২. উদুম্বৰিকসুত্তৱণ্ণনা

নিগ্ৰোধপৰিব্বাজকৱত্থুৱণ্ণনা

৪৯. এৱং মে সুতন্তি উদুম্বৰিকসুত্তং. তত্ৰাযমপুব্বপদৱণ্ণনা – পৰিব্বাজকোতি ছন্নপৰিব্বাজকো. উদুম্বৰিকায পৰিব্বাজকাৰামেতি উদুম্বৰিকায দেৱিযা সন্তকে পৰিব্বাজকাৰামে. সন্ধানোতি তস্স নামং. অযং পন মহানুভাৱো পৰিৱাৰেত্ৱা ৱিচৰন্তানং পঞ্চন্নং উপাসকসতানং অগ্গপুৰিসো অনাগামী ভগৱতা মহাপৰিসমজ্ঝে এৱং সংৱণ্ণিতো –

‘‘ছহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো সন্ধানো গহপতি তথাগতে নিট্ঠঙ্গতো সদ্ধম্মে ইৰিযতি. কতমেহি ছহি? বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন ধম্মে অৱেচ্চপ্পসাদেন সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদেন অৰিযেন সীলেন অৰিযেন ঞাণেন অৰিযায ৱিমুত্তিযা. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, ছহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো সন্ধানো গহপতি তথাগতে নিট্ঠঙ্গতো সদ্ধম্মে ইৰিযতী’’তি (অ. নি. ৬.১২০-১৩৯).

সো পাতোযেৱ উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায পুব্বণ্হসমযে বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা ভিক্খূসু ৱিহাৰং গতেসু ঘৰে খুদ্দকমহল্লকানং দাৰকানং সদ্দেন উব্বাড়্হো সত্থু সন্তিকে ‘‘ধম্মং সোস্সামী’’তি নিক্খন্তো. তেন ৱুত্তং দিৱা দিৱস্স ৰাজগহা নিক্খমীতি. তত্থ দিৱা দিৱস্সাতি দিৱসস্স দিৱা নাম মজ্ঝন্হাতিক্কমো, তস্মিং দিৱসস্সাপি দিৱাভূতে অতিক্কন্তমত্তে মজ্ঝন্হিকে নিক্খমীতি অত্থো. পটিসল্লীনোতি ততো ততো ৰূপাদিগোচৰতো চিত্তং পটিসংহৰিত্ৱা নিলীনো ঝানৰতিসেৱনাৱসেন একীভাৱং গতো. মনোভাৱনীযানন্তি মনৱড্ঢকানং. যে চ আৱজ্জতো মনসিকৰোতো চিত্তং ৱিনীৱৰণং হোতি উন্নমতি ৱড্ঢতি.

৫০. উন্নাদিনিযাতিআদীনি পোট্ঠপাদসুত্তে ৱিত্থাৰিতনযেনেৱ ৱেদিতব্বানি.

৫১. যাৱতাতি যত্তকা. অযং তেসং অঞ্ঞতৰোতি অযং তেসং অব্ভন্তৰো একো সাৱকো, ভগৱতো কিৰ সাৱকা গিহিঅনাগামিনোযেৱ পঞ্চসতা ৰাজগহে পটিৱসন্তি. যেসং একেকস্স পঞ্চ পঞ্চ উপাসকসতানি পৰিৱাৰা, তে সন্ধায ‘‘অযং তেসং অঞ্ঞতৰো’’তি আহ. অপ্পেৱ নামাতি তস্স উপসঙ্কমনং পত্থযমানো আহ. পত্থনাকাৰণং পন পোট্ঠপাদসুত্তে ৱুত্তমেৱ.

৫২. এতদৱোচাতি আগচ্ছন্তো অন্তৰামগ্গেযেৱ তেসং কথায সুতত্তা এতং অঞ্ঞথা খো ইমেতিআদিৱচনং অৱোচ. তত্থ অঞ্ঞতিত্থিযাতি দস্সনেনপি আকপ্পেনপি কুত্তেনপি আচাৰেনপি ৱিহাৰেনপি ইৰিযাপথেনপি অঞ্ঞে তিত্থিযাতি অঞ্ঞতিত্থিযা. সঙ্গম্ম সমাগম্মাতি সঙ্গন্ত্ৱা সমাগন্ত্ৱা ৰাসি হুত্ৱা নিসিন্নট্ঠানে. অৰঞ্ঞৱনপত্থানীতি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি গামূপচাৰতো মুত্তানি দূৰসেনাসনানি. পন্তানীতি দূৰতৰানি মনুস্সূপচাৰৱিৰহিতানি. অপ্পসদ্দানীতি ৱিহাৰূপচাৰেন গচ্ছতো অদ্ধিকজনস্সপি সদ্দেন মন্দসদ্দানি. অপ্পনিগ্ঘোসানীতি অৱিভাৱিতত্থেন নিগ্ঘোসেন মন্দনিগ্ঘোসানি. ৱিজনৱাতানীতি অন্তোসঞ্চাৰিনো জনস্স ৱাতেন ৱিগতৱাতানি. মনুস্সৰাহস্সেয্যকানীতি মনুস্সানং ৰহস্সকৰণস্স যুত্তানি অনুচ্ছৱিকানি. পটিসল্লানসাৰুপ্পানীতি একীভাৱস্স অনুৰূপানি. ইতি সন্ধানো গহপতি ‘‘অহো মম সত্থা যো এৱৰূপানি সেনাসনানি পটিসেৱতী’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ উত্তমঙ্গে সিৰস্মিং পতিট্ঠপেত্ৱা ইমং উদানং উদানেন্তো নিসীদি.

৫৩. এৱং ৱুত্তেতি এৱং সন্ধানেন গহপতিনা উদানং উদানেন্তেন ৱুত্তে. নিগ্ৰোধো পৰিব্বাজকো অযং গহপতি মম সন্তিকে নিসিন্নোপি অত্তনো সত্থাৰংযেৱ থোমেতি উক্কংসতি, অম্হে পন অত্থীতিপি ন মঞ্ঞতি, এতস্মিং উপ্পন্নকোপং সমণস্স গোতমস্স উপৰি পাতেস্সামীতি সন্ধানং গহপতিং এতদৱোচ.

যগ্ঘেতি চোদনত্থে নিপাতো. জানেয্যাসীতি বুজ্ঝেয্যাসি পস্সেয্যাসি. কেন সমণো গোতমো সদ্ধিং সল্লপতীতি কেন কাৰণেন কেন পুগ্গলেন সদ্ধিং সমণো গোতমো সল্লপতি ৱদতি ভাসতি. কিং ৱুত্তং হোতি – ‘‘যদি কিঞ্চি সল্লাপকাৰণং ভৱেয্য, যদি ৱা কোচি সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং সল্লাপত্থিকো গচ্ছেয্য, সল্লপেয্য, ন পন কাৰণং অত্থি, ন তস্স সন্তিকং কোচি গচ্ছতি, স্ৱাযং কেন সমণো গোতমো সদ্ধিং সল্লপতি, অসল্লপন্তো কথং উন্নাদী ভৱিস্সতী’’তি.

সাকচ্ছন্তি সংসন্দনং. পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযন্তি উত্তৰপচ্চুত্তৰনযেন ঞাণব্যত্তভাৱং. সুঞ্ঞাগাৰহতাতি সুঞ্ঞাগাৰেসু নট্ঠা, সমণেন হি গোতমেন বোধিমূলে অপ্পমত্তিকা পঞ্ঞা অধিগতা, সাপিস্স সুঞ্ঞাগাৰেসু এককস্স নিসীদতো নট্ঠা. যদি পন মযং ৱিয গণসঙ্গণিকং কত্ৱা নিসীদেয্য, নাস্স পঞ্ঞা নস্সেয্যাতি দস্সেতি. অপৰিসাৱচৰোতি অৱিসাৰদত্তা পৰিসং ওতৰিতুং ন সক্কোতি. নালং সল্লাপাযাতি ন সমত্থো সল্লাপং কাতুং. অন্তমন্তানেৱাতি কোচি মং পঞ্হং পুচ্ছেয্যাতি পঞ্হাভীতো অন্তমন্তানেৱ পন্তসেনাসনানি সেৱতি. গোকাণাতি একক্খিহতা কাণগাৱী. সা কিৰ পৰিযন্তচাৰিনী হোতি, অন্তমন্তানেৱ সেৱতি. সা কিৰ কাণক্খিভাৱেন ৱনন্তাভিমুখীপি ন সক্কোতি ভৱিতুং. কস্মা? যস্মা পত্তেন ৱা সাখায ৱা কণ্টকেন ৱা পহাৰস্স ভাযতি. গুন্নং অভিমুখীপি ন সক্কোতি ভৱিতুং. কস্মা? যস্মা সিঙ্গেন ৱা কণ্ণেন ৱা ৱালেন ৱা পহাৰস্স ভাযতি. ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. সংসাদেয্যামাতি একপঞ্হপুচ্ছনেনেৱ সংসাদনং ৱিসাদমাপন্নং কৰেয্যাম. তুচ্ছকুম্ভীৱ নন্তি ৰিত্তঘটং ৱিয নং. ওৰোধেয্যামাতি ৱিনন্ধেয্যাম. পূৰিতঘটো হি ইতো চিতো চ পৰিৱত্তেত্ৱা ন সুৱিনন্ধনীযো হোতি. ৰিত্তকো যথাৰুচি পৰিৱত্তেত্ৱা সক্কা হোতি ৱিনন্ধিতুং, এৱমেৱ হতপঞ্ঞতায ৰিত্তকুম্ভিসদিসং সমণং গোতমং ৱাদৱিনন্ধনেন সমন্তা ৱিনন্ধিস্সামাতি ৱদতি.

ইতি পৰিব্বাজকো সত্থু সুৱণ্ণৱণ্ণং নলাটমণ্ডলং অপস্সন্তো দসবলস্স পৰম্মুখা অত্তনো বলং দীপেন্তো অসম্ভিন্নং খত্তিযকুমাৰং জাতিযা ঘট্টযন্তো চণ্ডালপুত্তো ৱিয অসম্ভিন্নকেসৰসীহং মিগৰাজানং থামেন ঘট্টেন্তো জৰসিঙ্গালো ৱিয চ নানপ্পকাৰং তুচ্ছগজ্জিতং গজ্জি. উপাসকোপি চিন্তেসি ‘‘অযং পৰিব্বাজকো অতি ৱিয গজ্জতি, অৱীচিফুসনত্থায পাদং, ভৱগ্গগ্গহণত্থায হত্থং পসাৰযন্তো ৱিয নিৰত্থকং ৱাযমতি. সচে মে সত্থা ইমং ঠানমাগচ্ছেয্য, ইমস্স পৰিব্বাজকস্স যাৱ ভৱগ্গা উস্সিতং মানদ্ধজং ঠানসোৱ ওপাতেয্যা’’তি.

৫৪. ভগৱাপি তেসং তং কথাসল্লাপং অস্সোসিযেৱ. তেন ৱুত্তং ‘‘অস্সোসি খো ইমং কথাসল্লাপ’’ন্তি.

সুমাগধাযাতি সুমাগধা নাম পোক্খৰণী, যস্সা তীৰে নিসিন্নো অঞ্ঞতৰো পুৰিসো পদুমনাড়ন্তৰেহি অসুৰভৱনং পৱিসন্তং অসুৰসেনং অদ্দস. মোৰনিৱাপোতি নিৱাপো ৱুচ্চতি ভত্তং, যত্থ মোৰানং অভযেন সদ্ধিং নিৱাপো দিন্নো, তং ঠানন্তি অত্থো. অব্ভোকাসেতি অঙ্গণট্ঠানে. অস্সাসপত্তাতি তুট্ঠিপত্তা সোমনস্সপত্তা. অজ্ঝাসযন্তি উত্তমনিস্সযভূতং. আদিব্ৰহ্মচৰিযন্তি পুৰাণব্ৰহ্মচৰিযসঙ্খাতং অৰিযমগ্গং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘কো নাম সো, ভন্তে, ধম্মো যেন ভগৱতা সাৱকা ৱিনীতা অজ্ঝাসযাদিব্ৰহ্মচৰিযভূতং অৰিযমগ্গং পূৰেত্ৱা অৰহত্তাধিগমৱসেন অস্সাসপত্তা পটিজানন্তী’’তি.

তপোজিগুচ্ছাৱাদৱণ্ণনা

৫৫. ৱিপ্পকতাতি মমাগমনপচ্চযা অনিট্ঠিতা, ৱ হুত্ৱা ঠিতা, কথেহি, অহমেতং নিট্ঠপেত্ৱা মত্থকং পাপেত্ৱা দস্সেমীতি সব্বঞ্ঞুপৱাৰণং পৱাৰেসি.

৫৬. দুজ্জানং খোতি ভগৱা পৰিব্বাজকস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘অযং পৰিব্বাজকো মযা সাৱকানং দেসেতব্বং ধম্মং তেহি পূৰেতব্বং পটিপত্তিং পুচ্ছতি, সচস্সাহং আদিতোৱ তং কথেস্সামি, কথিতম্পি নং ন জানিস্সতি, অযং পন ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছনৱাদো, হন্দাহং এতস্সেৱ ৱিসযে পঞ্হং পুচ্ছাপেত্ৱা পুথুসমণব্ৰাহ্মণানং লদ্ধিযা নিৰত্থকভাৱং দস্সেমি. অথ পচ্ছা ইমং পঞ্হং ব্যাকৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা দুজ্জানং খো এতন্তিআদিমাহ. তত্থ সকে আচৰিযকেতি অত্তনো আচৰিযৱাদে. অধিজেগুচ্ছেতি ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছনভাৱে. কথং সন্তাতি কথং ভূতা. তপোজিগুচ্ছাতি ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছা পাপৱিৱজ্জনা. পৰিপুণ্ণাতি পৰিসুদ্ধা. কথং অপৰিপুণ্ণাতি কথং অপৰিসুদ্ধা হোতীতি এৱং পুচ্ছাতি. যত্ৰ হি নামাতি যো নাম.

৫৭. অপ্পসদ্দে কত্ৱাতি নিৰৱে অপ্পসদ্দে কত্ৱা. সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো একং পঞ্হম্পি ন কথেতি, সল্লাপকথাপিস্স অতিবহুকা নত্থি, ইমে পন আদিতো পট্ঠায সমণং গোতমং অনুৱত্তন্তি চেৱ পসংসন্তি চ, হন্দাহং ইমে নিস্সদ্দে কত্ৱা সযং কথেমী’’তি. সো তথা অকাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘অপ্পসদ্দে কত্ৱা’’তি. ‘‘তপোজিগুচ্ছৱাদা’’তিআদীসু তপোজিগুচ্ছং ৱদাম, মনসাপি তমেৱ সাৰতো গহেত্ৱা ৱিচৰাম, কাযেনপিম্হা তমেৱ অল্লীনা, নানপ্পকাৰকং অত্তকিলমথানুযোগমনুযুত্তা ৱিহৰামাতি অত্থো.

উপক্কিলেসৱণ্ণনা

৫৮. তপস্সীতি তপনিস্সিতকো. ‘‘অচেলকো’’তিআদীনি সীহনাদে (দী. নি. অট্ঠ. ১.৩৯৩) ৱিত্থাৰিতনযেনেৱ ৱেদিতব্বানি. তপং সমাদিযতীতি অচেলকভাৱাদিকং তপং সম্মা আদিযতি, দড়্হং গণ্হাতি. অত্তমনো হোতীতি কো অঞ্ঞো মযা সদিসো ইমস্মিং তপে অত্থীতি তুট্ঠমনো হোতি. পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পোতি অলমেত্তাৱতাতি এৱং পৰিযোসিতসঙ্কপ্পো, ইদঞ্চ তিত্থিযানং ৱসেন আগতং. সাসনাৱচৰেনাপি পন দীপেতব্বং. একচ্চো হি ধুতঙ্গং সমাদিযতি, সো তেনেৱ ধুতঙ্গেন কো অঞ্ঞো মযা সদিসো ধুতঙ্গধৰোতি অত্তমনো হোতি পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো. তপস্সিনো উপক্কিলেসো হোতীতি দুৱিধস্সাপেতস্স তপস্সিনো অযং উপক্কিলেসো হোতি. এত্তাৱতাযং তপো উপক্কিলেসো হোতীতি ৱদামি.

অত্তানুক্কংসেতীতি ‘‘কো মযা সদিসো অত্থী’’তি অত্তানং উক্কংসতি উক্খিপতি. পৰং ৱম্ভেতীতি ‘‘অযং ন মাদিসো’’তি পৰং সংহাৰেতি অৱক্খিপতি.

মজ্জতীতি মানমদকৰণেন মজ্জতি. মুচ্ছতীতি মুচ্ছিতো হোতি গধিতো অজ্ঝাপন্নো. পমাদমাপজ্জতীতি এতদেৱ সাৰন্তি পমাদমাপজ্জতি. সাসনে পব্বজিতোপি ধুতঙ্গসুদ্ধিকো হোতি, ন কম্মট্ঠানসুদ্ধিকো. ধুতঙ্গমেৱ অৰহত্তং ৱিয সাৰতো পচ্চেতি.

৫৯. লাভসক্কাৰসিলোকন্তি এত্থ চত্তাৰো পচ্চযা লব্ভন্তীতি লাভা, তেযেৱ সুট্ঠু কত্ৱা পটিসঙ্খৰিত্ৱা লদ্ধা সক্কাৰো, ৱণ্ণভণনং সিলোকো. অভিনিব্বত্তেতীতি অচেলকাদিভাৱং তেৰসধুতঙ্গসমাদানং ৱা নিস্সায মহালাভো উপ্পজ্জতি, তস্মা ‘‘অভিনিব্বত্তেতী’’তি ৱুত্তো. সেসমেত্থ পুৰিমৱাৰনযেনেৱ দুৱিধস্সাপি তপস্সিনো ৱসেন ৱেদিতব্বং.

৬০. ৱোদাসং আপজ্জতীতি দ্ৱেভাগং আপজ্জতি, দ্ৱে ভাগে কৰোতি. খমতীতি ৰুচ্চতি. নক্খমতীতি ন ৰুচ্চতি. সাপেক্খো পজহতীতি সতণ্হো পজহতি. কথং? পাতোৱ খীৰভত্তং ভুত্তো হোতি. অথস্স মংসভোজনং উপনেতি. তস্স এৱং হোতি ‘‘ইদানি এৱৰূপং কদা লভিস্সাম, সচে জানেয্যাম, পাতোৱ খীৰভত্তং ন ভুঞ্জেয্যাম, কিং মযা সক্কা কাতুং, গচ্ছ ভো, ত্ৱমেৱ ভুঞ্জা’’তি জীৱিতং পৰিচ্চজন্তো ৱিয সাপেক্খো পজহতি. গধিতোতি গেধজাতো. মুচ্ছিতোতি বলৱতণ্হায মুচ্ছিতো সংমুট্ঠস্সতী হুত্ৱা. অজ্ঝাপন্নোতি আমিসে অতিলগ্গো, ‘‘ভুঞ্জিস্সথ, আৱুসো’’তি ধম্মনিমন্তনমত্তম্পি অকত্ৱা মহন্তে মহন্তে কবড়ে কৰোতি. অনাদীনৱদস্সাৱীতিআদীনৱমত্তম্পি ন পস্সতি. অনিস্সৰণপঞ্ঞোতি ইধ মত্তঞ্ঞুতানিস্সৰণপচ্চৱেক্খণপৰিভোগমত্তম্পি ন কৰোতি. লাভসক্কাৰসিলোকনিকন্তিহেতূতি লাভাদীসু তণ্হাহেতু.

৬১. সংভক্খেতীতি সংখাদতি. অসনিৱিচক্কন্তি ৱিচক্কসণ্ঠানা অসনিযেৱ. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘অসনিৱিচক্কং ইমস্স দন্তকূটং মূলবীজাদীসু ন কিঞ্চি ন সংভুঞ্জতি. অথ চ পন নং সমণপ্পৱাদেন সমণোতি সঞ্জানন্তী’’তি. এৱং অপসাদেতি অৱক্খিপতি. ইদং তিত্থিযৱসেন আগতং. ভিক্খুৱসেন পনেত্থ অযং যোজনা, অত্তনা ধুতঙ্গধৰো হোতি, সো অঞ্ঞং এৱং অপসাদেতি ‘‘কিং সমণা নাম ইমে সমণম্হাতি ৱদন্তি, ধুতঙ্গমত্তম্পি নত্থি, উদ্দেসভত্তাদীনি পৰিযেসন্তা পচ্চযবাহুল্লিকা ৱিচৰন্তী’’তি. লূখাজীৱিন্তি অচেলকাদিৱসেন ৱা ধুতঙ্গৱসেন ৱা লূখাজীৱিং. ইস্সামচ্ছৰিযন্তি পৰস্স সক্কাৰাদিসম্পত্তিখীযনলক্খণং ইস্সং, সক্কাৰাদিকৰণঅক্খমনলক্খণং মচ্ছৰিযঞ্চ.

৬২. আপাথকনিসাদী হোতীতি মনুস্সানং আপাথে দস্সনট্ঠানে নিসীদতি. যত্থ তে পস্সন্তি, তত্থ ঠিতো ৱগ্গুলিৱতং চৰতি, পঞ্চাতপং তপ্পতি, একপাদেন তিট্ঠতি, সূৰিযং নমস্সতি. সাসনে পব্বজিতোপি সমাদিন্নধুতঙ্গো সব্বৰত্তিং সযিত্ৱা মনুস্সানং চক্খুপথে তপং কৰোতি, মহাসাযন্হেযেৱ চীৱৰকুটিং কৰোতি, সূৰিযে উগ্গতে পটিসংহৰতি, মনুস্সানং আগতভাৱং ঞত্ৱা ঘণ্ডিং পহৰিত্ৱা চীৱৰং মত্থকে ঠপেত্ৱা চঙ্কমং ওতৰতি, সম্মুঞ্জনিং গহেত্ৱা ৱিহাৰঙ্গণং সম্মজ্জতি.

অত্তানন্তি অত্তনো গুণং অদস্সযমানোতি এত্থ অ-কাৰো নিপাতমত্তং, দস্সযমানোতি অত্থো. ইদম্পি মে তপস্মিন্তি ইদম্পি কম্মং মমেৱ তপস্মিং, পচ্চত্তে ৱা ভুম্মং, ইদম্পি মম তপোতি অত্থো. সো হি অসুকস্মিং ঠানে অচেলকো অত্থি মুত্তাচাৰোতিআদীনি সুত্ৱা অম্হাকং এস তপো, অম্হাকং সো অন্তেৱাসিকোতিআদীনি ভণতি. অসুকস্মিং ৱা পন ঠানে পংসুকূলিকো ভিক্খু অত্থীতিআদীনি সুত্ৱা অম্হাকং এস তপো, অম্হাকং সো অন্তেৱাসিকোতিআদীনি ভণতি.

কিঞ্চিদেৱাতি কিঞ্চি ৱজ্জং দিট্ঠিগতং ৱা. পটিচ্ছন্নং সেৱতীতি যথা অঞ্ঞে ন জানন্তি, এৱং সেৱতি. অক্খমমানং আহ খমতীতি অৰুচ্চমানংযেৱ ৰুচ্চতি মেতি ৱদতি. অত্তনা কতং অতিমহন্তম্পি ৱজ্জং অপ্পমত্তকং কত্ৱা পঞ্ঞপেতি, পৰেন কতং দুক্কটমত্তং ৱীতিক্কমম্পি পাৰাজিকসদিসং কত্ৱা দস্সেতি. অনুঞ্ঞেয্যন্তি অনুজানিতব্বং অনুমোদিতব্বং.

৬৩. কোধনো হোতি উপনাহীতি কুজ্ঝনলক্খণেন কোধেন, ৱেৰঅপ্পটিনিস্সগ্গলক্খণেন উপনাহেন চ সমন্নাগতো. মক্খী হোতি পড়াসীতি পৰগুণমক্খনলক্খণেন মক্খেন, যুগগ্গাহলক্খণেন পড়াসেন চ সমন্নাগতো.

ইস্সুকী হোতি মচ্ছৰীতি পৰসক্কাৰাদীসু উসূযনলক্খণায ইস্সায, আৱাসকুললাভৱণ্ণধম্মেসু মচ্ছৰাযনলক্খণেন পঞ্চৱিধমচ্ছেৰেন চ সমন্নাগতো হোতি. সঠো হোতি মাযাৱীতি কেৰাটিকলক্খণেন সাঠেয্যেন, কতপ্পটিচ্ছাদনলক্খণায মাযায চ সমন্নাগতো হোতি. থদ্ধো হোতি অতিমানীতি নিস্সিনেহনিক্কৰুণথদ্ধলক্খণেন থম্ভেন, অতিক্কমিত্ৱা মঞ্ঞনলক্খণেন অতিমানেন চ সমন্নাগতো হোতি. পাপিচ্ছো হোতীতি অসন্তসম্ভাৱনপত্থনলক্খণায পাপিচ্ছতায সমন্নাগতো হোতি. পাপিকানন্তি তাসংযেৱ লামকানং ইচ্ছানং ৱসং গতো. মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি নত্থি দিন্নন্তিআদিনযপ্পৱত্তায অযাথাৱদিট্ঠিযা উপেতো. অন্তগ্গাহিকাযাতি সাযেৱ দিট্ঠি উচ্ছেদন্তস্স গহিতত্তা ‘‘অন্তগ্গাহিকা’’তি ৱুচ্চতি, তায সমন্নাগতোতি অত্থো. সন্দিট্ঠিপৰামাসীতিআদীসু সযং দিট্ঠি সন্দিট্ঠি, সন্দিট্ঠিমেৱ পৰামসতি গহেত্ৱা ৱদতীতি সন্দিট্ঠিপৰামাসী. আধানং ৱুচ্চতি দড়্হং সুট্ঠু ঠপিতং, তথা কত্ৱা গণ্হাতীতি আধানগ্গাহী. অৰিট্ঠো ৱিয ন সক্কা হোতি পটিনিস্সজ্জাপেতুন্তি দুপ্পটিনিস্সগ্গী. যদিমেতি যদি ইমে.

পৰিসুদ্ধপপটিকপ্পত্তকথাৱণ্ণনা

৬৪. ইধ, নিগ্ৰোধ, তপস্সীতি এৱং ভগৱা অঞ্ঞতিত্থিযেহি গহিতলদ্ধিং তেসং ৰক্খিতং তপং সব্বমেৱ সংকিলিট্ঠন্তি উপক্কিলেসপাড়িং দস্সেত্ৱা ইদানি পৰিসুদ্ধপাড়িদস্সনত্থং দেসনমাৰভন্তো ইধ, নিগ্ৰোধাতিআদিমাহ. তত্থ ‘‘ন অত্তমনো’’তিআদীনি ৱুত্তৱিপক্খৱসেনেৱ ৱেদিতব্বানি. সব্বৱাৰেসু চ লূখতপস্সিনো চেৱ ধুতঙ্গধৰস্স চ ৱসেন যোজনা ৱেদিতব্বা. এৱং সো তস্মিং ঠানে পৰিসুদ্ধো হোতীতি এৱং সো তেন ন অত্তমনতা ন পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পভাৱসঙ্খাতেন কাৰণেন পৰিসুদ্ধো নিৰুপক্কিলেসো হোতি, উত্তৰি ৱাযমমানো কম্মট্ঠানসুদ্ধিকো হুত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি. ইমিনা নযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.

৬৯. অদ্ধা খো, ভন্তেতি ভন্তে এৱং সন্তে একংসেনেৱ ৱীৰিযেন পাপজিগুচ্ছনৱাদো পৰিসুদ্ধো হোতীতি অনুজানাতি. ইতো পৰঞ্চ অগ্গভাৱং ৱা সাৰভাৱং ৱা অজানন্তো অগ্গপ্পত্তা সাৰপ্পত্তা চাতি আহ. অথস্স ভগৱা সাৰপ্পত্তভাৱং পটিসেধেন্তো ন খো নিগ্ৰোধাতিআদিমাহ. পপটিকপ্পত্তা হোতীতি সাৰৱতো ৰুক্খস্স সাৰং ফেগ্গুং তচঞ্চ অতিক্কম্ম বহিপপটিকসদিসা হোতীতি দস্সেতি.

পৰিসুদ্ধতচপ্পত্তাদিকথাৱণ্ণনা

৭০. অগ্গং পাপেতূতি দেসনাৱসেন অগ্গং পাপেত্ৱা দেসেতু, সাৰং পাপেত্ৱা দেসেতূতি দসবলং যাচতি. চাতুযামসংৱৰসংৱুতোতি চতুব্বিধেন সংৱৰেন পিহিতো. ন পাণং অতিপাতেতীতি পাণং ন হনতি. ন ভাৱিতমাসীসতীতি ভাৱিতং নাম তেসং সঞ্ঞায পঞ্চ কামগুণা, তে ন আসীসতি ন সেৱতীতি অত্থো.

অদুং চস্স হোতীতি এতঞ্চস্স ইদানি ৱুচ্চমানং ‘‘সো অভিহৰতী’’তিআদিলক্খণং. তপস্সিতাযাতি তপস্সিভাৱেন হোতি. তত্থ সো অভিহৰতীতি সো তং সীলং অভিহৰতি, উপৰূপৰি ৱড্ঢেতি. সীলং মে পৰিপুণ্ণং, তপো আৰদ্ধো, অলমেত্তাৱতাতি ন ৱীৰিযং ৱিস্সজ্জেতি. নো হীনাযাৱত্ততীতি হীনায গিহিভাৱত্থায ন আৱত্ততি. সীলতো উত্তৰি ৱিসেসাধিগমত্থায ৱীৰিযং কৰোতিযেৱ, এৱং কৰোন্তো সো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি. ‘‘অৰঞ্ঞ’’ন্তিআদীনি সামঞ্ঞফলে (দী. নি. অট্ঠ. ১.২১৬) ৱিত্থাৰিতানেৱ. ‘‘মেত্তাসহগতেনা’’তিআদীনি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱণ্ণিতানি. তচপ্পত্তাতি পপটিকতো অব্ভন্তৰং তচং পত্তা. ফেগ্গুপ্পত্তাতি তচতো অব্ভন্তৰং ফেগ্গুং পত্তা, ফেগ্গুসদিসা হোতীতি অত্থো.

৭৪. ‘‘এত্তাৱতা, খো নিগ্ৰোধ, তপোজিগুচ্ছা অগ্গপ্পত্তা চ হোতি সাৰপ্পত্তা চা’’তি ইদং ভগৱা তিত্থিযানং ৱসেনাহ. তিত্থিযানঞ্হি লাভসক্কাৰো ৰুক্খস্স সাখাপলাসসদিসো. পঞ্চসীলমত্তকং পপটিকসদিসং. অট্ঠসমাপত্তিমত্তং তচসদিসং. পুব্বেনিৱাসঞাণাৱসানা অভিঞ্ঞা ফেগ্গুসদিসা. দিব্বচক্খুং পনেতে অৰহত্তন্তি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তি. তেন নেসং তং ৰুক্খস্স সাৰসদিসং. সাসনে পন লাভসক্কাৰো সাখাপলাসসদিসো. সীলসম্পদা পপটিকসদিসা. ঝানসমাপত্তিযো তচসদিসা. লোকিযাভিঞ্ঞা ফেগ্গুসদিসা. মগ্গফলং সাৰো. ইতি ভগৱতা অত্তনো সাসনং ওনতৱিনতফলভাৰভৰিতৰুক্খূপমায উপমিতং. সো দেসনাকুসলতায ততো তচসাৰসম্পত্তিতো মম সাসনং উত্তৰিতৰঞ্চেৱ পণীততৰঞ্চ, তং তুৱং কদা জানিস্সসীতি অত্তনোদেসনায ৱিসেসভাৱং দস্সেতুং ‘‘ইতি খো নিগ্ৰোধা’’তি দেসনং আৰভি. তে পৰিব্বাজকাতি তে তস্স পৰিৱাৰা তিংসসতসঙ্খ্যা পৰিব্বাজকা. এত্থ মযং অনস্সামাতি এত্থ অচেলকপাড়িআদীসু, ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘অম্হাকং অচেলকপাড়িমত্তম্পি নত্থি, কুতো পৰিসুদ্ধপাড়ি. অম্হাকং পৰিসুদ্ধপাড়িমত্তম্পি নত্থি, কুতো চাতুযামসংৱৰাদীনি. চাতুযামসংৱৰোপি নত্থি, কুতো অৰঞ্ঞৱাসাদীনি. অৰঞ্ঞৱাসোপি নত্থি, কুতো নীৱৰণপ্পহানাদীনি. নীৱৰণপ্পহানম্পি নত্থি, কুতো ব্ৰহ্মৱিহাৰাদীনি. ব্ৰহ্মৱিহাৰমত্তম্পি নত্থি, কুতো পুব্বেনিৱাসাদীনি. পুব্বেনিৱাসঞাণমত্তম্পি নত্থি, কুতো অম্হাকং দিব্বচক্খু. এত্থ মযং সআচৰিযকা নট্ঠা’’তি. ইতো ভিয্যো উত্তৰিতৰন্তি ইতো দিব্বচক্খুঞাণাধিগমতো ভিয্যো অঞ্ঞং উত্তৰিতৰং ৱিসেসাধিগমং মযং সুতিৱসেনাপি ন জানামাতি ৱদন্তি.

নিগ্ৰোধস্সপজ্ঝাযনৱণ্ণনা

৭৫. অথ নিগ্ৰোধং পৰিব্বাজকন্তি এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘ইমে পৰিব্বাজকা ইদানি ভগৱতো ভাসিতং সুস্সূসন্তি, ইমিনা চ নিগ্ৰোধেন ভগৱতো পৰম্মুখা কক্খড়ং দুৰাসদৱচনং ৱুত্তং, ইদানি অযম্পি সোতুকামো জাতো, কালো দানি মে ইমস্স মানদ্ধজং নিপাতেত্ৱা ভগৱতো সাসনং উক্খিপিতু’’ন্তি. অথ নিগ্ৰোধং পৰিব্বাজকং এতদৱোচ. অপৰম্পিস্স অহোসি ‘‘অযং মযি অকথেন্তে সত্থাৰং ন খমাপেস্সতি, তদস্স অনাগতে অহিতায দুক্খায সংৱত্তিস্সতি, মযা পন কথিতে খমাপেস্সতি, তদস্স ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. অথ নিগ্ৰোধং পৰিব্বাজকং এতদৱোচ. অপৰিসাৱচৰং পন নং কৰোথাতি এত্থ পনাতি নিপাতো, অথ নং অপৰিসাৱচৰং কৰোথাতি অত্থো. ‘‘অপৰিসাৱচৰেত’’ন্তিপি পাঠো, অপৰিসাৱচৰং ৱা এতং কৰোথ, গোকাণাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰন্তি অত্থো.

গোকাণন্তি এত্থাপি গোকাণং পৰিযন্তচাৰিনিং ৱিয কৰোথাতি অত্থো. তুণ্হীভূতোতি তুণ্হীভাৱং উপগতো. মঙ্কুভূতোতি নিত্তেজতং আপন্নো. পত্তক্খন্ধোতি ওনতগীৱো. অধোমুখোতি হেট্ঠামুখো.

৭৬. বুদ্ধো সো ভগৱা বোধাযাতি সযং বুদ্ধো সত্তানম্পি চতুসচ্চবোধত্থায ধম্মং দেসেতি. দন্তোতি চক্খুতোপি দন্তো…পে… মনতোপি দন্তো. দমথাযাতি অঞ্ঞেসম্পি দমনত্থায এৱ, ন ৱাদত্থায. সন্তোতি ৰাগসন্ততায সন্তো, দোসমোহসন্ততায সব্ব অকুসলসব্বাভিসঙ্খাৰসন্ততায সন্তো. সমথাযাতি মহাজনস্স ৰাগাদিসমনত্থায ধম্মং দেসেতি. তিণ্ণোতি চত্তাৰো ওঘে তিণ্ণো. তৰণাযাতি মহাজনস্স ওঘনিত্থৰণত্থায. পৰিনিব্বুতোতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. পৰিনিব্বানাযাতি মহাজনস্সাপি সব্বকিলেসপৰিনিব্বানত্থায ধম্মং দেসেতি.

ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানাদিৱণ্ণনা

৭৭. অচ্চযোতিআদীনি সামঞ্ঞফলে (দী. নি. অট্ঠ. ১.২৫০) ৱুত্তানি. উজুজাতিকোতি কাযৱঙ্কাদিৱিৰহিতো উজুসভাৱো. অহমনুসাসামীতি অহং তাদিসং পুগ্গলং অনুসাসামি, ধম্মং অস্স দেসেমি. সত্তাহন্তি সত্তদিৱসানি, ইদং সব্বম্পি ভগৱা দন্ধপঞ্ঞং পুগ্গলং সন্ধাযাহ অসঠো পন অমাযাৱী উজুজাতিকো তংমুহুত্তেনেৱ অৰহত্তং পত্তুং সক্খিস্সতি. ইতি ভগৱা ‘‘অসঠ’’ন্তিআদিৱচনেন সঠো হি ৱঙ্কৱঙ্কো, মযাপি ন সক্কা অনুসাসিতুন্তি দীপেন্তো পৰিব্বাজকং পাদেসু গহেত্ৱা মহামেৰুপাদতলে ৱিয খিপিত্থ. কস্মা? অযঞ্হি অতিসঠো, কুটিলচিত্তো সত্থৰি এৱং কথেন্তেপি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘেসু নাধিমুচ্চতি, অধিমুচ্চনত্থায সোতং ন ওদহতি, কোহঞ্ঞে ঠিতো সত্থাৰং খমাপেতি. তস্মা ভগৱা তস্সজ্ঝাসযং ৱিদিত্ৱা ‘‘এতু ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো অসঠো’’তিআদিমাহ. সঠং পনাহং অনুসাসিতুং ন সক্কোমীতি.

৭৮. অন্তেৱাসিকম্যতাতি অন্তেৱাসিকম্যতায, অম্হে অন্তেৱাসিকে ইচ্ছন্তো. এৱমাহাতি ‘‘এতু ৱিঞ্ঞুপুৰিসো’’তিআদিমাহ. যো এৱ ৱো আচৰিযোতি যো এৱ তুম্হাকং পকতিযা আচৰিযো. উদ্দেসা নো চাৱেতুকামোতি অত্তনো অনুসাসনিং গাহাপেত্ৱা অম্হে অম্হাকং উদ্দেসতো চাৱেতুকামো. সো এৱ ৱো উদ্দেসো হোতূতি যো তুম্হাকং পকতিযা উদ্দেসো, সো তুম্হাকংযেৱ হোতু, ন মযং তুম্হাকং উদ্দেসেন অত্থিকা. আজীৱাতি আজীৱতো. অকুসলসঙ্খাতাতি অকুসলাতি কোট্ঠাসং পত্তা. অকুসলা ধম্মাতি দ্ৱাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদধম্মা তণ্হাযেৱ ৱা ৱিসেসেন. সা হি পুনব্ভৱকৰণতো ‘‘পোনোব্ভৱিকা’’তি ৱুত্তা. সদৰথাতি কিলেসদৰথসম্পযুত্তা. জাতিজৰামৰণিযাতি জাতিজৰামৰণানং পচ্চযভূতা. সংকিলেসিকা ধম্মাতি দ্ৱাদস অকুসলচিত্তুপ্পাদা. ৱোদানিযাতি, সমথৱিপস্সনা ধম্মা. তে হি সত্তে ৱোদাপেন্তি, তস্মা ‘‘ৱোদানিযা’’তি ৱুচ্চন্তি. পঞ্ঞাপাৰিপূৰিন্তি মগ্গপঞ্ঞাপাৰিপূৰিং. ৱেপুল্লত্তঞ্চাতি ফলপঞ্ঞাৱেপুল্লতং, উভোপি ৱা এতানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানেৱ. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘ততো তুম্হে মগ্গপঞ্ঞঞ্চেৱ ফলপঞ্ঞঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সথা’’তি. এৱং ভগৱা পৰিব্বাজকে আৰব্ভ অত্তনো ওৱাদানুসাসনিযা ফলং দস্সেন্তো অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠপেসি.

৭৯. যথা তং মাৰেনাতি যথা মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তা নিসীদন্তি এৱমেৱ তুণ্হীভূতা…পে… অপ্পটিভানা নিসিন্না.

মাৰো কিৰ সত্থা অতিৱিয গজ্জন্তো বুদ্ধবলং দীপেত্ৱা ইমেসং পৰিব্বাজকানং ধম্মং দেসেতি, কদাচি ধম্মাভিসমযো ভৱেয্য, হন্দাহং পৰিযুট্ঠামীতি সো তেসং চিত্তানি পৰিযুট্ঠাসি. অপ্পহীনৱিপল্লাসানঞ্হি চিত্তং মাৰস্স যথাকামকৰণীযং হোতি. তেপি মাৰেন পৰিযুট্ঠিতচিত্তা থদ্ধঙ্গপচ্চঙ্গা ৱিয তুণ্হী অপ্পটিভানা নিসীদিংসু. অথ সত্থা ইমে পৰিব্বাজকা অতিৱিয নিৰৱা হুত্ৱা নিসিন্না, কিং নু খোতি আৱজ্জন্তো মাৰেন পৰিযুট্ঠিতভাৱং অঞ্ঞাসি. সচে পন তেসং মগ্গফলুপ্পত্তিহেতু ভৱেয্য, মাৰং পটিবাহিত্ৱাপি ভগৱা ধম্মং দেসেয্য, সো পন তেসং নত্থি. ‘‘সব্বেপি মে তুচ্ছপুৰিসা’’তি অঞ্ঞাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘অথ খো ভগৱতো এতদহোসি সব্বেপি মে মোঘপুৰিসা’’তিআদি.

তত্থ ফুট্ঠা পাপিমতাতি পাপিমতা মাৰেন ফুট্ঠা. যত্ৰ হি নামাতি যেসু নাম. অঞ্ঞাণত্থম্পীতি জাননত্থম্পি. কিং কৰিস্সতি সত্তাহোতি সমণেন গোতমেন পৰিচ্ছিন্নসত্তাহো অম্হাকং কিং কৰিস্সতি. ইদং ৱুত্তং হোতি ‘‘সমণেন গোতমেন ‘সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতি সত্তাহ’ন্তি ৱুত্তং, সো সত্তাহো অম্হাকং কিং অপ্ফাসুকং কৰিস্সতি. হন্দ মযং সত্তাহব্ভন্তৰে এতং ধম্মং সচ্ছিকাতুং সক্কা, ন সক্কাতি অঞ্ঞাণত্থম্পি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সামা’’তি. অথ ৱা জানাম তাৱস্স ধম্মন্তি একদিৱসে একৱাৰং অঞ্ঞাণত্থম্পি এতেসং চিত্তং নুপ্পন্নং, সত্তাহো পন এতেসং কুসীতানং কিং কৰিস্সতি, কিং সক্খিস্সন্তি তে সত্তাহং পূৰেতুন্তি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. সীহনাদন্তি পৰৱাদভিন্দনং সকৱাদসমুস্সাপনঞ্চ অভীতনাদং নদিত্ৱা. পচ্চুপট্ঠাসীতি পতিট্ঠিতো. তাৱদেৱাতি তস্মিঞ্ঞেৱ খণে. ৰাজগহং পাৱিসীতি ৰাজগহমেৱ পৱিট্ঠো. তেসং পন পৰিব্বাজকানং কিঞ্চাপি ইদং সুত্তন্তং সুত্ৱা ৱিসেসো ন নিব্বত্তো, আযতিং পন নেসং ৱাসনায পচ্চযো ভৱিস্সতীতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায

উদুম্বৰিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.