৭. সব্ৰহ্মকসুত্তৱণ্ণনা
১০৬. সত্তমে সব্ৰহ্মকানীতি সসেট্ঠকানি. যেসন্তি যেসং কুলানং. পুত্তানন্তি পুত্তেহি পূজিতসদ্দযোগেন হি ইদং কৰণত্থে সামিৱচনং. অজ্ঝাগাৰেতি সকে ঘৰে. পূজিতা হোন্তীতি যং ঘৰে অত্থি, তেন পটিজগ্গিতা মনাপেন চেৱ কাযিকৱাচসিকেন চ পচ্চুপট্ঠিতা হোন্তি. ইতি মাতাপিতুপূজকানি কুলানি ‘‘সব্ৰহ্মকানী’’তি পসংসিত্ৱা উপৰিপি নেসং পসংসনীযতং দস্সেন্তো ‘‘সপুব্বদেৱতানী’’তিআদিমাহ.
তত্থ ব্ৰহ্মাতিআদীনি তেসং ব্ৰহ্মাদিভাৱসাধনত্থং ৱুত্তানি. তত্ৰাযমত্থৱিভাৱনা – ব্ৰহ্মাতি সেট্ঠাধিৱচনং. যথা হি ব্ৰহ্মুনো চতস্সো ভাৱনা অৱিজহিতা হোন্তি মেত্তা, কৰুণা, মুদিতা, উপেক্খাতি, এৱং মাতাপিতূনং পুত্তেসু চতস্সো ভাৱনা অৱিজহিতা হোন্তি. তা তস্মিং তস্মিং কালে ৱেদিতব্বা – কুচ্ছিগতস্মিঞ্হি দাৰকে ‘‘কদা ন খো পুত্তকং অৰোগং পৰিপুণ্ণঙ্গপচ্চঙ্গং পস্সিস্সামা’’তি মাতাপিতূনং মেত্তচিত্তং উপ্পজ্জতি. যদা পনেস মন্দো উত্তানসেয্যকো ঊকাহি ৱা মঙ্কুলেহি ৱা দট্ঠো দুক্খসেয্যায ৱা পীড়িতো পৰোদতি ৱিৰৱতি, তদাস্স সদ্দং সুত্ৱা মাতাপিতূনং কাৰুঞ্ঞং উপ্পজ্জতি. আধাৱিত্ৱা ৱিধাৱিত্ৱা কীড়নকালে পন লোভনীযৱযস্মিং ৱা ঠিতকালে দাৰকং ওলোকেত্ৱা মাতাপিতূনং চিত্তং সপ্পিমণ্ডে পক্খিত্তসতৱিহতকপ্পাসপিচুপটলং ৱিয মুদুকং আমোদিতং পমোদিতং, তদা নেসং মুদিতা লব্ভতি. যদা পন তেসং পুত্তো দাৰভৰণং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা পাটিযেক্কং অগাৰং অজ্ঝাৱসতি, তদা মাতাপিতূনং ‘‘সক্কোতি দানি নো পুত্তকো অত্তনো ধম্মতায জীৱিতু’’ন্তি মজ্ঝত্তভাৱো উপ্পজ্জতি. এৱং তস্মিং কালে উপেক্খা লব্ভতি. এৱং মাতাপিতূনং পুত্তেসু যথাকালং চতুব্বিধস্সপি ব্ৰহ্মৱিহাৰস্স লব্ভনতো ব্ৰহ্মসদিসৱুত্তিতায ৱুত্তং ‘‘ব্ৰহ্মাতি, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং এতং অধিৱচন’’ন্তি.
পুব্বদেৱতাতি এত্থ দেৱা নাম তিৱিধা – সম্মুতিদেৱা, উপপত্তিদেৱা, ৱিসুদ্ধিদেৱাতি. তেসু সম্মুতিদেৱা নাম ৰাজানো খত্তিযা. তে হি ‘‘দেৱো, দেৱী’’তি লোকে ৱোহৰীযন্তি, দেৱা ৱিয লোকস্স নিগ্গহানুগ্গহসমত্থা চ হোন্তি. উপপত্তিদেৱা নাম চাতুমহাৰাজিকতো পট্ঠায যাৱ ভৱগ্গা উপ্পন্না সত্তা. ৱিসুদ্ধিদেৱা নাম খীণাসৱা সব্বকিলেসৱিসুদ্ধিতো. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – দিব্বন্তি, কীড়ন্তি, লড়ন্তি, জোতন্তি পটিপক্খং জযন্তি ৱাতি দেৱা. তেসু সব্বসেট্ঠা ৱিসুদ্ধিদেৱা. যথা তে বালজনেহি কতং অপৰাধং অগণেত্ৱা একন্তেনেৱ তেসং অনত্থহানিং অত্থুপ্পত্তিঞ্চ আকঙ্খন্তাৱ যথাৱুত্তব্ৰহ্মৱিহাৰযোগেন অত্থায হিতায সুখায পটিপজ্জন্তি, দক্খিণেয্যতায চ তেসং কাৰানং মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ আৱহন্তি; এৱমেৱ মাতাপিতৰোপি পুত্তানং অপৰাধং অগণেত্ৱা একন্তেনেৱ তেসং অনত্থহানিং অত্থুপ্পত্তিঞ্চ আকঙ্খন্তা ৱুত্তনযেনেৱ চতুব্বিধস্সপি ব্ৰহ্মৱিহাৰস্স লব্ভনতো অত্থায হিতায সুখায পটিপজ্জন্তা পৰমদক্খিণেয্যা হুত্ৱা অত্তনি কতানং কাৰানং মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ আৱহন্তি. সব্বদেৱেহি চ পঠমং তেসং উপকাৰৱন্ততায তে আদিতোযেৱ দেৱা. তেসঞ্হি ৱসেন তে পঠমং অঞ্ঞে দেৱে ‘‘দেৱা’’তি জানন্তি আৰাধেন্তি পযিৰুপাসন্তি, আৰাধনৱিধিং ঞত্ৱা তথা পটিপজ্জন্তা তস্সা পটিপত্তিযা ফলং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা তে পচ্ছাদেৱা নাম. তেন ৱুত্তং ‘‘পুব্বদেৱতাতি, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং এতং অধিৱচন’’ন্তি.
পুব্বাচৰিযাতি পঠমআচৰিযা. মাতাপিতৰো হি পুত্তে সিক্খাপেন্তা অতিতৰুণকালতো পট্ঠায ‘‘এৱং নিসীদ, এৱং গচ্ছ, এৱং তিট্ঠ, এৱং সয, এৱং খাদ, এৱং ভুঞ্জ, অযং তে ‘তাতা’তি ৱত্তব্বো, অযং ‘ভাতিকা’তি, অযং ‘ভগিনী’তি, ইদং নাম কাতুং ৱট্টতি, ইদং ন ৱট্টতি, অসুকং নাম উপসঙ্কমিতুং ৱট্টতি, অসুকং নাম ন ৱট্টতী’’তি গাহেন্তি সিক্খাপেন্তি. অপৰভাগে অঞ্ঞে আচৰিযাপি সিপ্পং মুদ্দং গণনন্তি এৱমাদিং সিক্খাপেন্তি, অঞ্ঞে সৰণানি দেন্তি, সীলেসু পতিট্ঠাপেন্তি, পব্বাজেন্তি, ধম্মং উগ্গণ্হাপেন্তি, উপসম্পাদেন্তি, সোতাপত্তিমগ্গাদীনি পাপেন্তি. ইতি সব্বেপি তে পচ্ছাআচৰিযা নাম. মাতাপিতৰো পন সব্বপঠমং. তেনাহ ‘‘পুব্বাচৰিযাতি, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং এতং অধিৱচন’’ন্তি.
আহুনেয্যাতি আনেত্ৱা হুনিতব্বন্তি আহুনং, দূৰতোপি আনেত্ৱা ফলৱিসেসং আকঙ্খন্তেন গুণৱন্তেসু দাতব্বানং অন্নপানৱত্থচ্ছাদনাদীনং এতং নামং, উপকাৰখেত্ততায তং আহুনং অৰহন্তীতি আহুনেয্যা. তেন ৱুত্তং ‘‘আহুনেয্যাতি, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং এতং অধিৱচন’’ন্তি.
ইদানি তেসং ব্ৰহ্মাদিভাৱে কাৰণং দস্সেতুং ‘‘তং কিস্স হেতু? বহুকাৰা’’তিআদি ৱুত্তং. তং কিস্স হেতূতি তং মাতাপিতূনং ব্ৰহ্মাদিঅধিৱচনং কেন কাৰণেনাতি চেতি অত্থো. বহুকাৰাতি বহূপকাৰা. আপাদকাতি জীৱিতস্স আপাদকা, পালকা. পুত্তানঞ্হি মাতাপিতূহি জীৱিতং আপাদিতং পালিতং ঘটিতং অনুপ্পবন্ধেন পৱত্তিতং সম্পাদিতং. পোসকাতি হত্থপাদে ৱড্ঢেত্ৱা হদযলোহিতং পাযেত্ৱা পোসেতাৰো. ইমস্স লোকস্স দস্সেতাৰোতি পুত্তানং ইমস্মিং লোকে ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণদস্সনং নাম মাতাপিতৰো নিস্সায জাতন্তি তে নেসং ইমস্স লোকস্স দস্সেতাৰো নাম. ইতি তেসং বহুকাৰত্তং ব্ৰহ্মাদিভাৱস্স কাৰণং দস্সিতং, যেন পুত্তো মাতাপিতূনং লোকিযেন উপকাৰেন কেনচি পৰিযাযেন পৰিযন্তং পটিকাৰং কাতুং ন সমত্থোযেৱ. সচে হি পুত্তো ‘‘মাতাপিতূনং উপকাৰস্স পচ্চুপকাৰং কৰিস্সামী’’তি উট্ঠায সমুট্ঠায ৱাযমন্তো দক্খিণে অংসকূটে মাতৰং, ইতৰস্মিং পিতৰং ঠপেত্ৱা ৱস্সসতাযুকো সকলং ৱস্সসতম্পি পৰিহৰেয্য চতূহি পচ্চযেহি উচ্ছাদনপৰিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনাদীহি চ যথাৰুচি উপট্ঠহন্তো তেসং মুত্তকৰীসম্পি অজিগুচ্ছন্তো, ন এত্তাৱতা পুত্তেন মাতাপিতূনং পটিকাৰো কতো হোতি অঞ্ঞত্ৰ সদ্ধাদিগুণৱিসেসে পতিট্ঠাপনা. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –
‘‘দ্ৱিন্নাহং, ভিক্খৱে, ন সুপ্পটিকাৰং ৱদামি. কতমেসং দ্ৱিন্নং? মাতু চ পিতু চ. একেন, ভিক্খৱে, অংসেন মাতৰং পৰিহৰেয্য, একেন অংসেন পিতৰং পৰিহৰেয্য ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী, সো চ নেসং উচ্ছাদনপৰিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনেন, তে চ তত্থেৱ মুত্তকৰীসং চজেয্যুং, ন ত্ৱেৱ, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং কতং ৱা হোতি পটিকতং ৱা. ইমিস্সা চ, ভিক্খৱে, মহাপথৱিযা পহূতৰত্তৰতনায মাতাপিতৰো ইস্সৰিযাধিপচ্চে ৰজ্জে পতিট্ঠাপেয্য, ন ত্ৱেৱ, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং কতং ৱা হোতি পটিকতং ৱা. তং কিস্স হেতু? বহুকাৰা, ভিক্খৱে, মাতাপিতৰো পুত্তানং আপাদকা পোসকা ইমস্স লোকস্স দস্সেতাৰো.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৱে, মাতাপিতৰো অস্সদ্ধে সদ্ধাসম্পদায সমাদপেতি নিৱেসেতি পতিট্ঠাপেতি. দুস্সীলে সীলসম্পদায, মচ্ছৰিনো চাগসম্পদায, দুপ্পঞ্ঞে পঞ্ঞাসম্পদায সমাদপেতি নিৱেসেতি পতিট্ঠাপেতি. এত্তাৱতা খো, ভিক্খৱে, মাতাপিতূনং কতঞ্চ হোতি পটিকতঞ্চা’’তি (অ. নি. ২.৩৪).
তথা –
‘‘মাতাপিতুউপট্ঠানং, পুত্তদাৰস্স সঙ্গহো’’তি; (খু. পা. ৫.৬);
‘‘মাতাপিতুউপট্ঠানং, ভিক্খৱে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্ত’’ন্তি চ –
এৱমাদীনি মাতাপিতূনং পুত্তস্স বহূপকাৰভাৱসাধকানি সুত্তানি দট্ঠব্বানি.
গাথাসু ৱুচ্চৰেতি ৱুচ্চন্তি কথীযন্তি. পজায অনুকম্পকাতি পৰেসং পাণং ছিন্দিত্ৱাপি অত্তনো সন্তকং যংকিঞ্চি চজিত্ৱাপি অত্তনো পজং পটিজগ্গন্তি গোপযন্তি, তস্মা পজায অত্তনো পুত্তানং অনুকম্পকা অনুগ্গাহকা.
নমস্সেয্যাতি সাযং পাতং উপট্ঠানং গন্ত্ৱা ‘‘ইদং ময্হং উত্তমং পুঞ্ঞক্খেত্ত’’ন্তি নমক্কাৰং কৰেয্য. সক্কৰেয্যাতি সক্কাৰেন পটিমানেয্য. ইদানি তং সক্কাৰং দস্সেন্তো ‘‘অন্নেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ অন্নেনাতি যাগুভত্তখাদনীযেন. পানেনাতি অট্ঠৱিধপানেন. ৱত্থেনাতি নিৱাসনপাৰুপনেন. সযনেনাতি মঞ্চপীঠভিসিবিম্বোহনাদিনা সযনেন. উচ্ছাদনেনাতি দুগ্গন্ধং পটিৱিনোদেত্ৱা সুগন্ধকৰণুচ্ছাদনেন. ন্হানেনাতি সীতকালে উণ্হোদকেন, উণ্হকালে সীতোদকেন গত্তানি পৰিসিঞ্চিত্ৱা ন্হাপনেন. পাদানং ধোৱনেন চাতি উণ্হোদকসীতোদকেহি পাদধোৱনেন চেৱ তেলমক্খনেন চ.
তায নং পাৰিচৰিযাযাতি এত্থ নন্তি নিপাতমত্তং, যথাৱুত্তপৰিচৰণেন. অথ ৱা পাৰিচৰিযাযাতি ভৰণকিচ্চকৰণকুলৱংসপতিট্ঠাপনাদিনা পঞ্চৱিধউপট্ঠানেন. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘পঞ্চহি খো, গহপতিপুত্ত, ঠানেহি পুত্তেন পুৰত্থিমা দিসা মাতাপিতৰো পচ্চুপট্ঠাতব্বা ‘ভতো নে ভৰিস্সামি, কিচ্চং নেসং কৰিস্সামি, কুলৱংসং ঠপেস্সামি, দাযজ্জং পটিপজ্জিস্সামি. অথ ৱা পন নেসং পেতানং কালকতানং দক্খিণমনুপ্পদস্সামী’তি. ইমেহি খো, গহপতিপুত্ত, পঞ্চহি ঠানেহি পুত্তেন পুৰত্থিমা দিসা মাতাপিতৰো পচ্চুপট্ঠিতা পঞ্চহি ঠানেহি পুত্তং অনুকম্পন্তি – পাপা নিৱাৰেন্তি, কল্যাণে নিৱেসেন্তি, সিপ্পং সিক্খাপেন্তি, পতিৰূপেন দাৰেন সংযোজেন্তি, সমযে দাযজ্জং নিয্যাদেন্তী’’তি (দী. নি. ৩.২৬৭).
অপিচ যো মাতাপিতৰো তীসু ৱত্থূসু অভিপ্পসন্নে কত্ৱা সীলেসু ৱা পতিট্ঠাপেত্ৱা পব্বজ্জায ৱা নিযোজেত্ৱা উপট্ঠহতি, অযং মাতাপিতুউপট্ঠাকানং অগ্গোতি ৱেদিতব্বো. সা পনাযং পাৰিচৰিযা পুত্তস্স উভযলোকহিতসুখাৱহাতি দস্সেন্তো ‘‘ইধেৱ নং পসংসন্তি, পেচ্চ সগ্গে পমোদতী’’তি আহ. তত্থ ইধাতি ইমস্মিং লোকে. মাতাপিতুউপট্ঠাকঞ্হি পুগ্গলং পণ্ডিতমনুস্সা তত্থ পাৰিচৰিযায পসংসন্তি ৱণ্ণেন্তি থোমেন্তি, তস্স চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তা সযম্পি অত্তনো মাতাপিতূসু তথা পটিপজ্জিত্ৱা মহন্তং পুঞ্ঞং পসৱন্তি. পেচ্চাতি পৰলোকং গন্ত্ৱা সগ্গে ঠিতো মাতাপিতুপট্ঠাকো দিব্বসম্পত্তীহি মোদতি পমোদতি অভিনন্দতীতি.
সত্তমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.