পঞ্হৱেয্যাকৰণৱণ্ণনা

৩৫৭. কিং সংযোজনাতি কিং বন্ধনা, কেন বন্ধনেন বদ্ধা হুত্ৱা. পুথুকাযাতি বহুজনা. অৱেৰাতি অপ্পটিঘা. অদণ্ডাতি আৱুধদণ্ডধনদণ্ডৱিনিমুত্তা. অসপত্তাতি অপচ্চত্থিকা. অব্যাপজ্জাতি ৱিগতদোমনস্সা. ৱিহৰেমু অৱেৰিনোতি অহো ৱত কেনচি সদ্ধিং অৱেৰিনো ৱিহৰেয্যাম, কত্থচি কোপং ন উপ্পাদেত্ৱা অচ্ছৰায গহিতকং জঙ্ঘসহস্সেন সদ্ধিং পৰিভুঞ্জেয্যামাতি দানং দত্ৱা পূজং কত্ৱা চ পত্থযন্তি. ইতি চ নেসং হোতীতি এৱঞ্চ নেসং অযং পত্থনা হোতি. অথ চ পনাতি এৱং পত্থনায সতিপি.

ইস্সামচ্ছৰিযসংযোজনাতি পৰসম্পত্তিখীযনলক্খণা ইস্সা, অত্তসম্পত্তিযা পৰেহি সাধাৰণভাৱস্স অসহনলক্খণং মচ্ছৰিযং, ইস্সা চ মচ্ছৰিযঞ্চ সংযোজনং এতেসন্তি ইস্সামচ্ছৰিযসংযোজনা. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন ইস্সামচ্ছৰিযানি অভিধম্মে ৱুত্তানেৱ.

আৱাসমচ্ছৰিযেন পনেত্থ যক্খো ৱা পেতো ৱা হুত্ৱা তস্সেৱ আৱাসস্স সঙ্কাৰং সীসেন উক্খিপিত্ৱা ৱিচৰতি. কুলমচ্ছৰিযেন তস্মিং কুলে অঞ্ঞেসং দানাদীনি কৰোন্তে দিস্ৱা ‘‘ভিন্নং ৱতিদং কুলং মমা’’তি চিন্তযতো লোহিতম্পি মুখতো উগ্গচ্ছতি, কুচ্ছিৱিৰেচনম্পি হোতি, অন্তানিপি খণ্ডাখণ্ডানি হুত্ৱা নিক্খমন্তি. লাভমচ্ছৰিযেন সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা সন্তকে লাভে মচ্ছৰাযিত্ৱা পুগ্গলিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিত্ৱা যক্খো ৱা পেতো ৱা মহাঅজগৰো ৱা হুত্ৱা নিব্বত্ততি. সৰীৰৱণ্ণগুণৱণ্ণমচ্ছৰিযেন পন পৰিযত্তিধম্মমচ্ছৰিযেন চ অত্তনোৱ ৱণ্ণং ৱণ্ণেতি, ন পৰেসং ৱণ্ণং, ‘‘কিং ৱণ্ণো এসো’’তি তং তং দোসং ৱদন্তো পৰিযত্তিঞ্চ কস্সচি কিঞ্চি অদেন্তো দুব্বণ্ণো চেৱ এড়মূগো চ হোতি.

অপিচ আৱাসমচ্ছৰিযেন লোহগেহে পচ্চতি. কুলমচ্ছৰিযেন অপ্পলাভো হোতি. লাভমচ্ছৰিযেন গূথনিৰযে নিব্বত্ততি. ৱণ্ণমচ্ছৰিযেন ভৱে নিব্বত্তস্স ৱণ্ণো নাম ন হোতি. ধম্মমচ্ছৰিযেন কুক্কুড়নিৰযে নিব্বত্ততি. ইদং পন ইস্সামচ্ছৰিযসংযোজনং সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযতি. যাৱ তং নপ্পহীযতি, তাৱ দেৱমনুস্সা অৱেৰতাদীনি পত্থযন্তাপি ৱেৰাদীহি ন পৰিমুচ্চন্তিযেৱ.

তিণ্ণা মেত্থ কঙ্খাতি এতস্মিং পঞ্হে মযা তুম্হাকং ৱচনং সুত্ৱা কঙ্খা তিণ্ণাতি ৱদতি, ন মগ্গৱসেন তিণ্ণকঙ্খতং দীপেতি. ৱিগতা কথংকথাতি ইদং কথং, ইদং কথন্তি অযম্পি কথংকথা ৱিগতা.

৩৫৮. নিদানাদীনি ৱুত্তত্থানেৱ. পিযাপ্পিযনিদানন্তি পিযসত্তসঙ্খাৰনিদানং মচ্ছৰিযং, অপ্পিযসত্তসঙ্খাৰনিদানা ইস্সা. উভযং ৱা উভযনিদানং. পব্বজিতস্স হি সদ্ধিৱিহাৰিকাদযো, গহট্ঠস্স পুত্তাদযো হত্থিঅস্সাদযো ৱা সত্তা পিযা হোন্তি কেড়াযিতা মমাযিতা, মুহুত্তম্পি তে অপস্সন্তো অধিৱাসেতুং ন সক্কোতি. সো অঞ্ঞং তাদিসং পিযসত্তং লভন্তং দিস্ৱা ইস্সং কৰোতি. ‘‘ইমিনা অম্হাকং কিঞ্চি কম্মং অত্থি, মুহুত্তং তাৱ নং দেথা’’তি তমেৱ অঞ্ঞেহি যাচিতো ‘‘ন সক্কা দাতুং, কিলমিস্সতি ৱা উক্কণ্ঠিস্সতি ৱা’’তিআদীনি ৱত্ৱা মচ্ছৰিযং কৰোতি. এৱং তাৱ উভযম্পি পিযসত্তনিদানং হোতি. ভিক্খুস্স পন পত্তচীৱৰপৰিক্খাৰজাতং, গহট্ঠস্স ৱা অলঙ্কাৰাদিউপকৰণং পিযং হোতি মনাপং, সো অঞ্ঞস্স তাদিসং উপ্পজ্জমানং দিস্ৱা ‘‘অহো ৱতস্স এৱৰূপং ন ভৱেয্যা’’তি ইস্সং কৰোতি, যাচিতো ৱাপি ‘‘মযম্পেতং মমাযন্তা ন পৰিভুঞ্জাম, ন সক্কা দাতু’’ন্তি মচ্ছৰিযং কৰোতি. এৱং উভযম্পি পিযসঙ্খাৰনিদানং হোতি. অপ্পিযে পন তে ৱুত্তপ্পকাৰে সত্তে চ সঙ্খাৰে চ লভিত্ৱা সচেপিস্স তে অমনাপা হোন্তি, তথাপি কিলেসানং ৱিপৰীতৱুত্তিতায ‘‘ঠপেত্ৱা মং কো অঞ্ঞো এৱৰূপস্স লাভী’’তি ইস্সং ৱা কৰোতি, যাচিতো তাৱকালিকম্পি অদদমানো মচ্ছৰিযং ৱা কৰোতি. এৱং উভযম্পি অপ্পিযসত্তসঙ্খাৰনিদানং হোতি.

ছন্দনিদানন্তি এত্থ পৰিযেসনছন্দো, পটিলাভছন্দো, পৰিভোগছন্দো, সন্নিধিছন্দো, ৱিস্সজ্জনছন্দোতি পঞ্চৱিধো ছন্দো.

কতমো পৰিযেসনছন্দো? ইধেকচ্চো অতিত্তো ছন্দজাতো ৰূপং পৰিযেসতি, সদ্দং. গন্ধং. ৰসং. ফোট্ঠব্বং পৰিযেসতি, ধনং পৰিযেসতি. অযং পৰিযেসনছন্দো.

কতমো পটিলাভছন্দো? ইধেকচ্চো অতিত্তো ছন্দজাতো ৰূপং পটিলভতি, সদ্দং. গন্ধং. ৰসং. ফোট্ঠব্বং পটিলভতি, ধনং পটিলভতি. অযং পটিলাভছন্দো.

কতমো পৰিভোগছন্দো? ইধেকচ্চো অতিত্তো ছন্দজাতো ৰূপং পৰিভুঞ্জতি, সদ্দং. গন্ধং. ৰসং. ফোট্ঠব্বং পৰিভুঞ্জতি, ধনং পৰিভুঞ্জতি. অযং পৰিভোগছন্দো.

কতমো সন্নিধিছন্দো? ইধেকচ্চো অতিত্তো ছন্দজাতো ধনসন্নিচযং কৰোতি ‘‘আপদাসু ভৱিস্সতী’’তি. অযং সন্নিধিছন্দো.

কতমো ৱিস্সজ্জনছন্দো? ইধেকচ্চো অতিত্তো ছন্দজাতো ধনং ৱিস্সজ্জেতি, হত্থাৰোহানং, অস্সাৰোহানং, ৰথিকানং, ধনুগ্গহানং – ‘‘ইমে মং ৰক্খিস্সন্তি গোপিস্সন্তি মমাযিস্সন্তি সম্পৰিৱাৰযিস্সন্তী’’তি. অযং ৱিস্সজ্জনছন্দো. ইমে পঞ্চ ছন্দা. ইধ তণ্হামত্তমেৱ, তং সন্ধায ইদং ৱুত্তং.

ৱিতক্কনিদানোতি এত্থ ‘‘লাভং পটিচ্চ ৱিনিচ্ছযো’’তি (দী. নি. ২.১১০) এৱং ৱুত্তো ৱিনিচ্ছযৱিতক্কো ৱিতক্কো নাম. ৱিনিচ্ছযোতি দ্ৱে ৱিনিচ্ছযা তণ্হাৱিনিচ্ছযো চ, দিট্ঠিৱিনিচ্ছযো চ. অট্ঠসতং তণ্হাৱিচৰিতং তণ্হাৱিনিচ্ছযো নাম. দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো দিট্ঠিৱিনিচ্ছযো নামাতি এৱং ৱুত্ততণ্হাৱিনিচ্ছযৱসেন হি ইট্ঠানিট্ঠপিযাপ্পিযৱৱত্থানং ন হোতি. তদেৱ হি একচ্চস্স ইট্ঠং হোতি, একচ্চস্স অনিট্ঠং পচ্চন্তৰাজমজ্ঝিমদেসৰাজূনং গণ্ডুপ্পাদমিগমংসাদীসু ৱিয. তস্মিং পন তণ্হাৱিনিচ্ছযৱিনিচ্ছিতে পটিলদ্ধৱত্থুস্মিং ‘‘এত্তকং ৰূপস্স ভৱিস্সতি, এত্তকং সদ্দস্স, এত্তকং গন্ধস্স, এত্তকং ৰসস্স, এত্তকং ফোট্ঠব্বস্স ভৱিস্সতি, এত্তকং ময্হং ভৱিস্সতি, এত্তকং পৰস্স ভৱিস্সতি, এত্তকং নিদহিস্সামি, এত্তকং পৰস্স দস্সামী’’তি ৱৱত্থানং ৱিতক্কৱিনিচ্ছযেন হোতি. তেনাহ ‘‘ছন্দো খো, দেৱানমিন্দ, ৱিতক্কনিদানো’’তি.

পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খানিদানোতি তযো পপঞ্চা তণ্হাপপঞ্চো, মানপপঞ্চো, দিট্ঠিপপঞ্চোতি. তত্থ অট্ঠসততণ্হাৱিচৰিতং তণ্হাপপঞ্চো নাম. নৱৱিধো মানো মানপপঞ্চো নাম. দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো দিট্ঠিপপঞ্চো নাম. তেসু ইধ তণ্হাপপঞ্চো অধিপ্পেতো. কেনট্ঠেন পপঞ্চো? মত্তপমত্তাকাৰপাপনট্ঠেন পপঞ্চো. তংসম্পযুত্তা সঞ্ঞা পপঞ্চসঞ্ঞা. সঙ্খা ৱুচ্চতি কোট্ঠাসো ‘‘সঞ্ঞানিদানা হি পপঞ্চসঙ্খা’’তিআদীসু ৱিয. ইতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খানিদানোতি পপঞ্চসঞ্ঞাকোট্ঠাসনিদানো ৱিতক্কোতি অত্থো.

পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খানিৰোধসাৰুপ্পগামিনিন্তি এতিস্সা পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খায খযা নিৰোধো ৱূপসমো, তস্স সাৰুপ্পঞ্চেৱ তত্থ গামিনিং চাতি সহ ৱিপস্সনায মগ্গং পুচ্ছতি.