১৩. কিসাগোতমীৱত্থু

যো চ ৱস্সসতং জীৱেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো কিসাগোতমিং আৰব্ভ কথেসি.

সাৱত্থিযং কিৰেকস্স সেট্ঠিস্স গেহে চত্তালীসকোটিধনং অঙ্গাৰা এৱ হুত্ৱা অট্ঠাসি. সেট্ঠি তং দিস্ৱা উপ্পন্নসোকো আহাৰং পটিক্খিপিত্ৱা মঞ্চকে নিপজ্জি. তস্সেকো সহাযকো গেহং গন্ত্ৱা, ‘‘সম্ম, কস্মা সোচসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা তং পৱত্তিং সুত্ৱা, ‘‘সম্ম, মা সোচি, অহং একং উপাযং জানামি, তং কৰোহী’’তি. ‘‘কিং কৰোমি, সম্মা’’তি? অত্তনো আপণে কিলঞ্জং পসাৰেত্ৱা তত্থ তে অঙ্গাৰে ৰাসিং কত্ৱা ৱিক্কিণন্তো ৱিয নিসীদ, আগতাগতেসু মনুস্সেসু যে এৱং ৱদন্তি – ‘‘সেসজনা ৱত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৱিক্কিণন্তি, ত্ৱং পন অঙ্গাৰে ৱিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি. তে ৱদেয্যাসি – ‘‘অত্তনো সন্তকং অৱিক্কিণন্তো কিং কৰোমী’’তি? যো পন তং এৱং ৱদতি ‘‘সেসজনা ৱত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৱিক্কিণন্তি, ত্ৱং পন হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ৱিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি. তং ৱদেয্যাসি ‘‘কহং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণ’’ন্তি. ‘‘ইদ’’ন্তি চ ৱুত্তে ‘‘আহৰ, তাৱ ন’’ন্তি হত্থেহি পটিচ্ছেয্যাসি. এৱং দিন্নং তৱ হত্থে হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ভৱিস্সতি. সা পন সচে কুমাৰিকা হোতি, তৱ গেহে পুত্তস্স নং আহৰিত্ৱা চত্তালীসকোটিধনং তস্সা নিয্যাদেত্ৱা তায দিন্নং ৱলঞ্জেয্যাসি. সচে কুমাৰকো হোতি, তৱ গেহে ৱযপ্পত্তং ধীতৰং তস্স দত্ৱা চত্তালীসকোটিধনং নিয্যাদেত্ৱা তেন দিন্নং ৱলঞ্জেয্যাসীতি. সো ‘‘ভদ্দকো উপাযো’’তি অত্তনো আপণে অঙ্গাৰে ৰাসিং কত্ৱা ৱিক্কিণন্তো ৱিয নিসীদি. যে পন নং এৱমাহংসু – ‘‘সেসজনা ৱত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৱিক্কিণন্তি, কিং পন ত্ৱং অঙ্গাৰে ৱিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি? তেসং ‘‘অত্তনো সন্তকং অৱিক্কিণন্তো কিং কৰোমী’’তি পটিৱচনং অদাসি. অথেকা গোতমী নাম কুমাৰিকা কিসসৰীৰতায কিসাগোতমীতি পঞ্ঞাযমানা পৰিজিণ্ণকুলস্স ধীতা অত্তনো একেন কিচ্চেন আপণদ্ৱাৰং গন্ত্ৱা তং সেট্ঠিং দিস্ৱা এৱমাহ – ‘‘কিং, তাত, সেসজনা ৱত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৱিক্কিণন্তি, ত্ৱং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ৱিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি? ‘‘কহং, অম্ম, হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণ’’ন্তি? ‘‘ননু ‘ত্ৱং তদেৱ গহেত্ৱা নিসিন্নোসী’তি, আহৰ, তাৱ নং, অম্মা’’তি. সা হত্থপূৰং গহেত্ৱা তস্স হত্থেসু ঠপেসি, তং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণমেৱ অহোসি.

অথ নং সেট্ঠি ‘‘কতৰং তে, অম্ম, গেহ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘অসুকং নামা’’তি ৱুত্তে তস্সা অস্সামিকভাৱং ঞত্ৱা ধনং পটিসামেত্ৱা তং অত্তনো পুত্তস্স আনেত্ৱা চত্তালীসকোটিধনং পটিচ্ছাপেসি. সব্বং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণমেৱ অহোসি. তস্সা অপৰেন সমযেন গব্ভো পতিট্ঠহি. সা দসমাসচ্চযেন পুত্তং ৱিজাযি. সো পদসা গমনকালে কালমকাসি. সা অদিট্ঠপুব্বমৰণতায তং ঝাপেতুং নীহৰন্তে ৱাৰেত্ৱা ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং পুচ্ছিস্সামী’’তি মতকড়েৱৰং অঙ্কেনাদায ‘‘অপি নু মে পুত্তস্স ভেসজ্জং জানাথা’’তি পুচ্ছন্তী ঘৰপটিপাটিযা ৱিচৰতি. অথ নং মনুস্সা, ‘‘অম্ম, ত্ৱং উম্মত্তিকা জাতা, মতকপুত্তস্স ভেসজ্জং পুচ্ছন্তী ৱিচৰসী’’তি ৱদন্তি. সা ‘‘অৱস্সং মম পুত্তস্স ভেসজ্জং জাননকং লভিস্সামী’’তি মঞ্ঞমানা ৱিচৰতি. অথ নং একো পণ্ডিতপুৰিসো দিস্ৱা, ‘‘অযং মম ধীতা পঠমং পুত্তকং ৱিজাতা ভৱিস্সতি অদিট্ঠপুব্বমৰণা, মযা ইমিস্সা অৱস্সযেন ভৱিতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা আহ – ‘‘অম্ম, অহং ভেসজ্জং ন জানামি, ভেসজ্জজাননকং পন জানামী’’তি. ‘‘কো জানাতি, তাতা’’তি? ‘‘সত্থা, অম্ম, জানাতি, গচ্ছ, তং পুচ্ছাহী’’তি. সা ‘‘গমিস্সামি, তাত, পুচ্ছিস্সামি, তাতা’’তি ৱত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং ঠিতা পুচ্ছি – ‘‘তুম্হে কিৰ মে পুত্তস্স ভেসজ্জং জানাথ, ভন্তে’’তি? ‘‘আম, জানামী’’তি. ‘‘কিং লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি? ‘‘অচ্ছৰগ্গহণমত্তে সিদ্ধত্থকে লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি. ‘‘লভিস্সামি, ভন্তে’’. ‘‘কস্স পন গেহে লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি? ‘‘যস্স গেহে পুত্তো ৱা ধীতা ৱা ন কোচি মতপুব্বো’’তি. সা ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা মতপুত্তকং অঙ্কেনাদায অন্তোগামং পৱিসিত্ৱা পঠমগেহস্স দ্ৱাৰে ঠত্ৱা ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং গেহে সিদ্ধত্থকো, পুত্তস্স কিৰ মে ভেসজ্জং এত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘অত্থী’’তি ৱুত্তে তেন হি দেথাতি. তেহি আহৰিত্ৱা সিদ্ধত্থকেসু দিয্যমানেসু ‘‘ইমস্মিং গেহে পুত্তো ৱা ধীতা ৱা মতপুব্বো কোচি নত্থি, অম্মা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘কিং ৱদেসি, অম্ম? জীৱমানা হি কতিপযা, মতকা এৱ বহুকা’’তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি গণ্হথ ৱো সিদ্ধত্থকে, নেতং মম পুত্তস্স ভেসজ্জ’’ন্তি পটিঅদাসি.

সা ইমিনা নীযামেন আদিতো পট্ঠায নং পুচ্ছন্তী ৱিচৰি. সা একগেহেপি সিদ্ধত্থকে অগহেত্ৱা সাযন্হসমযে চিন্তেসি – ‘‘অহো ভাৰিযং কম্মং, অহং ‘মমেৱ পুত্তো মতো’তি সঞ্ঞমকাসিং, সকলগামেপি পন জীৱন্তেহি মতকাৱ বহুতৰা’’তি. তস্সা এৱং চিন্তযমানায পুত্তসিনেহং মুদুকহদযং থদ্ধভাৱং অগমাসি. সা পুত্তং অৰঞ্ঞে ছড্ডেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং সত্থা ‘‘লদ্ধা তে একচ্ছৰমত্তা সিদ্ধত্থকা’’তি আহ. ‘‘ন লদ্ধা, ভন্তে, সকলগামে জীৱন্তেহি মতকাৱ বহুতৰা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘ত্ৱং ‘মমেৱ পুত্তো মতো’তি সল্লক্খেসি, ধুৱধম্মো এস সত্তানং. মচ্চুৰাজা হি সব্বসত্তে অপৰিপুণ্ণজ্ঝাসযে এৱ মহোঘো ৱিয পৰিকড্ঢমানোযেৱ অপাযসমুদ্দে পক্খিপতী’’তি ৱত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

‘‘তং পুত্তপসুসম্মত্তং, ব্যাসত্তমনসং নৰং;

সুত্তং গামং মহোঘোৱ, মচ্চু আদায গচ্ছতী’’তি. (ধ. প. ২৮৭);

গাথাপৰিযোসানে কিসাগোতমী সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সা পন সত্থাৰং পব্বজ্জং যাচি, সত্থা তং ভিক্খুনীনং সন্তিকং পেসেত্ৱা পব্বাজেসি. সা লদ্ধূপসম্পদা কিসাগোতমী থেৰীতি পঞ্ঞাযি. সা একদিৱসং উপোসথাগাৰে ৱাৰং পত্ৱা দীপং জালেত্ৱা নিসিন্না দীপজালা উপ্পজ্জন্তিযো চ ভিজ্জন্তিযো চ দিস্ৱা ‘‘এৱমেৱ ইমে সত্তা উপ্পজ্জন্তি চেৱ নিৰুজ্ঝন্তি চ, নিব্বানপ্পত্তা এৱ ন পঞ্ঞাযন্তী’’তি আৰম্মণং অগ্গহেসি. সত্থা গন্ধকুটিযং নিসিন্নোৱ ওভাসং ফৰিত্ৱা তস্সা সম্মুখে নিসীদিত্ৱা কথেন্তো ৱিয ‘‘এৱমেৱ, গোতমি, ইমে সত্তা দীপজালা ৱিয উপ্পজ্জন্তি চেৱ নিৰুজ্ঝন্তি চ, নিব্বানপ্পত্তা এৱ ন পঞ্ঞাযন্তি, এৱং নিব্বানং অপস্সন্তানং ৱস্সসতং জীৱনতো নিব্বানং পস্সন্তস্স খণমত্তম্পি জীৱিতং সেয্যো’’তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১১৪. ‘‘যো চ ৱস্সসতং জীৱে, অপস্সং অমতং পদং;

একাহং জীৱিতং সেয্যো, পস্সতো অমতং পদ’’ন্তি.

তত্থ অমতং পদন্তি মৰণৱিৰহিতকোট্ঠাসং, অমতমহানিব্বানন্তি অত্থো. সেসং পুৰিমসদিসমেৱ.

দেসনাৱসানে কিসাগোতমী যথানিসিন্নাৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তে পতিট্ঠহীতি.

কিসাগোতমীৱত্থু তেৰসমং.