৯. খদিৰৱনিযৰেৱতত্থেৰৱত্থু
গামে ৱাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো খদিৰৱনিযৰেৱতত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.
আযস্মা হি সাৰিপুত্তো সত্তাসীতিকোটিধনং পহায পব্বজিত্ৱা চালা, উপচালা, সীসূপচালাতি তিস্সো ভগিনিযো, চুন্দো উপসেনোতি ইমে দ্ৱে চ ভাতৰো পব্বাজেসি. ৰেৱতকুমাৰো একোৱ গেহে অৱসিট্ঠো. অথস্স মাতা চিন্তেসি – ‘‘মম পুত্তো উপতিস্সো এত্তকং ধনং পহায পব্বজিত্ৱা তিস্সো চ ভগিনিযো দ্ৱে চ ভাতৰো পব্বাজেসি, ৰেৱতো একোৱ অৱসেসো. সচে ইমম্পি পব্বাজেস্সতি, এত্তকং নো ধনং নস্সিস্সতি, কুলৱংসো পচ্ছিজ্জিস্সতি, দহৰকালেযেৱ নং ঘৰাৱাসেন বন্ধিস্সামী’’তি. সাৰিপুত্তত্থেৰোপি পটিকচ্চেৱ ভিক্খূ আণাপেসি ‘‘সচে, আৱুসো, ৰেৱতো পব্বজিতুকামো আগচ্ছতি, আগতমত্তমেৱ নং পব্বাজেয্যাথ, মম মাতাপিতৰো মিচ্ছাদিট্ঠিকা, কিং তেহি আপুচ্ছিতেহি, অহমেৱ তস্স মাতা চ পিতা চা’’তি. মাতাপিস্স ৰেৱতকুমাৰং সত্তৱস্সিকমেৱ ঘৰবন্ধনেন বন্ধিতুকামা সমানজাতিকে কুলে দাৰিকং ৱাৰেত্ৱা দিৱসং ৱৱত্থপেত্ৱা কুমাৰং মণ্ডেত্ৱা পসাধেত্ৱা মহতা পৰিৱাৰেন সদ্ধিং আদায কুমাৰিকায ঞাতিঘৰং অগমাসি. অথ নেসং কতমঙ্গলানং দ্ৱিন্নম্পি ঞাতকেসু সন্নিপতিতেসু উদকপাতিযং হত্থে ওতাৰেত্ৱা মঙ্গলানি ৱত্ৱা কুমাৰিকায ৱুড্ঢিং আকঙ্খমানা ঞাতকা ‘‘তৱ অয্যিকায দিট্ঠধম্মং পস্স, অয্যিকা ৱিয চিৰং জীৱ, অম্মা’’তি আহংসু. ৰেৱতকুমাৰো ‘‘কো নু খো ইমিস্সা অয্যিকায দিট্ঠধম্মো’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘কতৰা ইমিস্সা অয্যিকা’’তি পুচ্ছি. অথ নং আহংসু, ‘‘তাত, কিং ন পস্সসি ইমং ৱীসৱস্সসতিকং খণ্ডদন্তং পলিতকেসং ৱলিত্তচং তিলকাহতগত্তং গোপানসিৱঙ্কং, এসা এতিস্সা অয্যিকা’’তি. ‘‘কিং পন অযম্পি এৱৰূপা ভৱিস্সতী’’তি? ‘‘সচে জীৱিস্সতি, ভৱিস্সতি, তাতা’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘এৱৰূপম্পি নাম সৰীৰং জৰায ইমং ৱিপ্পকাৰং পাপুণিস্সতি, ইমং মে ভাতৰা উপতিস্সেন দিট্ঠং ভৱিস্সতি, অজ্জেৱ মযা পলাযিত্ৱা পব্বজিতুং ৱট্টতী’’তি. অথ নং ঞাতকা কুমাৰিকায সদ্ধিং একযানং আৰোপেত্ৱা আদায পক্কমিংসু.
সো থোকং গন্ত্ৱা সৰীৰকিচ্চং অপদিসিত্ৱা ‘‘ঠপেথ তাৱ যানং, ওতৰিত্ৱা আগমিস্সামী’’তি যানা ওতৰিত্ৱা একস্মিং গুম্বে থোকং পপঞ্চং কত্ৱা অগমাসি. পুনপি থোকং গন্ত্ৱা তেনেৱ অপদেসেন ওতৰিত্ৱা অভিৰুহি, পুনপি তথেৱ অকাসি. অথস্স ঞাতকা ‘‘অদ্ধা ইমস্স উট্ঠানানি ৱত্তন্তী’’তি সল্লক্খেত্ৱা নাতিদড়্হং আৰক্খং কৰিংসু. সো পুনপি থোকং গন্ত্ৱা তেনেৱ অপদেসেন ওতৰিত্ৱা ‘‘তুম্হে পাজেন্তো পুৰতো গচ্ছথ, মযং পচ্ছতো সণিকং আগমিস্সামা’’তি ৱত্ৱা ওতৰিত্ৱা গুম্বাভিমুখো অহোসি. ঞাতকাপিস্স ‘‘পচ্ছতো আগমিস্সতী’’তি সঞ্ঞায যানং পাজেন্তা গমিংসু. সোপি ততো পলাযিত্ৱা একস্মিং পদেসে তিংসমত্তা ভিক্খূ ৱসন্তি, তেসং সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি. ‘‘আৱুসো, ত্ৱং সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতো, মযং তে ৰাজপুত্তভাৱং ৱা অমচ্চপুত্তভাৱং ৱা ন জানাম, কথং পব্বাজেস্সামা’’তি? ‘‘তুম্হে মং, ভন্তে, ন জানাথা’’তি? ‘‘ন জানামাৱুসো’’তি. ‘‘অহং উপতিস্সস্স কনিট্ঠভাতিকো’’তি. ‘‘কো এস উপতিস্সো নামা’’তি? ‘‘ভন্তে, ভদ্দন্তা মম ভাতৰং ‘সাৰিপুত্তো’তি ৱদন্তি, তস্মা মযা ‘উপতিস্সো’তি ৱুত্তে ন জানন্তী’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং সাৰিপুত্তত্থেৰস্স কনিট্ঠভাতিকো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘তেন হি এহি, ভাতৰা তে অনুঞ্ঞাতমেৱা’’তি ৱত্ৱা ভিক্খূ তস্স আভৰণানি ওমুঞ্চাপেত্ৱা একমন্তং ঠপেত্ৱা তং পব্বাজেত্ৱা থেৰস্স সাসনং পহিণিংসু. থেৰো তং সুত্ৱা ভগৱতো আৰোচেসি – ‘‘ভন্তে, ‘আৰঞ্ঞিকভিক্খূহি কিৰ ৰেৱতো পব্বাজিতো’তি সাসনং পহিণিংসু, গন্ত্ৱা তং পস্সিত্ৱা আগমিস্সামী’’তি. সত্থা ‘‘অধিৱাসেহি তাৱ, সাৰিপুত্তা’’তি গন্তুং ন অদাসি. থেৰো পুন কতিপাহচ্চযেন সত্থাৰং আপুচ্ছি. সত্থা ‘‘অধিৱাসেহি তাৱ, সাৰিপুত্ত, মযম্পি আগমিস্সামা’’তি নেৱ গন্তুং অদাসি.
সামণেৰোপি ‘‘সচাহং ইধ ৱসিস্সামি, ঞাতকা মং অনুবন্ধিত্ৱা পক্কোসিস্সন্তী’’তি তেসং ভিক্খূনং সন্তিকে যাৱ অৰহত্তা কম্মট্ঠানং উগ্গণ্হিত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায চাৰিকং চৰমানো ততো তিংসযোজনিকে ঠানে খদিৰৱনং গন্ত্ৱা অন্তোৱস্সেযেৱ তেমাসব্ভন্তৰে সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. থেৰোপি পৱাৰেত্ৱা সত্থাৰং পুন তত্থ গমনত্থায আপুচ্ছি. সত্থা ‘‘মযম্পি গমিস্সাম, সাৰিপুত্তা’’তি পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং নিক্খমি. থোকং গতকালে আনন্দত্থেৰো দ্ৱেধাপথে ঠত্ৱা সত্থাৰং আহ – ‘‘ভন্তে, ৰেৱতস্স সন্তিকং গমনমগ্গেসু অযং পৰিহাৰপথো সট্ঠিযোজনিকো মনুস্সাৱাসো, অযং উজুমগ্গো তিংসযোজনিকো অমনুস্সপৰিগ্গহিতো, কতৰেন গচ্ছামা’’তি. ‘‘সীৱলি, পন, আনন্দ, অম্হেহি সদ্ধিং আগতো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘সচে, সীৱলি, আগতো, উজুমগ্গমেৱ গণ্হাহী’’তি. সত্থা কিৰ ‘‘অহং তুম্হাকং যাগুভত্তং উপ্পাদেস্সামি, উজুমগ্গং গণ্হাহী’’তি অৱত্ৱা ‘‘তেসং তেসং জনানং পুঞ্ঞস্স ৱিপাকদানট্ঠানং এত’’ন্তি ঞত্ৱা ‘‘সচে, সীৱলি, আগতো, উজুমগ্গং গণ্হাহী’’তি আহ. সত্থৰি পন তং মগ্গং পটিপন্নে দেৱতা ‘‘অম্হাকং অয্যস্স সীৱলিত্থেৰস্স সক্কাৰং কৰিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা একেকযোজনে ৱিহাৰে কাৰেত্ৱা একযোজনতো উদ্ধং গন্তুং অদত্ৱা পাতো ৱুট্ঠায দিব্বযাগুআদীনি গহেত্ৱা, ‘‘অয্যো, নো সীৱলিত্থেৰো কহং নিসিন্নো’’তি ৱিচৰন্তি. থেৰো অত্তনো অভিহটং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাপেসি. এৱং সত্থা সপৰিৱাৰো তিংসযোজনিকং কন্তাৰং সীৱলিত্থেৰস্স পুঞ্ঞং অনুভৱমানোৱ আগমাসি. ৰেৱতত্থেৰোপি সত্থু আগমনং ঞত্ৱা ভগৱতো গন্ধকুটিং মাপেত্ৱা পঞ্চ কূটাগাৰসতানি, পঞ্চ চঙ্কমনসতানি, পঞ্চৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানসতানি চ মাপেসি. সত্থা তস্স সন্তিকে মাসমত্তমেৱ ৱসি. তস্মিং ৱসমানোপি সীৱলিত্থেৰস্সেৱ পুঞ্ঞং অনুভৱি.
তত্থ পন দ্ৱে মহল্লকভিক্খূ সত্থু খদিৰৱনং পৱিসনকালে এৱং চিন্তযিংসু – ‘‘অযং ভিক্খু এত্তকং নৱকম্মং কৰোন্তো কিং সক্খিস্সতি সমণধম্মং কাতুং, সত্থা ‘সাৰিপুত্তস্স কনিট্ঠো’তি মুখোলোকনকিচ্চং কৰোন্তো এৱৰূপস্স নৱকম্মিকস্স ভিক্খুস্স সন্তিকং আগতো’’তি. সত্থাপি তং দিৱসং পচ্চূসকালে লোকং ৱোলোকেত্ৱা তে ভিক্খূ দিস্ৱা তেসং চিত্তাচাৰং অঞ্ঞাসি. তস্মা তত্থ মাসমত্তং ৱসিত্ৱা নিক্খমনদিৱসে যথা তে ভিক্খূ অত্তনো তেলনাড়িঞ্চ উদকতুম্বঞ্চ উপাহনানি চ পমুস্সন্তি, তথা অধিট্ঠহিত্ৱা নিক্খমন্তো ৱিহাৰূপচাৰতো বহি নিক্খন্তকালে ইদ্ধিং ৱিস্সজ্জেসি. অথ তে ভিক্খূ ‘‘মযা ইদঞ্চিদঞ্চ পমুট্ঠং, মযাপি পমুট্ঠ’’ন্তি উভোপি নিৱত্তিত্ৱা তং ঠানং অসল্লক্খেত্ৱা খদিৰৰুক্খকণ্টকেহি ৱিজ্ঝমানা ৱিচৰিত্ৱা একস্মিং খদিৰৰুক্খে ওলম্বন্তং অত্তনো ভণ্ডকং দিস্ৱা আদায পক্কমিংসু. সত্থাপি ভিক্খুসঙ্ঘং আদায পুন মাসমত্তেনেৱ সীৱলিত্থেৰস্স পুঞ্ঞং অনুভৱমানো পটিগন্ত্ৱা পুব্বাৰামং পাৱিসি.
অথ তে মহল্লকভিক্খূ পাতোৱ মুখং ধোৱিত্ৱা ‘‘আগন্তুকভত্তদাযিকায ৱিসাখায ঘৰং যাগুং পিৱিস্সামা’’তি গন্ত্ৱা যাগুং পিৱিত্ৱা খজ্জকং খাদিত্ৱা নিসীদিংসু. অথ নে ৱিসাখা পুচ্ছি – ‘‘তুম্হেপি, ভন্তে, সত্থাৰা সদ্ধিং ৰেৱতত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানং অগমিত্থা’’তি. ‘‘আম, উপাসিকেতি, ৰমণীযং, ভন্তে, থেৰস্স ৱসনট্ঠান’’ন্তি. ‘‘কুতো তস্স ৰমণীযতা সেতকণ্টকখদিৰৰুক্খগহনং পেতানং নিৱাসনট্ঠানসদিসং উপাসিকে’’তি. অথঞ্ঞে দ্ৱে দহৰভিক্খূ আগমিংসু. উপাসিকা তেসম্পি যাগুখজ্জকং দত্ৱা তথেৱ পটিপুচ্ছি. তে আহংসু – ‘‘ন সক্কা উপাসিকে ৱণ্ণেতুং, সুধম্মদেৱসভাসদিসং ইদ্ধিযা অভিসঙ্খতং ৱিয থেৰস্স ৱসনট্ঠান’’ন্তি. উপাসিকা চিন্তেসি – ‘‘পঠমং আগতা ভিক্খূ অঞ্ঞথা ৱদিংসু, ইমে অঞ্ঞথা ৱদন্তি, পঠমং আগতা ভিক্খূ কিঞ্চিদেৱ পমুস্সিত্ৱা ইদ্ধিযা ৱিস্সট্ঠকালে পটিনিৱত্তিত্ৱা গতা ভৱিস্সন্তি, ইমে পন ইদ্ধিযা অভিসঙ্খৰিত্ৱা নিম্মিতকালে গতা ভৱিস্সন্তী’’তি অত্তনো পণ্ডিতভাৱেন এতমত্থং ঞত্ৱা ‘‘সত্থাৰং আগতকালে পুচ্ছিস্সামী’’তি অট্ঠাসি. ততো মুহুত্তংযেৱ সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো ৱিসাখায গেহং গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. সা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং সক্কচ্চং পৰিৱিসিত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা পটিপুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি সদ্ধিং গতভিক্খূসু একচ্চে ৰেৱতত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানং ‘খদিৰগহনং অৰঞ্ঞ’ন্তি ৱদন্তি, একচ্চে ‘ৰমণীয’ন্তি, কিং নু খো এত’’ন্তি? তং সুত্ৱা সত্থা ‘‘উপাসিকে গামো ৱা হোতু অৰঞ্ঞং ৱা, যস্মিং ঠানে অৰহন্তো ৱিহৰন্তি, তং ৰমণীযমেৱা’’তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯৮. ‘‘গামে ৱা যদি ৱাৰঞ্ঞে, নিন্নে ৱা যদি ৱা থলে;
যত্থ অৰহন্তো ৱিহৰন্তি, তং ভূমিৰামণেয্যক’’ন্তি.
তত্থ কিঞ্চাপি অৰহন্তো গামন্তে কাযৱিৱেকং ন লভন্তি, চিত্তৱিৱেকং পন লভন্তেৱ. তেসঞ্হি দিব্বপটিভাগানিপি আৰম্মণানি চিত্তং চালেতুং ন সক্কোন্তি. তস্মা গামো ৱা হোতু অৰঞ্ঞাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰং, যত্থ অৰহন্তো ৱিহৰন্তি, তং ভূমিৰামণেয্যকন্তি সো ভূমিপদেসো ৰমণীযো এৱাতি অত্থো.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
অপৰেন সমযেন ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৱুসো, কেন নু খো কাৰণেন আযস্মা সীৱলিত্থেৰো সত্তদিৱসসত্তমাসাধিকানি সত্ত ৱস্সানি মাতু কুচ্ছিযং ৱসি, কেন নিৰযে পচ্চি, কেন নিস্সন্দেন লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো জাতো’’তি? সত্থা তং কথং সুত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, কিং কথেথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইদং নামা’’তি ৱুত্তে তস্সাযস্মতো পুব্বকম্মং কথেন্তো আহ –
ভিক্খৱে, ইতো একনৱুতিকপ্পে ৱিপস্সী ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা একস্মিং সমযে জনপদচাৰিকং চৰিত্ৱা পিতু নগৰং পচ্চাগমাসি. ৰাজা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স আগন্তুকদানং সজ্জেত্ৱা নাগৰানং সাসনং পেসেসি ‘‘আগন্ত্ৱা ময্হং দানে সহাযকা হোন্তূ’’তি. তে তথা কত্ৱা ‘‘ৰঞ্ঞা দিন্নদানতো অতিৰেকতৰং দস্সামা’’তি সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা পুনদিৱসে দানং পটিযাদেত্ৱা ৰঞ্ঞো সাসনং পহিণিংসু. ৰাজা আগন্ত্ৱা তেসং দানং দিস্ৱা ‘‘ইতো অধিকতৰং দস্সামী’’তি পুনদিৱসত্থায সত্থাৰং নিমন্তেসি, নেৱ ৰাজা নাগৰে পৰাজেতুং সক্খি, ন নাগৰা ৰাজানং. নাগৰা ছট্ঠে ৱাৰে ‘‘স্ৱে দানি যথা ‘ইমস্মিং দানে ইদং নাম নত্থী’তি ন সক্কা হোতি ৱত্তুং, এৱং দানং দস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা পুনদিৱসে দানং পটিযাদেত্ৱা ‘‘কিং নু খো এত্থ নত্থী’’তি ওলোকেন্তা অল্লমধুমেৱ ন অদ্দসংসু. পক্কমধু পন বহুং অত্থি. তে অল্লমধুস্সত্থায চতূসু নগৰদ্ৱাৰেসু চত্তাৰি কহাপণসহস্সানি গাহাপেত্ৱা পহিণিংসু. অথেকো জনপদমনুস্সো গামভোজকং পস্সিতুং আগচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গে মধুপটলং দিস্ৱা মক্খিকা পলাপেত্ৱা সাখং ছিন্দিত্ৱা সাখাদণ্ডকেনেৱ সদ্ধিং মধুপটলং আদায ‘‘গামভোজকস্স দস্সামী’’তি নগৰং পাৱিসি. মধুঅত্থায গতো তং দিস্ৱা, ‘‘অম্ভো, ৱিক্কিণিযং মধু’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘ন ৱিক্কিণিযং, সামী’’তি. ‘‘হন্দ, ইমং কহাপণং গহেত্ৱা দেহী’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘ইমং মধুপটলং পাদমত্তম্পি ন অগ্ঘতি, অযং পন কহাপণং দেতি. বহুকহাপণকো মঞ্ঞে, মযা ৱড্ঢেতুং ৱট্টতী’’তি. অথ নং ‘‘ন দেমী’’তি আহ, ‘‘তেন হি দ্ৱে কহাপণে গণ্হাহী’’তি. ‘‘দ্ৱীহিপি ন দেমী’’তি. এৱং তাৱ ৱড্ঢেসি, যাৱ সো ‘‘তেন হি ইদং সহস্সং গণ্হাহী’’তি ভণ্ডিকং উপনেসি.
অথ নং সো আহ – ‘‘কিং নু খো ত্ৱং উম্মত্তকো, উদাহু কহাপণানং ঠপনোকাসং ন লভসি, পাদম্পি ন অগ্ঘনকং মধুং ‘সহস্সং গহেত্ৱা দেহী’তি ৱদসি, ‘কিং নামেত’’’ন্তি? ‘জানামহং, ভো, ইমিনা পন মে কম্মং অত্থি, তেনেৱং ৱদামী’তি. ‘‘কিং কম্মং, সামী’’তি? ‘‘অম্হেহি ৱিপস্সীবুদ্ধস্স অট্ঠসট্ঠিসমণসহস্সপৰিৱাৰস্স মহাদানং সজ্জিতং, তত্ৰেকং অল্লমধুমেৱ নত্থি, তস্মা এৱং গণ্হামী’’তি. এৱং, সন্তে, নাহং মূলেন দস্সামি, সচে ‘‘অহম্পি দানে পত্তিং লভিস্সামি, দস্সামী’’তি. সো গন্ত্ৱা নাগৰানং তমত্থং আৰোচেসি. নাগৰা তস্স সদ্ধায বলৱভাৱং ঞত্ৱা, ‘‘সাধু, পত্তিকো হোতূ’’তি পটিজানিংসু, তে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা যাগুখজ্জকং দত্ৱা মহতিং সুৱণ্ণপাতিং আহৰাপেত্ৱা মধুপটলং পীড়াপেসুং. তেনেৱ মনুস্সেন পণ্ণাকাৰত্থায দধিৱাৰকোপি আহটো অত্থি, সো তম্পি দধিং পাতিযং আকিৰিত্ৱা তেন মধুনা সংসন্দিত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স আদিতো পট্ঠায অদাসি. তং যাৱদত্থং গণ্হন্তানং সব্বেসং পাপুণি উত্তৰিম্পি অৱসিট্ঠং অহোসিযেৱ. ‘‘এৱং থোকং মধু কথং তাৱ বহূনং পাপুণী’’তি ন চিন্তেতব্বং. তঞ্হি বুদ্ধানুভাৱেন পাপুণি. বুদ্ধৱিসযো ন চিন্তেতব্বো. চত্তাৰি হি ‘‘অচিন্তেয্যানী’’তি (অ. নি. ৪.৭৭) ৱুত্তানি. তানি চিন্তেন্তো উম্মাদস্সেৱ ভাগী হোতীতি. সো পুৰিসো এত্তকং কম্মং কত্ৱা আযুপৰিযোসানে দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা এত্তকং কালং সংসৰন্তো একস্মিং সমযে দেৱলোকা চৱিত্ৱা বাৰাণসিযং ৰাজকুলে নিব্বত্তো পিতু অচ্চযেন ৰজ্জং পাপুণি. সো ‘‘একং নগৰং গণ্হিস্সামী’’তি গন্ত্ৱা পৰিৱাৰেসি, নাগৰানঞ্চ সাসনং পহিণি ‘‘ৰজ্জং ৱা মে দেন্তু যুদ্ধং ৱা’’তি. তে ‘‘নেৱ ৰজ্জং দস্সাম, ন যুদ্ধ’’ন্তি ৱত্ৱা চূড়দ্ৱাৰেহি নিক্খমিত্ৱা দাৰূদকাদীনি আহৰন্তি, সব্বকিচ্চানি কৰোন্তি.
ইতৰোপি চত্তাৰি মহাদ্ৱাৰানি ৰক্খন্তো সত্তমাসাধিকানি সত্ত ৱস্সানি নগৰং উপৰুন্ধি. অথস্স মাতা ‘‘কিং মে পুত্তো কৰোতী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইদং নাম দেৱী’’তি তং পৱত্তিং সুত্ৱা ‘‘বালো মম পুত্তো, গচ্ছথ, তস্স ‘চূড়দ্ৱাৰানিপি পিধায নগৰং উপৰুন্ধতূ’তি ৱদেথা’’তি. সো মাতু সাসনং সুত্ৱা তথা অকাসি. নাগৰাপি বহি নিক্খমিতুং অলভন্তা সত্তমে দিৱসে অত্তনো ৰাজানং মাৰেত্ৱা তস্স ৰজ্জং অদংসু. সো ইমং কম্মং কত্ৱা আযুপৰিযোসানে অৱীচিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা যাৱাযং পথৱী যোজনমত্তং উস্সন্না, তাৱ নিৰযে পচ্চিত্ৱা চতুন্নং চূড়দ্ৱাৰানং পিদহিতত্তা ততো চুতো তস্সা এৱ মাতু কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা সত্তমাসাধিকানি সত্ত ৱস্সানি অন্তোকুচ্ছিস্মিং ৱসিত্ৱা সত্ত দিৱসানি যোনিমুখে তিৰিযং নিপজ্জি. এৱং, ভিক্খৱে, সীৱলি, তদা নগৰং উপৰুন্ধিত্ৱা গহিতকম্মেন এত্তকং কালং নিৰযে পচ্চিত্ৱা চতুন্নং চূড়দ্ৱাৰানং পিদহিতত্তা ততো চুতো তস্সা এৱ মাতু কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা এত্তকং কালং কুচ্ছিযং ৱসি. নৱমধুনো দিন্নত্তা লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো জাতোতি.
পুনেকদিৱসং ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো সামণেৰস্স লাভো, অহো পুঞ্ঞং, যেন এককেন পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং পঞ্চকূটাগাৰসতাদীনি কতানী’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, ময্হং পুত্তস্স নেৱ পুঞ্ঞং অত্থি, ন পাপং, উভযমস্স পহীন’’ন্তি ৱত্ৱা ব্ৰাহ্মণৱগ্গে ইমং গাথমাহ –
‘‘যোধ পুঞ্ঞঞ্চ পাপঞ্চ, উভো সঙ্গমুপচ্চগা;
অসোকং ৱিৰজং সুদ্ধং, তমহং ব্ৰূমি ব্ৰাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪১২);
খদিৰৱনিযৰেৱতত্থেৰৱত্থু নৱমং.