৬. পঞ্চসতভিক্খুৱত্থু
কুম্ভূপমন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তো আৰদ্ধৱিপস্সকে ভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি.
সাৱত্থিযং কিৰ পঞ্চসতা ভিক্খূ সত্থু সন্তিকে যাৱ অৰহত্তা কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা, ‘‘সমণধম্মং কৰিস্সামা’’তি যোজনসতমগ্গং গন্ত্ৱা একং মহাৱাসগামং অগমংসু. অথ তে মনুস্সা দিস্ৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৱা পণীতেহি যাগুভত্তাদীহি পৰিৱিসিত্ৱা, ‘‘কহং, ভন্তে, গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘যথাফাসুকট্ঠান’’ন্তি ৱুত্তে, ‘‘ভন্তে, ইমং তেমাসং ইধেৱ ৱসথ, মযম্পি তুম্হাকং সন্তিকে সৰণেসু পতিট্ঠায পঞ্চ সীলানি ৰক্খিস্সামা’’তি যাচিত্ৱা তেসং অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা, ‘‘অৱিদূৰে ঠানে মহন্তো ৱনসণ্ডো অত্থি, এত্থ ৱসথ, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা উয্যোজেসুং. ভিক্খূ তং ৱনসণ্ডং পৱিসিংসু. তস্মিং ৱনসণ্ডে অধিৱত্থা দেৱতা ‘‘সীলৱন্তো, অয্যা, ইমং ৱনসণ্ডং অনুপ্পত্তা, অযুত্তং খো পন অস্মাকং অয্যেসু ইধ ৱসন্তেসু পুত্তদাৰে গহেত্ৱা ৰুক্খে অভিৰুয্হ ৱসিতু’’ন্তি ৰুক্খতো ওতৰিত্ৱা ভূমিযং নিসীদিত্ৱা চিন্তযিংসু, ‘‘অয্যা, ইমস্মিং ঠানে অজ্জেকৰত্তিং ৱসিত্ৱা অদ্ধা স্ৱে গমিস্সন্তী’’তি. ভিক্খূপি পুনদিৱসে অন্তোগামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পুন তমেৱ ৱনসণ্ডং আগমিংসু. দেৱতা ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘো স্ৱাতনায কেনচি নিমন্তিতো ভৱিস্সতি, তস্মা পুনাগচ্ছতি, অজ্জ গমনং ন ভৱিস্সতি, স্ৱে গমিস্সতি মঞ্ঞে’’তি ইমিনা উপাযেন অড্ঢমাসমত্তং ভূমিযমেৱ অচ্ছিংসু.
ততো চিন্তযিংসু – ‘‘ভদন্তা ইমং তেমাসং ইধেৱ মঞ্ঞে ৱসিস্সন্তি, ইধেৱ খো পন ইমেসু ৱসন্তেসু অম্হাকং ৰুক্খে অভিৰুহিত্ৱা নিসীদিতুম্পি ন যুত্তং, তেমাসং পুত্তদাৰে গহেত্ৱা ভূমিযং নিসীদনট্ঠানানিপি দুক্খানি, কিঞ্চি কত্ৱা ইমে ভিক্খূ পলাপেতুং ৱট্টতী’’তি. তা তেসু তেসু ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানেসু চেৱ চঙ্কমনকোটীসু চ ছিন্নসীসানি কবন্ধানি দস্সেতুং অমনুস্সসদ্দঞ্চ ভাৱেতুং আৰভিংসু. ভিক্খূনং খিপিতকাসাদযো ৰোগা পৱত্তিংসু. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং ‘‘তুয্হং, আৱুসো, কিং ৰুজ্জতী’’তি পুচ্ছন্তা, ‘‘ময্হং খিপিতৰোগো, ময্হং কাসো’’তি ৱত্ৱা, ‘‘আৱুসো, অহং অজ্জ চঙ্কমনকোটিযং ছিন্নসীসং অদ্দসং, অহং ৰত্তিট্ঠানে কবন্ধং অদ্দসং, অহং দিৱাট্ঠানে অমনুস্সসদ্দং অস্সোসিং, পৰিৱজ্জেতব্বযুত্তকমিদং ঠানং, অম্হাকং ইধ অফাসুকং অহোসি, সত্থু সন্তিকং গমিস্সামা’’তি নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু.
অথ নে সত্থা আহ – ‘‘কিং, ভিক্খৱে, তস্মিং ঠানে ৱসিতুং ন সক্খিস্সথা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, অম্হাকং তস্মিং ঠানে ৱসন্তানং এৱৰূপানি ভেৰৱাৰম্মণানি উপট্ঠহন্তি, এৱৰূপং অফাসুকং হোতি, তেন মযং ‘ৱজ্জেতব্বযুত্তকমিদং ঠান’ন্তি তং ছড্ডেত্ৱা তুম্হাকং সন্তিকং আগতা’’তি. ‘‘ভিক্খৱে, তত্থেৱ তুম্হাকং গন্তুং ৱট্টতী’’তি. ‘‘ন সক্কা, ভন্তে’’তি. ‘‘ভিক্খৱে, তুম্হে আৱুধং অগ্গহেত্ৱা গতা, ইদানি আৱুধং গহেত্ৱা গচ্ছথা’’তি. ‘‘কতৰাৱুধং, ভন্তে’’তি? সত্থা ‘‘অহং আৱুধং ৱো দস্সামি, মযা দিন্নং আৱুধং গহেত্ৱা গচ্ছথা’’তি ৱত্ৱা –
‘‘কৰণীযমত্থকুসলেন, যন্ত সন্তং পদং অভিসমেচ্চ;
সক্কো উজূ চ সুহুজূ চ, সুৱচো চস্স মুদু অনতিমানী’’তি. (খু. পা. ৯.১; সু. নি. ১৪৩) –
সকলং মেত্তসুত্তং কথেত্ৱা, ‘‘ভিক্খৱে, ইমং তুম্হে বহি ৱিহাৰস্স ৱনসণ্ডতো পট্ঠায সজ্ঝাযন্তা অন্তোৱিহাৰং পৱিসেয্যাথা’’তি উয্যোজেসি. তে সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা নিক্খমিত্ৱা অনুপুব্বেন তং ঠানং পত্ৱা বহিৱিহাৰে গণসজ্ঝাযং কত্ৱা সজ্ঝাযমানা ৱনসণ্ডং পৱিসিংসু. সকলৱনসণ্ডে দেৱতা মেত্তচিত্তং পটিলভিত্ৱা তেসং পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা পত্তচীৱৰপটিগ্গহণং আপুচ্ছিংসু, হত্থপাদসম্বাহনং আপুচ্ছিংসু, তেসং তত্থ তত্থ আৰক্খং সংৱিদহিংসু, পক্কধূপনতেলং ৱিয সন্নিসিন্না অহেসুং. কত্থচি অমনুস্সসদ্দো নাম নাহোসি. তেসং ভিক্খূনং চিত্তং একগ্গং অহোসি. তে ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানেসু নিসিন্না ৱিপস্সনায চিত্তং ওতাৰেত্ৱা অত্তনি খযৱযং পট্ঠপেত্ৱা, ‘‘অযং অত্তভাৱো নাম ভিজ্জনকট্ঠেন অথাৱৰট্ঠেন কুলালভাজনসদিসো’’তি ৱিপস্সনং ৱড্ঢযিংসু. সম্মাসম্বুদ্ধো গন্ধকুটিযা নিসিন্নোৱ তেসং ৱিপস্সনায আৰদ্ধভাৱং ঞত্ৱা তে ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা, ‘‘এৱমেৱ, ভিক্খৱে, অযং অত্তভাৱো নাম ভিজ্জনকট্ঠেন অথাৱৰট্ঠেন কুলালভাজনসদিসো এৱা’’তি ৱত্ৱা ওভাসং ফৰিত্ৱা যোজনসতে ঠিতোপি অভিমুখে নিসিন্নো ৱিয ছব্বণ্ণৰংসিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা দিস্সমানেন ৰূপেন ইমং গাথমাহ –
৪০. ‘‘কুম্ভূপমং কাযমিংম ৱিদিত্ৱা, নগৰূপমং চিত্তমিদং ঠপেত্ৱা;
যোধেথ মাৰং পঞ্ঞাৱুধেন, জিতঞ্চ ৰক্খে অনিৱেসনো সিযা’’তি.
তত্থ কুম্ভূপমন্তি অবলদুব্বলট্ঠেন অনদ্ধনিযতাৱকালিকট্ঠেন ইমং কেসাদিসমূহসঙ্খাতং কাযং কুম্ভূপমং কুলালভাজনসদিসং ৱিদিত্ৱা. নগৰূপমং চিত্তমিদং ঠপেত্ৱাতি নগৰং নাম বহিদ্ধা থিৰং হোতি, গম্ভীৰপৰিখং পাকাৰপৰিক্খিত্তং দ্ৱাৰট্টালকযুত্তং, অন্তোসুৱিভত্তৱীথিচতুক্কসিঙ্ঘাটকসম্পন্নং অন্তৰাপণং, তং ‘‘ৱিলুম্পিস্সামা’’তি বহিদ্ধা চোৰা আগন্ত্ৱা পৱিসিতুং অসক্কোন্তা পব্বতং আসজ্জ পটিহতা ৱিয গচ্ছন্তি, এৱমেৱ পণ্ডিতো কুলপুত্তো অত্তনো ৱিপস্সনাচিত্তং থিৰং নগৰসদিসং কত্ৱা ঠপেত্ৱা নগৰে ঠিতো একতোধাৰাদিনানপ্পকাৰাৱুধেন চোৰগণং ৱিয ৱিপস্সনামযেন চ অৰিযমগ্গমযেন চ পঞ্ঞাৱুধেন তংতংমগ্গৱজ্ঝং কিলেসমাৰং পটিবাহন্তো তং তং কিলেসমাৰং যোধেথ, পহৰেয্যাথাতি অত্থো. জিতঞ্চ ৰক্খেতি জিতঞ্চ উপ্পাদিতং তৰুণৱিপস্সনং আৱাসসপ্পাযউতুসপ্পাযভোজনসপ্পাযপুগ্গলসপ্পাযধম্মস্সৱনসপ্পাযাদীনি আসেৱন্তো অন্তৰন্তৰা সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায সুদ্ধচিত্তেন সঙ্খাৰে সম্মসন্তো ৰক্খেয্য.
অনিৱেসনো সিযাতি অনালযো ভৱেয্য. যথা নাম যোধো সঙ্গামসীসে বলকোট্ঠকং কত্ৱা অমিত্তেহি সদ্ধিং যুজ্ঝন্তো ছাতো ৱা পিপাসিতো ৱা হুত্ৱা সন্নাহে ৱা সিথিলে আৱুধে ৱা পতিতে বলকোট্ঠকং পৱিসিত্ৱা ৱিস্সমিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা পিৱিত্ৱা সন্নহিত্ৱা আৱুধং গহেত্ৱা পুন নিক্খমিত্ৱা যুজ্ঝন্তো পৰসেনং মদ্দতি, অজিতং জিনাতি, জিতং ৰক্খতি. সো হি সচে বলকোট্ঠকে ঠিতো এৱং ৱিস্সমন্তো তং অস্সাদেন্তো অচ্ছেয্য, ৰজ্জং পৰহত্থগতং কৰেয্য, এৱমেৱ, ভিক্খু, পটিলদ্ধং তৰুণৱিপস্সনং পুনপ্পুনং সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায সুদ্ধচিত্তেন সঙ্খাৰে সম্মসন্তো ৰক্খিতুং সক্কোতি, উত্তৰিমগ্গফলপটিলাভেন কিলেসমাৰং জিনাতি. সচে পন সো সমাপত্তিমেৱ অস্সাদেতি, সুদ্ধচিত্তেন পুনপ্পুনং সঙ্খাৰে ন সম্মসতি, মগ্গফলপটিৱেধং কাতুং ন সক্কোতি. তস্মা ৰক্খিতব্বযুত্তকং ৰক্খন্তো অনিৱেসনো সিযা, সমাপত্তিং নিৱেসনং কত্ৱা তত্থ ন নিৱেসেয্য, আলযং ন কৰেয্যাতি অত্থো. ‘‘অদ্ধা তুম্হেপি এৱং কৰোথা’’তি এৱং সত্থা তেসং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেসি.
দেসনাৱসানে পঞ্চসতা ভিক্খূ নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাযেৱ সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পত্ৱা তথাগতস্স সুৱণ্ণৱণ্ণং সৰীৰং ৱণ্ণযন্তা থোমেন্তা ৱন্দন্তাৱ আগচ্ছিংসূতি.
পঞ্চসতভিক্খুৱত্থু ছট্ঠং.