৮. পঠমনকুহনসুত্তৱণ্ণনা

৩৫. অট্ঠমে নযিদন্তি এত্থ নইতি পটিসেধে নিপাতো, তস্স ‘‘ৱুস্সতী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো, যকাৰো পদসন্ধিকৰো. ইদং-সদ্দো ‘‘একমিদাহং, ভিক্খৱে, সমযং উক্কট্ঠাযং ৱিহৰামি সুভগৱনে সালৰাজমূলে’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৫০১) নিপাতমত্তং. ‘‘ইদং খো তং, ভিক্খৱে, অপ্পমত্তকং ওৰমত্তকং সীলমত্তক’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ১.২৭) যথাৱুত্তে আসন্নপচ্চক্খে আগতো.

‘‘ইদঞ্হি তং জেতৱনং, ইসিসঙ্ঘনিসেৱিতং;

আৱুত্থং ধম্মৰাজেন, পীতিসঞ্জননং মমা’’তি. –

আদীসু (সং. নি. ১.৪৮) ৱক্খমানে আসন্নপচ্চক্খে. ইধাপি ৱক্খমানেযেৱ আসন্নপচ্চক্খে দট্ঠব্বো.

ব্ৰহ্মচৰিয-সদ্দো –

‘‘কিং তে ৱতং কিং পন ব্ৰহ্মচৰিযং,

কিস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৱিপাকো;

ইদ্ধী জুতী বলৱীৰিযূপপত্তি,

ইদঞ্চ তে নাগ মহাৱিমানং.

‘‘অহঞ্চ ভৰিযা চ মনুস্সলোকে,

সদ্ধা উভো দানপতী অহুম্হা;

ওপানভূতং মে ঘৰং তদাসি,

সন্তপ্পিতা সমণব্ৰাহ্মণা চ.

‘‘তং মে ৱতং তং পন ব্ৰহ্মচৰিযং,

তস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৱিপাকো;

ইদ্ধী জুতী বলৱীৰিযূপপত্তি,

ইদঞ্চ মে ধীৰ মহাৱিমান’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৫৯২-১৫৯৩, ১৫৯৫) –

ইমস্মিং পুণ্ণকজাতকে দানে আগতো.

‘‘কেন পাণি কামদদো, কেন পাণি মধুস্সৱো;

কেন তে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতি.

‘‘তেন পাণি কামদদো, তেন পাণি মধুস্সৱো;

তেন মে ব্ৰহ্মচৰিযেন, পুঞ্ঞং পাণিম্হি ইজ্ঝতী’’তি. (পে. ৱ. ২৭৫, ২৭৭) –

ইমস্মিং অঙ্কুৰপেতৱত্থুস্মিং ৱেয্যাৱচ্চে. ‘‘ইদং খো তং, ভিক্খৱে, তিত্তিৰিযং নাম ব্ৰহ্মচৰিযং অহোসী’’তি (চূড়ৱ. ৩১১) ইমস্মিং তিত্তিৰজাতকে পঞ্চসিক্খাপদসীলে. ‘‘তং খো পন, পঞ্চসিখ, ব্ৰহ্মচৰিযং নেৱ নিব্বিদায ন ৱিৰাগায…পে… যাৱদেৱ ব্ৰহ্মলোকূপপত্তিযা’’তি (দী. নি. ২.৩২৯) ইমস্মিং মহাগোৱিন্দসুত্তে ব্ৰহ্মৱিহাৰে. ‘‘পৰে অব্ৰহ্মচাৰী ভৱিস্সন্তি, মযমেত্থ ব্ৰহ্মচাৰিনো ভৱিস্সামা’’তি (ম. নি. ১.৮৩) সল্লেখসুত্তে মেথুনৱিৰতিযং.

‘‘মযঞ্চ ভৰিযা নাতিক্কমাম,

অম্হে চ ভৰিযা নাতিক্কমন্তি;

অঞ্ঞত্ৰ তাহি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰাম,

তস্মা হি অম্হং দহৰা ন মীযৰে’’তি. (জা. ১.১০.৯৭) –

মহাধম্মপালজাতকে সদাৰসন্তোসে. ‘‘অভিজানামি খো পনাহং, সাৰিপুত্ত, চতুৰঙ্গসমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতা – তপস্সী সুদং হোমী’’তি (ম. নি. ১.১৫৫) লোমহংসসুত্তে ৱীৰিযে.

‘‘হীনেন ব্ৰহ্মচৰিযেন, খত্তিযে উপপজ্জতি;

মজ্ঝিমেন চ দেৱত্তং, উত্তমেন ৱিসুজ্ঝতী’’তি. (জা. ১.৮.৭৫) –

নিমিজাতকে অত্তদমনৱসেন কতে অট্ঠঙ্গিকউপোসথে. ‘‘ইদং খো পন, পঞ্চসিখ, ব্ৰহ্মচৰিযং একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায…পে… অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো’’তি (দী. নি. ২.৩২৯) মহাগোৱিন্দসুত্তেযেৱ অৰিযমগ্গে. ‘‘তযিদং ব্ৰহ্মচৰিযং ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিত’’ন্তি (দী. নি. ৩.১৭৪) পাসাদিকসুত্তে সিক্খত্তযসঙ্গহে সকলস্মিং সাসনে. ইধাপি অৰিযমগ্গে সাসনে চ ৱত্ততি.

ৱুস্সতীতি ৱসীযতি, চৰীযতীতি অত্থো. জনকুহনত্থন্তি ‘‘অহো অয্যো সীলৱা ৱত্তসম্পন্নো অপ্পিচ্ছো সন্তুট্ঠো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো’’তিআদিনা জনস্স সত্তলোকস্স ৱিম্হাপনত্থং. জনলপনত্থন্তি ‘‘এৱৰূপস্স নাম অয্যস্স দিন্নং মহপ্ফলং ভৱিস্সতী’’তি পসন্নচিত্তেহি ‘‘কেনত্থো, কিং আহৰীযতূ’’তি মনুস্সেহি ৱদাপনত্থং. লাভসক্কাৰসিলোকানিসংসত্থন্তি য্ৱাযং ‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘লাভী অস্সং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰান’ন্তি, সীলে-স্ৱেৱস্স পৰিপূৰকাৰী’’তি (ম. নি. ১.৬৫) সীলানিসংসভাৱেন ৱুত্তো চতুপচ্চযলাভো, যো চ চতুন্নং পচ্চযানং সক্কচ্চদানসঙ্খাতো আদৰবহুমানগৰুকৰণসঙ্খাতো চ সক্কাৰো, যো চ ‘‘সীলসম্পন্নো বহুস্সুতো সুতধৰো আৰদ্ধৱীৰিযো’’তিআদিনা নযেন উগ্গতথুতিঘোসসঙ্খাতো সিলোকো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তানং দিট্ঠধম্মিকো আনিসংসো, তদত্থং. ইতি মং জনো জানাতূতি ‘‘এৱং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসে সতি ‘অযং সীলৱা কল্যাণধম্মো’তিআদিনা মং জনো জানাতু সম্ভাৱেতূ’’তি অত্তনো সন্তগুণৱসেন সম্ভাৱনত্থম্পি ন ইদং ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতীতি সম্বন্ধো.

কেচি পন ‘‘জনকুহনত্থন্তি পাপিচ্ছস্স ইচ্ছাপকতস্স সতো সামন্তজপ্পনইৰিযাপথনিস্সিতপচ্চযপটিসেৱনসঙ্খাতেন তিৱিধেন কুহনৱত্থুনা কুহনভাৱেন জনস্স ৱিম্হাপনত্থং. জনলপনত্থন্তি পাপিচ্ছস্সেৱ সতো পচ্চযত্থং পৰিকথোভাসাদিৱসেন লপনভাৱেন উপলাপনভাৱেন ৱা জনস্স লপনত্থং. লাভসক্কাৰসিলোকানিসংসত্থন্তি পাপিচ্ছস্সেৱ সতো লাভাদিগৰুতায লাভসক্কাৰসিলোকসঙ্খাতস্স আনিসংসউদযস্স নিপ্ফাদনত্থং. ইতি মং জনো জানাতূতি পাপিচ্ছস্সেৱ সতো অসন্তগুণসম্ভাৱনাধিপ্পাযেন ‘ইতি এৱং মং জনো জানাতূ’তি ন ইদং ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’’তি এৱমেত্থ অত্থং ৱদন্তি. পুৰিমোযেৱ পন অত্থো সাৰতৰো.

অথ খোতি এত্থ অথাতি অঞ্ঞদত্থে নিপাতো, খোতি অৱধাৰণে. তেন কুহনাদিতো অঞ্ঞদত্থাযেৱ পন ইদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতীতি দস্সেতি. ইদানি তং পযোজনং দস্সেন্তো ‘‘সংৱৰত্থঞ্চেৱ পহানত্থঞ্চা’’তি আহ. তত্থ পঞ্চৱিধো সংৱৰো – পাতিমোক্খসংৱৰো, সতিসংৱৰো, ঞাণসংৱৰো, খন্তিসংৱৰো, ৱীৰিযসংৱৰোতি.

তত্থ ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো হোতি সমুপেতো’’তি (ৱিভ. ৫১১) হি আদিনা নযেন আগতো অযং পাতিমোক্খসংৱৰো নাম, যো সীলসংৱৰোতি চ পৱুচ্চতি. ‘‘ৰক্খতি চক্খুন্দ্ৰিযং, চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতী’’তি (দী. নি. ১.২১৩; ম. নি. ১.২৯৫; সং. নি. ৪.২৩৯; অ. নি. ৩.১৬) আগতো অযং সতিসংৱৰো.

‘‘যানি সোতানি লোকস্মিং (অজিতাতি ভগৱা),

সতি তেসং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমি,

পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি. (সু. নি. ১০৪১) –

আগতো অযং ঞাণসংৱৰো. ‘‘খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্সা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৪; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) নযেন আগতো অযং খন্তিসংৱৰো. ‘‘উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৬; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) নযেন আগতো অযং ৱীৰিযসংৱৰো. অত্থতো পন পাণাতিপাতাদীনং পজহনৱসেন, ৱত্তপটিৱত্তানং কৰণৱসেন চ পৱত্তা চেতনা ৱিৰতিযো চ. সঙ্খেপতো সব্বো কাযৱচীসংযমো, ৱিত্থাৰতো সত্তন্নং আপত্তিক্খন্ধানং অৱীতিক্কমো সীলসংৱৰো. সতি এৱ সতিসংৱৰো, সতিপ্পধানা ৱা কুসলা খন্ধা. ঞাণমেৱ ঞাণসংৱৰো. অধিৱাসনৱসেন অদোসো, অদোসপ্পধানা ৱা তথা পৱত্তা কুসলা খন্ধা খন্তিসংৱৰো, পঞ্ঞাতি একে. কামৱিতক্কাদীনং অনধিৱাসনৱসেন পৱত্তং ৱীৰিযমেৱ ৱীৰিযসংৱৰো. তেসু পঠমো কাযদুচ্চৰিতাদিদুস্সীল্যস্স সংৱৰণতো সংৱৰো, দুতিযো মুট্ঠস্সচ্চস্স, ততিযো অঞ্ঞাণস্স, চতুত্থো অক্খন্তিযা, পঞ্চমো কোসজ্জস্স সংৱৰণতো পিদহনতো সংৱৰোতি ৱেদিতব্বো. এৱমেতস্স সংৱৰস্স অত্থায সংৱৰত্থং, সংৱৰনিপ্ফাদনত্থন্তি অত্থো.

পহানম্পি পঞ্চৱিধং – তদঙ্গপ্পহানং, ৱিক্খম্ভনপ্পহানং, সমুচ্ছেদপ্পহানং, পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং, নিস্সৰণপ্পহানন্তি. তত্থ যং ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা এককনিপাতে পঠমসুত্তৱণ্ণনাযং ৱুত্তমেৱ. তস্স পন পঞ্চৱিধস্সপি তথা তথা ৰাগাদিকিলেসানং পটিনিস্সজ্জনট্ঠেন সমতিক্কমনট্ঠেন ৱা পহানস্স অত্থায পহানত্থং, পহানসাধনত্থন্তি অত্থো. তত্থ সংৱৰেন কিলেসানং চিত্তসন্তানে পৱেসননিৱাৰণং পহানেন পৱেসননিৱাৰণঞ্চেৱ সমুগ্ঘাতো চাতি ৱদন্তি. উভযেনাপি পন যথাৰহং উভযং সম্পজ্জতীতি দট্ঠব্বং. সীলাদিধম্মা এৱ হি সংৱৰণতো সংৱৰো, পজহনতো পহানন্তি.

গাথাসু অনীতিহন্তি ঈতিযো ৱুচ্চন্তি উপদ্দৱা – দিট্ঠধম্মিকা চ সম্পৰাযিকা চ. ঈতিযো হনতি ৱিনাসেতি পজহতীতি ঈতিহং, অনু ঈতিহন্তি অনীতিহং, সাসনব্ৰহ্মচৰিযং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযঞ্চ. অথ ৱা ঈতীহি অনত্থেহি সদ্ধিং হনন্তি গচ্ছন্তি পৱত্তন্তীতি ঈতিহা, তণ্হাদিউপক্কিলেসা. নত্থি এত্থ ঈতিহাতি অনীতিহং. ঈতিহা ৱা যথাৱুত্তেনট্ঠেন তিত্থিযসমযা, তপ্পটিপক্খতো ইদং অনীতিহং. ‘‘অনিতিহ’’ন্তিপি পাঠো. তস্সত্থো – ‘‘ইতিহায’’ন্তি ধম্মেসু অনেকংসগ্গাহভাৱতো ৱিচিকিচ্ছা ইতিহং নাম, সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতত্তা যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জন্তানং নিক্কঙ্খভাৱসাধনতো নত্থি এত্থ ইতিহন্তি অনিতিহং, অপৰপ্পচ্চযন্তি অত্থো. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’’তি ‘‘অতক্কাৱচৰো’’তি চ. গাথাসুখত্থং পন ‘‘অনীতিহ’’ন্তি দীঘং কত্ৱা পঠন্তি.

নিব্বানসঙ্খাতং ওগধং পতিট্ঠং পাৰং গচ্ছতীতি নিব্বানোগধগামী, ৱিমুত্তিৰসত্তা একন্তেনেৱ নিব্বানসম্পাপকোতি অত্থো. তং নিব্বানোগধগামিনং ব্ৰহ্মচৰিযং. সোতি যো সো সমতিংস পাৰমিযো পূৰেত্ৱা সব্বকিলেসে ভিন্দিত্ৱা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো, সো ভগৱা অদেসযি দেসেসি. নিব্বানোগধোতি ৱা অৰিযমগ্গো ৱুচ্চতি. তেন ৱিনা নিব্বানোগাহনস্স অসম্ভৱতো তস্স চ নিব্বানং অনালম্বিত্ৱা অপ্পৱত্তনতো, তঞ্চ তং একন্তং গচ্ছতীতি নিব্বানোগধগামী. অথ ৱা নিব্বানোগধগামিনন্তি নিব্বানস্স অন্তোগামিনং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং, নিব্বানং আৰম্মণং কৰিত্ৱা তস্স অন্তো এৱ ৱত্ততি পৱত্ততীতি. মহত্তেহীতি মহাআতুমেহি উড়াৰজ্ঝাসযেহি. মহন্তং নিব্বানং, মহন্তে ৱা সীলক্খন্ধাদিকে এসন্তি গৱেসন্তীতি মহেসিনো বুদ্ধাদযো অৰিযা. তেহি অনুযাতো পটিপন্নো. যথা বুদ্ধেন দেসিতন্তি যথা অভিঞ্ঞেয্যাদিধম্মে অভিঞ্ঞেয্যাদিভাৱেনেৱ সম্মাসম্বুদ্ধেন মযা দেসিতং, এৱং যে এতং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং তদত্থং সাসনব্ৰহ্মচৰিযঞ্চ পটিপজ্জন্তি. তে দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকত্থেহি যথাৰহং অনুসাসন্তস্স সত্থু ময্হং সাসনকাৰিনো ওৱাদপ্পটিকৰা সকলস্স ৱট্টদুক্খস্স অন্তং পৰিযন্তং অপ্পৱত্তিং কৰিস্সন্তি, দুক্খস্স ৱা অন্তং নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সন্তীতি.

অট্ঠমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.