দীপঙ্কৰো বুদ্ধো

এৱং অভিঞ্ঞাবলং পত্ৱা সুমেধতাপসে সমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেন্তে দীপঙ্কৰো নাম সত্থা লোকে উদপাদি. তস্স পটিসন্ধিজাতিবোধি ধম্মচক্কপ্পৱত্তনেসু সকলাপি দসসহস্সিলোকধাতু সঙ্কম্পি সম্পকম্পি সম্পৱেধি, মহাৱিৰৱং ৰৱি, দ্ৱত্তিংস পুব্বনিমিত্তানি পাতুৰহেসুং. সুমেধতাপসো সমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেন্তো নেৱ তং সদ্দমস্সোসি, ন চ তানি নিমিত্তানি অদ্দস. তেন ৱুত্তং –

‘‘এৱং মে সিদ্ধিপ্পত্তস্স, ৱসীভূতস্স সাসনে;

দীপঙ্কৰো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো.

‘‘উপ্পজ্জন্তে চ জাযন্তে, বুজ্ঝন্তে ধম্মদেসনে;

চতুৰো নিমিত্তে নাদ্দসং, ঝানৰতিসমপ্পিতো’’তি.

তস্মিং কালে দীপঙ্কৰদসবলো চতূহি খীণাসৱসতসহস্সেহি পৰিৱুতো অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো ৰম্মং নাম নগৰং পত্ৱা সুদস্সনমহাৱিহাৰে পটিৱসতি. ৰম্মনগৰৱাসিনো ‘‘দীপঙ্কৰো কিৰ সমণিস্সৰো পৰমাভিসম্বোধিং পত্ৱা পৱত্তৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো অম্হাকং ৰম্মনগৰং পত্ৱা সুদস্সনমহাৱিহাৰে পটিৱসতী’’তি সুত্ৱা সপ্পিনৱনীতাদীনি চেৱ ভেসজ্জানি ৱত্থচ্ছাদনানি চ গাহাপেত্ৱা গন্ধমালাদিহত্থা যেন বুদ্ধো, যেন ধম্মো, যেন সঙ্ঘো, তন্নিন্না তপ্পোণা তপ্পব্ভাৰা হুত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৱা একমন্তং নিসিন্না ধম্মদেসনং সুত্ৱা স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কমিংসু.

তে পুনদিৱসে মহাদানং সজ্জেত্ৱা নগৰং অলঙ্কৰিত্ৱা দসবলস্স আগমনমগ্গং অলঙ্কৰোন্তা উদকভিন্নট্ঠানেসু পংসুং পক্খিপিত্ৱা সমং ভূমিতলং কত্ৱা ৰজতপট্টৱণ্ণং ৱালুকং আকিৰন্তি, লাজে চেৱ পুপ্ফানি চ ৱিকিৰন্তি, নানাৱিৰাগেহি ৱত্থেহি ধজপটাকে উস্সাপেন্তি, কদলিযো চেৱ পুণ্ণঘটপন্তিযো চ পতিট্ঠাপেন্তি. তস্মিং কালে সুমেধতাপসো অত্তনো অস্সমপদা আকাসং উগ্গন্ত্ৱা, তেসং মনুস্সানং উপৰিভাগেন আকাসেন গচ্ছন্তো তে হট্ঠতুট্ঠে মনুস্সে দিস্ৱা ‘‘কিং নু খো কাৰণ’’ন্তি আকাসতো ওৰুয্হ একমন্তং ঠিতো মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘অম্ভো, কস্স তুম্হে ইধ ৱিসমং মগ্গং অলঙ্কৰোথা’’তি? তেন ৱুত্তং –

‘‘পচ্চন্তদেসৱিসযে, নিমন্তেত্ৱা তথাগতং;

তস্স আগমনং মগ্গং, সোধেন্তি তুট্ঠমানসা.

‘‘অহং তেন সমযেন, নিক্খমিত্ৱা সকস্সমা;

ধুনন্তো ৱাকচীৰানি, গচ্ছামি অম্বৰে তদা.

‘‘ৱেদজাতং জনং দিস্ৱা, তুট্ঠহট্ঠং পমোদিতং;

ওৰোহিত্ৱান গগনা, মনুস্সে পুচ্ছি তাৱদে.

‘‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ৱেদজাতো মহাজনো;

কস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৱটুমাযন’’’ন্তি.

মনুস্সা আহংসু – ‘‘ভন্তে সুমেধ, ন ত্ৱং জানাসি, দীপঙ্কৰো দসবলো সম্মাসম্বুদ্ধো সম্বোধিং পত্ৱা পৱত্তৱৰধম্মচক্কো চাৰিকং চৰমানো অম্হাকং নগৰং পত্ৱা সুদস্সনমহাৱিহাৰে পটিৱসতি. মযং তং ভগৱন্তং নিমন্তযিম্হ, তস্সেতং বুদ্ধস্স ভগৱতো আগমনমগ্গং অলঙ্কৰোমা’’তি. অথ সুমেধতাপসো চিন্তেসি – ‘‘বুদ্ধোতি খো ঘোসমত্তকম্পি লোকে দুল্লভং, পগেৱ বুদ্ধুপ্পাদো, মযাপি ইমেহি মনুস্সেহি সদ্ধিং দসবলস্স মগ্গং অলঙ্কৰিতুং ৱট্টতী’’তি. সো তে মনুস্সে আহ – ‘‘সচে, ভো, তুম্হে এতং মগ্গং বুদ্ধস্স অলঙ্কৰোথ, ময্হম্পি একং ওকাসং দেথ, অহম্পি তুম্হেহি সদ্ধিং মগ্গং অলঙ্কৰিস্সামী’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা ‘‘সুমেধতাপসো ইদ্ধিমা’’তি জানন্তা উদকভিন্নোকাসং সল্লক্খেত্ৱা – ‘‘ত্ৱং ইমং ঠানং অলঙ্কৰোহী’’তি অদংসু. সুমেধো বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং গহেত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অহং ইমং ওকাসং ইদ্ধিযা অলঙ্কৰিতুং পহোমি, এৱং অলঙ্কতো ন মং পৰিতোসেস্সতি, অজ্জ মযা কাযৱেয্যাৱচ্চং কাতুং ৱট্টতী’’তি পংসুং আহৰিত্ৱা তস্মিং পদেসে পক্খিপি.

তস্স তস্মিং পদেসে অনিট্ঠিতেযেৱ দীপঙ্কৰদসবলো মহানুভাৱানং ছড়ভিঞ্ঞানং খীণাসৱানং চতূহি সতসহস্সেহি পৰিৱুতো দেৱতাসু দিব্বগন্ধমালাদীহি পূজযন্তাসু দিব্বতুৰিযেহি ৱজ্জন্তাসু দিব্বসঙ্গীতেসু পৱত্তেন্তেসু মনুস্সেসু মানুসকেহি গন্ধমালাদীহি চেৱ তুৰিযেহি চ পূজযন্তেসু অনোপমায বুদ্ধলীলায মনোসিলাতলে ৱিজম্ভমানো সীহো ৱিয তং অলঙ্কতপটিযত্তং মগ্গং পটিপজ্জি. সুমেধতাপসো অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা অলঙ্কতমগ্গেন আগচ্ছন্তস্স দসবলস্স দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণপটিমণ্ডিতং অসীতিযা অনুব্যঞ্জনেহি অনুৰঞ্জিতং ব্যামপ্পভায সম্পৰিৱাৰিতং মণিৱণ্ণগগনতলে নানপ্পকাৰা ৱিজ্জুলতা ৱিয আৱেড়াৱেড়ভূতা চেৱ যুগড়যুগড়ভূতা চ ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেন্তং ৰূপসোভগ্গপ্পত্তং অত্তভাৱং ওলোকেত্ৱা – ‘‘অজ্জ মযা দসবলস্স জীৱিতপৰিচ্চাগং কাতুং ৱট্টতি, মা ভগৱা কললং অক্কমি, মণিফলকসেতুং পন অক্কমন্তো ৱিয সদ্ধিং চতূহি খীণাসৱসতসহস্সেহি মম পিট্ঠিং মদ্দমানো গচ্ছতু, তং মে ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি কেসে মোচেত্ৱা অজিনচম্মজটামণ্ডলৱাকচীৰানি কাড়ৱণ্ণে কললে পত্থৰিত্ৱা মণিফলকসেতু ৱিয কললপিট্ঠে নিপজ্জি. তেন ৱুত্তং –

‘‘তে মে পুট্ঠা ৱিযাকংসু, ‘বুদ্ধো লোকে অনুত্তৰো;

দীপঙ্কৰো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো;

তস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৱটুমাযনং’.

‘‘বুদ্ধোতিৱচনং সুত্ৱান, পীতি উপ্পজ্জি তাৱদে;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি কথযন্তো, সোমনস্সং পৱেদযিং.

‘‘তত্থ ঠত্ৱা ৱিচিন্তেসিং, তুট্ঠো সংৱিগ্গমানসো;

‘ইধ বীজানি ৰোপিস্সং, খণো ৱে মা উপচ্চগা’.

‘‘যদি বুদ্ধস্স সোধেথ, একোকাসং দদাথ মে;

অহম্পি সোধযিস্সামি, অঞ্জসং ৱটুমাযনং.

‘‘অদংসু তে মমোকাসং, সোধেতুং অঞ্জসং তদা;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি চিন্তেন্তো, মগ্গং সোধেমহং তদা.

‘‘অনিট্ঠিতে মমোকাসে, দীপঙ্কৰো মহামুনি;

চতূহি সতসহস্সেহি, ছড়ভিঞ্ঞেহি তাদিহি;

খীণাসৱেহি ৱিমলেহি, পটিপজ্জি অঞ্জসং জিনো.

‘‘পচ্চুগ্গমনা ৱত্তন্তি, ৱজ্জন্তি ভেৰিযো বহূ;

আমোদিতা নৰমৰূ, সাধুকাৰং পৱত্তযুং.

‘‘দেৱা মনুস্সে পস্সন্তি, মনুস্সাপি চ দেৱতা;

উভোপি তে পঞ্জলিকা, অনুযন্তি তথাগতং.

‘‘দেৱা দিব্বেহি তুৰিযেহি, মনুস্সা মানুসেহি চ;

উভোপি তে ৱজ্জযন্তা, অনুযন্তি তথাগতং.

‘‘দিব্বং মন্দাৰৱং পুপ্ফং, পদুমং পাৰিছত্তকং;

দিসোদিসং ওকিৰন্তি, আকাসনভগতা মৰূ.

‘‘দিব্বং চন্দনচুণ্ণঞ্চ, ৱৰগন্ধঞ্চ কেৱলং;

দিসোদিসং ওকিৰন্তি, আকাসনভগতা মৰূ.

‘‘চম্পকং সললং নীপং, নাগপুন্নাগকেতকং;

দিসোদিসং উক্খিপন্তি, ভূমিতলগতা নৰা.

‘‘কেসে মুঞ্চিত্ৱাহং তত্থ, ৱাকচীৰঞ্চ চম্মকং;

কললে পত্থৰিত্ৱান, অৱকুজ্জো নিপজ্জহং.

‘‘অক্কমিত্ৱান মং বুদ্ধো, সহ সিস্সেহি গচ্ছতু;

মা নং কললে অক্কমিত্থ, হিতায মে ভৱিস্সতী’’তি.

সো পন কললপিট্ঠে নিপন্নকোৱ পুন অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা দীপঙ্কৰদসবলস্স বুদ্ধসিৰিং সম্পস্সমানো এৱং চিন্তেসি – ‘‘সচে অহং ইচ্ছেয্যং, সব্বকিলেসে ঝাপেত্ৱা সঙ্ঘনৱকো হুত্ৱা ৰম্মনগৰং পৱিসেয্যং, অঞ্ঞাতকৱেসেন পন মে কিলেসে ঝাপেত্ৱা নিব্বানপ্পত্তিযা কিচ্চং নত্থি, যংনূনাহং দীপঙ্কৰদসবলো ৱিয পৰমাভিসম্বোধিং পত্ৱা ধম্মনাৱং আৰোপেত্ৱা মহাজনং সংসাৰসাগৰা উত্তাৰেত্ৱা পচ্ছা পৰিনিব্বাযেয্যং, ইদং ময্হং পতিৰূপ’’ন্তি. ততো অট্ঠ ধম্মে সমোধানেত্ৱা বুদ্ধভাৱায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপজ্জি. তেন ৱুত্তং –

‘‘পথৱিযং নিপন্নস্স, এৱং মে আসি চেতসো;

‘ইচ্ছমানো অহং অজ্জ, কিলেসে ঝাপযে মম.

‘‘‘কিং মে অঞ্ঞাতৱেসেন, ধম্মং সচ্ছিকতেনিধ;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৱা, বুদ্ধো হেস্সং সদেৱকে.

‘‘‘কিং মে একেন তিণ্ণেন, পুৰিসেন থামদস্সিনা;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৱা, সন্তাৰেস্সং সদেৱকং.

‘‘‘ইমিনা মে অধিকাৰেন, কতেন পুৰিসুত্তমে;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৱা, তাৰেমি জনতং বহুং.

‘‘‘সংসাৰসোতং ছিন্দিত্ৱা, ৱিদ্ধংসেত্ৱা তযো ভৱে;

ধম্মনাৱং সমাৰুয্হ, সন্তাৰেস্সং সদেৱক’’’ন্তি.

যস্মা পন বুদ্ধত্তং পত্থেন্তস্স –

‘‘মনুস্সত্তং লিঙ্গসম্পত্তি, হেতু সত্থাৰদস্সনং;

পব্বজ্জা গুণসম্পত্তি, অধিকাৰো চ ছন্দতা;

অট্ঠধম্মসমোধানা, অভিনীহাৰো সমিজ্ঝতী’’তি.

মনুস্সত্তভাৱস্মিংযেৱ হি ঠত্ৱা বুদ্ধত্তং পত্থেন্তস্স পত্থনা সমিজ্ঝতি, নাগস্স ৱা সুপণ্ণস্স ৱা দেৱতায ৱা সক্কস্স ৱা পত্থনা নো সমিজ্ঝতি. মনুস্সত্তভাৱেপি পুৰিসলিঙ্গে ঠিতস্সেৱ পত্থনা সমিজ্ঝতি, ইত্থিযা ৱা পণ্ডকনপুংসকউভতোব্যঞ্জনকানং ৱা নো সমিজ্ঝতি. পুৰিসস্সপি তস্মিং অত্তভাৱে অৰহত্তপ্পত্তিযা হেতুসম্পন্নস্সেৱ পত্থনা সমিজ্ঝতি, নো ইতৰস্স. হেতুসম্পন্নস্সাপি জীৱমানবুদ্ধস্সেৱ সন্তিকে পত্থেন্তস্সেৱ পত্থনা সমিজ্ঝতি, পৰিনিব্বুতে বুদ্ধে চেতিযসন্তিকে ৱা বোধিমূলে ৱা পত্থেন্তস্স ন সমিজ্ঝতি. বুদ্ধানং সন্তিকে পত্থেন্তস্সপি পব্বজ্জালিঙ্গে ঠিতস্সেৱ সমিজ্ঝতি, নো গিহিলিঙ্গে ঠিতস্স. পব্বজিতস্সপি পঞ্চাভিঞ্ঞাঅট্ঠসমাপত্তিলাভিনোযেৱ সমিজ্ঝতি, ন ইমায গুণসম্পত্তিযা ৱিৰহিতস্স. গুণসম্পন্নেনপি যেন অত্তনো জীৱিতং বুদ্ধানং পৰিচ্চত্তং হোতি, তস্সেৱ ইমিনা অধিকাৰেন অধিকাৰসম্পন্নস্স সমিজ্ঝতি, ন ইতৰস্স. অধিকাৰসম্পন্নস্সাপি যস্স বুদ্ধকাৰকধম্মানং অত্থায মহন্তো ছন্দো চ উস্সাহো চ ৱাযামো চ পৰিযেট্ঠি চ, তস্সেৱ সমিজ্ঝতি, ন ইতৰস্স.

তত্ৰিদং ছন্দমহন্ততায ওপম্মং – সচে হি এৱমস্স যো সকলচক্কৱাড়গব্ভং একোদকীভূতং অত্তনো বাহুবলেন উত্তৰিত্ৱা পাৰং গন্তুং সমত্থো, সো বুদ্ধত্তং পাপুণাতি. যো ৱা পন সকলচক্কৱাড়গব্ভং ৱেড়ুগুম্বসঞ্ছন্নং ৱিযূহিত্ৱা মদ্দিত্ৱা পদসা গচ্ছন্তো পাৰং গন্তুং সমত্থো, সো বুদ্ধত্তং পাপুণাতি. যো ৱা পন সকলচক্কৱাড়গব্ভং সত্তিযো আকোটেত্ৱা নিৰন্তৰং সত্তিফলসমাকিণ্ণং পদসা অক্কমমানো পাৰং গন্তুং সমত্থো, সো বুদ্ধত্তং পাপুণাতি. যো ৱা পন সকলচক্কৱাড়গব্ভং ৱীতচ্চিতঙ্গাৰভৰিতং পাদেহি মদ্দমানো পাৰং গন্তুং সমত্থো, সো বুদ্ধত্তং পাপুণাতীতি. যো এতেসু একম্পি অত্তনো দুক্কৰং ন মঞ্ঞতি, ‘‘অহং এতম্পি তৰিত্ৱা ৱা গন্ত্ৱা ৱা পাৰং গমিস্সামী’’তি এৱং মহন্তেন ছন্দেন চ উস্সাহেন চ ৱাযামেন চ পৰিযেট্ঠিযা চ সমন্নাগতো হোতি, এতস্সেৱ পত্থনা সমিজ্ঝতি, ন ইতৰস্স. তস্মা সুমেধতাপসো ইমে অট্ঠ ধম্মে সমোধানেত্ৱাৱ বুদ্ধভাৱায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপজ্জি.

দীপঙ্কৰোপি ভগৱা আগন্ত্ৱা সুমেধতাপসস্স সীসভাগে ঠত্ৱা মণিসীহপঞ্জৰং উগ্ঘাটেন্তো ৱিয পঞ্চৱণ্ণপসাদসম্পন্নানি অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা কললপিট্ঠে নিপন্নং সুমেধতাপসং দিস্ৱা ‘‘অযং তাপসো বুদ্ধত্তায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপন্নো, সমিজ্ঝিস্সতি নু খো এতস্স পত্থনা, উদাহু নো’’তি অনাগতংসঞাণং পেসেত্ৱা উপধাৰেন্তো – ‘‘ইতো কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি অতিক্কমিত্ৱা অযং গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ঠিতকোৱ পৰিসমজ্ঝে ব্যাকাসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে ইমং উগ্গতপং তাপসং কললপিট্ঠে নিপন্ন’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি. অযং বুদ্ধত্তায অভিনীহাৰং কত্ৱা নিপন্নো, সমিজ্ঝিস্সতি ইমস্স পত্থনা. অযঞ্হি ইতো কপ্পসতসহস্সাধিকানং চতুন্নং অসঙ্খযেয্যানং মত্থকে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতি. তস্মিং পনস্স অত্তভাৱে কপিলৱত্থু নাম নগৰং নিৱাসো ভৱিস্সতি, মাযা নাম দেৱী মাতা, সুদ্ধোদনো নাম ৰাজা পিতা, অগ্গসাৱকো উপতিস্সো নাম থেৰো, দুতিযসাৱকো কোলিতো নাম, বুদ্ধুপট্ঠাকো আনন্দো নাম, অগ্গসাৱিকা খেমা নাম থেৰী, দুতিযসাৱিকা উপ্পলৱণ্ণা নাম থেৰী ভৱিস্সতি. অযং পৰিপক্কঞাণো মহাভিনিক্খমনং কত্ৱা মহাপধানং পদহিত্ৱা নিগ্ৰোধৰুক্খমূলে পাযাসং পটিগ্গহেত্ৱা নেৰঞ্জৰায তীৰে পৰিভুঞ্জিত্ৱা বোধিমণ্ডং আৰুয্হ অস্সত্থৰুক্খমূলে অভিসম্বুজ্ঝিস্সতীতি. তেন ৱুত্তং –

‘‘দীপঙ্কৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

উস্সীসকে মং ঠত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.

‘‘‘পস্সথ ইমং তাপসং, জটিলং উগ্গতাপনং;

অপৰিমেয্যে ইতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৱিস্সতি.

‘‘‘অহু কপিলৱ্হযা ৰম্মা, নিক্খমিত্ৱা তথাগতো;

পধানং পদহিত্ৱান, কত্ৱা দুক্কৰকাৰিকং.

‘‘‘অজপালৰুক্খমূলে, নিসীদিত্ৱা তথাগতো;

তত্থ পাযাসং পগ্গয্হ, নেৰঞ্জৰমুপেহিতি.

‘‘‘নেৰঞ্জৰায তীৰম্হি, পাযাসং অদ সো জিনো;

পটিযত্তৱৰমগ্গেন, বোধিমূলমুপেহিতি.

‘‘‘ততো পদক্খিণং কত্ৱা, বোধিমণ্ডং অনুত্তৰো;

অস্সত্থৰুক্খমূলম্হি, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো.

‘‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৱিস্সতি;

পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো.

‘‘‘অনাসৱা ৱীতৰাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৱকা;

আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতি তং জিনং.

‘‘‘খেমা উপ্পলৱণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৱিকা;

অনাসৱা ৱীতৰাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা;

বোধি তস্স ভগৱতো, অস্সত্থোতি পৱুচ্চতী’’’তি. (বু. ৱং. ২.৬০-৬৮);

তং সুত্ৱা সুমেধতাপসো – ‘‘ময্হং কিৰ পত্থনা সমিজ্ঝিস্সতী’’তি সোমনস্সপ্পত্তো অহোসি. মহাজনো দীপঙ্কৰদসবলস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘সুমেধতাপসো কিৰ বুদ্ধবীজং বুদ্ধঙ্কুৰো’’তি হট্ঠতুট্ঠো অহোসি. এৱঞ্চস্স অহোসি – ‘‘যথা নাম মনুস্সা নদিং তৰন্তা উজুকেন তিত্থেন উত্তৰিতুং অসক্কোন্তা হেট্ঠাতিত্থেন উত্তৰন্তি, এৱমেৱ মযম্পি দীপঙ্কৰদসবলস্স সাসনে মগ্গফলং অলভমানা অনাগতে যদা ত্ৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি, তদা তৱ সম্মুখা মগ্গফলং সচ্ছিকাতুং সমত্থা ভৱেয্যামা’’তি পত্থনং ঠপযিংসু. দীপঙ্কৰদসবলোপি বোধিসত্তং পসংসিত্ৱা অট্ঠপুপ্ফমুট্ঠীহি পূজেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. তেপি চতুসতসহস্সসঙ্খা খীণাসৱা বোধিসত্তং গন্ধেহি চ মালাহি চ পূজেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কমিংসু. দেৱমনুস্সা পন তথেৱ পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পক্কন্তা.

বোধিসত্তো সব্বেসং পটিক্কন্তকালে সযনা ৱুট্ঠায ‘‘পাৰমিযো ৱিচিনিস্সামী’’তি পুপ্ফৰাসিমত্থকে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসীদি. এৱং নিসিন্নে বোধিসত্তে সকলদসসহস্সচক্কৱাড়ে দেৱতা সাধুকাৰং দত্ৱা ‘‘অয্য সুমেধতাপস, পোৰাণকবোধিসত্তানং পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা ‘পাৰমিযো ৱিচিনিস্সামা’তি নিসিন্নকালে যানি পুব্বনিমিত্তানি নাম পঞ্ঞাযন্তি, তানি সব্বানিপি অজ্জ পাতুভূতানি, নিস্সংসযেন ত্ৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি. মযমেতং জানাম ‘যস্সেতানি নিমিত্তানি পঞ্ঞাযন্তি, একন্তেন সো বুদ্ধো হোতি’, ত্ৱং অত্তনো ৱীৰিযং দড়্হং কত্ৱা পগ্গণ্হা’’তি বোধিসত্তং নানপ্পকাৰাহি থুতীহি অভিত্থৱিংসু. তেন ৱুত্তং –

‘‘ইদং সুত্ৱান ৱচনং, অসমস্স মহেসিনো;

আমোদিতা নৰমৰূ, বুদ্ধবীজং কিৰ অযং.

‘‘উক্কুট্ঠিসদ্দা ৱত্তন্তি, অপ্ফোটেন্তি হসন্তি চ;

কতঞ্জলী নমস্সন্তি, দসসহস্সী সদেৱকা.

‘‘যদিমস্স লোকনাথস্স, ৱিৰজ্ঝিস্সাম সাসনং;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

‘‘যথা মনুস্সা নদিং তৰন্তা, পটিতিত্থং ৱিৰজ্ঝিয;

হেট্ঠা তিত্থে গহেত্ৱান, উত্তৰন্তি মহানদিং.

‘‘এৱমেৱ মযং সব্বে, যদি মুঞ্চামিমং জিনং;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

‘‘দীপঙ্কৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

মম কম্মং পকিত্তেত্ৱা, দক্খিণং পাদমুদ্ধৰি.

‘‘যে তত্থাসুং জিনপুত্তা, সব্বে পদক্খিণমকংসু মং;

নৰা নাগা চ গন্ধব্বা, অভিৱাদেত্ৱান পক্কমুং.

‘‘দস্সনং মে অতিক্কন্তে, সসঙ্ঘে লোকনাযকে;

হট্ঠতুট্ঠেন চিত্তেন, আসনা ৱুট্ঠহিং তদা.

‘‘সুখেন সুখিতো হোমি, পামোজ্জেন পমোদিতো;

পীতিযা চ অভিস্সন্নো, পল্লঙ্কং আভুজিং তদা.

‘‘পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৱা, এৱং চিন্তেসহং তদা;

‘ৱসীভূতো অহং ঝানে, অভিঞ্ঞাপাৰমিং গতো.

‘‘‘দসসহস্সিলোকম্হি, ইসযো নত্থি মে সমা;

অসমো ইদ্ধিধম্মেসু, অলভিং ঈদিসং সুখং’.

‘‘পল্লঙ্কাভুজনে ময্হং, দসসহস্সাধিৱাসিনো;

মহানাদং পৱত্তেসুং, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘যা পুব্বে বোধিসত্তানং, পল্লঙ্কৱৰমাভুজে;

নিমিত্তানি পদিস্সন্তি, তানি অজ্জ পদিস্সৰে.

‘‘সীতং ব্যাপগতং হোতি, উণ্হঞ্চ উপসম্মতি;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘দসসহস্সী লোকধাতূ, নিস্সদ্দা হোন্তি নিৰাকুলা;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘মহাৱাতা ন ৱাযন্তি, ন সন্দন্তি সৱন্তিযো;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘থলজা দকজা পুপ্ফা, সব্বে পুপ্ফন্তি তাৱদে;

তেপজ্জ পুপ্ফিতা সব্বে, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘লতা ৱা যদি ৱা ৰুক্খা, ফলভাৰা হোন্তি তাৱদে;

তেপজ্জ ফলিতা সব্বে, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘আকাসট্ঠা চ ভূমট্ঠা, ৰতনা জোতন্তি তাৱদে;

তেপজ্জ ৰতনা জোতন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘মানুসকা চ দিব্বা চ, তুৰিযা ৱজ্জন্তি তাৱদে;

তেপজ্জুভো অভিৰৱন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ৱিচিত্তপুপ্ফা গগনা, অভিৱস্সন্তি তাৱদে;

তেপি অজ্জ পৱস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘মহাসমুদ্দো আভুজতি, দসসহস্সী পকম্পতি;

তেপজ্জুভো অভিৰৱন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘নিৰযেপি দসসহস্সে, অগ্গী নিব্বন্তি তাৱদে;

তেপজ্জ নিব্বুতা অগ্গী, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ৱিমলো হোতি সূৰিযো, সব্বা দিস্সন্তি তাৰকা;

তেপি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘অনোৱট্ঠেন উদকং, মহিযা উব্ভিজ্জি তাৱদে;

তম্পজ্জুব্ভিজ্জতে মহিযা, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘তাৰাগণা ৱিৰোচন্তি, নক্খত্তা গগনমণ্ডলে;

ৱিসাখা চন্দিমাযুত্তা, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘বিলাসযা দৰীসযা, নিক্খমন্তি সকাসযা;

তেপজ্জ আসযা ছুদ্ধা, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ন হোতি অৰতি সত্তানং, সন্তুট্ঠা হোন্তি তাৱদে;

তেপজ্জ সব্বে সন্তুট্ঠা, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ৰোগা তদুপসম্মন্তি, জিঘচ্ছা চ ৱিনস্সতি;

তানিপজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ৰাগো তদা তনু হোতি, দোসো মোহো ৱিনস্সতি;

তেপজ্জ ৱিগতা সব্বে, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.

‘‘ভযং তদা ন ভৱতি, অজ্জপেতং পদিস্সতি;

তেন লিঙ্গেন জানাম, ধুৱং বুদ্ধো ভৱিস্সসি.