৪. কাড়যক্খিনীৱত্থু
ন হি ৱেৰেনাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং ৱঞ্ঝিত্থিং আৰব্ভ কথেসি.
একো কিৰ কুটুম্বিকপুত্তো পিতৰি কালকতে খেত্তে চ ঘৰে চ সব্বকম্মানি অত্তনাৱ কৰোন্তো মাতৰং পটিজগ্গি. অথস্স মাতা ‘‘কুমাৰিকং তে, তাত, আনেস্সামী’’তি আহ. ‘‘অম্ম, মা এৱং ৱদেথ, অহং যাৱজীৱং তুম্হে পটিজগ্গিস্সামী’’তি. ‘‘তাত, খেত্তে চ ঘৰে চ কিচ্চং ত্ৱমেৱ কৰোসি, তেন ময্হং চিত্তসুখং নাম ন হোতি, আনেস্সামী’’তি. সো পুনপ্পুনং পটিক্খিপিত্ৱা তুণ্হী অহোসি. সা একং কুলং গন্তুকামা গেহা নিক্খমি. অথ নং পুত্তো ‘‘কতৰং কুলং গচ্ছথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘অসুককুলং নামা’’তি ৱুত্তে তত্থ গমনং পটিসেধেত্ৱা অত্তনো অভিৰুচিতং কুলং আচিক্খি. সা তত্থ গন্ত্ৱা কুমাৰিকং ৱাৰেত্ৱা দিৱসং ৱৱত্থপেত্ৱা তং আনেত্ৱা তস্স ঘৰে অকাসি. সা ৱঞ্ঝা অহোসি. অথ নং মাতা, পুত্ত, ত্ৱং অত্তনো ৰুচিযা কুমাৰিকং আণাপেসি, সা ইদানি ৱঞ্ঝা জাতা, অপুত্তকঞ্চ নাম কুলং ৱিনস্সতি, পৱেণী ন ঘটীযতি, তেন অঞ্ঞং তে কুমাৰিকং আনেমীতি. তেন ‘‘অলং, অম্মা’’তি ৱুচ্চমানাপি পুনপ্পুনং কথেসি. ৱঞ্ঝিত্থী তং কথং সুত্ৱা ‘‘পুত্তা নাম মাতাপিতূনং ৱচনং অতিক্কমিতুং ন সক্কোন্তি, ইদানি অঞ্ঞং ৱিজাযিনিং ইত্থিং আনেত্ৱা মং দাসিভোগেন ভুঞ্জিস্সতি. যংনূনাহং সযমেৱ একং কুমাৰিকং আনেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা একং কুলং গন্ত্ৱা তস্সত্থায কুমাৰিকং ৱাৰেত্ৱা ‘‘কিং নামেতং, অম্ম, ৱদেসী’’তি তেহি পটিক্খিত্তা ‘‘অহং ৱঞ্ঝা, অপুত্তকং নাম কুলং ৱিনস্সতি, তুম্হাকং পন ধীতা পুত্তং ৱা ধীতৰং ৱা লভিত্ৱা কুটুম্বিকস্স সামিনী ভৱিস্সতি, ময্হং সামিকস্স নং দেথা’’তি যাচিত্ৱা সম্পটিচ্ছাপেত্ৱা আনেত্ৱা সামিকস্স ঘৰে অকাসি.
অথস্সা এতদহোসি – ‘‘সচাযং পুত্তং ৱা ধীতৰং ৱা লভিস্সতি, অযমেৱ কুটুম্বস্স সামিনী ভৱিস্সতি. যথা দাৰকং ন লভতি, তথেৱ নং কাতুং ৱট্টতী’’তি. অথ নং সা আহ – ‘‘অম্ম, যদা তে কুচ্ছিযং গব্ভো পতিট্ঠাতি, অথ মে আৰোচেয্যাসী’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা গব্ভে পতিট্ঠিতে তস্সা আৰোচেসি. ইতৰিস্সা পন সা সযমেৱ নিচ্চং যাগুভত্তং দেতি, অথস্সা আহাৰেনেৱ সদ্ধিং গব্ভপাতনভেসজ্জমদাসি, গব্ভো পতি. দুতিযম্পি গব্ভে পতিট্ঠিতে আৰোচেসি, ইতৰা দুতিযম্পি তথেৱ পাতেসি. অথ নং পটিৱিস্সকিত্থিযো পুচ্ছিংসু – ‘‘কচ্চি তে সপত্তি অন্তৰাযং কৰোতী’’তি? সা তমত্থং আৰোচেত্ৱা ‘‘অন্ধবালে, কস্মা এৱমকাসি, অযং তৱ ইস্সৰিযভযেন গব্ভস্স পাতনভেসজ্জং যোজেত্ৱা দেতি, তেন তে গব্ভো পততি, মা পুন এৱমকত্থা’’তি ৱুত্তা ততিযৱাৰে ন কথেসি. অথ সা ইতৰিস্সা উদৰং দিস্ৱা ‘‘কস্মা ময্হং গব্ভস্স পতিট্ঠিতভাৱং ন কথেসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ত্ৱং মং আনেত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা দ্ৱে ৱাৰে গব্ভং পাতেসি, কিমত্থং তুয্হং কথেমী’’তি ৱুত্তে ‘‘নট্ঠা দানিম্হী’’তি চিন্তেত্ৱা তস্সা পমাদং ওলোকেন্তী পৰিণতে গব্ভে ওকাসং লভিত্ৱা ভেসজ্জং যোজেত্ৱা অদাসি. গব্ভো পৰিণতত্তা পতিতুং অসক্কোন্তো তিৰিযং নিপতি, খৰা ৱেদনা উপ্পজ্জি, জীৱিতসংসযং পাপুণি. সা ‘‘নাসিতম্হি তযা, ত্ৱমেৱ মং আনেত্ৱা ত্ৱমেৱ তযোপি ৱাৰে দাৰকে নাসেসি, ইদানি অহম্পি নস্সামি, ইতো দানি চুতা যক্খিনী হুত্ৱা তৱ দাৰকে খাদিতুং সমত্থা হুত্ৱা নিব্বত্তেয্য’’ন্তি পত্থনং পট্ঠপেত্ৱা কালং কত্ৱা তস্মিংযেৱ গেহে মজ্জাৰী হুত্ৱা নিব্বত্তি. ইতৰম্পি সামিকো গহেত্ৱা ‘‘তযা মে কুলূপচ্ছেদো কতো’’তি কপ্পৰজণ্ণুকাদীহি সুপোথিতং পোথেসি. সা তেনেৱাবাধেন কালং কত্ৱা তত্থেৱ কুক্কুটী হুত্ৱা নিব্বত্তা.
কুক্কুটী ন চিৰস্সেৱ অণ্ডানি ৱিজাযি, মজ্জাৰী আগন্ত্ৱা তানি অণ্ডানি খাদি. দুতিযম্পি ততিযম্পি খাদিযেৱ. কুক্কুটী চিন্তেসি – ‘‘তযো ৱাৰে মম অণ্ডানি খাদিত্ৱা ইদানি মম্পি খাদিতুকামাসী’’তি. ‘‘ইতো চুতা সপুত্তকং তং খাদিতুং লভেয্য’’ন্তি পত্থনং কত্ৱা ততো চুতা অৰঞ্ঞে দীপিনী হুত্ৱা নিব্বত্তি. ইতৰা মিগী হুত্ৱা নিব্বত্তি. তস্সা ৱিজাতকালে দীপিনী আগন্ত্ৱা তযো ৱাৰে পুত্তকে খাদি. মিগী মৰণকালে ‘‘অযং মে তিক্খত্তুং পুত্তকে খাদিত্ৱা ইদানি মম্পি খাদিস্সতি, ইতো দানি চুতা এতং সপুত্তকং খাদিতুং লভেয্য’’ন্তি পত্থনং কত্ৱা ইতো চুতা যক্খিনী হুত্ৱা নিব্বত্তি. দীপিনীপি তথেৱ ততো চুতা সাৱত্থিযং কুলধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি, সা ৱুদ্ধিপ্পত্তা দ্ৱাৰগামকে পতিকুলং অগমাসি, অপৰভাগে চ পুত্তং ৱিজাযি. যক্খিনীপি তস্সা পিযসহাযিকাৱণ্ণেন আগন্ত্ৱা ‘‘কুহিং মে সহাযিকা’’তি ‘‘অন্তোগব্ভে ৱিজাতা’’তি ৱুত্তে ‘‘পুত্তং নু খো ৱিজাতা, উদাহু ধীতৰন্তি পস্সিস্সামি ন’’ন্তি গব্ভং পৱিসিত্ৱা পস্সন্তী ৱিয দাৰকং গহেত্ৱা খাদিত্ৱা গতা. পুন দুতিযৱাৰেপি তথেৱ খাদি. ততিযৱাৰে ইতৰা গৰুভাৰা হুত্ৱা সামিকং আমন্তেত্ৱা, ‘‘সামি, ইমস্মিং ঠানে একা যক্খিনী মম দ্ৱে পুত্তে খাদিত্ৱা গতা, ইদানি মম কুলগেহং গন্ত্ৱা ৱিজাযিস্সামী’’তি কুলগেহং গন্ত্ৱা ৱিজাযি.
তদা সা যক্খিনী উদকৱাৰং গতা হোতি. ৱেস্সৱণস্স হি যক্খিনিযো ৱাৰেন অনোতত্তদহতো সীসপৰম্পৰায উদকমাহৰন্তি. তা চতুমাসচ্চযেনপি পঞ্চমাসচ্চযেনপি মুচ্চন্তি. অপৰা যক্খিনিযো কিলন্তকাযা জীৱিতক্খযম্পি পাপুণন্তি. সা পন উদকৱাৰতো মুত্তমত্তাৱ ৱেগেন তং ঘৰং গন্ত্ৱা ‘‘কুহিং মে সহাযিকা’’তি পুচ্ছি. ‘‘কুহিং নং পস্সিস্সসি, তস্সা ইমস্মিং ঠানে জাতজাতদাৰকে যক্খিনী আগন্ত্ৱা খাদতি, তস্মা কুলগেহং গতা’’তি. সা ‘‘যত্থ ৱা তত্থ ৱা গচ্ছতু, ন মে মুচ্চিস্সতী’’তি ৱেৰৱেগসমুস্সাহিতমানসা নগৰাভিমুখী পক্খন্দি. ইতৰাপি নামগ্গহণদিৱসে নং দাৰকং ন্হাপেত্ৱা নামং কত্ৱা, ‘‘সামি, ইদানি সকঘৰং গচ্ছামা’’তি পুত্তমাদায সামিকেন সদ্ধিং ৱিহাৰমজ্ঝে গতমগ্গেন গচ্ছন্তী পুত্তং সামিকস্স দত্ৱা ৱিহাৰপোক্খৰণিযা ন্হাত্ৱা সামিকে ন্হাযন্তে উত্তৰিত্ৱা পুত্তস্স থঞ্ঞং পাযমানা ঠিতা যক্খিনিং আগচ্ছন্তিং দিস্ৱা সঞ্জানিত্ৱা, ‘‘সামি, ৱেগেন এহি, অযং সা যক্খিনী, ৱেগেন এহি, অযং সা যক্খিনী’’তি উচ্চাসদ্দং কত্ৱা যাৱ তস্স আগমনং সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তী নিৱত্তেত্ৱা অন্তোৱিহাৰাভিমুখী পক্খন্দি.
তস্মিং সমযে সত্থা পৰিসমজ্ঝে ধম্মং দেসেসি. সা পুত্তং তথাগতস্স পাদপিট্ঠে নিপজ্জাপেত্ৱা ‘‘তুম্হাকং মযা এস দিন্নো, পুত্তস্স মে জীৱিতং দেথা’’তি আহ. দ্ৱাৰকোট্ঠকে অধিৱত্থো সুমনদেৱো নাম যক্খিনিযা অন্তো পৱিসিতুং নাদাসি. সত্থা আনন্দত্থেৰং আমন্তেত্ৱা ‘‘গচ্ছ, আনন্দ, তং যক্খিনিং পক্কোসাহী’’তি আহ. থেৰো পক্কোসি. ইতৰা ‘‘অযং, ভন্তে, আগচ্ছতী’’তি আহ. সত্থা ‘‘এতু, মা সদ্দমকাসী’’তি ৱত্ৱা তং আগন্ত্ৱা ঠিতং ‘‘কস্মা এৱং কৰোসি, সচে তুম্হে মাদিসস্স বুদ্ধস্স সম্মুখীভাৱং নাগমিস্সথ, অহিনকুলানং ৱিয অচ্ছফন্দনানং ৱিয কাকোলূকানং ৱিয চ কপ্পট্ঠিতিকং ৱো ৱেৰং অভৱিস্স, কস্মা ৱেৰং পটিৱেৰং কৰোথ. ৱেৰঞ্হি অৱেৰেন উপসম্মতি, নো ৱেৰেনা’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথমাহ –
৫. ‘‘ন হি ৱেৰেন ৱেৰানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;
অৱেৰেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো’’তি.
তত্থ ন হি ৱেৰেনাতি যথা হি খেড়সিঙ্ঘাণিকাদীহি অসুচীহি মক্খিতং ঠানং তেহেৱ অসুচীহি ধোৱন্তা সুদ্ধং নিগ্গন্ধং কাতুং ন সক্কোন্তি, অথ খো তং ঠানং ভিয্যোসোমত্তায অসুদ্ধতৰঞ্চেৱ দুগ্গন্ধতৰঞ্চ হোতি; এৱমেৱ অক্কোসন্তং পচ্চক্কোসন্তো পহৰন্তং পটিপহৰন্তো ৱেৰেন ৱেৰং ৱূপসমেতুং ন সক্কোতি, অথ খো ভিয্যো ভিয্যো ৱেৰমেৱ কৰোতি. ইতি ৱেৰানি নাম ৱেৰেন কিস্মিঞ্চি কালে ন সম্মন্তি, অথ খো ৱড্ঢন্তিযেৱ. অৱেৰেন চ সম্মন্তীতি যথা পন তানি খেড়াদীনি অসুচীনি ৱিপ্পসন্নেন উদকেন ধোৱিযমানানি নস্সন্তি, তং ঠানং সুদ্ধং হোতি সুগন্ধং; এৱমেৱ অৱেৰেন খন্তিমেত্তোদকেন যোনিসো মনসিকাৰেন পচ্চৱেক্খণেন ৱেৰানি ৱূপসম্মন্তি পটিপ্পস্সম্ভন্তি অভাৱং গচ্ছন্তি. এস ধম্মো সনন্তনোতি এস অৱেৰেন ৱেৰূপসমনসঙ্খাতো পোৰাণকো ধম্মো; সব্বেসং বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধখীণাসৱানং গতমগ্গোতি.
গাথাপৰিযোসানে যক্খিনী সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সম্পত্তপৰিসাযপি ধম্মদেসনা সাত্থিকা অহোসি.
সত্থা তং ইত্থিং আহ – ‘‘এতিস্সা তৱ পুত্তং দেহী’’তি. ‘‘ভাযামি, ভন্তে’’তি. ‘‘মা ভাযি, নত্থি তে এতং নিস্সায পৰিপন্থো’’তি আহ. সা তস্সা পুত্তমদাসি. সা তং চুম্বিত্ৱা আলিঙ্গেত্ৱা পুন মাতুযেৱ দত্ৱা ৰোদিতুং আৰভি. অথ নং সত্থা ‘‘কিমেত’’ন্তি পুচ্ছি. ‘‘ভন্তে, অহং পুব্বে যথা ৱা তথা ৱা জীৱিকং কপ্পেন্তীপি কুচ্ছিপূৰং নালত্থং, ইদানি কথং জীৱিস্সামী’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘মা চিন্তযী’’তি সমস্সাসেত্ৱা তং ইত্থিমাহ – ‘‘ইমং নেত্ৱা অত্তনো গেহে নিৱাসাপেত্ৱা অগ্গযাগুভত্তেহি পটিজগ্গাহী’’তি. সা তং নেত্ৱা পিট্ঠিৱংসে পতিট্ঠাপেত্ৱা অগ্গযাগুভত্তেহি পটিজগ্গি, তস্সা ৱীহিপহৰণকালে মুসলগ্গেন মুদ্ধং পহৰন্তং ৱিয উপট্ঠাসি. সা সহাযিকং আমন্তেত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ঠানে ৱসিতুং ন সক্কোমি, অঞ্ঞত্থ মং পতিট্ঠাপেহী’’তি ৱত্ৱা মুসলসালায উদকচাটিযং উদ্ধনে নিব্বকোসে সঙ্কাৰকূটে গামদ্ৱাৰে চাতি এতেসু ঠানেসু পতিট্ঠাপিতাপি ইধ মে মুসলেন সীসং ভিন্দন্তং ৱিয উপট্ঠাতি, ইধ দাৰকা উচ্ছিট্ঠোদকং ওতাৰেন্তি, ইধ সুনখা নিপজ্জন্তি, ইধ দাৰকা অসুচিং কৰোন্তি, ইধ কচৱৰং ছড্ডেন্তি, ইধ গামদাৰকা লক্খযোগ্গং কৰোন্তীতি সব্বানি তানি পটিক্খিপি. অথ নং বহিগামে ৱিৱিত্তোকাসে পতিট্ঠাপেত্ৱা তত্থ তস্সা অগ্গযাগুভত্তাদীনি হৰিত্ৱা পটিজগ্গি. সা যক্খিনী এৱং চিন্তেসি – ‘‘অযং মে সহাযিকা ইদানি বহূপকাৰা, হন্দাহং কিঞ্চি পটিগুণং কৰোমী’’তি. সা ‘‘ইমস্মিং সংৱচ্ছৰে সুব্বুট্ঠিকা ভৱিস্সতি, থলট্ঠানে সস্সং কৰোহি, ইমস্মিং সংৱচ্ছৰে দুব্বুট্ঠিকা ভৱিস্সতি, নিন্নট্ঠানেযেৱ সস্সং কৰোহী’’তি সহাযিকায আৰোচেতি. সেসজনেহি কতসস্সং অতিউদকেন ৱা অনোদকেন ৱা নস্সতি, তস্সা অতিৱিয সম্পজ্জতি. অথ নং সেসজনা, ‘‘অম্ম, তযা কতসস্সং নেৱ অচ্চোদকেন, ন অনুদকেন নস্সতি, সুব্বুট্ঠিদুব্বুট্ঠিভাৱং ঞত্ৱা কম্মং কৰোসি, কিং নু খো এত’’ন্তি পুচ্ছিংসু. ‘‘অম্হাকং সহাযিকা যক্খিনী সুব্বুট্ঠিদুব্বুট্ঠিভাৱং আচিক্খতি, মযং তস্সা ৱচনেন থলেসু নিন্নেসু সস্সানি কৰোম, তেন নো সম্পজ্জতি. কিং ন পস্সথ? নিবদ্ধং অম্হাকং গেহতো যাগুভত্তাদীনি হৰিযমানানি, তানি এতিস্সা হৰীযন্তি, তুম্হেপি এতিস্সা অগ্গযাগুভত্তাদীনি হৰথ, তুম্হাকম্পি কম্মন্তে ওলোকেস্সতী’’তি. অথস্সা সকলনগৰৱাসিনো সক্কাৰং কৰিংসু. সাপি ততো পট্ঠায সব্বেসং কম্মন্তে ওলোকেন্তী লাভগ্গপ্পত্তা অহোসি মহাপৰিৱাৰা. সা অপৰভাগে অট্ঠ সলাকভত্তানি পট্ঠপেসি. তানি যাৱজ্জকালা দীযন্তিযেৱাতি.
কাড়যক্খিনীৱত্থু চতুত্থং.