১. ৰাধত্থেৰৱত্থু

নিধীনংৱ পৱত্তাৰন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো আযস্মন্তং ৰাধত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি.

সো কিৰ গিহিকালে সাৱত্থিযং দুগ্গতব্ৰাহ্মণো অহোসি. সো ‘‘ভিক্খূনং সন্তিকে জীৱিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অপ্পহৰিতকং কৰোন্তো পৰিৱেণং সম্মজ্জন্তো মুখধোৱনাদীনি দদন্তো অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱসি. ভিক্খূপি নং সঙ্গণ্হিংসু, পব্বাজেতুং পন ন ইচ্ছন্তি. সো পব্বজ্জং অলভমানো কিসো অহোসি. অথেকদিৱসং সত্থা পচ্চূসকালে লোকং ৱোলোকেন্তো তং ব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো’’তি উপধাৰেন্তো ‘‘অৰহা ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা সাযন্হসমযে ৱিহাৰচাৰিকং চৰন্তো ৱিয ব্ৰাহ্মণস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘ব্ৰাহ্মণ, কিং কৰোন্তো ৱিচৰসী’’তি আহ. ‘‘ভিক্খূনং ৱত্তপটিৱত্তং কৰোন্তো, ভন্তে’’তি. ‘‘লভসি নেসং সন্তিকা সঙ্গহ’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে, আহাৰমত্তং লভামি, ন পন মং পব্বাজেন্তী’’তি. সত্থা এতস্মিং নিদানে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা তমত্থং পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, অত্থি কোচি ইমস্স ব্ৰাহ্মণস্স অধিকাৰং সৰতী’’তি পুচ্ছি. সাৰিপুত্তত্থেৰো ‘‘অহং, ভন্তে, সৰামি, অযং মে ৰাজগহে পিণ্ডায চৰন্তস্স অত্তনো অভিহটং কটচ্ছুভিক্খং দাপেসি, ইমমস্সাহং অধিকাৰং সৰামী’’তি আহ. সো সত্থাৰা ‘‘কিং পন তে, সাৰিপুত্ত, এৱং কতূপকাৰং দুক্খতো মোচেতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তে, ‘‘সাধু, ভন্তে, পব্বাজেস্সামী’’তি তং ব্ৰাহ্মণং পব্বাজেসি. তস্স ভত্তগ্গে আসনপৰিযন্তে আসনং পাপুণাতি, যাগুভত্তাদীহিপি কিলমতি. থেৰো তং আদায চাৰিকং পক্কামি, অভিক্খণঞ্চ নং ‘‘ইদং তে কত্তব্বং, ইদং তে ন কত্তব্ব’’ন্তি ওৱদি অনুসাসি. সো সুৱচো অহোসি পদক্খিণগ্গাহী. তস্মা যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানো কতিপাহেনেৱ অৰহত্তং পাপুণি.

থেৰো তং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা নিসীদি. অথ নং সত্থা পটিসন্থাৰং কত্ৱা আহ – ‘‘সুৱচো নু খো, সাৰিপুত্ত, তে অন্তেৱাসিকো’’তি. ‘‘আম, ভন্তে, অতিৱিয সুৱচো, কিস্মিঞ্চি দোসে ৱুচ্চমানে ন কুদ্ধপুব্বো’’তি. ‘‘সাৰিপুত্ত, এৱৰূপে সদ্ধিৱিহাৰিকে লভন্তো কিত্তকে গণ্হেয্যাসী’’তি? ‘‘ভন্তে, বহুকেপি গণ্হেয্যমেৱা’’তি. অথেকদিৱসং ধম্মসভায কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘সাৰিপুত্তত্থেৰো কিৰ কতঞ্ঞূ কতৱেদী, কটচ্ছুভিক্খামত্তং উপকাৰং সৰিত্ৱা দুগ্গতব্ৰাহ্মণং পব্বাজেসি. থেৰোপি ওৱাদক্খমো ওৱাদক্খমমেৱ লভী’’তি. সত্থা তেসং কথং সুত্ৱা ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপি সাৰিপুত্তো কতঞ্ঞূ কতৱেদীযেৱা’’তি ৱত্ৱা তমত্থং পকাসেতুং –

‘‘অলীনচিত্তং নিস্সায, পহট্ঠা মহতী চমূ;

কোসলং সেনাসন্তুট্ঠং, জীৱগ্গাহং অগাহযি.

‘‘এৱং নিস্সযসম্পন্নো, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো;

ভাৱযং কুসলং ধম্মং, যোগক্খেমস্স পত্তিযা;

পাপুণে অনুপুব্বেন, সব্বসংযোজনক্খয’’ন্তি. (জা. ১.২.১১-১২) –

ইমং দুকনিপাতে অলীনচিত্তজাতকং ৱিত্থাৰেত্ৱা কথেসি. তদা কিৰ ৱড্ঢকীহি পাদস্স অৰোগকৰণভাৱেন কহং অত্তনো উপকাৰং ঞত্ৱা সব্বসেতস্স হত্থিপোতকস্স দাযকো একচাৰিকো হত্থী সাৰিপুত্তত্থেৰো অহোসীতি এৱং থেৰং আৰব্ভ জাতকং কথেত্ৱা ৰাধত্থেৰং আৰব্ভ, ‘‘ভিক্খৱে, ভিক্খুনা নাম ৰাধেন ৱিয সুৱচেন ভৱিতব্বং, দোসং দস্সেত্ৱা ওৱদিযমানেনপি ন কুজ্ঝিতব্বং, ওৱাদদাযকো পন নিধিআচিক্খণকো ৱিয দট্ঠব্বো’’তি ৱত্ৱা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

৭৬. ‘‘নিধীনংৱ পৱত্তাৰং, যং পস্সে ৱজ্জদস্সিনং;

নিগ্গয্হৱাদিং মেধাৱিং, তাদিসং পণ্ডিতং ভজে;

তাদিসং ভজমানস্স, সেয্যো হোতি ন পাপিযো’’তি.

তত্থ নিধীনন্তি তত্থ তত্থ নিদহিত্ৱা ঠপিতানং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিপূৰানং নিধিকুম্ভীনং. পৱত্তাৰন্তি কিচ্ছজীৱিকে দুগ্গতমনুস্সে অনুকম্পং কত্ৱা ‘‘এহি, সুখেন জীৱনূপাযং দস্সেস্সামী’’তি নিধিট্ঠানং নেত্ৱা হত্থং পসাৰেত্ৱা ‘‘ইমং গহেত্ৱা সুখেন জীৱা’’তি আচিক্খিতাৰং ৱিয. ৱজ্জদস্সিনন্তি দ্ৱে ৱজ্জদস্সিনো ‘‘ইমিনা নং অসাৰুপ্পেন ৱা খলিতেন ৱা সঙ্ঘমজ্ঝে নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ৰন্ধগৱেসকো চ, অঞ্ঞাতং ঞাপনত্থায ঞাতং অনুগ্গহণত্থায সীলাদীনমস্স ৱুদ্ধিকামতায তং তং ৱজ্জং ওলোকনেন উল্লুম্পনসভাৱসণ্ঠিতো চ. অযং ইধ অধিপ্পেতো. যথা হি দুগ্গতমনুস্সো ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি তজ্জেত্ৱাপি পোথেত্ৱাপি নিধিং দস্সেন্তে কোপং ন কৰোতি, পমুদিতো এৱ হোতি, এৱমেৱ এৱৰূপে পুগ্গলে অসাৰুপ্পং ৱা খলিতং ৱা দিস্ৱা আচিক্খন্তে কোপো ন কাতব্বো, তুট্ঠেনেৱ ভৱিতব্বং, ‘‘ভন্তে, মহন্তং ৱো কম্মং কতং, ময্হং আচৰিযুপজ্ঝাযট্ঠানে ঠত্ৱা ওৱদন্তেহি পুনপি মং ৱদেয্যাথা’’তি পৱাৰেতব্বমেৱ. নিগ্গয্হৱাদিন্তি একচ্চো হি সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং অসাৰুপ্পং ৱা খলিতং ৱা দিস্ৱা ‘‘অযং মে মুখোদকদানাদীহি সক্কচ্চং উপট্ঠহতি, সচে নং ৱক্খামি, ন মং উপট্ঠহিস্সতি, এৱং মে পৰিহানি ভৱিস্সতী’’তি ৱত্থুং অৱিসহন্তো ন নিগ্গয্হৱাদী নাম হোতি. সো ইমস্মিং সাসনে কচৱৰং আকিৰতি. যো পন তথাৰূপং ৱজ্জং দিস্ৱা ৱজ্জানুৰূপং তজ্জেন্তো পণামেন্তো দণ্ডকম্মং কৰোন্তো ৱিহাৰা তং নীহৰন্তো সিক্খাপেতি, অযং নিগ্গয্হৱাদী নাম সেয্যথাপি সম্মাসম্বুদ্ধো. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘নিগ্গয্হ নিগ্গয্হাহং, আনন্দ, ৱক্খামি, পৱয্হ পৱয্হ, আনন্দ, ৱক্খামি, যো সাৰো সো ঠস্সতী’’তি (ম. নি. ৩.১৯৬). মেধাৱিন্তি ধম্মোজপঞ্ঞায সমন্নাগতং. তাদিসন্তি এৱৰূপং পণ্ডিতং ভজেয্য পযিৰুপাসেয্য. তাদিসঞ্হি আচৰিযং ভজমানস্স অন্তেৱাসিকস্স সেয্যো হোতি, ন পাপিযো ৱড্ঢিযেৱ হোতি, নো পৰিহানীতি.

দেসনাপৰিযোসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ৰাধত্থেৰৱত্থু পঠমং.