৮. সিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা

নিদানৱণ্ণনা

২৪২. এৱং মে সুতন্তি সিঙ্গালসুত্তং. তত্ৰাযমনুত্তানপদৱণ্ণনা – ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপেতি ৱেড়ুৱনন্তি তস্স উয্যানস্স নামং. তং কিৰ ৱেড়ূহি পৰিক্খিত্তং অহোসি অট্ঠাৰসহত্থেন চ পাকাৰেন গোপুৰট্টালকযুত্তং নীলোভাসং মনোৰমং, তেন ৱেড়ুৱনন্তি ৱুচ্চতি. কলন্দকানঞ্চেত্থ নিৱাপং অদংসু, তেন কলন্দকনিৱাপোতি ৱুচ্চতি.

পুব্বে কিৰ অঞ্ঞতৰো ৰাজা তত্থ উয্যানকীড়নত্থং আগতো সুৰামদেন মত্তো দিৱা নিদ্দং ওক্কমি. পৰিজনোপিস্স ‘‘সুত্তো ৰাজা’’তি পুপ্ফফলাদীহি পলোভিযমানো ইতো চিতো চ পক্কামি. অথ সুৰাগন্ধেন অঞ্ঞতৰস্মা সুসিৰৰুক্খা কণ্হসপ্পো নিক্খমিত্ৱা ৰঞ্ঞো অভিমুখো আগচ্ছতি, তং দিস্ৱা ৰুক্খদেৱতা ‘‘ৰঞ্ঞো জীৱিতং দম্মী’’তি কাড়কৱেসেন আগন্ত্ৱা কণ্ণমূলে সদ্দমকাসি. ৰাজা পটিবুজ্ঝি. কণ্হসপ্পো নিৱত্তো. সো তং দিস্ৱা ‘‘ইমায কাড়কায মম জীৱিতং দিন্ন’’ন্তি কাড়কানং তত্থ নিৱাপং পট্ঠপেসি, অভযঘোসঞ্চ ঘোসাপেসি. তস্মা তং ততো পভুতি ‘‘কলন্দকনিৱাপো’’তি সঙ্খ্যং গতং. কলন্দকাতি হি কাড়কানং এতং নামং.

তেন খো পন সমযেনাতি যস্মিং সমযে ভগৱা ৰাজগহং গোচৰগামং কত্ৱা ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে ৱিহৰতি, তেন সমযেন. সিঙ্গালকো গহপতিপুত্তোতি সিঙ্গালকোতি তস্স নামং. গহপতিপুত্তোতি গহপতিস্স পুত্তো গহপতিপুত্তো. তস্স কিৰ পিতা গহপতিমহাসালো, নিদহিত্ৱা ঠপিতা চস্স গেহে চত্তালীস ধনকোটিযো অত্থি. সো ভগৱতি নিট্ঠঙ্গতো উপাসকো সোতাপন্নো, ভৰিযাপিস্স সোতাপন্নাযেৱ. পুত্তো পনস্স অস্সদ্ধো অপ্পসন্নো. অথ নং মাতাপিতৰো অভিক্খণং এৱং ওৱদন্তি – ‘‘তাত সত্থাৰং উপসঙ্কম, ধম্মসেনাপতিং মহামোগ্গল্লানং মহাকস্সপং অসীতিমহাসাৱকে উপসঙ্কমা’’তি. সো এৱমাহ – ‘‘নত্থি মম তুম্হাকং সমণানং উপসঙ্কমনকিচ্চং, সমণানং সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিতব্বং হোতি, ওনমিত্ৱা ৱন্দন্তস্স পিট্ঠি ৰুজ্জতি, জাণুকানি খৰানি হোন্তি, ভূমিযং নিসীদিতব্বং হোতি, তত্থ নিসিন্নস্স ৱত্থানি কিলিস্সন্তি জীৰন্তি, সমীপে নিসিন্নকালতো পট্ঠায কথাসল্লাপো হোতি, তস্মিং সতি ৱিস্সাসো উপ্পজ্জতি, ততো নিমন্তেত্ৱা চীৱৰপিণ্ডপাতাদীনি দাতব্বানি হোন্তি. এৱং সন্তে অত্থো পৰিহাযতি, নত্থি ময্হং তুম্হাকং সমণানং উপসঙ্কমনকিচ্চ’’ন্তি. ইতি নং যাৱজীৱং ওৱদন্তাপি মাতাপিতৰো সাসনে উপনেতুং নাসক্খিংসু.

অথস্স পিতা মৰণমঞ্চে নিপন্নো ‘‘মম পুত্তস্স ওৱাদং দাতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা পুন চিন্তেসি – ‘‘দিসা তাত নমস্সাহী’’তি এৱমস্স ওৱাদং দস্সামি, সো অত্থং অজানন্তো দিসা নমস্সিস্সতি, অথ নং সত্থা ৱা সাৱকা ৱা পস্সিত্ৱা ‘‘কিং কৰোসী’’তি পুচ্ছিস্সন্তি. ততো ‘‘ময্হং পিতা দিসা নমস্সনং কৰোহীতি মং ওৱদী’’তি ৱক্খতি. অথস্স তে ‘‘ন তুয্হং পিতা এতা দিসা নমস্সাপেতি, ইমা পন দিসা নমস্সাপেতী’’তি ধম্মং দেসেস্সন্তি. সো বুদ্ধসাসনে গুণং ঞত্ৱা ‘‘পুঞ্ঞকম্মং কৰিস্সতী’’তি. অথ নং আমন্তাপেত্ৱা ‘‘তাত, পাতোৱ উট্ঠায ছ দিসা নমস্সেয্যাসী’’তি আহ. মৰণমঞ্চে নিপন্নস্স কথা নাম যাৱজীৱং অনুস্সৰণীযা হোতি. তস্মা সো গহপতিপুত্তো তং পিতুৱচনং অনুস্সৰন্তো তথা অকাসি. তস্মা ‘‘কালস্সেৱ উট্ঠায ৰাজগহা নিক্খমিত্ৱা’’তিআদি ৱুত্তং.

২৪৩. পুথুদিসাতি বহুদিসা. ইদানি তা দস্সেন্তো পুৰত্থিমং দিসন্তিআদিমাহ. পাৱিসীতি ন তাৱ পৱিট্ঠো, পৱিসিস্সামীতি নিক্খন্তত্তা পন অন্তৰামগ্গে ৱত্তমানোপি এৱং ৱুচ্চতি. অদ্দসা খো ভগৱাতি ন ইদানেৱ অদ্দস, পচ্চূসসমযেপি বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো এতং দিসা নমস্সমানং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ অহং সিঙ্গালস্স গহপতিপুত্তস্স গিহিৱিনযং সিঙ্গালসুত্তন্তং কথেস্সামি, মহাজনস্স সা কথা সফলা ভৱিস্সতি, গন্তব্বং মযা এত্থা’’তি. তস্মা পাতোৱ নিক্খমিত্ৱা ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি, পৱিসন্তো চ নং তথেৱ অদ্দস. তেন ৱুত্তং – ‘‘অদ্দসা খো ভগৱা’’তি. এতদৱোচাতি সো কিৰ অৱিদূৰে ঠিতম্পি সত্থাৰং ন পস্সতি, দিসাযেৱ নমস্সতি. অথং নং ভগৱা সূৰিযৰস্মিসম্ফস্সেন ৱিকসমানং মহাপদুমং ৱিয মুখং ৱিৱৰিত্ৱা ‘‘কিং নু খো ত্ৱং, গহপতিপুত্তা’’তিআদিকং এতদৱোচ.

ছদিসাদিৱণ্ণনা

২৪৪. যথা কথং পন, ভন্তেতি সো কিৰ তং ভগৱতো ৱচনং সুত্ৱাৱ চিন্তেসি ‘‘যা কিৰ মম পিতৰা ছ দিসা নমস্সিতব্বা’’তি ৱুত্তা, ন কিৰ তা এতা, অঞ্ঞা কিৰ অৰিযসাৱকেন ছ দিসা নমস্সিতব্বা. হন্দাহং অৰিযসাৱকেন নমস্সিতব্বা দিসাযেৱ পুচ্ছিত্ৱা নমস্সামীতি. সো তা পুচ্ছন্তো যথা কথং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ যথাতি নিপাতমত্তং. কথং পনাতি ইদমেৱ পুচ্ছাপদং. কম্মকিলেসাতি তেহি কম্মেহি সত্তা কিলিস্সন্তি, তস্মা কম্মকিলেসাতি ৱুচ্চন্তি. ঠানেহীতি কাৰণেহি. অপাযমুখানীতি ৱিনাসমুখানি. সোতি সো সোতাপন্নো অৰিযসাৱকো. চুদ্দস পাপকাপগতোতি এতেহি চুদ্দসহি পাপকেহি লামকেহি অপগতো. ছদ্দিসাপটিচ্ছাদীতি ছ দিসা পটিচ্ছাদেন্তো. উভোলোকৱিজযাযাতি উভিন্নং ইধলোকপৰলোকানং ৱিজিননত্থায. অযঞ্চেৱ লোকো আৰদ্ধো হোতীতি এৱৰূপস্স হি ইধ লোকে পঞ্চ ৱেৰানি ন হোন্তি, তেনস্স অযঞ্চেৱ লোকো আৰদ্ধো হোতি পৰিতোসিতো চেৱ নিপ্ফাদিতো চ. পৰলোকেপি পঞ্চ ৱেৰানি ন হোন্তি, তেনস্স পৰো চ লোকো আৰাধিতো হোতি. তস্মা সো কাযস্স ভেদা পৰম্মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি.

২৪৫. ইতি ভগৱা সঙ্খেপেন মাতিকং ঠপেত্ৱা ইদানি তমেৱ ৱিত্থাৰেন্তো কতমস্স চত্তাৰো কম্মকিলেসাতিআদিমাহ. কম্মকিলেসোতি কম্মঞ্চ তং কিলেসসম্পযুত্তত্তা কিলেসো চাতি কম্মকিলেসো. সকিলেসোযেৱ হি পাণং হনতি, নিক্কিলেসো ন হনতি, তস্মা পাণাতিপাতো ‘‘কম্মকিলেসো’’তি ৱুত্তো. অদিন্নাদানাদীসুপি এসেৱ নযো. অথাপৰন্তি অপৰম্পি এতদত্থপৰিদীপকমেৱ গাথাবন্ধং অৱোচাতি অত্থো.

চতুঠানাদিৱণ্ণনা

২৪৬. পাপকম্মং কৰোতীতি ইদং ভগৱা যস্মা কাৰকে দস্সিতে অকাৰকো পাকটো হোতি, তস্মা ‘‘পাপকম্মং ন কৰোতী’’তি মাতিকং ঠপেত্ৱাপি দেসনাকুসলতায পঠমতৰং কাৰকং দস্সেন্তো আহ. তত্থ ছন্দাগতিং গচ্ছন্তোতি ছন্দেন পেমেন অগতিং গচ্ছন্তো অকত্তব্বং কৰোন্তো. পৰপদেসুপি এসেৱ নযো. তত্থ যো ‘‘অযং মে মিত্তো ৱা সম্ভত্তো ৱা সন্দিট্ঠো ৱা ঞাতকো ৱা লঞ্জং ৱা পন মে দেতী’’তি ছন্দৱসেন অস্সামিকং সামিকং কৰোতি, অযং ছন্দাগতিং গচ্ছন্তো পাপকম্মং কৰোতি নাম. যো ‘‘অযং মে ৱেৰী’’তি পকতিৱেৰৱসেন তঙ্খণুপ্পন্নকোধৱসেন ৱা সামিকং অস্সামিকং কৰোতি, অযং দোসাগতিং গচ্ছন্তো পাপকম্মং কৰোতি নাম. যো পন মন্দত্তা মোমূহত্তা যং ৱা তং ৱা ৱত্ৱা অস্সামিকং সামিকং কৰোতি, অযং মোহাগতিং গচ্ছন্তো পাপকম্মং কৰোতি নাম. যো পন ‘‘অযং ৰাজৱল্লভো ৱা ৱিসমনিস্সিতো ৱা অনত্থম্পি মে কৰেয্যা’’তি ভীতো অস্সামিকং সামিকং কৰোতি, অযং ভযাগতিং গচ্ছন্তো পাপকম্মং কৰোতি নাম. যো পন যংকিঞ্চি ভাজেন্তো ‘‘অযং মে সন্দিট্ঠো ৱা সম্ভত্তো ৱা’’তি পেমৱসেন অতিৰেকং দেতি, ‘‘অযং মে ৱেৰী’’তি দোসৱসেন ঊনকং দেতি, মোমূহত্তা দিন্নাদিন্নং অজানমানো কস্সচি ঊনং কস্সচি অধিকং দেতি, ‘‘অযং ইমস্মিং অদিয্যমানে ময্হং অনত্থম্পি কৰেয্যা’’তি ভীতো কস্সচি অতিৰেকং দেতি, সো চতুব্বিধোপি যথানুক্কমেন ছন্দাগতিআদীনি গচ্ছন্তো পাপকম্মং কৰোতি নাম.

অৰিযসাৱকো পন জীৱিতক্খযং পাপুণন্তোপি ছন্দাগতিআদীনি ন গচ্ছতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ইমেহি চতূহি ঠানেহি পাপকম্মং ন কৰোতী’’তি.

নিহীযতি যসো তস্সাতি তস্স অগতিগামিনো কিত্তিযসোপি পৰিৱাৰযসোপি নিহীযতি পৰিহাযতি.

ছঅপাযমুখাদিৱণ্ণনা

২৪৭. সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠানানুযোগোতি এত্থ সুৰাতি পিট্ঠসুৰা পূৱসুৰা ওদনসুৰা কিণ্ণপক্খিত্তা সম্ভাৰসংযুত্তাতি পঞ্চ সুৰা. মেৰযন্তি পুপ্ফাসৱো ফলাসৱো মধ্ৱাসৱো গুড়াসৱো সম্ভাৰসংযুত্তোতি পঞ্চ আসৱা. তং সব্বম্পি মদকৰণৱসেন মজ্জং. পমাদট্ঠানন্তি পমাদকাৰণং. যায চেতনায তং মজ্জং পিৱতি, তস্স এতং অধিৱচনং. অনুযোগোতি তস্স সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠানস্স অনুঅনুযোগো পুনপ্পুনং কৰণং. যস্মা পনেতং অনুযুত্তস্স উপ্পন্না চেৱ ভোগা পৰিহাযন্তি, অনুপ্পন্না চ নুপ্পজ্জন্তি, তস্মা ‘‘ভোগানং অপাযমুখ’’ন্তি ৱুত্তং. ৱিকালৱিসিখাচৰিযানুযোগোতি অৱেলায ৱিসিখাসু চৰিযানুযুত্ততা.

সমজ্জাভিচৰণন্তি নচ্চাদিদস্সনৱসেন সমজ্জাগমনং. আলস্যানুযোগোতি কাযালসিযতায যুত্তপ্পযুত্ততা.

সুৰামেৰযস্স ছআদীনৱাদিৱণ্ণনা

২৪৮. এৱং ছন্নং অপাযমুখানং মাতিকং ঠপেত্ৱা ইদানি তানি ৱিভজন্তো ছ খো মে, গহপতিপুত্ত আদীনৱাতিআদিমাহ. তত্থ সন্দিট্ঠিকাতি সামং পস্সিতব্বা, ইধলোকভাৱিনী. ধনজানীতি ধনহানি. কলহপ্পৱড্ঢনীতি ৱাচাকলহস্স চেৱ হত্থপৰামাসাদিকাযকলহস্স চ ৱড্ঢনী. ৰোগানং আযতনন্তি তেসং তেসং অক্খিৰোগাদীনং খেত্তং. অকিত্তিসঞ্জননীতি সুৰং পিৱিত্ৱা হি মাতৰম্পি পহৰন্তি পিতৰম্পি, অঞ্ঞং বহুম্পি অৱত্তব্বং ৱদন্তি, অকত্তব্বং কৰোন্তি. তেন গৰহম্পি দণ্ডম্পি হত্থপাদাদিছেদম্পি পাপুণন্তি, ইধলোকেপি পৰলোকেপি অকিত্তিং পাপুণন্তি, ইতি তেসং সা সুৰা অকিত্তিসঞ্জননী নাম হোতি. কোপীননিদংসনীতি গুয্হট্ঠানঞ্হি ৱিৱৰিযমানং হিৰিং কোপেতি ৱিনাসেতি, তস্মা ‘‘কোপীন’’ন্তি ৱুচ্চতি, সুৰামদমত্তা চ তং তং অঙ্গং ৱিৱৰিত্ৱা ৱিচৰন্তি, তেন নেসং সা সুৰা কোপীনস্স নিদংসনতো ‘‘কোপীননিদংসনী’’তি ৱুচ্চতি. পঞ্ঞায দুব্বলিকৰণীতি সাগতত্থেৰস্স ৱিয কম্মস্সকতপঞ্ঞং দুব্বলং কৰোতি, তস্মা ‘‘পঞ্ঞায দুব্বলিকৰণী’’তি ৱুচ্চতি. মগ্গপঞ্ঞং পন দুব্বলং কাতুং ন সক্কোতি. অধিগতমগ্গানঞ্হি সা অন্তোমুখমেৱ ন পৱিসতি. ছট্ঠং পদন্তি ছট্ঠং কাৰণং.

২৪৯. অত্তাপিস্স অগুত্তো অৰক্খিতো হোতীতি অৱেলায চৰন্তো হি খাণুকণ্টকাদীনিপি অক্কমতি, অহিনাপি যক্খাদীহিপি সমাগচ্ছতি, তং তং ঠানং গচ্ছতীতি ঞত্ৱা ৱেৰিনোপি নং নিলীযিত্ৱা গণ্হন্তি ৱা হনন্তি ৱা. এৱং অত্তাপিস্স অগুত্তো হোতি অৰক্খিতো. পুত্তদাৰাপি ‘‘অম্হাকং পিতা অম্হাকং সামি ৰত্তিং ৱিচৰতি, কিমঙ্গং পন ময’’ন্তি ইতিস্স পুত্তধীতৰোপি ভৰিযাপি বহি পত্থনং কত্ৱা ৰত্তিং চৰন্তা অনযব্যসনং পাপুণন্তি. এৱং পুত্তদাৰোপিস্স অগুত্তো অৰক্খিতো হোতি. সাপতেয্যন্তি তস্স পুত্তদাৰপৰিজনস্স ৰত্তিং চৰণকভাৱং ঞত্ৱা চোৰা সুঞ্ঞং গেহং পৱিসিত্ৱা যং ইচ্ছন্তি, তং হৰন্তি. এৱং সাপতেয্যম্পিস্স অগুত্তং অৰক্খিতং হোতি. সঙ্কিযো চ হোতীতি অঞ্ঞেহি কতপাপকম্মেসুপি ‘‘ইমিনা কতং ভৱিস্সতী’’তি সঙ্কিতব্বো হোতি. যস্স যস্স ঘৰদ্ৱাৰেন যাতি, তত্থ যং অঞ্ঞেন চোৰকম্মং পৰদাৰিককম্মং ৱা কতং, তং ‘‘ইমিনা কত’’ন্তি ৱুত্তে অভূতং অসন্তম্পি তস্মিং ৰূহতি পতিট্ঠাতি. বহূনঞ্চ দুক্খধম্মানন্তি এত্তকং দুক্খং, এত্তকং দোমনস্সন্তি ৱত্তুং ন সক্কা, অঞ্ঞস্মিং পুগ্গলে অসতি সব্বং ৱিকালচাৰিম্হি আহৰিতব্বং হোতি, ইতি সো বহূনং দুক্খধম্মানং পুৰক্খতো পুৰেগামী হোতি.

২৫০. ক্ৱ নচ্চন্তি ‘‘কস্মিং ঠানে নটনাটকাদিনচ্চং অত্থী’’তি পুচ্ছিত্ৱা যস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা তং অত্থি, তত্থ গন্তব্বং হোতি, তস্স ‘‘স্ৱে নচ্চদস্সনং গমিস্সামী’’তি অজ্জ ৱত্থগন্ধমালাদীনি পটিযাদেন্তস্সেৱ সকলদিৱসম্পি কম্মচ্ছেদো হোতি, নচ্চদস্সনেন একাহম্পি দ্ৱীহম্পি তীহম্পি তত্থেৱ হোতি, অথ ৱুট্ঠিসম্পত্তিযাদীনি লভিত্ৱাপি ৱপ্পাদিকালে ৱপ্পাদীনি অকৰোন্তস্স অনুপ্পন্না ভোগা নুপ্পজ্জন্তি, তস্স বহি গতভাৱং ঞত্ৱা অনাৰক্খে গেহে চোৰা যং ইচ্ছন্তি, তং কৰোন্তি, তেনস্স উপ্পন্নাপি ভোগা ৱিনস্সন্তি. ক্ৱ গীতন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো. তেসং নানাকৰণং ব্ৰহ্মজালে ৱুত্তমেৱ.

২৫১. জযং ৱেৰন্তি ‘‘জিতং মযা’’তি পৰিসমজ্ঝে পৰস্স সাটকং ৱা ৱেঠনং ৱা গণ্হাতি, সো ‘‘পৰিসমজ্ঝে মে অৱমানং কৰোসি, হোতু, সিক্খাপেস্সামি ন’’ন্তি তত্থ ৱেৰং বন্ধতি, এৱং জিনন্তো সযং ৱেৰং পসৱতি. জিনোতি অঞ্ঞেন জিতো সমানো যং তেন তস্স ৱেঠনং ৱা সাটকো ৱা অঞ্ঞং ৱা পন হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিৱিত্তং গহিতং, তং অনুসোচতি ‘‘অহোসি ৱত মে, তং তং ৱত মে নত্থী’’তি তপ্পচ্চযা সোচতি. এৱং সো জিনো ৱিত্তং অনুসোচতি. সভাগতস্স ৱচনং ন ৰূহতীতি ৱিনিচ্ছযট্ঠানে সক্খিপুট্ঠস্স সতো ৱচনং ন ৰূহতি, ন পতিট্ঠাতি, ‘‘অযং অক্খসোণ্ডো জূতকৰো, মা তস্স ৱচনং গণ্হিত্থা’’তি ৱত্তাৰো ভৱন্তি. মিত্তামচ্চানং পৰিভূতো হোতীতি তঞ্হি মিতামচ্চা এৱং ৱদন্তি – ‘‘সম্ম, ত্ৱম্পি নাম কুলপুত্তো জূতকৰো ছিন্নভিন্নকো হুত্ৱা ৱিচৰসি, ন তে ইদং জাতিগোত্তানং অনুৰূপং, ইতো পট্ঠায মা এৱং কৰেয্যাসী’’তি. সো এৱং ৱুত্তোপি তেসং ৱচনং ন কৰোতি. ততো তেন সদ্ধিং একতো ন তিট্ঠন্তি ন নিসীদন্তি. তস্স কাৰণা সক্খিপুট্ঠাপি ন কথেন্তি. এৱং মিত্তামচ্চানং পৰিভূতো হোতি.

আৱাহৱিৱাহকানন্তি আৱাহকা নাম যে তস্স ঘৰতো দাৰিকং গহেতুকামা. ৱিৱাহকা নাম যে তস্স গেহে দাৰিকং দাতুকামা. অপত্থিতো হোতীতি অনিচ্ছিতো হোতি. নালং দাৰভৰণাযাতি দাৰভৰণায ন সমত্থো. এতস্স গেহে দাৰিকা দিন্নাপি এতস্স গেহতো আগতাপি অম্হেহি এৱ পোসিতব্বা ভৱিস্সতিযেৱ.

পাপমিত্ততায ছআদীনৱাদিৱণ্ণনা

২৫২. ধুত্তাতি অক্খধুত্তা. সোণ্ডাতি ইত্থিসোণ্ডা ভত্তসোণ্ডা পূৱসোণ্ডা মূলকসোণ্ডা. পিপাসাতি পানসোণ্ডা. নেকতিকাতি পতিৰূপকেন ৱঞ্চনকা. ৱঞ্চনিকাতি সম্মুখাৱঞ্চনাহি ৱঞ্চনিকা. সাহসিকাতি একাগাৰিকাদিসাহসিককম্মকাৰিনো. ত্যাস্স মিত্তা হোন্তীতি তে অস্স মিত্তা হোন্তি. অঞ্ঞেহি সপ্পুৰিসেহি সদ্ধিং ন ৰমতি গন্ধমালাদীহি অলঙ্কৰিত্ৱা ৱৰসযনং আৰোপিতসূকৰো গূথকূপমিৱ, তে পাপমিত্তেযেৱ উপসঙ্কমতি. তস্মা দিট্ঠে চেৱ ধম্মে সম্পৰাযঞ্চ বহুং অনত্থং নিগচ্ছতি.

২৫৩. অতিসীতন্তি কম্মং ন কৰোতীতি মনুস্সেহি কালস্সেৱ ৱুট্ঠায ‘‘এথ ভো কম্মন্তং গচ্ছামা’’তি ৱুত্তো ‘‘অতিসীতং তাৱ, অট্ঠীনি ভিজ্জন্তি ৱিয, গচ্ছথ তুম্হে পচ্ছা জানিস্সামী’’তি অগ্গিং তপন্তো নিসীদতি. তে গন্ত্ৱা কম্মং কৰোন্তি. ইতৰস্স কম্মং পৰিহাযতি. অতিউণ্হন্তিআদীসুপি এসেৱ নযো.

হোতি পানসখা নামাতি একচ্চো পানট্ঠানে সুৰাগেহেযেৱ সহাযো হোতি. ‘‘পন্নসখা’’তিপি পাঠো, অযমেৱত্থো. সম্মিযসম্মিযোতি সম্ম সম্মাতি ৱদন্তো সম্মুখেযেৱ সহাযো হোতি, পৰম্মুখে ৱেৰীসদিসো ওতাৰমেৱ গৱেসতি. অত্থেসু জাতেসূতি তথাৰূপেসু কিচ্চেসু সমুপ্পন্নেসু. ৱেৰপ্পসৱোতি ৱেৰবহুলতা. অনত্থতাতি অনত্থকাৰিতা. সুকদৰিযতাতি সুট্ঠু কদৰিযতা থদ্ধমচ্ছৰিযভাৱো. উদকমিৱ ইণং ৱিগাহতীতি পাসাণো উদকং ৱিয সংসীদন্তো ইণং ৱিগাহতি.

ৰত্তিনুট্ঠানদেস্সিনাতি ৰত্তিং অনুট্ঠানসীলেন. অতিসাযমিদং অহূতি ইদং অতিসাযং জাতন্তি যে এৱং ৱত্ৱা কম্মং ন কৰোন্তি. ইতি ৱিস্সট্ঠকম্মন্তেতি এৱং ৱত্ৱা পৰিচ্চত্তকম্মন্তে. অত্থা অচ্চেন্তি মাণৱেতি এৱৰূপে পুগ্গলে অত্থা অতিক্কমন্তি, তেসু ন তিট্ঠন্তি.

তিণা ভিয্যোতি তিণতোপি উত্তৰি. সো সুখং ন ৱিহাযতীতি সো পুৰিসো সুখং ন জহাতি, সুখসমঙ্গীযেৱ হোতি. ইমিনা কথামগ্গেন ইমমত্থং দস্সেতি ‘‘গিহিভূতেন সতা এত্তকং কম্মং ন কাতব্বং, কৰোন্তস্স ৱড্ঢি নাম নত্থি. ইধলোকে পৰলোকে গৰহমেৱ পাপুণাতী’’তি.

মিত্তপতিৰূপকাদিৱণ্ণনা

২৫৪. ইদানি যো এৱং কৰোতো অনত্থো উপ্পজ্জতি, অঞ্ঞানি ৱা পন যানি কানিচি ভযানি যেকেচি উপদ্দৱা যেকেচি উপসগ্গা, সব্বে তে বালং নিস্সায উপ্পজ্জন্তি. তস্মা ‘‘এৱৰূপা বালা ন সেৱিতব্বা’’তি বালে মিত্তপতিৰূপকে অমিত্তে দস্সেতুং চত্তাৰোমে, গহপতিপুত্ত অমিত্তাতিআদিমাহ. তত্থ অঞ্ঞদত্থুহৰোতি সযং তুচ্ছহত্থো আগন্ত্ৱা একংসেন যংকিঞ্চি হৰতিযেৱ. ৱচীপৰমোতি ৱচনপৰমো ৱচনমত্তেনেৱ দাযকো কাৰকো ৱিয হোতি. অনুপ্পিযভাণীতি অনুপ্পিযং ভণতি. অপাযসহাযোতি ভোগানং অপাযেসু সহাযো হোতি.

২৫৫. এৱং চত্তাৰো অমিত্তে দস্সেত্ৱা পুন তত্থ একেকং চতূহি কাৰণেহি ৱিভজন্তো চতূহি খো, গহপতিপুত্তাতিআদিমাহ. তত্থ অঞ্ঞদত্থুহৰো হোতীতি একংসেন হাৰকোযেৱ হোতি. সহাযস্স গেহং ৰিত্তহত্থো আগন্ত্ৱা নিৱত্থসাটকাদীনং ৱণ্ণং ভাসতি, সো ‘‘অতিৱিয ত্ৱং সম্ম ইমস্স ৱণ্ণং ভাসসী’’তি অঞ্ঞং নিৱাসেত্ৱা তং দেতি. অপ্পেন বহুমিচ্ছতীতি যংকিঞ্চি অপ্পকং দত্ৱা তস্স সন্তিকা বহুং পত্থেতি. ভযস্স কিচ্চং কৰোতীতি অত্তনো ভযে উপ্পন্নে তস্স দাসো ৱিয হুত্ৱা তং তং কিচ্চং কৰোতি, অযং সব্বদা ন কৰোতি, ভযে উপ্পন্নে কৰোতি, ন পেমেনাতি অমিত্তো নাম জাতো. সেৱতি অত্থকাৰণাতি মিত্তসন্থৱৱসেন ন সেৱতি, অত্তনো অত্থমেৱ পচ্চাসীসন্তো সেৱতি.

২৫৬. অতীতেন পটিসন্থৰতীতি সহাযে আগতে ‘‘হিয্যো ৱা পৰে ৱা ন আগতোসি, অম্হাকং ইমস্মিং ৱাৰে সস্সং অতিৱিয নিপ্ফন্নং, বহূনি সালিযৱবীজাদীনি ঠপেত্ৱা মগ্গং ওলোকেন্তা নিসীদিম্হ, অজ্জ পন সব্বং খীণ’’ন্তি এৱং অতীতেন সঙ্গণ্হাতি. অনাগতেনাতি ‘‘ইমস্মিং ৱাৰে অম্হাকং সস্সং মনাপং ভৱিস্সতি, ফলভাৰভৰিতা সালিআদযো, সস্সসঙ্গহে কতে তুম্হাকং সঙ্গহং কাতুং সমত্থা ভৱিস্সামা’’তি এৱং অনাগতেন সঙ্গণ্হাতি. নিৰত্থকেনাতি হত্থিক্খন্ধে ৱা অস্সপিট্ঠে ৱা নিসিন্নো সহাযং দিস্ৱা ‘‘এহি, ভো, ইধ নিসীদা’’তি ৱদতি. মনাপং সাটকং নিৱাসেত্ৱা ‘‘সহাযকস্স ৱত মে অনুচ্ছৱিকো অঞ্ঞো পন ময্হং নত্থী’’তি ৱদতি, এৱং নিৰত্থকেন সঙ্গণ্হাতি নাম. পচ্চুপ্পন্নেসু কিচ্চেসু ব্যসনং দস্সেতীতি ‘‘সকটেন মে অত্থো’’তি ৱুত্তে ‘‘চক্কমস্স ভিন্নং, অক্খো ছিন্নো’’তিআদীনি ৱদতি.

২৫৭. পাপকম্পিস্স অনুজানাতীতি পাণাতিপাতাদীসু যংকিঞ্চি কৰোমাতি ৱুত্তে ‘‘সাধু সম্ম কৰোমা’’তি অনুজানাতি. কল্যাণেপি এসেৱ নযো. সহাযো হোতীতি ‘‘অসুকট্ঠানে সুৰং পিৱন্তি, এহি তত্থ গচ্ছামা’’তি ৱুত্তে সাধূতি গচ্ছতি. এস নযো সব্বত্থ. ইতি ৱিঞ্ঞাযাতি ‘‘মিত্তপতিৰূপকা এতে’’তি এৱং জানিত্ৱা.

সুহদমিত্তাদিৱণ্ণনা

২৬০. এৱং ন সেৱিতব্বে পাপমিত্তে দস্সেত্ৱা ইদানি সেৱিতব্বে কল্যাণমিত্তে দস্সেন্তো পুন চত্তাৰোমে, গহপতিপুত্তাতিআদিমাহ. তত্থ সুহদাতি সুন্দৰহদযা.

২৬১. পমত্তং ৰক্খতীতি মজ্জং পিৱিত্ৱা গামমজ্ঝে ৱা গামদ্ৱাৰে ৱা মগ্গে ৱা নিপন্নং দিস্ৱা ‘‘এৱংনিপন্নস্স কোচিদেৱ নিৱাসনপাৰুপনম্পি হৰেয্যা’’তি সমীপে নিসীদিত্ৱা পবুদ্ধকালে গহেত্ৱা গচ্ছতি. পমত্তস্স সাপতেয্যন্তি সহাযো বহিগতো ৱা হোতি সুৰং পিৱিত্ৱা ৱা পমত্তো, গেহং অনাৰক্খং ‘‘কোচিদেৱ যংকিঞ্চি হৰেয্যা’’তি গেহং পৱিসিত্ৱা তস্স ধনং ৰক্খতি. ভীতস্সাতি কিস্মিঞ্চিদেৱ ভযে উপ্পন্নে ‘‘মা ভাযি, মাদিসে সহাযে ঠিতে কিং ভাযসী’’তি তং ভযং হৰন্তো পটিসৰণং হোতি. তদ্দিগুণং ভোগন্তি কিচ্চকৰণীযে উপ্পন্নে সহাযং অত্তনো সন্তিকং আগতং দিস্ৱা ৱদতি ‘‘কস্মা আগতোসী’’তি? ৰাজকুলে কম্মং অত্থীতি. কিং লদ্ধুং ৱট্টতীতি? একো কহাপণোতি. ‘‘নগৰে কম্মং নাম ন এককহাপণেন নিপ্ফজ্জতি, দ্ৱে গণ্হাহী’’তি এৱং যত্তকং ৱদতি, ততো দিগুণং দেতি.

২৬২. গুয্হমস্স আচিক্খতীতি অত্তনো গুয্হং নিগূহিতুং যুত্তকথং অঞ্ঞস্স অকথেত্ৱা তস্সেৱ আচিক্খতি. গুয্হমস্স পৰিগূহতীতি তেন কথিতং গুয্হং যথা অঞ্ঞো ন জানাতি, এৱং ৰক্খতি. আপদাসু ন ৱিজহতীতি উপ্পন্নে ভযে ন পৰিচ্চজতি. জীৱিতম্পিস্স অত্থাযাতি অত্তনো জীৱিতম্পি তস্স সহাযস্স অত্থায পৰিচ্চত্তমেৱ হোতি, অত্তনো জীৱিতং অগণেত্ৱাপি তস্স কম্মং কৰোতিযেৱ.

২৬৩. পাপা নিৱাৰেতীতি অম্হেসু পস্সন্তেসু পস্সন্তেসু ত্ৱং এৱং কাতুং ন লভসি, পঞ্চ ৱেৰানি দস অকুসলকম্মপথে মা কৰোহীতি নিৱাৰেতি. কল্যাণে নিৱেসেতীতি কল্যাণকম্মে তীসু সৰণেসু পঞ্চসীলেসু দসকুসলকম্মপথেসু ৱত্তস্সু, দানং দেহি পুঞ্ঞং কৰোহি ধম্মং সুণাহীতি এৱং কল্যাণে নিযোজেতি. অস্সুতং সাৱেতীতি অস্সুতপুব্বং সুখুমং নিপুণং কাৰণং সাৱেতি. সগ্গস্স মগ্গন্তি ইদং কম্মং কত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তন্তীতি এৱং সগ্গস্স মগ্গং আচিক্খতি.

২৬৪. অভৱেনস্স ন নন্দতীতি তস্স অভৱেন অৱুড্ঢিযা পুত্তদাৰস্স ৱা পৰিজনস্স ৱা তথাৰূপং পাৰিজুঞ্ঞং দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা ন নন্দতি, অনত্তমনো হোতি. ভৱেনাতি ৱুড্ঢিযা তথাৰূপস্স সম্পত্তিং ৱা ইস্সৰিযপ্পটিলাভং ৱা দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা নন্দতি, অত্তমনো হোতি. অৱণ্ণং ভণমানং নিৱাৰেতীতি ‘‘অসুকো ৱিৰূপো ন পাসাদিকো দুজ্জাতিকো দুস্সীলো’’তি ৱা ৱুত্তে ‘‘এৱং মা ভণি, ৰূপৱা চ সো পাসাদিকো চ সুজাতো চ সীলসম্পন্নো চা’’তিআদীহি ৱচনেহি পৰং অত্তনো সহাযস্স অৱণ্ণং ভণমানং নিৱাৰেতি. ৱণ্ণং ভণমানং পসংসতীতি ‘‘অসুকো ৰূপৱা পাসাদিকো সুজাতো সীলসম্পন্নো’’তি ৱুত্তে ‘‘অহো সুট্ঠু ৱদসি, সুভাসিতং তযা, এৱমেতং, এস পুৰিসো ৰূপৱা পাসাদিকো সুজাতো সীলসম্পন্নো’’তি এৱং অত্তনো সহাযকস্স পৰং ৱণ্ণং ভণমানং পসংসতি.

২৬৫. জলং অগ্গীৱ ভাসতীতি ৰত্তিং পব্বতমত্থকে জলমানো অগ্গি ৱিয ৱিৰোচতি.

ভোগে সংহৰমানস্সাতি অত্তানম্পি পৰম্পি অপীড়েত্ৱা ধম্মেন সমেন ভোগে সম্পিণ্ডেন্তস্স ৰাসিং কৰোন্তস্স. ভমৰস্সেৱ ইৰীযতোতি যথা ভমৰো পুপ্ফানং ৱণ্ণগন্ধং অপোথযং তুণ্ডেনপি পক্খেহিপি ৰসং আহৰিত্ৱা অনুপুব্বেন চক্কপ্পমাণং মধুপটলং কৰোতি, এৱং অনুপুব্বেন মহন্তং ভোগৰাসিং কৰোন্তস্স. ভোগা সন্নিচযং যন্তীতি তস্স ভোগা নিচযং গচ্ছন্তি. কথং? অনুপুব্বেন উপচিকাহি সংৱড্ঢিযমানো ৱম্মিকো ৱিয. তেনাহ ‘‘ৱম্মিকোৱুপচীযতী’’তি. যথা ৱম্মিকো উপচিযতি, এৱং নিচযং যন্তীতি অত্থো.

সমাহত্ৱাতি সমাহৰিত্ৱা. অলমত্থোতি যুত্তসভাৱো সমত্থো ৱা পৰিযত্তৰূপো ঘৰাৱাসং সণ্ঠাপেতুং.

ইদানি যথা ৱা ঘৰাৱাসো সণ্ঠপেতব্বো, তথা ওৱদন্তো চতুধা ৱিভজে ভোগেতিআদিমাহ. তত্থ স ৱে মিত্তানি গন্থতীতি সো এৱং ৱিভজন্তো মিত্তানি গন্থতি নাম অভেজ্জমানানি ঠপেতি. যস্স হি ভোগা সন্তি, সো এৱ মিত্তে ঠপেতুং সক্কোতি, ন ইতৰো.

একেন ভোগে ভুঞ্জেয্যাতি একেন কোট্ঠাসেন ভোগে ভুঞ্জেয্য. দ্ৱীহি কম্মং পযোজযেতি দ্ৱীহি কোট্ঠাসেহি কসিৱাণিজ্জাদিকম্মং পযোজেয্য. চতুত্থঞ্চ নিধাপেয্যাতি চতুত্থং কোট্ঠাসং নিধাপেত্ৱা ঠপেয্য. আপদাসু ভৱিস্সতীতি কুলানঞ্হি ন সব্বকালং একসদিসং ৱত্ততি, কদাচি ৰাজাদিৱসেন আপদাপি উপ্পজ্জন্তি, তস্মা এৱং আপদাসু উপ্পন্নাসু ভৱিস্সতীতি ‘‘একং কোট্ঠাসং নিধাপেয্যা’’তি আহ. ইমেসু পন চতূসু কোট্ঠাসেসু কতৰকোট্ঠাসং গহেত্ৱা কুসলং কাতব্বন্তি? ‘‘ভোগে ভুঞ্জেয্যা’’তি ৱুত্তকোট্ঠাসং. ততো গণ্হিত্ৱা ভিক্খূনম্পি কপণদ্ধিকাদীনম্পি দাতব্বং, পেসকাৰন্হাপিতাদীনম্পি ৱেতনং দাতব্বং.

ছদ্দিসাপটিচ্ছাদনকণ্ডৱণ্ণনা

২৬৬. ইতি ভগৱা এত্তকেন কথামগ্গেন এৱং গহপতিপুত্তস্স অৰিযসাৱকো চতূহি কাৰণেহি অকুসলং পহায ছহি কাৰণেহি ভোগানং অপাযমুখং ৱজ্জেত্ৱা সোড়স মিত্তানি সেৱন্তো ঘৰাৱাসং সণ্ঠপেত্ৱা দাৰভৰণং কৰোন্তো ধম্মিকেন আজীৱেন জীৱতি, দেৱমনুস্সানঞ্চ অন্তৰে অগ্গিক্খন্ধো ৱিয ৱিৰোচতীতি ৱজ্জনীযধম্মৱজ্জনত্থং সেৱিতব্বধম্মসেৱনত্থঞ্চ ওৱাদং দত্ৱা ইদানি নমস্সিতব্বা ছ দিসা দস্সেন্তো কথঞ্চ গহপতিপুত্তাতিআদিমাহ.

তত্থ ছদ্দিসাপটিচ্ছাদীতি যথা ছহি দিসাহি আগমনভযং ন আগচ্ছতি, খেমং হোতি নিব্ভযং এৱং ৱিহৰন্তো ‘‘ছদ্দিসাপটিচ্ছাদী’’তি ৱুচ্চতি. ‘‘পুৰত্থিমা দিসা মাতাপিতৰো ৱেদিতব্বা’’তিআদীসু মাতাপিতৰো পুব্বুপকাৰিতায পুৰত্থিমা দিসাতি ৱেদিতব্বা. আচৰিযা দক্খিণেয্যতায দক্খিণা দিসাতি. পুত্তদাৰা পিট্ঠিতো অনুবন্ধনৱসেন পচ্ছিমা দিসাতি. মিত্তামচ্চা যস্মা সো মিত্তামচ্চে নিস্সায তে তে দুক্খৱিসেসে উত্তৰতি, তস্মা উত্তৰা দিসাতি. দাসকম্মকৰা পাদমূলে পতিট্ঠানৱসেন হেট্ঠিমা দিসাতি. সমণব্ৰাহ্মণা গুণেহি উপৰি ঠিতভাৱেন উপৰিমা দিসাতি ৱেদিতব্বা.

২৬৭. ভতো নে ভৰিস্সামীতি অহং মাতাপিতূহি থঞ্ঞং পাযেত্ৱা হত্থপাদে ৱড্ঢেত্ৱা মুখেন সিঙ্ঘাণিকং অপনেত্ৱা নহাপেত্ৱা মণ্ডেত্ৱা ভতো ভৰিতো জগ্গিতো, স্ৱাহং অজ্জ তে মহল্লকে পাদধোৱনন্হাপনযাগুভত্তদানাদীহি ভৰিস্সামি.

কিচ্চং নেসং কৰিস্সামীতি অত্তনো কম্মং ঠপেত্ৱা মাতাপিতূনং ৰাজকুলাদীসু উপ্পন্নং কিচ্চং গন্ত্ৱা কৰিস্সামি. কুলৱংসং সণ্ঠপেস্সামীতি মাতাপিতূনং সন্তকং খেত্তৱত্থুহিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিং অৱিনাসেত্ৱা ৰক্খন্তোপি কুলৱংসং সণ্ঠপেতি নাম. মাতাপিতৰো অধম্মিকৱংসতো হাৰেত্ৱা ধম্মিকৱংসে ঠপেন্তোপি, কুলৱংসেন আগতানি সলাকভত্তাদীনি অনুপচ্ছিন্দিত্ৱা পৱত্তেন্তোপি কুলৱংসং সণ্ঠপেতি নাম. ইদং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘কুলৱংসং সণ্ঠপেস্সামী’’তি.

দাযজ্জং পটিপজ্জামীতি মাতাপিতৰো অত্তনো ওৱাদে অৱত্তমানে মিচ্ছাপটিপন্নে দাৰকে ৱিনিচ্ছযং পত্ৱা অপুত্তে কৰোন্তি, তে দাযজ্জাৰহা ন হোন্তি. ওৱাদে ৱত্তমানে পন কুলসন্তকস্স সামিকে কৰোন্তি, অহং এৱং ৱত্তিস্সামীতি অধিপ্পাযেন ‘‘দাযজ্জং পটিপজ্জামী’’তি ৱুত্তং.

দক্খিণং অনুপ্পদস্সামীতি তেসং পত্তিদানং কত্ৱা ততিযদিৱসতো পট্ঠায দানং অনুপ্পদস্সামি. পাপা নিৱাৰেন্তীতি পাণাতিপাতাদীনং দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকং আদীনৱং ৱত্ৱা, ‘‘তাত, মা এৱৰূপং কৰী’’তি নিৱাৰেন্তি, কতম্পি গৰহন্তি. কল্যাণে নিৱেসেন্তীতি অনাথপিণ্ডিকো ৱিয লঞ্জং দত্ৱাপি সীলসমাদানাদীসু নিৱেসেন্তি. সিপ্পং সিক্খাপেন্তীতি অত্তনো ওৱাদে ঠিতভাৱং ঞত্ৱা ৱংসানুগতং মুদ্দাগণনাদিসিপ্পং সিক্খাপেন্তি. পতিৰূপেনাতি কুলসীলৰূপাদীহি অনুৰূপেন.

সমযে দাযজ্জং নিয্যাদেন্তীতি সমযে ধনং দেন্তি. তত্থ নিচ্চসমযো কালসমযোতি দ্ৱে সমযা. নিচ্চসমযে দেন্তি নাম ‘‘উট্ঠায সমুট্ঠায ইমং গণ্হিতব্বং গণ্হ, অযং তে পৰিব্বযো হোতু, ইমিনা কুসলং কৰোহী’’তি দেন্তি. কালসমযে দেন্তি নাম সিখাঠপনআৱাহৱিৱাহাদিসমযে দেন্তি. অপিচ পচ্ছিমে কালে মৰণমঞ্চে নিপন্নস্স ‘‘ইমিনা কুসলং কৰোহী’’তি দেন্তাপি সমযে দেন্তি নাম. পটিচ্ছন্না হোতীতি যং পুৰত্থিমদিসতো ভযং আগচ্ছেয্য, যথা তং নাগচ্ছতি, এৱং পিহিতা হোতি. সচে হি পুত্তা ৱিপ্পটিপন্না, অস্সু, মাতাপিতৰো দহৰকালতো পট্ঠায জগ্গনাদীহি সম্মা পটিপন্না, এতে দাৰকা, মাতাপিতূনং অপ্পতিৰূপাতি এতং ভযং আগচ্ছেয্য. পুত্তা সম্মা পটিপন্না, মাতাপিতৰো ৱিপ্পটিপন্না, মাতাপিতৰো পুত্তানং নানুৰূপাতি এতং ভযং আগচ্ছেয্য. উভোসু ৱিপ্পটিপন্নেসু দুৱিধম্পি তং ভযং হোতি. সম্মা পটিপন্নেসু সব্বং ন হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পটিচ্ছন্না হোতি খেমা অপ্পটিভযা’’তি.

এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ভগৱা সিঙ্গালকং এতদৱোচ – ‘‘ন খো তে, গহপতিপুত্ত, পিতা লোকসম্মতং পুৰত্থিমং দিসং নমস্সাপেতি. মাতাপিতৰো পন পুৰত্থিমদিসাসদিসে কত্ৱা নমস্সাপেতি. অযঞ্হি তে পিতৰা পুৰত্থিমা দিসা অক্খাতা, নো অঞ্ঞা’’তি.

২৬৮. উট্ঠানেনাতি আসনা উট্ঠানেন. অন্তেৱাসিকেন হি আচৰিযং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা আসনা ৱুট্ঠায পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা হত্থতো ভণ্ডকং গহেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদাপেত্ৱা বীজনপাদধোৱনপাদমক্খনানি কাতব্বানি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘উট্ঠানেনা’’তি. উপট্ঠানেনাতি দিৱসস্স তিক্খত্তুং উপট্ঠানগমনেন. সিপ্পুগ্গহণকালে পন অৱস্সকমেৱ গন্তব্বং হোতি. সুস্সূসাযাতি সদ্দহিত্ৱা সৱনেন. অসদ্দহিত্ৱা সুণন্তো হি ৱিসেসং নাধিগচ্ছতি. পাৰিচৰিযাযাতি অৱসেসখুদ্দকপাৰিচৰিযায. অন্তেৱাসিকেন হি আচৰিযস্স পাতোৱ ৱুট্ঠায মুখোদকদন্তকট্ঠং দত্ৱা ভত্তকিচ্চকালেপি পানীযং গহেত্ৱা পচ্চুপট্ঠানাদীনি কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা গন্তব্বং. কিলিট্ঠৱত্থাদীনি ধোৱিতব্বানি, সাযং নহানোদকং পচ্চুপট্ঠপেতব্বং. অফাসুকালে উপট্ঠাতব্বং. পব্বজিতেনপি সব্বং অন্তেৱাসিকৱত্তং কাতব্বং. ইদং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘পাৰিচৰিযাযা’’তি. সক্কচ্চং সিপ্পপটিগ্গহণেনাতি সক্কচ্চং পটিগ্গহণং নাম থোকং গহেত্ৱা বহুৱাৰে সজ্ঝাযকৰণং, একপদম্পি ৱিসুদ্ধমেৱ গহেতব্বং.

সুৱিনীতং ৱিনেন্তীতি ‘‘এৱং তে নিসীদিতব্বং, এৱং ঠাতব্বং, এৱং খাদিতব্বং, এৱং ভুঞ্জিতব্বং, পাপমিত্তা ৱজ্জেতব্বা, কল্যাণমিত্তা সেৱিতব্বা’’তি এৱং আচাৰং সিক্খাপেন্তি ৱিনেন্তি. সুগ্গহিতং গাহাপেন্তীতি যথা সুগ্গহিতং গণ্হাতি, এৱং অত্থঞ্চ ব্যঞ্জনঞ্চ সোধেত্ৱা পযোগং দস্সেত্ৱা গণ্হাপেন্তি. মিত্তামচ্চেসু পটিযাদেন্তীতি ‘‘অযং অম্হাকং অন্তেৱাসিকো ব্যত্তো বহুস্সুতো মযা সমসমো, এতং সল্লক্খেয্যাথা’’তি এৱং গুণং কথেত্ৱা মিত্তামচ্চেসু পতিট্ঠপেন্তি.

দিসাসু পৰিত্তাণং কৰোন্তীতি সিপ্পসিক্খাপনেনেৱস্স সব্বদিসাসু ৰক্খং কৰোন্তি. উগ্গহিতসিপ্পো হি যং যং দিসং গন্ত্ৱা সিপ্পং দস্সেতি, তত্থ তত্থস্স লাভসক্কাৰো উপ্পজ্জতি. সো আচৰিযেন কতো নাম হোতি, গুণং কথেন্তোপিস্স মহাজনো আচৰিযপাদে ধোৱিত্ৱা ৱসিতঅন্তেৱাসিকো ৱত অযন্তি পঠমং আচৰিযস্সেৱ গুণং কথেন্তি, ব্ৰহ্মলোকপ্পমাণোপিস্স লাভো উপ্পজ্জমানো আচৰিযসন্তকোৱ হোতি. অপিচ যং ৱিজ্জং পৰিজপ্পিত্ৱা গচ্ছন্তং অটৱিযং চোৰা ন পস্সন্তি, অমনুস্সা ৱা দীঘজাতিআদযো ৱা ন ৱিহেঠেন্তি, তং সিক্খাপেন্তাপি দিসাসু পৰিত্তাণং কৰোন্তি. যং ৱা সো দিসং গতো হোতি, ততো কঙ্খং উপ্পাদেত্ৱা অত্তনো সন্তিকং আগতমনুস্সে ‘‘এতিস্সং দিসাযং অম্হাকং অন্তেৱাসিকো ৱসতি, তস্স চ ময্হঞ্চ ইমস্মিং সিপ্পে নানাকৰণং নত্থি, গচ্ছথ তমেৱ পুচ্ছথা’’তি এৱং অন্তেৱাসিকং পগ্গণ্হন্তাপি তস্স তত্থ লাভসক্কাৰুপ্পত্তিযা পৰিত্তাণং কৰোন্তি নাম, পতিট্ঠং কৰোন্তীতি অত্থো. সেসমেত্থ পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

২৬৯. ততিযদিসাৱাৰে সম্মাননাযাতি দেৱমাতে তিস্সমাতেতি এৱং সম্ভাৱিতকথাকথনেন. অনৱমাননাযাতি যথা দাসকম্মকৰাদযো পোথেত্ৱা ৱিহেঠেত্ৱা কথেন্তি, এৱং হীড়েত্ৱা ৱিমানেত্ৱা অকথনেন. অনতিচৰিযাযাতি তং অতিক্কমিত্ৱা বহি অঞ্ঞায ইত্থিযা সদ্ধিং পৰিচৰন্তো তং অতিচৰতি নাম, তথা অকৰণেন. ইস্সৰিযৱোস্সগ্গেনাতি ইত্থিযো হি মহালতাসদিসম্পি আভৰণং লভিত্ৱা ভত্তং ৱিচাৰেতুং অলভমানা কুজ্ঝন্তি, কটচ্ছুং হত্থে ঠপেত্ৱা তৱ ৰুচিযা কৰোহীতি ভত্তগেহে ৱিস্সট্ঠে সব্বং ইস্সৰিযং ৱিস্সট্ঠং নাম হোতি, এৱং কৰণেনাতি অত্থো. অলঙ্কাৰানুপ্পদানেনাতি অত্তনো ৱিভৱানুৰূপেন অলঙ্কাৰদানেন. সুসংৱিহিতকম্মন্তাতি যাগুভত্তপচনকালাদীনি অনতিক্কমিত্ৱা তস্স তস্স সাধুকং কৰণেন সুট্ঠু সংৱিহিতকম্মন্তা. সঙ্গহিতপৰিজনাতি সম্মাননাদীহি চেৱ পহেণকপেসনাদীহি চ সঙ্গহিতপৰিজনা. ইধ পৰিজনো নাম সামিকস্স চেৱ অত্তনো চ ঞাতিজনো. অনতিচাৰিনীতি সামিকং মুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞং মনসাপি ন পত্থেতি. সম্ভতন্তি কসিৱাণিজ্জাদীনি কত্ৱা আভতধনং. দক্খা চ হোতীতি যাগুভত্তসম্পাদনাদীসু ছেকা নিপুণা হোতি. অনলসাতি নিক্কোসজ্জা. যথা অঞ্ঞা কুসীতা নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাৱ হোন্তি ঠিতট্ঠানে ঠিতাৱ, এৱং অহুত্ৱা ৱিপ্ফাৰিতেন চিত্তেন সব্বকিচ্চানি নিপ্ফাদেতি. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

২৭০. চতুত্থদিসাৱাৰে অৱিসংৱাদনতাযাতি যস্স যস্স নামং গণ্হাতি, তং তং অৱিসংৱাদেত্ৱা ইদম্পি অম্হাকং গেহে অত্থি, ইদম্পি অত্থি, গহেত্ৱা গচ্ছাহীতি এৱং অৱিসংৱাদেত্ৱা দানেন. অপৰপজা চস্স পটিপূজেন্তীতি সহাযস্স পুত্তধীতৰো পজা নাম, তেসং পন পুত্তধীতৰো চ নত্তুপনত্তকা চ অপৰপজা নাম. তে পটিপূজেন্তি কেড়াযন্তি মমাযন্তি মঙ্গলকালাদীসু তেসং মঙ্গলাদীনি কৰোন্তি. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

২৭১. যথাবলং কম্মন্তসংৱিধানেনাতি দহৰেহি কাতব্বং মহল্লকেহি, মহল্লকেহি ৱা কাতব্বং দহৰেহি, ইত্থীহি কাতব্বং পুৰিসেহি, পুৰিসেহি ৱা কাতব্বং ইত্থীহি অকাৰেত্ৱা তস্স তস্স বলানুৰূপেনেৱ কম্মন্তসংৱিধানেন. ভত্তৱেতনানুপ্পদানেনাতি অযং খুদ্দকপুত্তো, অযং একৱিহাৰীতি তস্স তস্স অনুৰূপং সল্লক্খেত্ৱা ভত্তদানেন চেৱ পৰিব্বযদানেন চ. গিলানুপট্ঠানেনাতি অফাসুককালে কম্মং অকাৰেত্ৱা সপ্পাযভেসজ্জাদীনি দত্ৱা পটিজগ্গনেন. অচ্ছৰিযানং ৰসানং সংৱিভাগেনাতি অচ্ছৰিযে মধুৰৰসে লভিত্ৱা সযমেৱ অখাদিত্ৱা তেসম্পি ততো সংৱিভাগকৰণেন. সমযে ৱোস্সগ্গেনাতি নিচ্চসমযে চ কালসমযে চ ৱোস্সজ্জনেন. নিচ্চসমযে ৱোস্সজ্জনং নাম সকলদিৱসং কম্মং কৰোন্তা কিলমন্তি. তস্মা যথা ন কিলমন্তি, এৱং ৱেলং ঞত্ৱা ৱিস্সজ্জনং. কালসমযে ৱোস্সগ্গো নাম ছণনক্খত্তকীড়াদীসু অলঙ্কাৰভণ্ডখাদনীযভোজনীযাদীনি দত্ৱা ৱিস্সজ্জনং. দিন্নাদাযিনোতি চোৰিকায কিঞ্চি অগহেত্ৱা সামিকেহি দিন্নস্সেৱ আদাযিনো. সুকতকম্মকৰাতি ‘‘কিং এতস্স কম্মেন কতেন, ন মযং কিঞ্চি লভামা’’তি অনুজ্ঝাযিত্ৱা তুট্ঠহদযা যথা তং কম্মং সুকতং হোতি, এৱং কাৰকা. কিত্তিৱণ্ণহৰাতি পৰিসমজ্ঝে কথায সম্পত্তায ‘‘কো অম্হাকং সামিকেহি সদিসো অত্থি, মযং অত্তনো দাসভাৱম্পি ন জানাম, তেসং সামিকভাৱম্পি ন জানাম, এৱং নো অনুকম্পন্তী’’তি গুণকথাহাৰকা. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

২৭২. মেত্তেন কাযকম্মেনাতিআদীসু মেত্তচিত্তং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা কতানি কাযকম্মাদীনি মেত্তানি নাম ৱুচ্চন্তি. তত্থ ভিক্খূ নিমন্তেস্সামীতি ৱিহাৰগমনং, ধমকৰণং গহেত্ৱা উদকপৰিস্সাৱনং, পিট্ঠিপৰিকম্মপাদপৰিকম্মাদিকৰণঞ্চ মেত্তং কাযকম্মং নাম. ভিক্খূ পিণ্ডায পৱিট্ঠে দিস্ৱা ‘‘সক্কচ্চং যাগুং দেথ, ভত্তং দেথা’’তিআদিৱচনঞ্চেৱ, সাধুকাৰং দত্ৱা ধম্মসৱনঞ্চ সক্কচ্চং পটিসন্থাৰকৰণাদীনি চ মেত্তং ৱচীকম্মং নাম. ‘‘অম্হাকং কুলূপকত্থেৰা অৱেৰা হোন্তু অব্যাপজ্জা’’তি এৱং চিন্তনং মেত্তং মনোকম্মং নাম. অনাৱটদ্ৱাৰতাযাতি অপিহিতদ্ৱাৰতায. তত্থ সব্বদ্ৱাৰানি ৱিৱৰিত্ৱাপি সীলৱন্তানং অদাযকো অকাৰকো পিহিতদ্ৱাৰোযেৱ. সব্বদ্ৱাৰানি পন পিদহিত্ৱাপি তেসং দাযকো কাৰকো ৱিৱটদ্ৱাৰোযেৱ. ইতি সীলৱন্তেসু গেহদ্ৱাৰং আগতেসু সন্তংযেৱ নত্থীতি অৱত্ৱা দাতব্বং. এৱং অনাৱটদ্ৱাৰতা নাম হোতি.

আমিসানুপ্পদানেনাতি পুৰেভত্তং পৰিভুঞ্জিতব্বকং আমিসং নাম, তস্মা সীলৱন্তানং যাগুভত্তসম্পদানেনাতি অত্থো. কল্যাণেন মনসা অনুকম্পন্তীতি ‘‘সব্বে সত্তা সুখিতা হোন্তু অৱেৰা অৰোগা অব্যাপজ্জা’’তি এৱং হিতফৰণেন. অপিচ উপট্ঠাকানং গেহং অঞ্ঞে সীলৱন্তে সব্ৰহ্মচাৰী গহেত্ৱা পৱিসন্তাপি কল্যাণেন চেতসা অনুকম্পন্তি নাম. সুতং পৰিযোদাপেন্তীতি যং তেসং পকতিযা সুতং অত্থি, তস্স অত্থং কথেত্ৱা কঙ্খং ৱিনোদেন্তি, তথত্তায ৱা পটিপজ্জাপেন্তি. সেসমিধাপি পুৰিমনযেনেৱ যোজেতব্বং.

২৭৩. অলমত্তোতি পুত্তদাৰভৰণং কত্ৱা অগাৰং অজ্ঝাৱসনসমত্থো. পণ্ডিতোতি দিসানমস্সনট্ঠানে পণ্ডিতো হুত্ৱা. সণ্হোতি সুখুমত্থদস্সনেন সণ্হৱাচাভণনেন ৱা সণ্হো হুত্ৱা. পটিভানৱাতি দিসানমস্সনট্ঠানে পটিভানৱা হুত্ৱা নিৱাতৱুত্তীতি নীচৱুত্তি. অত্থদ্ধোতি থম্ভৰহিতো. উট্ঠানকোতি উট্ঠানৱীৰিযসম্পন্নো. অনলসোতি নিক্কোসজ্জো. অচ্ছিন্নৱুত্তীতি নিৰন্তৰকৰণৱসেন অখণ্ডৱুত্তি. মেধাৱীতি ঠানুপ্পত্তিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো.

সঙ্গাহকোতি চতূহি সঙ্গহৱত্থূহি সঙ্গহকৰো. মিত্তকৰোতি মিত্তগৱেসনো. ৱদঞ্ঞূতি পুব্বকাৰিনা, ৱুত্তৱচনং জানাতি. সহাযকস্স ঘৰং গতকালে ‘‘ময্হং সহাযকস্স ৱেঠনং দেথ, সাটকং দেথ, মনুস্সানং ভত্তৱেতনং দেথা’’তি ৱুত্তৱচনমনুস্সৰন্তো তস্স অত্তনো গেহং আগতস্স তত্তকং ৱা ততো অতিৰেকং ৱা পটিকত্তাতি অত্থো. অপিচ সহাযকস্স ঘৰং গন্ত্ৱা ইমং নাম গণ্হিস্সামীতি আগতং সহাযকং লজ্জায গণ্হিতুং অসক্কোন্তং অনিচ্ছাৰিতম্পি তস্স ৱাচং ঞত্ৱা যেন অত্থেন সো আগতো, তং নিপ্ফাদেন্তো ৱদঞ্ঞূ নাম. যেন যেন ৱা পন সহাযকস্স ঊনং হোতি, ওলোকেত্ৱা তং তং দেন্তোপি ৱদঞ্ঞূযেৱ. নেতাতি তং তং অত্থং দস্সেন্তো পঞ্ঞায নেতা. ৱিৱিধানি কাৰণানি দস্সেন্তো নেতীতি ৱিনেতা. পুনপ্পুনং নেতীতি অনুনেতা.

তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং পুগ্গলে. ৰথস্সাণীৱ যাযতোতি যথা আণিযা সতিযেৱ ৰথো যাতি, অসতি ন যাতি, এৱং ইমেসু সঙ্গহেসু সতিযেৱ লোকো ৱত্ততি, অসতি ন ৱত্ততি. তেন ৱুত্তং – ‘‘এতে খো সঙ্গহা লোকে, ৰথস্সাণীৱ যাযতো’’তি.

ন মাতা পুত্তকাৰণাতি যদি মাতা এতে সঙ্গহে পুত্তস্স ন কৰেয্য, পুত্তকাৰণা মানং ৱা পূজং ৱা ন লভেয্য.

সঙ্গহা এতেতি উপযোগৱচনে পচ্চত্তং. ‘‘সঙ্গহে এতে’’তি ৱা পাঠো. সম্মপেক্খন্তীতি সম্মা পেক্খন্তি. পাসংসা চ ভৱন্তীতি পসংসনীযা চ ভৱন্তি.

২৭৪. ইতি ভগৱা যা দিসা সন্ধায তে গহপতিপুত্ত পিতা আহ ‘‘দিসা নমস্সেয্যাসী’’তি, ইমা তা ছ দিসা. যদি ত্ৱং পিতু ৱচনং কৰোসি, ইমা দিসা নমস্সাতি দস্সেন্তো সিঙ্গালস্স পুচ্ছায ঠত্ৱা দেসনং মত্থকং পাপেত্ৱা ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি. সিঙ্গালকোপি সৰণেসু পতিট্ঠায চত্তালীসকোটিধনং বুদ্ধসাসনে ৱিকিৰিত্ৱা পুঞ্ঞকম্মং কত্ৱা সগ্গপৰাযণো অহোসি. ইমস্মিঞ্চ পন সুত্তে যং গিহীহি কত্তব্বং কম্মং নাম, তং অকথিতং নত্থি, গিহিৱিনযো নামাযং সুত্তন্তো. তস্মা ইমং সুত্ৱা যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জমানস্স ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানীতি.

সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায

সিঙ্গালসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.