১১. জম্বুকত্থেৰৱত্থু
মাসে মাসেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তো জম্বুকং আজীৱকং আৰব্ভ কথেসি.
অতীতে কিৰ কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে গামৱাসী একো কুটুম্বিকো একস্স থেৰস্স ৱিহাৰং কত্ৱা তং তত্থ ৱিহৰন্তং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহি. থেৰো তস্স গেহে নিবদ্ধং ভুঞ্জতি. অথেকো খীণাসৱো ভিক্খু দিৱা পিণ্ডায চৰন্তো তস্স গেহদ্ৱাৰং পাপুণি. কুটুম্বিকো তং দিস্ৱা তস্স ইৰিযাপথে পসন্নো গেহং পৱেসেত্ৱা সক্কচ্চং পণীতেন ভোজনেন পৰিৱিসিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমং সাটকং ৰজিত্ৱা নিৱাসেয্যাথা’’তি মহন্তং সাটকং দত্ৱা, ‘‘ভন্তে, কেসা ৱো দীঘা, তুম্হাকং কেসোৰোপনত্থায ন্হাপিতং আনেস্সামি, সযনত্থায চ ৱো মঞ্চকং গাহাপেত্ৱা আগমিস্সামী’’তি আহ. নিবদ্ধং গেহে ভুঞ্জন্তো কুলূপকো ভিক্খু তং তস্স সক্কাৰং দিস্ৱা চিত্তং পসাদেতুং নাসক্খি, ‘‘অযং তং মুহুত্তং দিট্ঠকস্স এৱৰূপং সক্কাৰং কৰোতি, নিবদ্ধং গেহে ভুঞ্জন্তস্স পন ময্হং ন কৰোতী’’তি চিন্তেত্ৱা ৱিহাৰং অগমাসি. ইতৰোপি তেনেৱ সদ্ধিং গন্ত্ৱা কুটুম্বিকেন দিন্নসাটকং ৰজিত্ৱা নিৱাসেসি. কুটম্বিকোপি ন্হাপিতং আদায গন্ত্ৱা থেৰস্স কেসে ওহাৰাপেত্ৱা মঞ্চকং অত্থৰাপেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমস্মিংযেৱ মঞ্চকে সযথা’’তি ৱত্ৱা দ্ৱেপি থেৰে স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা পক্কামি.
নেৱাসিকো তস্স তং সক্কাৰং কযিৰমানং অধিৱাসেতুং নাসক্খি. অথস্স সো সাযং থেৰস্স নিপন্নট্ঠানং গন্ত্ৱা চতূহাকাৰেহি থেৰং অক্কোসি, ‘‘আৱুসো, আগন্তুক কুটুম্বিকস্স তে গেহে ভত্তং ভুঞ্জনতো ৱৰতৰং মীড়্হং খাদিতুং, কুটুম্বিকেন আনীতন্হাপিতেন কেসোহাৰাপনতো ৱৰতৰং তালট্ঠিকেন কেসে লুঞ্চাপেতুং. কুটুম্বিকেন দিন্নসাটকনিৱাসনতো ৱৰতৰং নগ্গেন ৱিচৰিতুং, কুটুম্বিকেন আভতমঞ্চকে নিপজ্জনতো ৱৰতৰং ভূমিযং নিপজ্জিতু’’ন্তি. থেৰোপি ‘‘মা এস বালো মং নিস্সায নস্সী’’তি নিমন্তনং অনাদিযিত্ৱা পাতোৱ উট্ঠায যথাসুখং অগমাসি. নেৱাসিকোপি পাতোৱ ৱিহাৰে কত্তব্বৱত্তং কত্ৱা ভিক্খাচাৰৱেলায ‘‘ইদানিপি আগন্তুকো নিদ্দাযতি, ঘণ্ডিকসদ্দেন পবুজ্ঝেয্যা’’তি সঞ্ঞায নখপিট্ঠেনেৱ ঘণ্ডিং পহৰিত্ৱা গামং পিণ্ডায পাৱিসি. কুটুম্বিকোপি সক্কাৰং কত্ৱা থেৰানং আগমনমগ্গং ওলোকেন্তো নেৱাসিকং দিস্ৱা, ‘‘ভন্তে, থেৰো কুহি’’ন্তি পুচ্ছি. অথ নং নেৱাসিকো ‘‘মা, আৱুসো, কিঞ্চি অৱচ, তুয্হং কুলূপকো হিয্যো, তৱ নিক্খন্তৱেলায ওৱৰকং পৱিসিত্ৱা নিদ্দং ওক্কন্তো পাতোৱ উট্ঠায মম ৱিহাৰসম্মজ্জনসদ্দম্পি পানীযঘটপৰিভোজনীযঘটেসু উদকসিঞ্চনসদ্দম্পি ঘণ্ডিকসদ্দম্পি কৰোন্তস্স ন জানাতী’’তি আহ. কুটুম্বিকো চিন্তেসি – ‘‘তাদিসায ইৰিযাপথসম্পত্তিযা সমন্নাগতস্স মে অয্যস্স যাৱ ইমম্হা কালা নিদ্দাযনং নাম নত্থি, মং পন তস্স সক্কাৰং কৰোন্তং দিস্ৱা অদ্ধা ইমিনা ভদন্তেন কিঞ্চি ৱুত্তং ভৱিস্সতী’’তি. সো অত্তনো পণ্ডিতভাৱেন তং সক্কচ্চং ভোজেত্ৱা তস্স পত্তং সাধুকং ধোৱিত্ৱা নানগ্গৰসভোজনস্স পূৰেত্ৱা, ‘‘ভন্তে, সচে মে অয্যং পস্সেয্যাথ, ইমমস্স পিণ্ডপাতং দদেয্যাথা’’তি আহ.
ইতৰো তং গহেত্ৱাৱ চিন্তেসি – ‘‘সচে সো এৱৰূপং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিস্সতি, ইমস্মিংযেৱ ঠানে পলুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি অন্তৰামগ্গে তং পিণ্ডপাতং ছড্ডেত্ৱা থেৰস্স ৱসনট্ঠানং গন্ত্ৱা তং তত্থ ওলোকেন্তো ন অদ্দস. অথ নং এত্তকস্স কম্মস্স কতত্তা ৱীসতিৱস্সসহস্সানি কতোপি সমণধম্মো ৰক্খিতুং নাসক্খি. আযুপৰিযোসানে পন কালং কত্ৱা অৱীচিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা একং বুদ্ধন্তৰং মহাদুক্খং অনুভৱিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহনগৰে একস্মিং বহ্ৱন্নপানে কুলঘৰে নিব্বত্তি. সো পদসা গমনকালতো পট্ঠায নেৱ সযনে সযিতুং, ন ভত্তং ভুঞ্জিতুং ইচ্ছতি, অত্তনো সৰীৰৱলঞ্জমেৱ খাদতি. ‘‘বালতায অজানন্তো কৰোতী’’তি তং পোসযিংসু. মহল্লককালেপি ৱত্থং নিৱাসেতুং ন ইচ্ছতি, নগ্গোৱ ৱিচৰতি, ভূমিযং সযতি, অত্তনো সৰীৰৱলঞ্জমেৱ খাদতি. অথস্স মাতাপিতৰো ‘‘নাযং কুলঘৰস্স অনুচ্ছৱিকো, কেৱলং অলজ্জনকো আজীৱকানং এস অনুচ্ছৱিকো’’তি তেসং সন্তিকং নেত্ৱা ‘‘ইমং দাৰকং পব্বাজেথা’’তি অদংসু. অথ নং তে পব্বাজেসুং. পব্বাজেন্তা চ পন গলপ্পমাণে আৱাটে ঠপেত্ৱা দ্ৱিন্নং অংসকূটানং উপৰিং পদৰানি দত্ৱা তেসং উপৰি নিসীদিত্ৱা তালট্ঠিখণ্ডেন কেসে লুঞ্চিংসু. অথ নে তস্স মাতাপিতৰো স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা পক্কমিংসু.
পুনদিৱসে আজীৱকা ‘‘এহি, গামং পৱিসিস্সামা’’তি তং ৱদিংসু. সো ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, অহং ইধেৱ ভৱিস্সামী’’তি ন ইচ্ছি. অথ নং পুনপ্পুনং ৱত্ৱা অনিচ্ছমানং ওহায অগমংসু. সোপি তেসং গতভাৱং ঞত্ৱা ৱচ্চকুটিযা পদৰং ৱিৱৰিত্ৱা ওৰুয্হ উভোহি হত্থেহি আলোপং আলোপং কত্ৱা গূথং খাদি. আজীৱকা তস্স অন্তোগামতো আহাৰং পহিণিংসু. তম্পি ন ইচ্ছি. পুনপ্পুনং ৱুচ্চমানোপি ‘‘ন মে ইমিনা অত্থো. লদ্ধো মে আহাৰো’’তি আহ. ‘‘কহং লদ্ধো’’তি? ‘‘ইধেৱ লদ্ধো’’তি. এৱং দুতিযে ততিযে চতুত্থেপি দিৱসে তেহি বহুম্পি ৱুচ্চমানো ‘‘অহং ইধেৱ ভৱিস্সামী’’তি গামং গন্তুং ন ইচ্ছি. আজীৱকা ‘‘অযং দিৱসে দিৱসে নেৱ গামং পৱিসিতুং ইচ্ছতি, ন অম্হেহি পহিতাহাৰং আহৰিতুং ইচ্ছতি, ‘ইধেৱ মে লদ্ধো’তি ৱদতি, কিং নু খো কৰোতি, পৰিগ্গণ্হিস্সাম ন’’ন্তি গামং পৱিসন্তা একং দ্ৱে জনে তস্স পৰিগ্গণ্হনত্থং ওহায গমিংসু. তে পচ্ছতো গচ্ছন্তা ৱিয হুত্ৱা নিলীযিংসু. সোপি তেসং গতভাৱং ঞত্ৱা পুৰিমনযেনেৱ ৱচ্চকুটিং ওৰুয্হ গূথং খাদি.
ইতৰে তস্স কিৰিযং দিস্ৱা আজীৱকানং আৰোচযিংসু. তং সুত্ৱা আজীৱকা ‘‘অহো ভাৰিযং কম্মং, সচে সমণস্স গোতমস্স সাৱকা জানেয্যুং, ‘আজীৱকা গূথং খাদমানা ৱিচৰন্তী’তি অম্হাকং অকিত্তিং পকাসেয্যুং, নাযং অম্হাকং অনুচ্ছৱিকো’’তি তং অত্তনো সন্তিকা নীহৰিংসু. সো তেহি নীহৰিতো মহাজনস্স উচ্চাৰকৰণট্ঠানে পত্থৰিতো একো পিট্ঠিপাসাণো অত্থি. তস্মিং মহন্তং সোণ্ডি, পিট্ঠিপাসাণং নিস্সায মহাজনস্স উচ্চাৰকৰণট্ঠানং. সো তত্থ গন্ত্ৱা ৰত্তিং গূথং খাদিত্ৱা মহাজনস্স সৰীৰৱলঞ্জনত্থায আগমনকালে একেন হত্থেন পাসাণস্স একং অন্তং ওলুব্ভ একং পাদং উক্খিপিত্ৱা জণ্ণুকে ঠপেত্ৱা উদ্ধংৱাতাভিমুখো মুখং ৱিৱৰিত্ৱা তিট্ঠতি. মহাজনো তং দিস্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, কস্মা অয্যো মুখং ৱিৱৰিত্ৱা ঠিতো’’তি পুচ্ছতি. ‘‘অহং ৱাতভক্খো, অঞ্ঞো মে আহাৰো নত্থী’’তি. অথ ‘‘কস্মা একং পাদং জণ্ণুকে কত্ৱা ঠিতোসি, ভন্তে’’তি? ‘‘অহং উগ্গতপো ঘোৰতপো, মযা দ্ৱীহি পাদেহি অক্কন্তা পথৱী কম্পতি, তস্মা একং পাদং উক্খিপিত্ৱা জণ্ণুকে ঠপেত্ৱা ঠিতোম্হি. অহঞ্হি ৰত্তিন্দিৱং ঠিতকোৱ ৱীতিনামেমি, ন নিসীদামি, ন নিপজ্জামী’’তি. মনুস্সা নাম যেভুয্যেন ৱচনমত্তমেৱ সদ্দহন্তি, তস্মা ‘‘অহো অচ্ছৰিযং, এৱৰূপাপি নাম তপস্সিনো হোন্তি, ন নো এৱৰূপা দিট্ঠপুব্বা’’তি যেভুয্যেন অঙ্গমগধৱাসিনো সঙ্খুভিত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা মাসে মাসে মহন্তং সক্কাৰং অভিহৰন্তি. সো ‘‘অহং ৱাতমেৱ ভক্খামি, ন অঞ্ঞং আহাৰং. অঞ্ঞঞ্হি মে খাদন্তস্স তপো নস্সতী’’তি তেহি অভিহটং ন কিঞ্চি ইচ্ছতি. মনুস্সা ‘‘মা নো, ভন্তে, নাসেথ, তুম্হাদিসেন ঘোৰতপেন পৰিভোগে কতে অম্হাকং দীঘৰত্তং হিতায সুখায সংৱত্ততী’’তি পুনপ্পুনং যাচন্তি. তস্স অঞ্ঞো আহাৰো ন ৰুচ্চতি. মহাজনস্স পন যাচনায পীড়িতো তেহি আভতানি সপ্পিফাণিতাদীনি কুসগ্গেন জিৱ্হগ্গে ঠপেত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, অলং ৱো এত্তকং হিতায সুখায চা’’তি উয্যোজেসি. এৱং সো পঞ্চপঞ্ঞাস ৱস্সানি নগ্গো গূথং খাদন্তো কেসে লুঞ্চন্তো ভূমিযং সযমানো ৱীতিনামেসি.
বুদ্ধানম্পি খো পচ্চূসকালে লোকৱোলোকনং অৱিজহিতমেৱ হোতি. তস্মা একদিৱসং ভগৱতো পচ্চূসসমযে লোকং ৱোলোকেন্তস্স অযং জম্বুকাজীৱকো ঞাণজালস্স অন্তো পঞ্ঞাযি. সত্থা ‘‘কিং নু খো ভৱিস্সতী’’তি আৱজ্জেত্ৱা তস্স সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তস্সূপনিস্সযং দিস্ৱা ‘‘অহং এতং আদিং কত্ৱা একং গাথং ভাসিস্সামি, গাথাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো ভৱিস্সতি. ইমং কুলপুত্তং নিস্সায মহাজনো সোত্থিভাৱং পাপুণিস্সতী’’তি ঞত্ৱা পুনদিৱসে ৰাজগহে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আনন্দত্থেৰং আমন্তেসি – ‘‘আনন্দ, জম্বুকাজীৱকস্স সন্তিকং গমিস্সামী’’তি. ‘‘ভন্তে, কিং তুম্হেযেৱ গমিস্সথা’’তি? ‘‘আম, অহমেৱা’’তি এৱং ৱত্ৱা সত্থা ৱড্ঢমানকচ্ছাযায তস্স সন্তিকং পাযাসি.
দেৱতা চিন্তযিংসু – ‘‘সত্থা সাযং জম্বুকাজীৱকস্স সন্তিকং গচ্ছতি, সো চ জেগুচ্ছে উচ্চাৰপস্সাৱদন্তকট্ঠকিলিট্ঠে পিট্ঠিপাসাণে ৱসতি, দেৱং ৱস্সাপেতুং ৱট্টতী’’তি অত্তনো আনুভাৱেন তং মুহুত্তংযেৱ দেৱং ৱস্সাপেসুং. পিট্ঠিপাসাণো সুচি নিম্মলো অহোসি. অথস্স উপৰি পঞ্চৱণ্ণং পুপ্ফৱস্সং ৱস্সাপেসুং. সত্থা সাযং জম্বুকাজীৱকস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘জম্বুকা’’তি সদ্দমকাসি. জম্বুকো ‘‘কো নু খো এস, দুজ্জনো মং জম্বুকৱাদেন ৱদতী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘কো এসো’’তি আহ. ‘‘অহং সমণো’’তি. ‘‘কিং মহাসমণা’’তি? ‘‘অজ্জ মে একৰত্তিং ইধ ৱসনট্ঠানং দেহী’’তি. ‘‘নত্থি, মহাসমণ, ইমস্মিং ঠানে ৱসনট্ঠান’’ন্তি. ‘‘জম্বুক, মা এৱং কৰি, একৰত্তিং মে ৱসনট্ঠানং দেহি, পব্বজিতা নাম পব্বজিতং পত্থেন্তি, মনুস্সা মনুস্সং, পসৱো পসৱ’’ন্তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং পব্বজিতো’’তি? ‘‘আম, পব্বজিতোম্হী’’তি. ‘‘সচে ত্ৱং পব্বজিতো, কহং তে লাবুকং, কহং ধূমকটচ্ছুকো, কহং যঞ্ঞসুত্তক’’ন্তি? ‘‘‘অত্থেতং ময্হং, ৱিসুং ৱিসুং পন গহেত্ৱা ৱিচৰণং দুক্খ’ন্তি অব্ভন্তৰেনেৱ গহেত্ৱা চৰামী’’তি. সো ‘‘চৰিস্সসি ত্ৱং এতং অগ্গণ্হিত্ৱা’’তি কুজ্ঝি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘হোতু, জম্বুক, মা কুজ্ঝ, ৱসনট্ঠানং মে আচিক্খা’’তি. ‘‘নত্থি, মহাসমণ, এত্থ ৱসনট্ঠান’’ন্তি.
সত্থা তস্স ৱসনট্ঠানতো অৱিদূৰে একং পব্ভাৰং অত্থি, তং নিদ্দিসন্তো ‘‘এতস্মিং পব্ভাৰে কো ৱসতী’’তি আহ. ‘‘নত্থি কোচি, মহাসমণা’’তি. ‘‘তেন হি এতং ময্হং দেহী’’তি. ‘‘ত্ৱঞ্ঞেৱ জান, মহাসমণা’’তি. সত্থা পব্ভাৰে নিসীদনং পঞ্ঞাপেত্ৱা নিসীদি. পঠমযামে চত্তাৰো মহাৰাজানো চতুদ্দিসং একোভাসং কৰোন্তা সত্থু উপট্ঠানং আগমিংসু. জম্বুকো ওভাসং দিস্ৱা ‘‘কো ওভাসো নামেসো’’তি চিন্তেসি. মজ্ঝিমযামে সক্কো দেৱৰাজা আগমি. জম্বুকো তম্পি দিস্ৱা ‘‘কো নামেসো’’তি চিন্তেসি. পচ্ছিমযামে একায অঙ্গুলিযা একং, দ্ৱীহি দ্ৱে, দসহি দস চক্কৱাড়ানি ওভাসেতুং সমত্থো মহাব্ৰহ্মা সকলং অৰঞ্ঞং একোভাসং কৰোন্তো আগমি. জম্বুকো তম্পি দিস্ৱা ‘‘কো নু খো এসো’’তি চিন্তেত্ৱা পাতোৱ সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা একমন্তং ঠিতো সত্থাৰং পুচ্ছি – ‘‘মহাসমণ, তুম্হাকং সন্তিকং চতস্সো দিসা ওভাসেন্তো কে আগতা’’তি? ‘‘চত্তাৰো মহাৰাজানো’’তি. ‘‘কিং কাৰণা’’তি? ‘‘মং উপট্ঠাতু’’ন্তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং চতূহি মহাৰাজেহি উত্তৰিতৰো’’তি? ‘‘আম, জম্বুক, মহাৰাজূনম্পি অতিৰাজা’’তি. ‘‘মজ্ঝিমযামে পন কো আগতো’’তি? ‘‘সক্কো দেৱৰাজা, জম্বুকা’’তি. ‘‘কিং কাৰণা’’তি? ‘‘মং উপট্ঠাতুমেৱা’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং সক্কদেৱৰাজতোপি উত্তৰিতৰো’’তি? ‘‘আম, জম্বুক, সক্কতোপি উত্তৰিতৰোম্হি, এসো পন ময্হং গিলানুপট্ঠাকো কপ্পিযকাৰকসামণেৰসদিসো’’তি. ‘‘পচ্ছিমযামে সকলং অৰঞ্ঞং ওভাসেত্ৱা কো আগতো’’তি? ‘‘যং লোকে ব্ৰাহ্মণাদযো খিপিত্ৱা পক্খলিত্ৱা ‘নমো মহাব্ৰহ্মুনো’তি ৱদন্তি, সো এৱ মহাব্ৰহ্মা’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং মহাব্ৰহ্মতোপি উত্তৰিতৰো’’তি? ‘‘আম, জম্বুক, অহঞ্হি ব্ৰহ্মুনাপি অতিব্ৰহ্মা’’তি. ‘‘অচ্ছৰিযোসি ত্ৱং, মহাসমণ, ময্হং পন পঞ্চ পঞ্ঞাস ৱস্সানি ইধ ৱসন্তস্স এতেসু একোপি মং উপট্ঠাতুং নাগতপুব্বো. অহঞ্হি এত্তকং অদ্ধানং ৱাতভক্খো হুত্ৱা ঠিতকোৱ ৱীতিনামেসিং, ন তাৱ তে ময্হং উপট্ঠানং আগতপুব্বা’’তি.
অথ নং সত্থা আহ – জম্বুক, ত্ৱং লোকস্মিং অন্ধবালং মহাজনং ৱঞ্চযমানো মম্পি ৱঞ্চেতুকামো জাতো, ননু ত্ৱং পঞ্চপঞ্ঞাস ৱস্সানি গূথমেৱ খাদি, ভূমিযংযেৱ নিপজ্জি, নগ্গো হুত্ৱা ৱিচৰি, তালট্ঠিখণ্ডেন কেসে লুঞ্চি. অথ চ পন লোকং ৱঞ্চেন্তো ‘‘অহং ৱাতভক্খো, একপাদেন তিট্ঠামি, ন নিসীদামি, ন নিপজ্জামী’’তি ৱদেসি, ‘‘মমম্পি ৱঞ্চেতুকামোসি পুব্বেপি ত্ৱং পাপিকং লামিকং দিট্ঠিং নিস্সায এত্তকং কালং গূথভক্খো ভূমিসযো নগ্গো ৱিচৰন্তো তালট্ঠিখণ্ডেন কেসলুঞ্চনং পত্তো, ইদানিপি পাপিকং লামিকং দিট্ঠিমেৱ গণ্হাসী’’তি. ‘‘কিং পন মযা কতং, মহাসমণা’’তি? অথস্স সত্থা পুব্বে কতকম্মং আচিক্খি. তস্স সত্থৰি কথেন্তেযেৱ সংৱেগো উপ্পজ্জি, হিৰোত্তপ্পং উপট্ঠিতং, সো উক্কুটিকো নিসীদি. অথস্স সত্থা উদকসাটিকং খিপিত্ৱা অদাসি. সো তং নিৱাসেত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. সত্থাপিস্স অনুপুব্বিং কথং কথেত্ৱা ধম্মং দেসেসি. সো দেসনাৱসানে সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ যাচি. এত্তাৱতা তস্স পুৰিমকম্মং পৰিক্খীণং. অযঞ্হি খীণাসৱমহাথেৰং চতূহি অক্কোসেহি অক্কোসিত্ৱা যাৱাযং মহাপথৱী তিগাৱুতাধিকং যোজনং উস্সন্না, তাৱ অৱীচিম্হি পচ্চিত্ৱা তত্থ পক্কাৱসেসেন পঞ্চপঞ্ঞাস ৱস্সানি ইমং ৱিপ্পকাৰং পত্তো. তেনস্স তং কম্মং খীণং. ৱীসতি পন ৱস্সসহস্সানি ইমিনা কতস্স সমণধম্মস্স ফলং নাসেতুং ন সক্কা. তস্মা সত্থা দক্খিণহত্থং পসাৰেত্ৱা ‘‘এহি, ভিক্খু, চৰ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি আহ. তাৱদেৱস্স গিহিলিঙ্গং অন্তৰধাযি অট্ঠপৰিক্খাৰধৰো সট্ঠিৱস্সিকমহাথেৰো ৱিয অহোসি.
অঙ্গমগধৱাসীনং তস্স সক্কাৰং গহেত্ৱা আগতদিৱসো কিৰেস, তস্মা উভযৰট্ঠৱাসিনো সক্কাৰং গহেত্ৱা আগতা তথাগতং দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো অম্হাকং অয্যো জম্বুকো মহা, উদাহু সমণো গোতমো’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘সচে সমণো গোতমো মহা ভৱেয্য, অযং সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গচ্ছেয্য, জম্বুকাজীৱকস্স পন মহন্ততায সমণো গোতমো ইমস্স সন্তিকং আগতো’’তি চিন্তযিংসু. সত্থা মহাজনস্স পৰিৱিতক্কং ঞত্ৱা, ‘‘জম্বুক, তৱ উপট্ঠাকানং কঙ্খং ছিন্দাহী’’তি আহ, সো ‘‘অহম্পি, ভন্তে, এত্তকমেৱ পচ্চাসীসামী’’তি ৱত্ৱা চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা উট্ঠায তালপ্পমাণং ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ‘‘সত্থা মে, ভন্তে ভগৱা, সাৱকোহমস্মী’’তি ৱত্ৱা ওৰুয্হ ৱন্দিত্ৱা পুন দ্ৱিতালমত্তং তিতালমত্তন্তি এৱং সত্ততালমত্তং ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ওৰুয্হ অত্তনো সাৱকভাৱং জানাপেসি. তং দিস্ৱা মহাজনো ‘‘অহো বুদ্ধা নাম অচ্ছৰিযা অনোপমগুণা’’তি চিন্তেসি. সত্থা মহাজনেন সদ্ধিং কথেন্তো এৱমাহ – ‘‘অযং এত্তকং কালং তুম্হেহি আভতং সক্কাৰং কুসগ্গেন জিৱ্হগ্গে ঠপেত্ৱা ‘তপচৰণং পূৰেমী’তি ইধ নিৱুট্ঠো, সচেপি ইমিনা উপাযেন ৱস্সসতং তপচৰণং পূৰেয্য, যা চস্স ইদানি কালং ৱা ভত্তং ৱা কুক্কুচ্চাযিত্ৱা অভুঞ্জন্তস্স ভত্তচ্ছেদনকুসলচেতনা, তস্সা তং তপচৰণং সোড়সিং কলম্পি ন অগ্ঘতী’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৭০. ‘‘মাসে মাসে কুসগ্গেন, বালো ভুঞ্জেয্য ভোজনং;
ন সো সঙ্খাতধম্মানং, কলং অগ্ঘতি সোড়সি’’ন্তি.
তস্সত্থো – সচে বালো অপৰিঞ্ঞাতধম্মো সীলাদিগুণা পৰিবাহিৰো তিত্থাযতনে পব্বজিতো ‘‘তপচৰণং পূৰেস্সামী’’তি মাসে মাসে পত্তে কুসগ্গেন ভোজনং ভুঞ্জন্তো ৱস্সসতং ভুঞ্জেয্য ভোজনং. ন সো সঙ্খাতধম্মানং, কলং অগ্ঘতি সোড়সিন্তি সঙ্খাতধম্মা ৱুচ্চন্তি ঞাতধম্মা তুলিতধম্মা. তেসু হেট্ঠিমকোটিযা সোতাপন্নো সঙ্খাতধম্মো, উপৰিমকোটিযা খীণাসৱো. ইমেসং সঙ্খাতধম্মানং সো বালো কলং ন অগ্ঘতি সোড়সিন্তি পুগ্গলাধিট্ঠানা দেসনা. অযং পনেত্থ অত্থো – যা চস্স তথা তপচৰণং পূৰেন্তস্স ৱস্সসতং চেতনা যা চ সঙ্খাতধম্মানং কালং ৱা ভত্তং ৱা কুক্কুচ্চাযিত্ৱা অভুঞ্জন্তানং একা ভত্তচ্ছেদনকুসলচেতনা, তস্সা চেতনায সা তাৱ দীঘৰত্তং পৱত্তচেতনা সোড়সিং কলং ন অগ্ঘতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং তস্সা সঙ্খাতধম্মানং চেতনায ফলং, তং সোড়স কোট্ঠাসে কত্ৱা ততো একেকং পুন সোড়স সোড়স কোট্ঠাসে কত্ৱা ততো একস্স কোট্ঠাসস্স যং ফলং, তদেৱ তস্স বালস্স তপচৰণতো মহপ্ফলতৰন্তি.
দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.
জম্বুকত্থেৰৱত্থু একাদসমং.