৭. সব্বপৰিঞ্ঞাসুত্তৱণ্ণনা

৭. সত্তমে সব্বন্তি অনৱসেসং. অনৱসেসৱাচকো হি অযং সব্ব-সদ্দো. সো যেন যেন সম্বন্ধং গচ্ছতি, তস্স তস্স অনৱসেসতং দীপেতি; যথা ‘‘সব্বং ৰূপং, সব্বা ৱেদনা, সব্বসক্কাযপৰিযাপন্নেসু ধম্মেসূ’’তি. সো পনাযং সব্ব-সদ্দো সপ্পদেসনিপ্পদেসৱিসযতায দুৱিধো. তথা হেস সব্বসব্বং, পদেসসব্বং, আযতনসব্বং, সক্কাযসব্বন্তি চতূসু ৱিসযেসু দিট্ঠপ্পযোগো. তত্থ ‘‘সব্বে ধম্মা সব্বাকাৰেন বুদ্ধস্স ভগৱতো ঞাণমুখে আপাথমাগচ্ছন্তী’’তিআদীসু (চূড়নি. মোঘৰাজমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৮৫) সব্বসব্বস্মিং আগতো. ‘‘সব্বেসং ৱো, সাৰিপুত্তা, সুভাসিতং পৰিযাযেনা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩৪৫) পদেসসব্বস্মিং. ‘‘সব্বং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, চক্খুঞ্চেৱ ৰূপঞ্চ…পে…. মনঞ্চেৱ ধম্মে চা’’তি (সং. নি. ৪.২৩-২৫) এত্থ আযতনসব্বস্মিং. ‘‘সব্বধম্মমূলপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.১) সক্কাযসব্বস্মিং. তত্থ সব্বসব্বস্মিং আগতো নিপ্পদেসৱিসযো, ইতৰেসু তীসুপি আগতো সপ্পদেসৱিসযো. ইধ পন সক্কাযসব্বস্মিং ৱেদিতব্বো. ৱিপস্সনায আৰম্মণভূতা তেভূমকধম্মা হি ইধ ‘‘সব্ব’’ন্তি অনৱসেসতো গহিতা.

অনভিজানন্তি ‘‘ইমে ধম্মা কুসলা, ইমে অকুসলা, ইমে সাৱজ্জা, ইমে অনৱজ্জা’’তিআদিনা ‘‘ইমে পঞ্চক্খন্ধা, ইমানি দ্ৱাদসাযতনানি, ইমা অট্ঠাৰস ধাতুযো, ইদং দুক্খং অৰিযসচ্চং, অযং দুক্খসমুদযো অৰিযসচ্চ’’ন্তি চ আদিনা সব্বে অভিঞ্ঞেয্যে ধম্মে অৱিপৰীতসভাৱতো অনভিজানন্তো অভিৱিসিট্ঠেন ঞাণেন ন জানন্তো. অপৰিজানন্তি ন পৰিজানন্তো. যো হি সব্বং তেভূমকধম্মজাতং পৰিজানাতি, সো তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানাতি – ঞাতপৰিঞ্ঞায, তীৰণপৰিঞ্ঞায, পহানপৰিঞ্ঞায. তত্থ কতমা ঞাতপৰিঞ্ঞা? সব্বং তেভূমকং নামৰূপং – ‘‘ইদং ৰূপং, এত্তকং ৰূপং, ন ইতো ভিয্যো. ইদং নামং, এত্তকং নামং, ন ইতো ভিয্যো’’তি ভূতপ্পসাদাদিপ্পভেদং ৰূপং, ফস্সাদিপ্পভেদং নামঞ্চ, লক্খণৰসপচ্চুপট্ঠানপদট্ঠানতো ৱৱত্থপেতি. তস্স অৱিজ্জাদিকঞ্চ পচ্চযং পৰিগ্গণ্হাতি. অযং ঞাতপৰিঞ্ঞা. কতমা তীৰণপৰিঞ্ঞা? এৱং ঞাতং কত্ৱা তং সব্বং তীৰেতি অনিচ্চতো দুক্খতো ৰোগতোতি দ্ৱাচত্তালীসায আকাৰেহি. অযং তীৰণপৰিঞ্ঞা. কতমা পহানপৰিঞ্ঞা? এৱং তীৰযিত্ৱা অগ্গমগ্গেন সব্বস্মিং ছন্দৰাগং পজহতি. অযং পহানপৰিঞ্ঞা.

দিট্ঠিৱিসুদ্ধিকঙ্খাৱিতৰণৱিসুদ্ধিযোপি ঞাতপৰিঞ্ঞা. মগ্গামগ্গপটিপদাঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিযো কলাপসম্মসনাদিঅনুলোমপৰিযোসানা ৱা পঞ্ঞা তীৰণপৰিঞ্ঞা. অৰিযমগ্গেন পজহনং পহানপৰিঞ্ঞা. যো সব্বং পৰিজানাতি, সো ইমাহি তীহি পৰিঞ্ঞাহি পৰিজানাতি. ইধ পন ৱিৰাগপ্পহানানং পটিক্খেপৱসেন ৱিসুং গহিতত্তা ঞাতপৰিঞ্ঞায তীৰণপৰিঞ্ঞায চ ৱসেন পৰিজাননা ৱেদিতব্বা. যো পনেৱং ন পৰিজানাতি, তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অপৰিজান’’ন্তি.

তত্থ চিত্তং অৱিৰাজযন্তি তস্মিং অভিঞ্ঞেয্যৱিসেসে পৰিঞ্ঞেয্যে অত্তনো চিত্তসন্তানং ন ৱিৰাজযং, ন ৱিৰজ্জন্তো; যথা তত্থ ৰাগো ন হোতি, এৱং ৱিৰাগানুপস্সনং ন উপ্পাদেন্তোতি অত্থো. অপ্পজহন্তি ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায তত্থ পহাতব্বযুত্তকং কিলেসৱট্টং অনৱসেসতো ন পজহন্তো. যথা চেতং, এৱং অভিজাননাদযোপি মিস্সকমগ্গৱসেন ৱেদিতব্বা. পুব্বভাগে হি নানাচিত্তৱসেন ঞাততীৰণপহানপৰিঞ্ঞাহি কমেন অভিজাননাদীনি সম্পাদেত্ৱা মগ্গকালে একক্খণেনেৱ কিচ্চৱসেন তং সব্বং নিপ্ফাদেন্তং একমেৱ ঞাণং পৱত্ততীতি. অভব্বো দুক্খক্খযাযাতি নিব্বানায সকলস্স ৱট্টদুক্খস্স খেপনায ন ভব্বো, নালং ন সমত্থোতি অত্থো.

সব্বঞ্চ খোতি এত্থ চ-সদ্দো ব্যতিৰেকে, খো-সদ্দো অৱধাৰণে. তদুভযেন অভিজাননাদিতো লদ্ধব্বং ৱিসেসং দুক্খক্খযস্স চ একন্তকাৰণং দীপেতি. অভিজাননাদীসু যং ৱত্তব্বং, তং ৱুত্তমেৱ. তত্থ পন পটিক্খেপৱসেন ৱুত্তং, ইধ ৱিধানৱসেন ৱেদিতব্বং. অযমেৱ ৱিসেসো. অপিচ অভিজানন্তি উপাদানক্খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতং সক্কাযসব্বং সৰূপতো পচ্চযতো চ ঞাণস্স অভিমুখীকৰণৱসেন অভিজানন্তো হুত্ৱা অভাৱাকাৰাদিপৰিগ্গহেন তং অনিচ্চাদিলক্খণেহি পৰিচ্ছিজ্জমানৱসেন পৰিজানন্তো. ৱিৰাজযন্তি সম্মদেৱস্স অনিচ্চতাদিঅৱবোধেন উপ্পন্নভযাদীনৱনিব্বিদাদিঞাণানুভাৱেন অত্তনো চিত্তং ৱিৰত্তং কৰোন্তো তত্থ অণুমত্তম্পি ৰাগং অনুপ্পাদেন্তো. পজহন্তি ৱুট্ঠানগামিনিৱিপস্সনাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায সমুদযপক্খিযং কিলেসৱট্টং পজহন্তো সমুচ্ছিন্দন্তো. ভব্বো দুক্খক্খযাযাতি এৱং কিলেসমলপ্পহানেনেৱ সব্বস্স কম্মৱট্টস্স পৰিক্খীণত্তা অনৱসেসৱিপাকৱট্টখেপনায সকলসংসাৰৱট্টদুক্খপৰিক্খযভূতায ৱা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা ভব্বো একন্তেনেতং পাপুণিতুন্তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

যো সব্বং সব্বতো ঞত্ৱাতি যো যুত্তযোগো আৰদ্ধৱিপস্সকো সব্বং তেভূমকধম্মজাতং সব্বতো সব্বভাগেন কুসলাদিক্খন্ধাদিৱিভাগতো দুক্খাদিপীড়নাদিৱিভাগতো চ. অথ ৱা সব্বতোতি সব্বস্মা কক্খড়ফুসনাদিলক্খণাদিতো অনিচ্চাদিতো চাতি সব্বাকাৰতো জানিত্ৱা ৱিপস্সনাপুব্বঙ্গমেন মগ্গঞাণেন পটিৱিজ্ঝিত্ৱা, ৱিপস্সনাঞাণেনেৱ ৱা জাননহেতু. সব্বত্থেসু ন ৰজ্জতীতি সব্বেসু অতীতাদিৱসেন অনেকভেদভিন্নেসু সক্কাযধম্মেসু ন ৰজ্জতি, অৰিযমগ্গাধিগমেন ৰাগং ন জনেতি. ইমিনাস্স তণ্হাগাহস্স অভাৱং দস্সেন্তো তং নিমিত্তত্তা দিট্ঠমানগ্গাহানং ‘‘এতং মম এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’তি ইমস্স মিচ্ছাগাহত্তযস্সপি অভাৱং দস্সেতি. স ৱেতি এত্থ স-ইতি নিপাতমত্তং. ৱে-তি ব্যত্তং, একংসেনাতি ৱা এতস্মিং অত্থে নিপাতো. সব্বপৰিঞ্ঞাতি সব্বপৰিজাননতো, যথাৱুত্তস্স সব্বস্স অভিসমযৱসেন পৰিজাননতো. সোতি যথাৱুত্তো যোগাৱচৰো, অৰিযো এৱ ৱা. সব্বদুক্খমুপচ্চগাতি সব্বং ৱট্টদুক্খং অচ্চগা অতিক্কমি, সমতিক্কমীতি অত্থো.

সত্তমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.