৯. সুমনমালাকাৰৱত্থু

তঞ্চ কম্মং কতং সাধূতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো সুমনং নাম মালাকাৰং আৰব্ভ কথেসি.

সো কিৰ দেৱসিকং বিম্বিসাৰৰাজানং পাতোৱ অট্ঠহি সুমনপুপ্ফনাড়ীহি উপট্ঠহন্তো অট্ঠ কহাপণে লভতি. অথেকদিৱসং তস্মিং পুপ্ফানি গহেত্ৱা নগৰং পৱিট্ঠমত্তে ভগৱা মহাভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো ছব্বণ্ণৰংসিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা মহতা বুদ্ধানুভাৱেন মহতিযা বুদ্ধলীড়ায নগৰং পিণ্ডায পাৱিসি. ভগৱা হি একদা ছব্বণ্ণৰংসিযো চীৱৰেন পটিচ্ছাদেত্ৱা অঞ্ঞতৰো পিণ্ডপাতিকো ৱিয চৰতি তিংসযোজনমগ্গং অঙ্গুলিমালস্স পচ্চুগ্গমনং গচ্ছন্তো ৱিয, একদা ছব্বণ্ণৰংসিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা কপিলৱত্থুপ্পৱেসনাদীসু ৱিয. তস্মিম্পি দিৱসে সৰীৰতো ছব্বণ্ণৰংসিযো ৱিস্সজ্জেন্তো মহন্তেন বুদ্ধানুভাৱেন মহতিযা বুদ্ধলীড়ায ৰাজগহং পাৱিসি. মালাকাৰো ভগৱতো ৰতনগ্ঘিযসদিসং অত্তভাৱং দিস্ৱা দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণঅসীতানুব্যঞ্জনসৰীৰসোভগ্গং ওলোকেত্ৱা পসন্নচিত্তো ‘‘কিং নু খো সত্থু অধিকাৰং কৰোমী’’তি চিন্তেত্ৱা অঞ্ঞং অপস্সন্তো ‘‘ইমেহি পুপ্ফেহি ভগৱন্তং পূজেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা পুন চিন্তেসি – ‘‘ইমানি ৰঞ্ঞো নিবদ্ধং উপট্ঠানপুপ্ফানি, ৰাজা ইমানি অলভন্তো মং বন্ধাপেয্য ৱা ঘাতাপেয্য ৱা ৰট্ঠতো ৱা পব্বাজেয্য, কিং নু খো কৰোমী’’তি? অথস্স এতদহোসি ‘‘ৰাজা মং ঘাতেতু ৱা বন্ধাপেতু ৱা ৰট্ঠতো পব্বাজেতু ৱা, সো হি ময্হং দদমানোপি ইমস্মিং অত্তভাৱে জীৱিতমত্তং ধনং দদেয্য, সত্থুপূজা পন মে অনেকাসু কপ্পকোটীসু অলং হিতায চেৱ সুখায চা’’তি অত্তনো জীৱিতং তথাগতস্স পৰিচ্চজি.

সো ‘‘যাৱ মে পসন্নং চিত্তং ন পতিকুটতি, তং তাৱদেৱ পূজং কৰিস্সামী’’তি হট্ঠতুট্ঠো উদগ্গুদগ্গো সত্থাৰং পূজেসি. কথং? পঠমং তাৱ দ্ৱেৱ পুপ্ফমুট্ঠিযো তথাগতস্স উপৰি খিপি, তা উপৰিমত্থকে ৱিতানং হুত্ৱা অট্ঠংসু. অপৰা দ্ৱে মুট্ঠিযো খিপি, তা দক্খিণহত্থপস্সেন মালাপটচ্ছন্নেন ওতৰিত্ৱা অট্ঠংসু. অপৰা দ্ৱে মুট্ঠিযো খিপি, তা পিট্ঠিপস্সেন ওতৰিত্ৱা তথেৱ অট্ঠংসু. অপৰা দ্ৱে মুট্ঠিযো খিপি, তা ৱামহত্থপস্সেন ওতৰিত্ৱা তথেৱ অট্ঠংসু. এৱং অট্ঠ নাড়িযো অট্ঠ মুট্ঠিযো হুত্ৱা চতূসু ঠানেসু তথাগতং পৰিক্খিপিংসু. পুৰতো গমনদ্ৱাৰমত্তমেৱ অহোসি. পুপ্ফানং ৱণ্টানি অন্তো অহেসুং, পত্তানি বহিমুখানি. ভগৱা ৰজতপত্তপৰিক্খিত্তো ৱিয হুত্ৱা পাযাসি. পুপ্ফানি অচিত্তকানিপি সচিত্তকং নিস্সায সচিত্তকানি ৱিয অভিজ্জিত্ৱা অপতিত্ৱা সত্থাৰা সদ্ধিংযেৱ গচ্ছন্তি, ঠিতঠিতট্ঠানে তিট্ঠন্তি. সত্থু সৰীৰতো সতসহস্সৱিজ্জুলতা ৱিয ৰংসিযো নিক্খমিংসু. পুৰতো চ পচ্ছতো চ দক্খিণতো চ ৱামতো চ সীসমত্থকতো চ নিৰন্তৰং নিক্খন্তৰংসীসু একাপি সম্মুখসম্মুখট্ঠানেনেৱ অপলাযিত্ৱা সব্বাপি সত্থাৰং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা তৰুণতালক্খন্ধপ্পমাণা হুত্ৱা পুৰতো এৱ ধাৱন্তি. সকলনগৰং সঙ্খুভি. অন্তোনগৰে নৱ কোটিযো, বহিনগৰে নৱ কোটিযোতি অট্ঠাৰসসু কোটীসু একোপি পুৰিসো ৱা ইত্থী ৱা ভিক্খং গহেত্ৱা অনিক্খন্তো নাম নত্থি. মহাজনো সীহনাদং নদন্তো চেলুক্খেপসহস্সানি কৰোন্তো সত্থু পুৰতোৱ গচ্ছতি. সত্থাপি মালাকাৰস্স গুণং পাকটং কাতুং তিগাৱুতপ্পমাণে নগৰে ভেৰিচৰণমগ্গেনেৱ অচৰি. মালাকাৰস্স সকলসৰীৰং পঞ্চৱণ্ণায পীতিযা পৰিপূৰি.

সো থোকঞ্ঞেৱ তথাগতেন সদ্ধিং চৰিত্ৱা মনোসিলাৰসে নিমুগ্গো ৱিয বুদ্ধৰস্মীনং অন্তো পৱিট্ঠো সত্থাৰং থোমেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা তুচ্ছপচ্ছিমেৱ গহেত্ৱা গেহং অগমাসি. অথ নং ভৰিযা পুচ্ছি ‘‘কহং পুপ্ফানী’’তি? ‘‘সত্থা মে পূজিতো’’তি. ‘‘ৰঞ্ঞো দানি কিং কৰিস্সসী’’তি? ‘‘ৰাজা মং ঘাতেতু ৱা ৰট্ঠতো ৱা নীহৰতু, অহং জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা সত্থাৰং পূজেসিং, সব্বপুপ্ফানি অট্ঠ মুট্ঠিযোৱ অহেসুং, এৱৰূপা নাম পূজা জাতা. মহাজনো উক্কুট্ঠিসহস্সানি কৰোন্তো সত্থাৰা সদ্ধিং চৰতি, যো এস মহাজনস্স উক্কুট্ঠিসদ্দো, তস্মিং ঠানে এসো’’তি. অথস্স ভৰিযা অন্ধবালতায এৱৰূপে পাটিহাৰিযে পসাদং নাম অজনেত্ৱা তং অক্কোসিত্ৱা পৰিভাসিত্ৱা ‘‘ৰাজানো নাম চণ্ডা, সকিং কুদ্ধা হত্থপাদাদিচ্ছেদনেন বহুম্পি অনত্থং কৰোন্তি, তযা কতকম্মেন ময্হম্পি অনত্থো সিযা’’তি পুত্তে আদায ৰাজকুলং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞা পক্কোসিত্ৱা ‘‘কিং এত’’ন্তি পুচ্ছিতা আহ – ‘‘মম সামিকো তুম্হাকং উপট্ঠানপুপ্ফেহি সত্থাৰং পূজেত্ৱা তুচ্ছহত্থো ঘৰং আগন্ত্ৱা ‘কহং পুপ্ফানী’তি মযা পুট্ঠো ইদং নাম ৱদেসি, অহং তং পৰিভাসিত্ৱা ‘ৰাজানো নাম চণ্ডা, সকিং কুদ্ধা হত্থপাদাদিচ্ছেদনেন বহুম্পি অনত্থং কৰোন্তি, তযা কতকম্মেন ময্হম্পি অনত্থো সিযা’তি তং ছড্ডেত্ৱা ইধাগতা, তেন কতং কম্মং সুকতং ৱা হোতু, দুক্কটং ৱা, তস্সেৱেতং, মযা তস্স ছড্ডিতভাৱং জানাহি, দেৱা’’তি. ৰাজা পঠমদস্সনেনেৱ সোতাপত্তিফলং পত্তো সদ্ধো পসন্নো অৰিযসাৱকো চিন্তেসি – ‘‘অহো অযং ইত্থী অন্ধবালা, এৱৰূপে গুণে পসাদং ন উপ্পাদেসী’’তি. সো কুদ্ধো ৱিয হুত্ৱা, ‘‘অম্ম, কিং ৱদেসি, ময্হং উপট্ঠানপুপ্ফেহি তেন পূজা কতা’’তি? ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘ভদ্দকং তে কতং তং ছড্ডেন্তিযা, মম পুপ্ফেহি পূজাকাৰস্স অহং কত্তব্বযুত্তকং জানিস্সামী’’তি তং উয্যোজেত্ৱা ৱেগেন সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা সত্থাৰা সদ্ধিংযেৱ ৱিচৰি.

সত্থা ৰঞ্ঞো চিত্তপ্পসাদং ঞত্ৱা ভেৰিচৰণৱীথিযা নগৰং চৰিত্ৱা ৰঞ্ঞো ঘৰদ্ৱাৰং অগমাসি. ৰাজা পত্তং গহেত্ৱা সত্থাৰং গেহং পৱেসেতুকামো অহোসি. সত্থা পন ৰাজঙ্গণেযেৱ নিসীদনাকাৰং দস্সেসি. ৰাজা তং ঞত্ৱা ‘‘সীঘং মণ্ডপং কৰোথা’’তি তঙ্খণঞ্ঞেৱ মণ্ডপং কাৰাপেসি. নিসীদি সত্থা সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. কস্মা পন সত্থা ৰাজগেহং ন পাৱিসি?

এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘সচাহং অন্তো পৱিসিত্ৱা নিসীদেয্যং, মহাজনো মং দট্ঠুং ন লভেয্য, মালাকাৰস্স গুণো পাকটো ন ভৱেয্য, ৰাজঙ্গণে পন মং নিসিন্নং মহাজনো দট্ঠুং লভিস্সতি, মালাকাৰস্স গুণো পাকটো ভৱিস্সতী’’তি. গুণৱন্তানঞ্হি গুণং বুদ্ধা এৱ পাকটং কাতুং সক্কোন্তি, অৱসেসজনো গুণৱন্তানং গুণং কথেন্তো মচ্ছৰাযতি. চত্তাৰো পুপ্ফপটা চতুদ্দিসং অট্ঠংসু. মহাজনো সত্থাৰং পৰিৱাৰেসি. ৰাজা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেনাহাৰেন পৰিৱিসি. সত্থা ভত্তকিচ্চাৱসানে অনুমোদনং কত্ৱা পুৰিমনযেনেৱ চতূহি পুপ্ফপটেহি পৰিক্খিত্তো সীহনাদং নদন্তো মহাজনেন পৰিৱুতো ৱিহাৰং অগমাসি. ৰাজা সত্থাৰং অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তো মালাকাৰং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘মম আহৰিতপুপ্ফেহি কিন্তি কত্ৱা সত্থাৰং পূজেসী’’তি পুচ্ছি. মালাকাৰো ‘‘ৰাজা মং ঘাতেতু ৱা ৰট্ঠতো ৱা পব্বাজেতূতি জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা পূজেসিং দেৱা’’তি আহ. ৰাজা ‘‘ত্ৱং মহাপুৰিসো নামা’’তি ৱত্ৱা অট্ঠ হত্থী চ অস্সে চ দাসে চ দাসিযো চ মহাপসাধনানি চ অট্ঠ কহাপণসহস্সানি চ ৰাজকুলতো নীহৰিত্ৱা সব্বালঙ্কাৰপ্পটিমণ্ডিতা অট্ঠ নাৰিযো চ অট্ঠ গামৱৰে চাতি ইদং সব্বট্ঠকং নাম দানং অদাসি.

আনন্দত্থেৰো চিন্তেসি – ‘‘অজ্জ পাতোৱ পট্ঠায সীহনাদসহস্সানি চেৱ চেলুক্খেপসহস্সানি চ পৱত্তন্তি, কো নু খো মালাকাৰস্স ৱিপাকো’’তি? সো সত্থাৰং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘আনন্দ, ইমিনা মালাকাৰেন অপ্পমত্তকং কম্মং কত’’ন্তি মা সল্লক্খেসি, অযঞ্হি ময্হং জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা পূজং অকাসি. সো এৱং মযি চিত্তং পসাদেত্ৱা –

‘‘কপ্পানং সতসহস্সং, দুগ্গতিং ন গমিস্সতি;

ঠত্ৱা দেৱমনুস্সেসু, ফলং এতস্স কম্মুনো;

পচ্ছা পচ্চেকসম্বুদ্ধো, সুমনো নাম ভৱিস্সতী’’তি. –

আহ. সত্থু পন ৱিহাৰং গন্ত্ৱা গন্ধকুটিপৱিসনকালে তানি পুপ্ফানি দ্ৱাৰকোট্ঠকে পতিংসু. সাযন্হসমযে ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো অচ্ছৰিযং মালাকাৰস্স কম্মং, ধৰমানকবুদ্ধস্স জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা পুপ্ফপূজং কত্ৱা তঙ্খণঞ্ঞেৱ সব্বট্ঠকং নাম লভতী’’তি. সত্থা গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৱা তিণ্ণং গমনানং অঞ্ঞতৰেন গমনেন ধম্মসভং গন্ত্ৱা বুদ্ধাসনে নিসীদিত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে, ‘‘আম, ভিক্খৱে, যস্স কম্মস্স কতত্তা পচ্ছানুতপ্পং ন হোতি, অনুস্সৰিতানুস্সৰিতক্খণে সোমনস্সমেৱ উপ্পজ্জতি, এৱৰূপং কম্মং কত্তব্বমেৱা’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

৬৮. ‘‘তঞ্চ কম্মং কতং সাধু, যং কত্ৱা নানুতপ্পতি;

যস্স পতীতো সুমনো, ৱিপাকং পটিসেৱতী’’তি.

তত্থ যং কত্ৱাতি যং দেৱমনুস্সসম্পত্তীনঞ্চেৱ নিব্বানসম্পত্তিযা চ নিব্বত্তনসমত্থং সুখুদ্ৰযং কম্মং কত্ৱা নানুতপ্পতি, অথ খো দিট্ঠধম্মেযেৱ অনুস্সৰিতানুস্সৰিতক্খণেযেৱ পীতিৱেগেন পতীতো সোমনস্সৱেগেন চ সুমনো হুত্ৱা আযতিং পীতিসোমনস্সজাতো হুত্ৱা ৱিপাকং পটিসেৱতি, তং কম্মং কতং সাধু ভদ্দকন্তি.

দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.

সুমনমালাকাৰৱত্থু নৱমং.