকো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা উয্যানে নিসীদাপেত্ৱা যাগুখজ্জকেহি সন্তপ্পেত্ৱা ‘‘অয্যা, উয্যানচাৰিকং চৰিতুকামা ইমিনা উয্যানপালেন সদ্ধিং চৰন্তূ’’তি ৱত্ৱা ‘‘অয্যানং ফলাফলানি দদেয্যাসী’’তি উয্যানপালং আণাপেসি. ভিক্খূ চৰমানা একং ছিদ্দট্ঠানং দিস্ৱা ‘‘ইদং ঠানং ছিদ্দং ৱিৰড়ৰুক্খং, কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি পুচ্ছিংসু. অথ নেসং উয্যানপালো আচিক্খি – ‘‘একো কিৰ উয্যানপালপুত্তো উপৰোপকেসু উদকং আসিঞ্চন্তো ‘মূলপ্পমাণেন আসিঞ্চিস্সামী’তি উপ্পাটেত্ৱা মূলপ্পমাণেন উদকং আসিঞ্চি, তেন তং ঠানং ছিদ্দং জাত’’ন্তি. ভিক্খূ সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা তমত্থং আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ পুব্বেপি সো কুমাৰকো আৰামদূসকোযেৱা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ৱিস্সসেনে নাম ৰঞ্ঞে ৰজ্জং কাৰেন্তে উস্সৱে ঘুট্ঠে উয্যানপালো ‘‘উস্সৱং কীড়িস্সামী’’তি উয্যানৱাসিনো মক্কটে আহ – ‘‘ইদং উয্যানং তুম্হাকং বহূপকাৰং, অহং সত্তাহং উস্সৱং কীড়িস্সামি, তুম্হে সত্ত দিৱসে উপৰোপকেসু উদকং আসিঞ্চথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিংসু. সো তেসং চম্মঘটকে দত্ৱা পক্কামি. মক্কটা উদকং আসিঞ্চন্তা উপৰোপকেসু আসিঞ্চিংসু. অথ নে মক্কটজেট্ঠকো আহ – ‘‘আগমেথ তাৱ, উদকং নাম সব্বকালং দুল্লভং, তং ৰক্খিতব্বং, উপৰোপকে উপ্পাটেত্ৱা মূলপ্পমাণং ঞত্ৱা দীঘমূলকেসু বহুং, ৰস্সমূলকেসু অপ্পং উদকং সিঞ্চিতুং ৱট্টতী’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি ৱত্ৱা একচ্চে উপৰোপকে উপ্পাটেত্ৱা গচ্ছন্তি, একচ্চে তে ৰোপেত্ৱা উদকং সিঞ্চন্তি.

তস্মিং কালে বোধিসত্তো বাৰাণসিযং একস্স কুলস্স পুত্তো অহোসি, সো কেনচিদেৱ কৰণীযেন উয্যানং গন্ত্ৱা তে মক্কটে তথা কৰোন্তে দিস্ৱা ‘‘কো তুম্হে এৱং কাৰেতী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ৱানৰজেট্ঠকো’’তি ৱুত্তে ‘‘জেট্ঠকস্স তাৱ ৱো অযং পঞ্ঞা, তুম্হাকং পন কীদিসী ভৱিস্সতী’’তি তমত্থং পকাসেন্তো ইমং পঠমং গাথমাহ –

৫২. ‘‘যো ৱে সব্বসমেতানং, অহুৱা সেট্ঠসম্মতো;

তস্সাযং এদিসী পঞ্ঞা, কিমেৱ ইতৰা পজা’’তি.

তত্থ সব্বসমেতানন্তি ইমেসং সব্বেসং সমানজাতীনং. অহুৱাতি অহোসি. কিমেৱ ইতৰা পজাতি যা ইতৰা এতেসু লামিকা পজা, কীদিসা নু খো তস্সা পঞ্ঞাতি.

তস্স কথং সুত্ৱা ৱানৰা দুতিযং গাথমাহংসু –

৫৩. ‘‘এৱমেৱ তুৱং ব্ৰহ্মে, অনঞ্ঞায ৱিনিন্দসি;

কথং মূলং অদিস্ৱান, ৰুক্খং জঞ্ঞা পতিট্ঠিত’’ন্তি.

তত্থ ব্ৰহ্মেতি আলপনমত্তং. অযং পনেত্থ সঙ্খেপত্থো – ত্ৱং, ভো পুৰিস, কাৰণাকাৰণং অজানিত্ৱা এৱমেৱ অম্হে ৱিনিন্দসি, ৰুক্খং নাম ‘‘গম্ভীৰে পতিট্ঠিতো ৱা এস, ন ৱা’’তি মূলং অনুপ্পাটেত্ৱা কথং ঞাতুং সক্কা, তেন মযং উপ্পাটেত্ৱা মূলপ্পমাণেন উদকং আসিঞ্চামাতি.