৩. আনন্দসেট্ঠিৱত্থু
পুত্তা মত্থীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তো আনন্দসেট্ঠিং আৰব্ভ কথেসি.
সাৱত্থিযং কিৰ আনন্দসেট্ঠি নাম চত্তালীসকোটিৱিভৱো মহামচ্ছৰী অহোসি. সো অন্ৱড্ঢমাসং ঞাতকে সন্নিপাতেত্ৱা পুত্তং মূলসিৰিং নাম তীসু ৱেলাসু এৱং ওৱদতি – ‘‘ইদং চত্তালীসকোটিধনং ‘বহূ’’’তি মা সঞ্ঞং কৰি, ৱিজ্জমানং ধনং ন দাতব্বং, নৱং ধনং উপ্পাদেতব্বং. একেকম্পি হি কহাপণং ৱযং কৰোন্তস্স পন খীযতেৱ. তস্মা –
‘‘অঞ্জনানং খযং দিস্ৱা, উপচিকানঞ্চ আচযং;
মধূনঞ্চ সমাহাৰং, পণ্ডিতো ঘৰমাৱসে’’তি.
সো অপৰেন সমযেন অত্তনো পঞ্চ মহানিধিযো পুত্তস্স অনাচিক্খিত্ৱা ধননিস্সিতো মচ্ছেৰমলমলিনো কালং কত্ৱা তস্সেৱ নগৰস্স একস্মিং দ্ৱাৰগামকে চণ্ডালানং কুলসহস্সং পটিৱসতি. তত্থেকিস্সা চণ্ডালিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. ৰাজা তস্স কালকিৰিযং সুত্ৱা পুত্তমস্স মূলসিৰিং পক্কোসাপেত্ৱা সেট্ঠিট্ঠানে ঠপেসি. তম্পি চণ্ডালকুলসহস্সং একতোৱ ভতিযা কম্মং কত্ৱা জীৱমানং তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায নেৱ ভতিং লভতি, ন যাপনমত্ততো পৰং ভত্তপিণ্ডম্পি. তে ‘‘মযং এতৰহি কম্মং কৰোন্তাপি পিণ্ডভত্তম্পি ন লভাম, অম্হাকং অন্তৰে কাড়কণ্ণিযা ভৱিতব্ব’’ন্তি দ্ৱে কোট্ঠাসা হুত্ৱা যাৱ তস্স মাতাপিতৰো ৱিসুং হোন্তি, তাৱ ৱিভজিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং কুলে কাড়কণ্ণী উপ্পন্না’’তি তস্স মাতৰং নীহৰিংসু.
সাপি যাৱস্সা সো কুচ্ছিগতো, তাৱ যাপনমত্তম্পি কিচ্ছেন লভিত্ৱা পুত্তং ৱিজাযি. তস্স হত্থা চ পাদা চ অক্খীনি চ কণ্ণা চ নাসা চ মুখঞ্চ যথাঠানে ন অহেসুং. সো এৱৰূপেন অঙ্গৱেকল্লেন সমন্নাগতো পংসুপিসাচকো ৱিয অতিৱিৰূপো অহোসি. এৱং সন্তেপি তং মাতা ন পৰিচ্চজি. কুচ্ছিযং ৱসিতপুত্তস্মিঞ্হি সিনেহো বলৱা হোতি. সা তং কিচ্ছেন পোসযমানা তং আদায গতদিৱসে কিঞ্চি অলভিত্ৱা গেহে কত্ৱা সযমেৱ গতদিৱসে ভতিং লভতি. অথ নং পিণ্ডায চৰিত্ৱা জীৱিতুং সমত্থকালে সা কপালকং হত্থে ঠপেত্ৱা, ‘‘তাত, মযং তং নিস্সায মহাদুক্খং পত্তা, ইদানি ন সক্কোমি তং পোসেতুং, ইমস্মিং নগৰে কপণদ্ধিকাদীনং পটিযত্তভত্তানি অত্থি, তত্থ ভিক্খায চৰিত্ৱা জীৱাহী’’তি তং ৱিস্সজ্জেসি. সো ঘৰপটিপাটিযা চৰন্তো আনন্দসেট্ঠিকালে নিৱুত্তট্ঠানং গন্ত্ৱা জাতিস্সৰো হুত্ৱা অত্তনো গেহং পাৱিসি. তীসু পন দ্ৱাৰকোট্ঠকেসু ন কোচি সল্লক্খেসি. চতুত্থে দ্ৱাৰকোট্ঠকে মূলসিৰিসেট্ঠিনো পুত্তকা দিস্ৱা উব্বিগ্গহদযা পৰোদিংসু. অথ নং সেট্ঠিপুৰিসা ‘‘নিক্খম কাড়কণ্ণী’’তি পোথেত্ৱা নীহৰিত্ৱা সঙ্কাৰট্ঠানে খিপিংসু. সত্থা আনন্দত্থেৰেন পচ্ছাসমণেন পিণ্ডায চৰন্তো তং ঠানং পত্তো থেৰং ওলোকেত্ৱা তেন পুট্ঠো তং পৱত্তিং আচিক্খি. থেৰো মূলসিৰিং পক্কোসাপেসি. অথ মহাজনকাযো সন্নিপতি. সত্থা মূলসিৰিং আমন্তেত্ৱা ‘‘জানাসি এত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ন জানামী’’তি ৱুত্তে, ‘‘পিতা তে আনন্দসেট্ঠী’’তি ৱত্ৱা অসদ্দহন্তং ‘‘আনন্দসেট্ঠি পুত্তস্স তে পঞ্চ মহানিধিযো আচিক্খাহী’’তি আচিক্খাপেত্ৱা সদ্দহাপেসি. সো সত্থাৰং সৰণং অগমাসি. তস্স ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৬২. ‘‘পুত্তা মত্থি ধনম্মত্থি, ইতি বালো ৱিহঞ্ঞতি;
অত্তা হি অত্তনো নত্থি, কুতো পুত্তা কুতো ধন’’ন্তি.
তস্সত্থো – পুত্তা মে অত্থি, ধনং মে অত্থি, ইতি বালো পুত্ততণ্হায চেৱ ধনতণ্হায চ হঞ্ঞতি ৱিহঞ্ঞতি দুক্খযতি, ‘‘পুত্তা মে নস্সিংসূ’’তি ৱিহঞ্ঞতি, ‘‘নস্সন্তী’’তি ৱিহঞ্ঞতি, ‘‘নস্সিস্সন্তী’’তি ৱিহঞ্ঞতি. ধনেপি এসেৱ নযো. ইতি ছহাকাৰেহি ৱিহঞ্ঞতি. ‘‘পুত্তে পোসেস্সামী’’তি ৰত্তিঞ্চ দিৱা চ থলজলপথাদীসু নানপ্পকাৰতো ৱাযমন্তোপি ৱিহঞ্ঞতি, ‘‘ধনং উপ্পাদেস্সামী’’তি কসিৱাণিজ্জাদীনি কৰোন্তোপি ৱিহঞ্ঞতেৱ. এৱং ৱিহঞ্ঞস্স চ অত্তা হি অত্তনো নত্থি তেন ৱিঘাতেন দুক্খিতং অত্তানং সুখিতং কাতুং অসক্কোন্তস্স পৱত্তিযম্পিস্স অত্তা হি অত্তনো নত্থি, মৰণমঞ্চে নিপন্নস্স মাৰণন্তিকাহি ৱেদনাহি অগ্গিজালাহি ৱিয পৰিডয্হমানস্স ছিজ্জমানেসু সন্ধিবন্ধনেসু, ভিজ্জমানেসু অট্ঠিসঙ্ঘাটেসু নিমীলেত্ৱা পৰলোকং উম্মীলেত্ৱা ইধলোকং পস্সন্তস্সাপি দিৱসে দিৱসে দ্ৱিক্খত্তুং ন্হাপেত্ৱা তিক্খত্তুং ভোজেত্ৱা গন্ধমালাদীহি অলঙ্কৰিত্ৱা যাৱজীৱং পোসিতোপি সহাযভাৱেন দুক্খপৰিত্তাণং কাতুং অসমত্থতায অত্তা হি অত্তনো নত্থি. কুতো পুত্তা কুতো ধনং পুত্তা ৱা ধনং ৱা তস্মিং সমযে কিমেৱ কৰিস্সন্তি, আনন্দসেট্ঠিনোপি কস্সচি কিঞ্চি অদত্ৱা পুত্তস্সত্থায ধনং সণ্ঠপেত্ৱা পুব্বে ৱা মৰণমঞ্চে নিপন্নস্স, ইদানি ৱা ইমং দুক্খং পত্তস্স কুতো পুত্তা কুতো ধনং. পুত্তা ৱা ধনং ৱা তস্মিং সমযে কিং দুক্খং হৰিংসু, কিং ৱা সুখং উপ্পাদযিংসূতি.
দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.
আনন্দসেট্ঠিৱত্থু ততিযং.