১. পাথিকসুত্তৱণ্ণনা
সুনক্খত্তৱত্থুৱণ্ণনা
১. এৱং মে সুতং…পে… মল্লেসু ৱিহৰতীতি পাথিকসুত্তং. তত্ৰাযং অপুব্বপদৱণ্ণনা. মল্লেসু ৱিহৰতীতি মল্লা নাম জানপদিনো ৰাজকুমাৰা, তেসং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীসদ্দেন ‘‘মল্লা’’তি ৱুচ্চতি, তস্মিং মল্লেসু জনপদে. ‘‘অনুপিযং নাম মল্লানং নিগমো’’তি অনুপিযন্তি এৱংনামকো মল্লানং জনপদস্স একো নিগমো, তং গোচৰগামং কত্ৱা একস্মিং ছাযূদকসম্পন্নে ৱনসণ্ডে ৱিহৰতীতি অত্থো. অনোপিযন্তিপি পাঠো. পাৱিসীতি পৱিট্ঠো. ভগৱা পন ন তাৱ পৱিট্ঠো, পৱিসিস্সামীতি নিক্খন্তত্তা পন পাৱিসীতি ৱুত্তো. যথা কিং, যথা ‘‘গামং গমিস্সামী’’তি নিক্খন্তো পুৰিসো তং গামং অপত্তোপি ‘‘কুহিং ইত্থন্নামো’’তি ৱুত্তে ‘‘গামং গতো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং. এতদহোসীতি গামসমীপে ঠত্ৱা সূৰিযং ওলোকেন্তস্স এতদহোসি. অতিপ্পগো খোতি অতিৱিয পগো খো, ন তাৱ কুলেসু যাগুভত্তং নিট্ঠিতন্তি. কিং পন ভগৱা কালং অজানিত্ৱা নিক্খন্তোতি? ন অজানিত্ৱা. পচ্চূসকালেযেৱ হি ভগৱা ঞাণজালং পত্থৰিত্ৱা লোকং ৱোলোকেন্তো ঞাণজালস্স অন্তো পৱিট্ঠং ভগ্গৱগোত্তং ছন্নপৰিব্বাজকং দিস্ৱা ‘‘অজ্জাহং ইমস্স পৰিব্বাজকস্স মযা পুব্বে কতকাৰণং সমাহৰিত্ৱা ধম্মং কথেস্সামি, সা ধম্মকথা অস্স মযি পসাদপ্পটিলাভৱসেন সফলা ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱাৱ পৰিব্বাজকাৰামং পৱিসিতুকামো অতিপ্পগোৱ নিক্খমি. তস্মা তত্থ পৱিসিতুকামতায এৱং চিত্তং উপ্পাদেসি.
২. এতদৱোচাতি ভগৱন্তং দিস্ৱা মানথদ্ধতং অকত্ৱা সত্থাৰং পচ্চুগ্গন্ত্ৱা এতং এতু খো, ভন্তেতিআদিকং ৱচনং অৱোচ. ইমং পৰিযাযন্তি ইমং ৱাৰং, অজ্জ ইমং আগমনৱাৰন্তি অত্থো. কিং পন ভগৱা পুব্বেপি তত্থ গতপুব্বোতি? ন গতপুব্বো, লোকসমুদাচাৰৱসেন পন এৱমাহ. লোকিযা হি চিৰস্সং আগতম্পি অনাগতপুব্বম্পি মনাপজাতিকং আগতং দিস্ৱা ‘‘কুতো ভৱং আগতো, চিৰস্সং ভৱং আগতো, কথং তে ইধাগমনমগ্গো ঞাতো, কিং মগ্গমূড়্হোসী’’তিআদীনি ৱদন্তি. তস্মা অযম্পি লোকসমুদাচাৰৱসেন এৱমাহাতি ৱেদিতব্বো. ইদমাসনন্তি অত্তনো নিসিন্নাসনং পপ্ফোটেত্ৱা সম্পাদেত্ৱা দদমানো এৱমাহ. সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তোতি সুনক্খত্তো নাম লিচ্ছৱিৰাজপুত্তো. সো কিৰ তস্স গিহিসহাযো হোতি, কালেন কালং তস্স সন্তিকং গচ্ছতি. পচ্চক্খাতোতি ‘‘পচ্চক্খামি দানাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং ন দানাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং উদ্দিস্স ৱিহৰিস্সামী’’তি এৱং পটিঅক্খাতো নিস্সট্ঠো পৰিচ্চত্তো.
৩. ভগৱন্তং উদ্দিস্সাতি ভগৱা মে সত্থা ‘‘ভগৱতো অহং ওৱাদং পটিকৰোমী’’তি এৱং অপদিসিত্ৱা. কো সন্তো কং পচ্চাচিক্খসীতি যাচকো ৱা যাচিতকং পচ্চাচিক্খেয্য, যাচিতকো ৱা যাচকং. ত্ৱং পন নেৱ যাচকো ন যাচিতকো, এৱং সন্তে, মোঘপুৰিস, কো সন্তো কো সমানো কং পচ্চাচিক্খসীতি দস্সেতি. পস্স মোঘপুৰিসাতি পস্স তুচ্ছপুৰিস. যাৱঞ্চ তে ইদং অপৰদ্ধন্তি যত্তকং ইদং তৱ অপৰদ্ধং, যত্তকো তে অপৰাধো তত্তকো দোসোতি এৱাহং ভগ্গৱ তস্স দোসং আৰোপেসিন্তি দস্সেতি.
৪. উত্তৰিমনুস্সধম্মাতি পঞ্চসীলদসসীলসঙ্খাতা মনুস্সধম্মাউত্তৰি. ইদ্ধিপাটিহাৰিযন্তি ইদ্ধিভূতং পাটিহাৰিযং. কতে ৱাতি কতম্হি ৱা. যস্সত্থাযাতি যস্স দুক্খক্খযস্স অত্থায. সো নিয্যাতি তক্কৰস্সাতি সো ধম্মো তক্কৰস্স যথা মযা ধম্মো দেসিতো, তথা কাৰকস্স সম্মা পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স সব্বৱট্টদুক্খক্খযায অমতনিব্বানসচ্ছিকিৰিযায গচ্ছতি, ন গচ্ছতি, সংৱত্ততি, ন সংৱত্ততীতি পুচ্ছতি. তত্ৰ সুনক্খত্তাতি তস্মিং সুনক্খত্ত মযা দেসিতে ধম্মে তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযায সংৱত্তমানে কিং উত্তৰিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহাৰিযং কতং কৰিস্সতি, কো তেন কতেন অত্থো. তস্মিঞ্হি কতেপি অকতেপি মম সাসনস্স পৰিহানি নত্থি, দেৱমনুস্সানঞ্হি অমতনিব্বানসম্পাপনত্থায অহং পাৰমিযো পূৰেসিং, ন পাটিহাৰিযকৰণত্থাযাতি পাটিহাৰিযস্স নিৰত্থকতং দস্সেত্ৱা ‘‘পস্স, মোঘপুৰিসা’’তি দুতিযং দোসং আৰোপেসি.
৫. অগ্গঞ্ঞন্তি লোকপঞ্ঞত্তিং. ‘‘ইদং নাম লোকস্স অগ্গ’’ন্তি এৱং জানিতব্বম্পি অগ্গং মৰিযাদং ন তং পঞ্ঞপেতীতি ৱদতি. সেসমেত্থ অনন্তৰৱাদানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৬. অনেকপৰিযাযেন খোতি ইদং কস্মা আৰদ্ধং. সুনক্খত্তো কিৰ ‘‘ভগৱতো গুণং মক্খেস্সামি, ‘‘দোসং পঞ্ঞপেস্সামী’’তি এত্তকং ৱিপ্পলপিত্ৱা ভগৱতো কথং সুণন্তো অপ্পতিট্ঠো নিৰৱো অট্ঠাসি.
অথ ভগৱা – ‘‘সুনক্খত্ত, এৱং ত্ৱং মক্খিভাৱে ঠিতো সযমেৱ গৰহং পাপুণিস্সসী’’তি মক্খিভাৱে আদীনৱদস্সনত্থং অনেকপৰিযাযেনাতিআদিমাহ. তত্থ অনেকপৰিযাযেনাতি অনেককাৰণেন. ৱজ্জিগামেতি ৱজ্জিৰাজানং গামে, ৱেসালীনগৰে নো ৱিসহীতি নাসক্খি. সো অৱিসহন্তোতি সো সুনক্খত্তো যস্স পুব্বে তিণ্ণং ৰতনানং ৱণ্ণং কথেন্তস্স মুখং নপ্পহোতি, সো দানি তেনেৱ মুখেন অৱণ্ণং কথেতি, অদ্ধা অৱিসহন্তো অসক্কোন্তো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং অত্তনো বালতায অৱণ্ণং কথেত্ৱা হীনাযাৱত্তো. বুদ্ধো পন সুবুদ্ধোৱ, ধম্মো স্ৱাক্খাতোৱ, সঙ্ঘো সুপ্পটিপন্নোৱ. এৱং তীণি ৰতনানি থোমেন্তা মনুস্সা তুয্হেৱ দোসং দস্সেস্সন্তীতি. ইতি খো তেতি এৱং খো তে, সুনক্খত্ত, ৱত্তাৰো ভৱিস্সন্তি. ততো এৱং দোসে উপ্পন্নে সত্থা অতীতানাগতে অপ্পটিহতঞাণো, ময্হং এৱং দোসো উপ্পজ্জিস্সতীতি জানন্তোপি পুৰেতৰং ন কথেসীতি ৱত্তুং ন লচ্ছসীতি দস্সেতি. অপক্কমেৱাতি অপক্কমিযেৱ, অপক্কন্তো ৱা চুতোতি অত্থো. যথা তং আপাযিকোতি যথা অপাযে নিব্বত্তনাৰহো সত্তো অপক্কমেয্য, এৱমেৱ অপক্কমীতি অত্থো.
কোৰক্খত্তিযৱত্থুৱণ্ণনা
৭. একমিদাহন্তি ইমিনা কিং দস্সেতি? ইদং সুত্তং দ্ৱীহি পদেহি আবদ্ধং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং ন কৰোতীতি চ অগ্গঞ্ঞং ন পঞ্ঞপেতীতি চ. তত্থ ‘‘অগ্গঞ্ঞং ন পঞ্ঞপেতী’’তি ইদং পদং সুত্তপৰিযোসানে দস্সেস্সতি. ‘‘পাটিহাৰিযং ন কৰোতী’’তি ইমস্স পন পদস্স অনুসন্ধিদস্সনৱসেন অযং দেসনা আৰদ্ধা.
তত্থ একমিদাহন্তি একস্মিং অহং. সমযন্তি সমযে, একস্মিং কালে অহন্তি অত্থো. থূলূসূতি থূলূ নাম জনপদো, তত্থ ৱিহৰামি. উত্তৰকা নামাতি ইত্থিলিঙ্গৱসেন উত্তৰকাতি এৱংনামকো থূলূনং জনপদস্স নিগমো, তং নিগমং গোচৰগামং কত্ৱাতি অত্থো. অচেলোতি নগ্গো. কোৰক্খত্তিযোতি অন্তোৱঙ্কপাদো খত্তিযো. কুক্কুৰৱতিকোতি সমাদিন্নকুক্কুৰৱতো সুনখো ৱিয ঘাযিত্ৱা খাদতি, উদ্ধনন্তৰে নিপজ্জতি, অঞ্ঞম্পি সুনখকিৰিযমেৱ কৰোতি. চতুক্কুণ্ডিকোতি চতুসঙ্ঘট্টিতো দ্ৱে জাণূনি দ্ৱে চ কপ্পৰে ভূমিযং ঠপেত্ৱা ৱিচৰতি. ছমানিকিণ্ণন্তি ভূমিযং নিকিণ্ণং পক্খিত্তং ঠপিতং. ভক্খসন্তি ভক্খং যংকিঞ্চি খাদনীযং ভোজনীযং. মুখেনেৱাতি হত্থেন অপৰামসিত্ৱা খাদনীযং মুখেনেৱ খাদতি, ভোজনীযম্পি মুখেনেৱ ভুঞ্জতি. সাধুৰূপোতি সুন্দৰৰূপো. অযং সমণোতি অযং অৰহতং সমণো একোতি. তত্থ ৱতাতি পত্থনত্থে নিপাতো. এৱং কিৰস্স পত্থনা অহোসি ‘‘ইমিনা সমণেন সদিসো অঞ্ঞো সমণো নাম নত্থি, অযঞ্হি অপ্পিচ্ছতায ৱত্থং ন নিৱাসেতি, ‘এস পপঞ্চো’তি মঞ্ঞমানো ভিক্খাভাজনম্পি ন পৰিহৰতি, ছমানিকিণ্ণমেৱ খাদতি, অযং সমণো নাম. মযং পন কিং সমণা’’তি? এৱং সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স পচ্ছতো চৰন্তোৱ ইমং পাপকং ৱিতক্কং ৱিতক্কেসি.
এতদৱোচাতি ভগৱা কিৰ চিন্তেসি ‘‘অযং সুনক্খত্তো পাপজ্ঝাসযো, কিং নু ইমং দিস্ৱা চিন্তেসী’’তি? অথেৱং চিন্তেন্তো তস্স অজ্ঝাসযং ৱিদিত্ৱা ‘‘অযং মোঘপুৰিসো মাদিসস্স সব্বঞ্ঞুনো পচ্ছতো আগচ্ছন্তো অচেলং অৰহাতি মঞ্ঞতি, ইধেৱ দানাযং বালো নিগ্গহং অৰহতী’’তি অনিৱত্তিত্ৱাৱ এতং ত্ৱম্পি নামাতিআদিৱচনমৱোচ. তত্থ ত্ৱম্পি নামাতি গৰহত্থে পিকাৰো. গৰহন্তো হি নং ভগৱা ‘‘ত্ৱম্পি নামা’’তি আহ. ‘‘ত্ৱম্পি নাম এৱং হীনজ্ঝাসযো, অহং সমণো সক্যপুত্তিযোতি এৱং পটিজানিস্সসী’’তি অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো. কিং পন মং, ভন্তেতি ময্হং, ভন্তে, কিং গাৰয্হং দিস্ৱা ভগৱা ‘‘এৱমাহা’’তি পুচ্ছতি. অথস্স ভগৱা আচিক্খন্তো ‘‘ননু তে’’তিআদিমাহ. মচ্ছৰাযতীতি ‘‘মা অঞ্ঞস্স অৰহত্তং হোতূ’’তি কিং ভগৱা এৱং অৰহত্তস্স মচ্ছৰাযতীতি পুচ্ছতি. ন খো অহন্তি অহং, মোঘপুৰিস, সদেৱকস্স লোকস্স অৰহত্তপ্পটিলাভমেৱ পচ্চাসীসামি, এতদত্থমেৱ মে বহূনি দুক্কৰানি কৰোন্তেন পাৰমিযো পূৰিতা, ন খো অহং, মোঘপুৰিস, অৰহত্তস্স মচ্ছৰাযামি. পাপকং দিট্ঠিগতন্তি ন অৰহন্তং অৰহাতি, অৰহন্তে চ অনৰহন্তোতি এৱং তস্স দিট্ঠি উপ্পন্না. তং সন্ধায ‘‘পাপকং দিট্ঠিগত’’ন্তি আহ. যং খো পনাতি যং এতং অচেলং এৱং মঞ্ঞসি. সত্তমং দিৱসন্তি সত্তমে দিৱসে. অলসকেনাতি অলসকব্যাধিনা. কালঙ্কৰিস্সতীতি উদ্ধুমাতউদৰো মৰিস্সতি.
কালকঞ্চিকাতি তেসং অসুৰানং নামং. তেসং কিৰ তিগাৱুতো অত্তভাৱো অপ্পমংসলোহিতো পুৰাণপণ্ণসদিসো কক্কটকানং ৱিয অক্খীনি নিক্খমিত্ৱা মত্থকে তিট্ঠন্তি, মুখং সূচিপাসকসদিসং মত্থকস্মিংযেৱ হোতি, তেন ওণমিত্ৱা গোচৰং গণ্হন্তি. বীৰণত্থম্বকেতি বীৰণতিণত্থম্বো তস্মিং সুসানে অত্থি, তস্মা তং বীৰণত্থম্বকন্তি ৱুচ্চতি.
তেনুপসঙ্কমীতি ভগৱতি এত্তকং ৱত্ৱা তস্মিং গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা ৱিহাৰং গতে ৱিহাৰা নিক্খমিত্ৱা উপসঙ্কমি. যেন ত্ৱন্তি যেন কাৰণেন ত্ৱং. যস্মাপি ভগৱতা ব্যাকতো, তস্মাতি অত্থো. মত্তং মত্তন্তি পমাণযুত্তং পমাণযুত্তং. ‘‘মন্তা মন্তা’’তিপি পাঠো, পঞ্ঞায উপপৰিক্খিত্ৱা উপপৰিক্খিত্ৱাতি অত্থো. যথা সমণস্স গোতমস্সাতি যথা সমণস্স গোতমস্স মিচ্ছা ৱচনং অস্স, তথা কৰেয্যাসীতি আহ. এৱং ৱুত্তে অচেলো সুনখো ৱিয উদ্ধনট্ঠানে নিপন্নো সীসং উক্খিপিত্ৱা অক্খীনি উম্মীলেত্ৱা ওলোকেন্তো কিং কথেসি ‘‘সমণো নাম গোতমো অম্হাকং ৱেৰী ৱিসভাগো, সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায মযং সূৰিযে উগ্গতে খজ্জোপনকা ৱিয জাতা. সমণো গোতমো অম্হে, এৱং ৱাচং ৱদেয্য অঞ্ঞথা ৱা. ৱেৰিনো পন কথা নাম তচ্ছা ন হোতি, গচ্ছ ত্ৱং অহমেত্থ কত্তব্বং জানিস্সামী’’তি ৱত্ৱা পুনদেৱ নিপজ্জি.
৮. একদ্ৱীহিকাযাতি একং দ্ৱেতি ৱত্ৱা গণেসি. যথা তন্তি যথা অসদ্দহমানো কোচি গণেয্য, এৱং গণেসি. একদিৱসঞ্চ তিক্খত্তুং উপসঙ্কমিত্ৱা একো দিৱসো অতীতো, দ্ৱে দিৱসা অতীতাতি আৰোচেসি. সত্তমং দিৱসন্তি সো কিৰ সুনক্খত্তস্স ৱচনং সুত্ৱা সত্তাহং নিৰাহাৰোৱ অহোসি. অথস্স সত্তমে দিৱসে একো উপট্ঠাকো ‘‘অম্হাকং কুলূপকসমণস্স অজ্জ সত্তমো দিৱসো গেহং অনাগচ্ছন্তস্স অফাসু নু খো জাত’’ন্তি সূকৰমংসং পচাপেত্ৱা ভত্তমাদায গন্ত্ৱা পুৰতো ভূমিযং নিক্খিপি. অচেলো দিস্ৱা চিন্তেসি ‘‘সমণস্স গোতমস্স কথা তচ্ছা ৱা অতচ্ছা ৱা হোতু, আহাৰং পন খাদিত্ৱা সুহিতস্স মে মৰণম্পি সুমৰণ’’ন্তি দ্ৱে হত্থে জণ্ণুকানি চ ভূমিযং ঠপেত্ৱা কুচ্ছিপূৰং ভুঞ্জি. সো ৰত্তিভাগে জীৰাপেতুং অসক্কোন্তো অলসকেন কালমকাসি. সচেপি হি সো ‘‘ন ভুঞ্জেয্য’’ন্তি চিন্তেয্য, তথাপি তং দিৱসং ভুঞ্জিত্ৱা অলসকেন কালং কৰেয্য. অদ্ৱেজ্ঝৱচনা হি তথাগতাতি.
বীৰণত্থম্বকেতি তিত্থিযা কিৰ ‘‘কালঙ্কতো কোৰক্খত্তিযো’’তি সুত্ৱা দিৱসানি গণেত্ৱা ইদং তাৱ সচ্চং জাতং, ইদানি নং অঞ্ঞত্থ ছড্ডেত্ৱা ‘‘মুসাৱাদেন সমণং গোতমং নিগ্গণ্হিস্সামা’’তি গন্ত্ৱা তস্স সৰীৰং ৱল্লিযা বন্ধিত্ৱা আকড্ঢন্তা ‘‘এত্থ ছড্ডেস্সাম, এত্থ ছড্ডেস্সামা’’তি গচ্ছন্তি. গতগতট্ঠানং অঙ্গণমেৱ হোতি. তে কড্ঢমানা বীৰণত্থম্বকসুসানংযেৱ গন্ত্ৱা সুসানভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অঞ্ঞত্থ ছড্ডেস্সামা’’তি আকড্ঢিংসু. অথ নেসং ৱল্লি ছিজ্জিত্থ, পচ্ছা চালেতুং নাসক্খিংসু. তে ততোৱ পক্কন্তা. তেন ৱুত্তং – ‘‘বীৰণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডেসু’’ন্তি.
৯. তেনুপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? সো কিৰ চিন্তেসি ‘‘অৱসেসং তাৱ সমণস্স গোতমস্স ৱচনং সমেতি, মতস্স পন উট্ঠায অঞ্ঞেন সদ্ধিং কথনং নাম নত্থি, হন্দাহং গন্ত্ৱা পুচ্ছামি. সচে কথেতি, সুন্দৰং. নো চে কথেতি, সমণং গোতমং মুসাৱাদেন নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ইমিনা কাৰণেন উপসঙ্কমি. আকোটেসীতি পহৰি. জানামি আৱুসোতি মতসৰীৰং উট্ঠহিত্ৱা কথেতুং সমত্থং নাম নত্থি, ইদং কথং কথেসীতি? বুদ্ধানুভাৱেন. ভগৱা কিৰ কোৰক্খত্তিযং অসুৰযোনিতো আনেত্ৱা সৰীৰে অধিমোচেত্ৱা কথাপেসি. তমেৱ ৱা সৰীৰং কথাপেসি, অচিন্তেয্যো হি বুদ্ধৱিসযো.
১০. তথেৱ তং ৱিপাকন্তি তস্স ৱচনস্স ৱিপাকং তথেৱ, উদাহু নোতি লিঙ্গৱিপল্লাসো কতো, তথেৱ সো ৱিপাকোতি অত্থো. কেচি পন ‘‘ৱিপক্ক’’ন্তিপি পঠন্তি, নিব্বত্তন্তি অত্থো.
এত্থ ঠত্ৱা পাটিহাৰিযানি সমানেতব্বানি. সব্বানেৱ হেতানি পঞ্চ পাটিহাৰিযানি হোন্তি. ‘‘সত্তমে দিৱসে মৰিস্সতী’’তি ৱুত্তং, সো তথেৱ মতো, ইদং পঠমং পাটিহাৰিযং. ‘‘অলসকেনা’’তি ৱুত্তং, অলসকেনেৱ মতো, ইদং দুতিযং. ‘‘কালকঞ্চিকেসু নিব্বত্তিস্সতী’’তি ৱুত্তং, তত্থেৱ নিব্বত্তো, ইদং ততিযং. ‘‘বীৰণত্থম্বকে সুসানে ছড্ডেস্সন্তী’’তি ৱুত্তং, তত্থেৱ ছড্ডিতো, ইদং চতুত্থং. ‘‘নিব্বত্তট্ঠানতো আগন্ত্ৱা সুনক্খত্তেন সদ্ধিং কথেস্সতী’’তি ৱুত্তো, সো কথেসিযেৱ, ইদং পঞ্চমং পাটিহাৰিযং.
অচেলকড়াৰমট্টকৱত্থুৱণ্ণনা
১১. কড়াৰমট্টকোতি নিক্খন্তদন্তমত্তকো. নামমেৱ ৱা তস্সেতং. লাভগ্গপ্পত্তোতি লাভগ্গং পত্তো, অগ্গলাভং পত্তোতি ৱুত্তং হোতি. যসগ্গপ্পত্তোতি যসগ্গং অগ্গপৰিৱাৰং পত্তো. ৱতপদানীতি ৱতানিযেৱ, ৱতকোট্ঠাসা ৱা. সমত্তানীতি গহিতানি. সমাদিন্নানীতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পুৰত্থিমেন ৱেসালিন্তি ৱেসালিতো অৱিদূৰে পুৰত্থিমায দিসায. চেতিযন্তি যক্খচেতিযট্ঠানং. এস নযো সব্বত্থ.
১২. যেন অচেলকোতি ভগৱতো ৱত্তং কত্ৱা যেন অচেলো কড়াৰমট্টকো তেনুপসঙ্কমি. পঞ্হং অপুচ্ছীতি গম্ভীৰং তিলক্খণাহতং পঞ্হং পুচ্ছি. ন সম্পাযাসীতি ন সম্মা ঞাণগতিযা পাযাসি, অন্ধো ৱিয ৱিসমট্ঠানে তত্থ তত্থেৱ পক্খলি. নেৱ আদিং, ন পৰিযোসানমদ্দস. অথ ৱা ‘‘ন সম্পাযাসী’’তি ন সম্পাদেসি, সম্পাদেত্ৱা কথেতুং নাসক্খি. অসম্পাযন্তোতি কবৰক্খীনি পৰিৱত্তেত্ৱা ওলোকেন্তো ‘‘অসিক্খিতকস্স সন্তিকে ৱুট্ঠোসি, অনোকাসেপি পব্বজিতো পঞ্হং পুচ্ছন্তো ৱিচৰসি, অপেহি মা এতস্মিং ঠানে অট্ঠাসী’’তি ৱদন্তো. কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৱাকাসীতি কুপ্পনাকাৰং কোপং, দুস্সনাকাৰং দোসং, অতুট্ঠাকাৰভূতং দোমনস্সসঙ্খাতং অপ্পচ্চযঞ্চ পাকটমকাসি. আসাদিম্হসেতি আসাদিযিম্হ ঘট্টযিম্হ. মা ৱত নো অহোসীতি অহো ৱত মে ন ভৱেয্য. মং ৱত নো অহোসীতিপি পাঠো. তত্থ মন্তি সামিৱচনত্থে উপযোগৱচনং, অহোসি ৱত নু মমাতি অত্থো. এৱঞ্চ পন চিন্তেত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা ‘‘খমথ মে, ভন্তে’’তি তং খমাপেসি. সোপি ইতো পট্ঠায অঞ্ঞং কিঞ্চি পঞ্হং নাম ন পুচ্ছিস্সসীতি. আম ন পুচ্ছিস্সামীতি. যদি এৱং গচ্ছ, খমামি তেতি তং উয্যোজেসি.
১৪. পৰিহিতোতি পৰিদহিতো নিৱত্থৱত্থো. সানুচাৰিকোতি অনুচাৰিকা ৱুচ্চতি ভৰিযা, সহ অনুচাৰিকায সানুচাৰিকো, তং তং ব্ৰহ্মচৰিযং পহায সভৰিযোতি অত্থো. ওদনকুম্মাসন্তি সুৰামংসতো অতিৰেকং ওদনম্পি কুম্মাসম্পি ভুঞ্জমানো. যসা নিহীনোতি যং লাভগ্গযসগ্গং পত্তো, ততো পৰিহীনো হুত্ৱা. ‘‘কতং হোতি উত্তৰিমনুস্সধম্মা ইদ্ধিপাটিহাৰিয’’ন্তি ইধ সত্তৱতপদাতিক্কমৱসেন সত্ত পাটিহাৰিযানি ৱেদিতব্বানি.
অচেলপাথিকপুত্তৱত্থুৱণ্ণনা
১৫. পাথিকপুত্তোতি পাথিকস্স পুত্তো. ঞাণৱাদেনাতি ঞাণৱাদেন সদ্ধিং. উপড্ঢপথন্তি যোজনং চে, নো অন্তৰে ভৱেয্য, গোতমো অড্ঢযোজনং, অহং অড্ঢযোজনং. এস নযো অড্ঢযোজনাদীসু. একপদৱাৰম্পি অতিক্কম্ম গচ্ছতো জযো ভৱিস্সতি, অনাগচ্ছতো পৰাজযোতি. তে তত্থাতি তে মযং তত্থ সমাগতট্ঠানে. তদ্দিগুণং তদ্দিগুণাহন্তি ততো ততো দিগুণং দিগুণং অহং কৰিস্সামি, ভগৱতা সদ্ধিং পাটিহাৰিযং কাতুং অসমত্থভাৱং জানন্তোপি ‘‘উত্তমপুৰিসেন সদ্ধিং পট্ঠপেত্ৱা অসক্কুণন্তস্সাপি পাসংসো হোতী’’তি ঞত্ৱা এৱমাহ. নগৰৱাসিনোপি তং সুত্ৱা ‘‘অসমত্থো নাম এৱং ন গজ্জতি, অদ্ধা অযম্পি অৰহা ভৱিস্সতী’’তি তস্স মহন্তং সক্কাৰমকংসু.
১৬. যেনাহং তেনুপসঙ্কমীতি ‘‘সুনক্খত্তো কিৰ পাথিকপুত্তো এৱং ৱদতী’’তি অস্সোসি. অথস্স হীনজ্ঝাসযত্তা হীনদস্সনায চিত্তং উদপাদি.
সো ভগৱতো ৱত্তং কত্ৱা ভগৱতি গন্ধকুটিং পৱিট্ঠে পাথিকপুত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পুচ্ছি ‘‘তুম্হে কিৰ এৱৰূপিং কথং কথেথা’’তি? ‘‘আম, কথেমা’’তি. যদি এৱং ‘‘মা ভাযিত্থ ৱিস্সত্থা পুনপ্পুনং এৱং ৱদথ, অহং সমণস্স গোতমস্স উপট্ঠাকো, তস্স ৱিসযং ৱিজানামি, তুম্হেহি সদ্ধিং পাটিহাৰিযং কাতুং ন সক্খিস্সতি, অহং সমণস্স গোতমস্স কথেত্ৱা ভযং উপ্পাদেত্ৱা তং অঞ্ঞতো গহেত্ৱা গমিস্সামি, তুম্হে মা ভাযিত্থা’’তি তং অস্সাসেত্ৱা ভগৱতো সন্তিকং গতো. তেন ৱুত্তং ‘‘যেনাহং তেনুপসঙ্কমী’’তি. তং ৱাচন্তিআদীসু ‘‘অহং অবুদ্ধোৱ সমানো বুদ্ধোম্হীতি ৱিচৰিং, অভূতং মে কথিতং নাহং বুদ্ধো’’তি ৱদন্তো তং ৱাচং পজহতি নাম. ৰহো নিসীদিত্ৱা চিন্তযমানো ‘‘অহং ‘এত্তকং কালং অবুদ্ধোৱ সমানো বুদ্ধোম্হী’তি ৱিচৰিং, ইতো দানি পট্ঠায নাহং বুদ্ধো’’তি চিন্তযন্তো তং চিত্তং পজহতি নাম. ‘‘অহং ‘এত্তকং কালং অবুদ্ধোৱ সমানো বুদ্ধোম্হী’তি পাপকং দিট্ঠিং গহেত্ৱা ৱিচৰিং, ইতো দানি পট্ঠায ইমং দিট্ঠিং পজহামী’’তি পজহন্তো তং দিট্ঠিং পটিনিস্সজ্জতি নাম. এৱং অকৰোন্তো পন তং ৱাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৱাতি ৱুচ্চতি. ৱিপতেয্যাতি বন্ধনা মুত্ততালপক্কং ৱিয গীৱতো পতেয্য, সত্তধা ৱা পন ফলেয্য.
১৭. ৰক্খতেতন্তি ৰক্খতু এতং. একংসেনাতি নিপ্পৰিযাযেন. ওধাৰিতাতি ভাসিতা. অচেলো চ, ভন্তে, পাথিকপুত্তোতি এৱং একংসেন ভগৱতো ৱাচায ওধাৰিতায সচে অচেলো পাথিকপুত্তো. ৱিৰূপৰূপেনাতি ৱিগতৰূপেন ৱিগচ্ছিতসভাৱেন ৰূপেন অত্তনো ৰূপং পহায অদিস্সমানেন কাযেন. সীহব্যগ্ঘাদিৱসেন ৱা ৱিৱিধৰূপেন সম্মুখীভাৱং আগচ্ছেয্য. তদস্স ভগৱতো মুসাতি এৱং সন্তে ভগৱতো তং ৱচনং মুসা ভৱেয্যাতি মুসাৱাদেন নিগ্গণ্হাতি. ঠপেত্ৱা কিৰ এতং ন অঞ্ঞেন ভগৱা মুসাৱাদেন নিগ্গহিতপুব্বোতি.
১৮. দ্ৱযগামিনীতি সৰূপেন অত্থিভাৱং, অত্থেন নত্থিভাৱন্তি এৱং দ্ৱযগামিনী. অলিকতুচ্ছনিপ্ফলৱাচায এতং অধিৱচনং.
১৯. অজিতোপি নাম লিচ্ছৱীনং সেনাপতীতি সো কিৰ ভগৱতো উপট্ঠাকো অহোসি, সো কালমকাসি. অথস্স সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা মনুস্সা পাথিকপুত্তং পুচ্ছিংসু ‘‘কুহিং নিব্বত্তো সেনাপতী’’তি? সো আহ – ‘‘মহানিৰযে নিব্বত্তো’’তি. ইদঞ্চ পন ৱত্ৱা পুন আহ ‘‘তুম্হাকং সেনাপতি মম সন্তিকং আগম্ম অহং তুম্হাকং ৱচনমকত্ৱা সমণস্স গোতমস্স ৱাদং পতিট্ঠপেত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তোম্হী’’তি পৰোদিত্থাতি. তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰাযাতি এত্থ ‘‘পাটিহাৰিযকৰণত্থাযা’’তি কস্মা ন ৱদতি? অভাৱা. সম্মুখীভাৱোপি হিস্স তেন সদ্ধিং নত্থি, কুতো পাটিহাৰিযকৰণং, তস্মা তথা অৱত্ৱা ‘‘দিৱাৱিহাৰাযা’’তি আহ.
ইদ্ধিপাটিহাৰিযকথাৱণ্ণনা
২০. গহপতিনেচযিকাতি গহপতি মহাসালা. তেসঞ্হি মহাধনধঞ্ঞনিচযো, তস্মা ‘‘নেচযিকা’’তি ৱুচ্চন্তি. অনেকসহস্সাতি সহস্সেহিপি অপৰিমাণগণনা. এৱং মহতিং কিৰ পৰিসং ঠপেত্ৱা সুনক্খত্তং অঞ্ঞো সন্নিপাতেতুং সমত্থো নত্থি. তেনেৱ ভগৱা এত্তকং কালং সুনক্খত্তং গহেত্ৱা ৱিচৰি.
২১. ভযন্তি চিত্তুত্ৰাসভযং. ছম্ভিতত্তন্তি সকলসৰীৰচলনং. লোমহংসোতি লোমানং উদ্ধগ্গভাৱো. সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘অহং অতিমহন্তং কথং কথেত্ৱা সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলেন সদ্ধিং পটিৱিৰুদ্ধো, ময্হং খো পনব্ভন্তৰে অৰহত্তং ৱা পাটিহাৰিযকৰণহেতু ৱা নত্থি, সমণো পন গোতমো পাটিহাৰিযং কৰিস্সতি, অথস্স পাটিহাৰিযং দিস্ৱা মহাজনো ‘ত্ৱং দানি পাটিহাৰিযং কাতুং অসক্কোন্তো কস্মা অত্তনো পমাণমজানিত্ৱা লোকে অগ্গপুগ্গলেন সদ্ধিং পটিমল্লো হুত্ৱা গজ্জসী’তি কট্ঠলেড্ডুদণ্ডাদীহি ৱিহেঠেস্সতী’’তি. তেনস্স মহাজনসন্নিপাতঞ্চেৱ তেন ভগৱতো চ আগমনং সুত্ৱা ভযং ৱা ছম্ভিতত্তং ৱা লোমহংসো ৱা উদপাদি. সো ততো দুক্খা মুচ্চিতুকামো তিন্দুকখাণুকপৰিব্বাজকাৰামং অগমাসি. তমত্থং দস্সেতুং অথ খো ভগৱাতিআদিমাহ. তত্থ উপসঙ্কমীতি ন কেৱলং উপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পন দূৰং অড্ঢযোজনন্তৰং পৰিব্বাজকাৰামং পৱিট্ঠো. তত্থপি চিত্তস্সাদং অলভমানো অন্তন্তেন আৱিজ্ঝিত্ৱা আৰামপচ্চন্তে একং গহনট্ঠানং উপধাৰেত্ৱা পাসাণফলকে নিসীদি. অথ ভগৱা চিন্তেসি – ‘‘সচে অযং বালো কস্সচিদেৱ কথং গহেত্ৱা ইধাগচ্ছেয্য, মা নস্সতু বালো’’তি ‘‘নিসিন্নপাসাণফলকং তস্স সৰীৰে অল্লীনং হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি. সহ অধিট্ঠানচিত্তেন তং তস্স সৰীৰে অল্লীযি. সো মহাঅদ্দুবন্ধনবদ্ধো ৱিয ছিন্নপাদো ৱিয চ অহোসি.
অস্সোসীতি ইতো চিতো চ পাথিকপুত্তং পৰিযেসমানা পৰিসা তস্স অনুপদং গন্ত্ৱা নিসিন্নট্ঠানং ঞত্ৱা আগতেন অঞ্ঞতৰেন পুৰিসেন ‘‘তুম্হে কং পৰিযেসথা’’তি ৱুত্তে পাথিকপুত্তন্তি. সো ‘‘তিন্দুকখাণুকপৰিব্বাজকাৰামে নিসিন্নো’’তি ৱুত্তৱচনেন অস্সোসি.
২২. সংসপ্পতীতি ওসীদতি. তত্থেৱ সঞ্চৰতি. পাৱড়া ৱুচ্চতি আনিসদট্ঠিকা.
২৩. পৰাভূতৰূপোতি পৰাজিতৰূপো, ৱিনট্ঠৰূপো ৱা.
২৫. গোযুগেহীতি গোযুত্তেহি সতমত্তেহি ৱা সহস্সমত্তেহি ৱা যুগেহি. আৱিঞ্ছেয্যামাতি আকড্ঢেয্যাম. ছিজ্জেয্যুন্তি ছিন্দেয্যুং. পাথিকপুত্তো ৱা বন্ধট্ঠানে ছিজ্জেয্য.
২৬. দাৰুপত্তিকন্তেৱাসীতি দাৰুপত্তিকস্স অন্তেৱাসী. তস্স কিৰ এতদহোসি ‘‘তিট্ঠতু তাৱ পাটিহাৰিযং, সমণো গোতমো ‘অচেলো পাথিকপুত্তো আসনাপি ন ৱুট্ঠহিস্সতী’তি আহ. হন্দাহং গন্ত্ৱা যেন কেনচি উপাযেন তং আসনা ৱুট্ঠাপেমি. এত্তাৱতা চ সমণস্স গোতমস্স পৰাজযো ভৱিস্সতী’’তি. তস্মা এৱমাহ.
২৭. সীহস্সাতি চত্তাৰো সীহা তিণসীহো চ কাড়সীহো চ পণ্ডুসীহো চ কেসৰসীহো চ. তেসং চতুন্নং সীহানং কেসৰসীহো অগ্গতং গতো, সো ইধাধিপ্পেতো. মিগৰঞ্ঞোতি সব্বচতুপ্পদানং ৰঞ্ঞো. আসযন্তি নিৱাসং. সীহনাদন্তি অভীতনাদং. গোচৰায পক্কমেয্যন্তি আহাৰত্থায পক্কমেয্যং. ৱৰং ৱৰন্তি উত্তমুত্তমং, থূলং থূলন্তি অত্থো. মুদুমংসানীতি মুদূনি মংসানি. ‘‘মধুমংসানী’’তিপি পাঠো, মধুৰমংসানীতি অত্থো. অজ্ঝুপেয্যন্তি উপগচ্ছেয্যং. সীহনাদং নদিত্ৱাতি যে দুব্বলা পাণা, তে পলাযন্তূতি অত্তনো সূৰভাৱসন্নিস্সিতেন কাৰুঞ্ঞেন নদিত্ৱা.
২৮. ৱিঘাসসংৱড্ঢোতি ৱিঘাসেন সংৱড্ঢো, ৱিঘাসং ভক্খিতা তিৰিত্তমংসং খাদিত্ৱা ৱড্ঢিতো. দিত্তোতি দপ্পিতো থূলসৰীৰো. বলৱাতি বলসম্পন্নো. এতদহোসীতি কস্মা অহোসি? অস্মিমানদোসেন.
তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – একদিৱসং কিৰ সো সীহো গোচৰতো নিৱত্তমানো তং সিঙ্গালং ভযেন পলাযমানং দিস্ৱা কাৰুঞ্ঞজাতো হুত্ৱা ‘‘ৱযস, মা ভাযি, তিট্ঠ কো নাম ত্ৱ’’ন্তি আহ. জম্বুকো নামাহং সামীতি. ৱযস, জম্বুক, ইতো পট্ঠায মং উপট্ঠাতুং সক্খিস্সসীতি. উপট্ঠহিস্সামীতি. সো ততো পট্ঠায উপট্ঠাতি. সীহো গোচৰতো আগচ্ছন্তো মহন্তং মহন্তং মংসখণ্ডং আহৰতি. সো তং খাদিত্ৱা অৱিদূৰে পাসাণপিট্ঠে ৱসতি. সো কতিপাহচ্চযেনেৱ থূলসৰীৰো মহাখন্ধো জাতো. অথ নং সীহো অৱোচ – ‘‘ৱযস, জম্বুক, মম ৱিজম্ভনকালে অৱিদূৰে ঠত্ৱা ‘ৱিৰোচ সামী’তি ৱত্তুং সক্খিস্সসী’’তি. সক্কোমি সামীতি. সো তস্স ৱিজম্ভনকালে তথা কৰোতি. তেন সীহস্স অতিৰেকো অস্মিমানো হোতি.
অথেকদিৱসং জৰসিঙ্গালো উদকসোণ্ডিযং পানীযং পিৱন্তো অত্তনো ছাযং ওলোকেন্তো অদ্দস অত্তনো থূলসৰীৰতঞ্চেৱ মহাখন্ধতঞ্চ. দিস্ৱা ‘জৰসিঙ্গালোস্মী’তি মনং অকত্ৱা ‘‘অহম্পি সীহো জাতো’’তি মঞ্ঞি. ততো অত্তনাৱ অত্তানং এতদৱোচ – ‘‘ৱযস, জম্বুক, যুত্তং নাম তৱ ইমিনা অত্তভাৱেন পৰস্স উচ্ছিট্ঠমংসং খাদিতুং, কিং ত্ৱং পুৰিসো ন হোসি, সীহস্সাপি চত্তাৰো পাদা দ্ৱে দাঠা দ্ৱে কণ্ণা একং নঙ্গুট্ঠং, তৱপি সব্বং তথেৱ, কেৱলং তৱ কেসৰভাৰমত্তমেৱ নত্থী’’তি. তস্সেৱং চিন্তযতো অস্মিমানো ৱড্ঢি. অথস্স তেন অস্মিমানদোসেন এতং ‘‘কো চাহ’’ন্তিআদি মঞ্ঞিতমহোসি. তত্থ কো চাহন্তি অহং কো, সীহো মিগৰাজা কো, ন মে ঞাতি, ন সামিকো, কিমহং তস্স নিপচ্চকাৰং কৰোমীতি অধিপ্পাযো. সিঙ্গালকংযেৱাতি সিঙ্গালৰৱমেৱ. ভেৰণ্ডকংযেৱাতি অপ্পিযঅমনাপসদ্দমেৱ. কে চ ছৱে সিঙ্গালেতি কো চ লামকো সিঙ্গালো. কে পন সীহনাদেতি কো পন সীহনাদো সিঙ্গালস্স চ সীহনাদস্স চ কো সম্বন্ধোতি অধিপ্পাযো. সুগতাপদানেসূতি সুগতলক্খণেসু. সুগতস্স সাসনসম্ভূতাসু তীসু সিক্খাসু. কথং পনেস তত্থ জীৱতি? এতস্স হি চত্তাৰো পচ্চযে দদমানা সীলাদিগুণসম্পন্নানং সম্বুদ্ধানং দেমাতি দেন্তি, তেন এস অবুদ্ধো সমানো বুদ্ধানং নিযামিতপচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তো সুগতাপদানেসু জীৱতি নাম. সুগতাতিৰিত্তানীতি তেসং কিৰ ভোজনানি দদমানা বুদ্ধানঞ্চ বুদ্ধসাৱকানঞ্চ দত্ৱা পচ্ছা অৱসেসং সাযন্হসমযে দেন্তি. এৱমেস সুগতাতিৰিত্তানি ভুঞ্জতি নাম. তথাগতেতি তথাগতং অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং আসাদেতব্বং ঘট্টযিতব্বং. অথ ৱা ‘‘তথাগতে’’তিআদীনি উপযোগবহুৱচনানেৱ. আসাদেতব্বন্তি ইদম্পি বহুৱচনমেৱ একৱচনং ৱিয ৱুত্তং. আসাদনাতি অহং বুদ্ধেন সদ্ধিং পাটিহাৰিযং কৰিস্সামীতি ঘট্টনা.
২৯. সমেক্খিযানাতি সমেক্খিত্ৱা, মঞ্ঞিত্ৱাতি অত্থো. অমঞ্ঞীতি পুন অমঞ্ঞিত্থ কোত্থূতি সিঙ্গালো.
৩০. অত্তানং ৱিঘাসে সমেক্খিযাতি সোণ্ডিযং উচ্ছিট্ঠোদকে থূলং অত্তভাৱং দিস্ৱা. যাৱ অত্তানং ন পস্সতীতি যাৱ অহং সীহৱিঘাসসংৱড্ঢিতকো জৰসিঙ্গালোতি এৱং যথাভূতং অত্তানং ন পস্সতি. ব্যগ্ঘোতি মঞ্ঞতীতি সীহোহমস্মীতি মঞ্ঞতি, সীহেন ৱা সমানবলো ব্যগ্ঘোযেৱ অহন্তি মঞ্ঞতি.
৩১. ভুত্ৱান ভেকেতি আৱাটমণ্ডূকে খাদিত্ৱা. খলমূসিকাযোতি খলেসু মূসিকাযো চ খাদিত্ৱা. কটসীসু খিত্তানি চ কোণপানীতি সুসানেসু ছড্ডিতকুণপানি চ খাদিত্ৱা. মহাৱনেতি মহন্তে ৱনস্মিং. সুঞ্ঞৱনেতি তুচ্ছৱনে. ৱিৱড্ঢোতি ৱড্ঢিতো. তথেৱ সো সিঙ্গালকং অনদীতি এৱং সংৱড্ঢোপি মিগৰাজাহমস্মীতি মঞ্ঞিত্ৱাপি যথা পুব্বে দুব্বলসিঙ্গালকালে, তথেৱ সো সিঙ্গালৰৱংযেৱ অৰৱীতি. ইমাযপি গাথায ভেকাদীনি ভুত্ৱা ৱড্ঢিতসিঙ্গালো ৱিয লাভসক্কাৰগিদ্ধো ত্ৱন্তি পাথিকপুত্তমেৱ ঘট্টেসি.
নাগেহীতি হত্থীহি. মহাবন্ধনাতি মহতা কিলেসবন্ধনা মোচেত্ৱা. মহাৱিদুগ্গাতি মহাৱিদুগ্গং নাম চত্তাৰো ওঘা. ততো উদ্ধৰিত্ৱা নিব্বানথলে পতিট্ঠপেত্ৱা.
অগ্গঞ্ঞপঞ্ঞত্তিকথাৱণ্ণনা
৩৬. ইতি ‘‘ভগৱা এত্তকেন কথামগ্গেন পাটিহাৰিযং ন কৰোতী’’তি পদস্স অনুসন্ধিং দস্সেত্ৱা ইদানি ‘‘ন অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞাপেতী’’তি ইমস্স অনুসন্ধিং দস্সেন্তো অগ্গঞ্ঞঞ্চাহন্তি দেসনং আৰভি. তত্থ অগ্গঞ্ঞঞ্চাহন্তি অহং, ভগ্গৱ, অগ্গঞ্ঞঞ্চ পজানামি লোকুপ্পত্তিচৰিযৱংসঞ্চ. তঞ্চ পজানামীতি ন কেৱলং অগ্গঞ্ঞমেৱ, তঞ্চ অগ্গঞ্ঞং পজানামি. ততো চ উত্তৰিতৰং সীলসমাধিতো পট্ঠায যাৱ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণা পজানামি. তঞ্চ পজানং ন পৰামসামীতি তঞ্চ পজানন্তোপি অহং ইদং নাম পজানামীতি তণ্হাদিট্ঠিমানৱসেন ন পৰামসামি. নত্থি তথাগতস্স পৰামাসোতি দীপেতি. পচ্চত্তঞ্ঞেৱ নিব্বুতি ৱিদিতাতি অত্তনাযেৱ অত্তনি কিলেসনিব্বানং ৱিদিতং. যদভিজানং তথাগতোতি যং কিলেসনিব্বানং জানন্তো তথাগতো. নো অনযং আপজ্জতীতি অৱিদিতনিব্বানা তিত্থিযা ৱিয অনযং দুক্খং ব্যসনং নাপজ্জতি.
৩৭. ইদানি যং তং তিত্থিযা অগ্গঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি, তং দস্সেন্তো সন্তি ভগ্গৱাতিআদিমাহ. তত্থ ইস্সৰকুত্তং ব্ৰহ্মকুত্তন্তি ইস্সৰকতং ব্ৰহ্মকতং, ইস্সৰনিম্মিতং ব্ৰহ্মনিম্মিতন্তি অত্থো. ব্ৰহ্মা এৱ হি এত্থ আধিপচ্চভাৱেন ইস্সৰোতি ৱেদিতব্বো. আচৰিযকন্তি আচৰিযভাৱং আচৰিযৱাদং. তত্থ আচৰিযৱাদো অগ্গঞ্ঞং. অগ্গঞ্ঞং পন এত্থ দেসিতন্তি কত্ৱা সো অগ্গঞ্ঞং ত্ৱেৱ ৱুত্তো. কথং ৱিহিতকন্তি কেন ৱিহিতং কিন্তি ৱিহিতং. সেসং ব্ৰহ্মজালে ৱিত্থাৰিতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৪১. খিড্ডাপদোসিকন্তি খিড্ডাপদোসিকমূলং.
৪৭. অসতাতি অৱিজ্জমানেন, অসংৱিজ্জমানট্ঠেনাতি অত্থো. তুচ্ছাতি তুচ্ছেন অন্তোসাৰৱিৰহিতেন. মুসাতি মুসাৱাদেন. অভূতেনাতি ভূতত্থৱিৰহিতেন. অব্ভাচিক্খন্তীতি অভিআচিক্খন্তি. ৱিপৰীতোতি ৱিপৰীতসঞ্ঞো ৱিপৰীতচিত্তো. ভিক্খৱো চাতি ন কেৱলং সমণো গোতমোযেৱ, যে চ অস্স অনুসিট্ঠিং কৰোন্তি, তে ভিক্খূ চ ৱিপৰীতা. অথ যং সন্ধায ৱিপৰীতোতি ৱদন্তি, তং দস্সেতুং সমণো গোতমোতিআদি ৱুত্তং. সুভং ৱিমোক্খন্তি ৱণ্ণকসিণং. অসুভন্ত্ৱেৱাতি সুভঞ্চ অসুভঞ্চ সব্বং অসুভন্তি এৱং পজানাতি. সুভন্ত্ৱেৱ তস্মিং সমযেতি সুভন্তি এৱ চ তস্মিং সমযে পজানাতি, ন অসুভং. ভিক্খৱো চাতি যে তে এৱং ৱদন্তি, তেসং ভিক্খৱো চ অন্তেৱাসিকসমণা ৱিপৰীতা. পহোতীতি সমত্থো পটিবলো.
৪৮. দুক্কৰং খোতি অযং পৰিব্বাজকো যদিদং ‘‘এৱংপসন্নো অহং, ভন্তে’’তিআদিমাহ, তং সাঠেয্যেন কোহঞ্ঞেন আহ. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘সমণো গোতমো ময্হং এত্তকং ধম্মকথং কথেসি, তমহং সুত্ৱাপি পব্বজিতুং ন সক্কোমি, মযা এতস্স সাসনং পটিপন্নসদিসেন ভৱিতুং ৱট্টতী’’তি. ততো সো সাঠেয্যেন কোহঞ্ঞেন এৱমাহ. তেনস্স ভগৱা মম্মং ঘট্টেন্তো ৱিয ‘‘দুক্কৰং খো এতং, ভগ্গৱ তযা অঞ্ঞদিট্ঠিকেনা’’তিআদিমাহ. তং পোট্ঠপাদসুত্তে ৱুত্তত্থমেৱ. সাধুকমনুৰক্খাতি সুট্ঠু অনুৰক্খ.
ইতি ভগৱা পসাদমত্তানুৰক্খণে পৰিব্বাজকং নিযোজেসি. সোপি এৱং মহন্তং সুত্তন্তং সুত্ৱাপি নাসক্খি কিলেসক্খযং কাতুং. দেসনা পনস্স আযতিং ৱাসনায পচ্চযো অহোসি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায
পাথিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.