৮. পঞ্চসতভিক্খুৱত্থু
সব্বত্থ ৱে সপ্পুৰিসা চজন্তীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো পঞ্চসতে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. দেসনা ৱেৰঞ্জাযং সমুট্ঠিতা.
পঠমবোধিযঞ্হি ভগৱা ৱেৰঞ্জং গন্ত্ৱা ৱেৰঞ্জেন ব্ৰাহ্মণেন নিমন্তিতো পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং ৱস্সং উপগঞ্ছি. ৱেৰঞ্জো ব্ৰাহ্মণো মাৰাৱট্টনেন আৱট্টো একদিৱসম্পি সত্থাৰং আৰব্ভ সতিং ন উপ্পাদেসি. ৱেৰঞ্জাপি দুব্ভিক্খা অহোসি, ভিক্খূ সন্তৰবাহিৰং ৱেৰঞ্জং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পিণ্ডপাতং অলভন্তা কিলমিংসু. তেসং অস্সৱাণিজকা পত্থপত্থপুলকং ভিক্খং পঞ্ঞাপেসুং. তে কিলমন্তে দিস্ৱা মহামোগ্গল্লানত্থেৰো পথৱোজং ভোজেতুকামো, উত্তৰকুৰুঞ্চ পিণ্ডায পৱেসেতুকামো অহোসি, সত্থা তং পটিক্খিপি. ভিক্খূনং একদিৱসম্পি পিণ্ডপাতং আৰব্ভ পৰিত্তাসো নাহোসি, ইচ্ছাচাৰং ৱজ্জেত্ৱা এৱ ৱিহৰিংসু. সত্থা তত্থ তেমাসং ৱসিত্ৱা ৱেৰঞ্জং ব্ৰাহ্মণং অপলোকেত্ৱা তেন কতসক্কাৰসম্মানো তং সৰণেসু পতিট্ঠাপেত্ৱা ততো নিক্খন্তো অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো একস্মিং সমযে সাৱত্থিং পত্ৱা জেতৱনে ৱিহাসি, সাৱত্থিৱাসিনো সত্থু আগন্তুকভত্তানি কৰিংসু. তদা পন পঞ্চসতমত্তা ৱিঘাসাদা ভিক্খূ নিস্সায অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱসন্তি. তে ভিক্খূনং ভুত্তাৱসেসানি পণীতভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা নিদ্দাযিত্ৱা উট্ঠায নদীতীৰং গন্ত্ৱা নদন্তা ৱগ্গন্তা মল্লমুট্ঠিযুদ্ধং যুজ্ঝন্তা কীড়ন্তা অন্তোৱিহাৰেপি বহিৱিহাৰেপি অনাচাৰমেৱ চৰন্তা ৱিচৰন্তি. ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘পস্সথাৱুসো, ইমে ৱিঘাসাদা দুব্ভিক্খকালে ৱেৰঞ্জাযং কঞ্চি ৱিকাৰং ন দস্সেসুং, ইদানি পন এৱৰূপানি পণীতভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা অনেকপ্পকাৰং ৱিকাৰং দস্সেন্তা ৱিচৰন্তি. ভিক্খূ পন ৱেৰঞ্জাযম্পি উপসন্তৰূপা ৱিহৰিত্ৱা ইদানিপি উপসন্তুপসন্তাৱ ৱিহৰন্তী’’তি. সত্থা ধম্মসভং গন্ত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, কিং কথেথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইদং নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘পুব্বেপেতে গদ্ৰভযোনিযং নিব্বত্তা পঞ্চসতা গদ্ৰভা হুত্ৱা পঞ্চসতানং আজানীযসিন্ধৱানং অল্লৰসমুদ্দিকপানকপীতাৱসেসং উচ্ছিট্ঠকসটং উদকেন মদ্দিত্ৱা মকচিপিলোতিকাহি পৰিস্সাৱিতত্তা ‘ৱোলোদক’ন্তি সঙ্খ্যং গতং অপ্পৰসং নিহীনং পিৱিত্ৱা মধুমত্তা ৱিয নদন্তা ৱিচৰিংসূতি ৱত্ৱা –
‘‘ৱালোদকং অপ্পৰসং নিহীনং,
পিত্ৱা মদো জাযতি গদ্ৰভানং;
ইমঞ্চ পিত্ৱান ৰসং পণীতং,
মদো ন সঞ্জাযতি সিন্ধৱানং.
‘‘অপ্পং পিৱিত্ৱান নিহীনজচ্চো,
সো মজ্জতী তেন জনিন্দ পুট্ঠো;
ধোৰয্হসীলী চ কুলম্হি জাতো,
ন মজ্জতী অগ্গৰসং পিৱিত্ৱা’’তি. (জা. ১.২.৬৫);
ইদং ৱালোদকজাতকং ৱিত্থাৰেন কথেত্ৱা ‘‘এৱং, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসা লোকধম্মং ৱিৱজ্জেত্ৱা সুখিতকালেপি দুক্খিতকালেপি নিব্বিকাৰাৱ হোন্তী’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৮৩. ‘‘সব্বত্থ ৱে সপ্পুৰিসা চজন্তি,
ন কামকামা লপযন্তি সন্তো;
সুখেন ফুট্ঠা অথ ৱা দুখেন,
ন উচ্চাৱচং পণ্ডিতা দস্সযন্তী’’তি.
তত্থ সব্বত্থাতি পঞ্চক্খন্ধাদিভেদেসু সব্বধম্মেসু. সপ্পুৰিসাতি সুপুৰিসা. চজন্তীতি অৰহত্তমগ্গঞাণেন অপকড্ঢন্তা ছন্দৰাগং ৱিজহন্তি. কামকামাতি কামে কামযন্তা কামহেতু কামকাৰণা. ন লপযন্তি সন্তোতি বুদ্ধাদযো সন্তো কামহেতু নেৱ অত্তনা লপযন্তি, ন পৰং লপাপেন্তি. যে হি ভিক্খায পৱিট্ঠা ইচ্ছাচাৰে ঠিতা ‘‘কিং, উপাসক, সুখং তে পুত্তদাৰস্স, ৰাজচোৰাদীনং ৱসেন দ্ৱিপদচতুপ্পদেসু নত্থি কোচি উপদ্দৱো’’তিআদীনি ৱদন্তি, তাৱ তে লপযন্তি নাম. তথা পন ৱত্ৱা ‘‘আম, ভন্তে, সব্বেসং নো সুখং, নত্থি কোচি উপদ্দৱো, ইদানি নো গেহং পহূতঅন্নপানং, ইধেৱ ৱসথা’’তি অত্তানং নিমন্তাপেন্তা লপাপেন্তি নাম. সন্তো পন ইদং উভযম্পি ন কৰোন্তি. সুখেন ফুট্ঠা অথ ৱা দুখেনাতি দেসনামত্তমেতং, অট্ঠহি পন লোকধম্মেহি ফুট্ঠা তুট্ঠিভাৱমঙ্কুভাৱৱসেন ৱা ৱণ্ণভণনঅৱণ্ণভণনৱসেন ৱা উচ্চাৱচং আকাৰং পণ্ডিতা ন দস্সযন্তীতি.
দেসনাৱসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
পঞ্চসতভিক্খুৱত্থু অট্ঠমং.