৩. তপনীযসুত্তৱণ্ণনা
৩০. ততিযে তপনীযাতি ইধ চেৱ সম্পৰাযে চ তপন্তি ৱিবাধেন্তি ৱিহেঠেন্তীতি তপনীযা. তপনং ৱা দুক্খং দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযে চ তস্স উপ্পাদনেন চেৱ অনুবলপ্পদানেন চ হিতাতি তপনীযা. অথ ৱা তপন্তি তেনাতি তপনং, পচ্ছানুতাপো, ৱিপ্পটিসাৰোতি অত্থো, তস্স হেতুভাৱতো হিতাতি তপনীযা. অকতকল্যাণোতি অকতং কল্যাণং ভদ্দকং পুঞ্ঞং এতেনাতি অকতকল্যাণো. সেসপদদ্ৱযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. পুঞ্ঞঞ্হি পৱত্তিহিততায আযতিংসুখতায চ ভদ্দকট্ঠেন কল্যাণন্তি চ কুচ্ছিতসলনাদিঅত্থেন কুসলন্তি চ দুক্খভীৰূনং সংসাৰভীৰূনঞ্চ ৰক্খনট্ঠেন ভীৰুত্তাণন্তি চ ৱুচ্চতি. কতপাপোতি কতং উপচিতং পাপং এতেনাতি কতপাপো. সেসপদদ্ৱযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. অকুসলকম্মঞ্হি লামকট্ঠেন পাপন্তি চ অত্তনো পৱত্তিক্খণে ৱিপাকক্খণে চ ঘোৰসভাৱতায লুদ্দন্তি চ কিলেসেহি দূসিতভাৱেন কিব্বিসন্তি চ ৱুচ্চতি. ইতি ভগৱা ‘‘দ্ৱে ধম্মা তপনীযা’’তি ধম্মাধিট্ঠানেন উদ্দিসিত্ৱা অকতং কুসলং ধম্মং কতঞ্চ অকুসলং ধম্মং পুগ্গলাধিট্ঠানেন নিদ্দিসি. ইদানি তেসং তপনীযভাৱং দস্সেন্তো ‘‘সো অকতং মে কল্যাণন্তিপি তপ্পতি, কতং মে পাপন্তিপি তপ্পতী’’তি আহ. চিত্তসন্তাসেন তপ্পতি অনুতপ্পতি অনুসোচতীতি অত্থো.
গাথাসু দুট্ঠু চৰিতং, কিলেসপূতিকত্তা ৱা দুট্ঠং চৰিতন্তি দুচ্চৰিতং. কাযেন দুচ্চৰিতং, কাযতো ৱা পৱত্তং দুচ্চৰিতং কাযদুচ্চৰিতং. এৱং ৱচীমনোদুচ্চৰিতানিপি দট্ঠব্বানি. ইমানি চ কাযদুচ্চৰিতাদীনি কম্মপথপ্পত্তানি অধিপ্পেতানীতি যং ন কম্মপথপ্পত্তং অকুসলজাতং, তং সন্ধাযাহ ‘‘যঞ্চঞ্ঞং দোসসঞ্হিত’’ন্তি. তস্সত্থো – যম্পি চ অঞ্ঞং কম্মপথভাৱং অপ্পত্তত্তা নিপ্পৰিযাযেন কাযকম্মাদিসঙ্খং ন লভতি, ৰাগাদিকিলেসসংসট্ঠত্তা দোসসহিতং অকুসলং তম্পি কত্ৱাতি অত্থো. নিৰযন্তি নিৰতিঅত্থেন নিৰস্সাদট্ঠেন ৱা নিৰযন্তি লদ্ধনামং সব্বম্পি দুগ্গতিং, অযসঙ্খাতসুখপ্পটিক্খেপেন ৱা সব্বত্থ সুগতিদুগ্গতীসু নিৰযদুক্খং. সো তাদিসো পুগ্গলো উপগচ্ছতীতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
এত্থ চ কাযদুচ্চৰিতস্স তপনীযভাৱে নন্দো যক্খো নন্দো মাণৱকো নন্দো গোঘাতকো দ্ৱে ভাতিকাতি এতেসং ৱত্থূনি কথেতব্বানি. তে কিৰ গাৱিং ৱধিত্ৱা মংসং দ্ৱে কোট্ঠাসে অকংসু. ততো কনিট্ঠো জেট্ঠং আহ – ‘‘ময্হং দাৰকা বহূ, ইমানি মে অন্তানি দেহী’’তি. অথ নং জেট্ঠো – ‘‘সব্বং মংসং দ্ৱেধা ৱিভত্তং, পুন কিমগ্গহেসী’’তি পহৰিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপেসি. নিৱত্তিত্ৱা চ নং ওলোকেন্তো মতং দিস্ৱা ‘‘ভাৰিযং ৱত মযা কতং, স্ৱাহং অকাৰণেনেৱ নং মাৰেসি’’ন্তি চিত্তং উপ্পাদেসি. অথস্স বলৱৱিপ্পটিসাৰো উপ্পজ্জি. সো ঠিতট্ঠানেপি নিসিন্নট্ঠানেপি তদেৱ কম্মং আৱজ্জেতি, চিত্তস্সাদং ন লভতি, অসিতপীতখাযিতম্পিস্স সৰীৰে ওজং ন ফৰতি, অট্ঠিচম্মমত্তমেৱ অহোসি. অথ নং একো থেৰো পুচ্ছি ‘‘উপাসক, ত্ৱং অতিৱিয কিসো অট্ঠিচম্মমত্তো জাতো, কীদিসো তে ৰোগো, উদাহু অত্থি কিঞ্চি তপনীযং কম্মং কত’’ন্তি? সো ‘‘আম, ভন্তে’’তি সব্বং আৰোচেসি. অথস্স সো ‘‘ভাৰিযং তে, উপাসক, কম্মং কতং, অনপৰাধট্ঠানে অপৰদ্ধ’’ন্তি আহ. সো তেনেৱ কম্মুনা কালং কত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তি. ৱচীদুচ্চৰিতস্স পন সুপ্পবুদ্ধসক্ককোকালিকচিঞ্চমাণৱিকাদীনং ৱত্থূনি কথেতব্বানি, মনোদুচ্চৰিতস্স উক্কলজযভঞ্ঞাদীনং.
ততিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.