মঘমাণৱৱত্থু

৩৫৫. দীঘৰত্তং ৱিসুদ্ধো খো অযং যক্খোতি চিৰকালতো পভুতি ৱিসুদ্ধো. কীৱ চিৰকালতো? অনুপ্পন্নে বুদ্ধে মগধৰট্ঠে মচলগামকে মঘমাণৱকালতো পট্ঠায. তদা কিৰেস একদিৱসং কালস্সেৱ ৱুট্ঠায গামমজ্ঝে মনুস্সানং গামকম্মকৰণট্ঠানং গন্ত্ৱা অত্তনো ঠিতট্ঠানং পাদন্তেনেৱ পংসুকচৱৰং অপনেত্ৱা ৰমণীযমকাসি, অঞ্ঞো আগন্ত্ৱা তত্থ অট্ঠাসি. সো তাৱতকেনেৱ সতিং পটিলভিত্ৱা মজ্ঝে গামস্স খলমণ্ডলমত্তং ঠানং সোধেত্ৱা ৱালুকং ওকিৰিত্ৱা দাৰূনি আহৰিত্ৱা সীতকালে অগ্গিং কৰোতি, দহৰা চ মহল্লকা চ আগন্ত্ৱা তত্থ নিসীদন্তি.

অথস্স একদিৱসং এতদহোসি – ‘‘মযং নগৰং গন্ত্ৱা ৰাজৰাজমহামত্তাদযো পস্সাম, ইমেসুপি চন্দিমসূৰিযেসু ‘চন্দো নাম দেৱপুত্তো, সূৰিযো নাম দেৱপুত্তো’তি ৱদন্তি. কিং নু খো কত্ৱা এতে এতা সম্পত্তিযো অধিগতা’’তি? ততো ‘‘নাঞ্ঞং কিঞ্চি, পুঞ্ঞকম্মমেৱ কত্ৱা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘মযাপি এৱংৱিধসম্পত্তিদাযকং পুঞ্ঞকম্মমেৱ কত্তব্ব’’ন্তি চিন্তেসি.

সো কালস্সেৱ ৱুট্ঠায যাগুং পিৱিত্ৱা ৱাসিফৰসুকুদালমুসলহত্থো চতুমহাপথং গন্ত্ৱা মুসলেন পাসাণে উচ্চালেত্ৱা পৱট্টেতি, যানানং অক্খপটিঘাতৰুক্খে হৰতি, ৱিসমং সমং কৰোতি, চতুমহাপথে সালং কৰোতি, পোক্খৰণিং খণতি, সেতুং বন্ধতি, এৱং দিৱসং কম্মং কত্ৱা অত্থঙ্গতে সূৰিযে ঘৰং এতি. তং অঞ্ঞো পুচ্ছি – ‘‘ভো, মঘ, ত্ৱং পাতোৱ নিক্খমিত্ৱা সাযং অৰঞ্ঞতো এসি, কিং কম্মং কৰোসী’’তি? পুঞ্ঞকম্মং কৰোমি. সগ্গগামিমগ্গং সোধেমীতি. কিমিদং, ভো, পুঞ্ঞং নামাতি? ত্ৱং ন জানাসীতি? আম, ন জানামীতি. নগৰং গতকালে দিট্ঠপুব্বা তে ৰাজৰাজমহামত্তাদযোতি? আম, দিট্ঠপুব্বাতি. পুঞ্ঞকম্মং কত্ৱা তেহি তং ঠানং লদ্ধং, অহম্পি এৱংৱিধসম্পত্তিদাযকং কম্মং কৰোমি. ‘‘চন্দো নাম দেৱপুত্তো, সূৰিযো নাম দেৱপুত্তো’’তি সুতপুব্বং তযাতি? আম সুতপুব্বন্তি. এতস্স সগ্গস্স গমনমগ্গং অহং সোধেমীতি. ইদং পন পুঞ্ঞকম্মং কিং তৱেৱ ৱট্টতি, অঞ্ঞস্স ন ৱট্টতীতি? ন কস্সচেতং ৱাৰিতন্তি. যদি এৱং স্ৱে অৰঞ্ঞং গমনকালে ময্হম্পি সদ্দং দেহীতি. পুনদিৱসে তং গহেত্ৱা গতো, এৱং তস্মিং গামে তেত্তিংস মনুস্সা তৰুণৱযা সব্বে তস্সেৱ অনুৱত্তকা অহেসুং. তে একচ্ছন্দা হুত্ৱা পুঞ্ঞকম্মানি কৰোন্তা ৱিচৰন্তি. যং দিসং গচ্ছন্তি, মগ্গং সমং কৰোন্তা একদিৱসেনেৱ কৰোন্তি, পোক্খৰণিং খণন্তা, সালং কৰোন্তা, সেতুং বন্ধন্তা একদিৱসেনেৱ নিট্ঠাপেন্তি.

অথ নেসং গামভোজকো চিন্তেসি – ‘‘অহং পুব্বে এতেসু সুৰং পিৱন্তেসু পাণঘাতাদীনি কৰোন্তেসু চ কহাপণাদিৱসেন চেৱ দণ্ডবলিৱসেন চ ধনং লভামি. ইদানি এতেসং পুঞ্ঞকৰণকালতো পট্ঠায এত্তকো আযো নত্থি, হন্দ নে ৰাজকুলে পৰিভিন্দামী’’তি ৰাজানং উপসঙ্কমিত্ৱা চোৰে, মহাৰাজ, পস্সামীতি. কুহিং, তাতাতি? ময্হং গামেতি. কিং চোৰা নাম, তাতাতি? ৰাজাপৰাধিকা দেৱাতি. কিং জাতিকাতি? গহপতিজাতিকা দেৱাতি. গহপতিকা কিং কৰিস্সন্তি, তযা জানমানেন কস্মা ময্হং ন কথিতন্তি? ভযেন, মহাৰাজ, ন কথেমি, ইদানি মা ময্হং দোসং কৰেয্যাথাতি. অথ ৰাজা ‘‘অযং ময্হং মহাৰৱং ৰৱতী’’তি সদ্দহিত্ৱা ‘‘তেন হি গচ্ছ, ত্ৱমেৱ নে আনেহী’’তি বলং দত্ৱা পেসেসি. সো গন্ত্ৱা দিৱসং অৰঞ্ঞে কম্মং কত্ৱা সাযমাসং ভুঞ্জিত্ৱা গামমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ‘‘স্ৱে কিং কম্মং কৰিস্সাম, কিং মগ্গং সমং কৰোম, পোক্খৰণিং খণাম, সেতুং বন্ধামা’’তি মন্তযমানেযেৱ তে পৰিৱাৰেত্ৱা ‘‘মা ফন্দিত্থ, ৰঞ্ঞো আণা’’তি বন্ধিত্ৱা পাযাসি. অথ খো নেসং ইত্থিযো ‘‘সামিকা কিৰ ৱো ‘ৰাজাপৰাধিকা চোৰা’তি বন্ধিত্ৱা নিয্যন্তী’’তি সুত্ৱা ‘‘অতিচিৰেন কূটা এতে ‘পুঞ্ঞকম্মং কৰোমা’তি দিৱসে দিৱসে অৰঞ্ঞেৱ অচ্ছন্তি, সব্বকম্মন্তা পৰিহীনা, গেহে ন কিঞ্চি ৱড্ঢতি, সুট্ঠু বদ্ধা সুট্ঠু গহিতা’’তি ৱদিংসু.

গামভোজকোপি তে নেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসি. ৰাজা অনুপপৰিক্খিত্ৱাযেৱ ‘‘হত্থিনা মদ্দাপেথা’’তি আহ. তেসু নীযমানেসু মঘো ইতৰে আহ – ‘‘ভো, সক্খিস্সথ মম ৱচনং কাতু’’ন্তি? তৱ ৱচনং কৰোন্তাযেৱম্হ ইমং ভযং পত্তা, এৱং সন্তেপি তৱ ৱচনং কৰোম, ভণ ভো, কিং কৰোমাতি? এত্থ ভো ৱট্টে চৰন্তানং নাম নিবদ্ধং এতং, কিং পন তুম্হে চোৰাতি? ন চোৰম্হাতি. ইমস্স লোকস্স সচ্চকিৰিযা নাম অৱস্সযো, তস্মা সব্বেপি ‘‘যদি অম্হে চোৰা, হত্থী মদ্দতু, অথ ন চোৰা, মা মদ্দতূ’’তি সচ্চকিৰিযং কৰোথাতি. তে তথা অকংসু. হত্থী উপগন্তুম্পি ন সক্কোতি, ৱিৰৱন্তো পলাযতি, হত্থিং তুত্ততোমৰঙ্কুসেহি কোট্টেন্তাপি উপনেতুং ন সক্কোন্তি. ‘‘হত্থিং উপনেতুং ন সক্কোমা’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. তেন হি উপৰি কটেন পটিচ্ছাদেত্ৱা মদ্দাপেথাতি. উপৰি কটে দিন্নে দিগুণৰৱং ৱিৰৱন্তো পলাযতি.

ৰাজা সুত্ৱা পেসুঞ্ঞকাৰকং পক্কোসাপেত্ৱা আহ – ‘‘তাত, হত্থী মদ্দিতুং ন ইচ্ছতী’’তি? আম, দেৱ, জেট্ঠকমাণৱো মন্তং জানাতি, মন্তস্সেৱ অযমানুভাৱোতি. ৰাজা তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘মন্তো কিৰ তে অত্থী’’তি পুচ্ছি? নত্থি, দেৱ, ময্হং মন্তো, সচ্চকিৰিযং পন মযং কৰিম্হ – ‘‘যদি অম্হে ৰঞ্ঞো চোৰা, মদ্দতু, অথ ন চোৰা, মা মদ্দতূ’’তি, সচ্চকিৰিযায নো এস আনুভাৱোতি. কিং পন, তাত, তুম্হে কম্মং কৰোথাতি? অম্হে, দেৱ, মগ্গং সমং কৰোম, চতুমহাপথে সালং কৰোম, পোক্খৰণিং খণাম, সেতুং বন্ধাম, এৱৰূপানি পুঞ্ঞকম্মানি কৰোন্তা ৱিচৰিম্হাতি.

অযং তুম্হে কিমত্থং পিসুণেসীতি? অম্হাকং পমত্তকালে ইদঞ্চিদঞ্চ লভতি, অপ্পমত্তকালে তং নত্থি, এতেন কাৰণেনাতি. তাত, অযং হত্থী নাম তিৰচ্ছানো, সোপি তুম্হাকং গুণে জানাতি. অহং মনুস্সো হুত্ৱাপি ন জানামি, তুম্হাকং ৱসনগামং তুম্হাকংযেৱ পুন অহৰণীযং কত্ৱা দেমি, অযম্পি হত্থী তুম্হাকংযেৱ হোতু, পেসুঞ্ঞকাৰকোপি তুম্হাকংযেৱ দাসো হোতু. ইতো পট্ঠায ময্হম্পি পুঞ্ঞকম্মং কৰোথাতি ধনং দত্ৱা ৱিস্সজ্জেসি. তে ধনং গহেত্ৱা ৱাৰেন ৱাৰেন হত্থিং আৰুয্হ গচ্ছন্তা মন্তযন্তি ‘‘ভো পুঞ্ঞকম্মং নাম অনাগতভৱত্থায কৰিযতি, অম্হাকং পন অন্তোউদকে পুপ্ফিতং নীলুপ্পলং ৱিয ইমস্মিঞ্ঞেৱ অত্তভাৱে ৱিপাকং দেতি. ইদানি অতিৰেকং পুঞ্ঞং কৰিস্সামা’’তি, কিং কৰোমাতি? চতুমহাপথে থাৱৰং কত্ৱা মহাজনস্স ৱিস্সমনসালং কৰোম, ইত্থীহি পন সদ্ধিং অপত্তিকং কত্ৱা কৰিস্সাম, অম্হেসু হি ‘‘চোৰা’’তি গহেত্ৱা নীযমানেসু ইত্থীনং একাপি চিন্তামত্তকম্পি অকত্ৱা ‘‘সুবদ্ধা সুগহিতা’’তি উট্ঠহিংসু, তস্মা তাসং পত্তিং ন দস্সামাতি. তে অত্তনো গেহানি গন্ত্ৱা হত্থিনো তেত্তিংসপিণ্ডং দেন্তি, তেত্তিংস তিণমুট্ঠিযো আহৰন্তি, তং সব্বং হত্থিস্স কুচ্ছিপূৰং জাতং. তে অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ৰুক্খে ছিন্দন্তি, ছিন্নং ছিন্নং হত্থী কড্ঢিত্ৱা সকটপথে ঠপেসি. তে ৰুক্খে তচ্ছেত্ৱা সালায কম্মং আৰভিংসু.

মঘস্স গেহে সুজাতা, সুধম্মা, চিত্তা, নন্দাতি চতস্সো ভৰিযাযো অহেসুং. সুধম্মা ৱড্ঢকিং পুচ্ছতি – ‘‘তাত, ইমে সহাযা কালস্সেৱ গন্ত্ৱা সাযং এন্তি, কিং কম্মং কৰোন্তী’’তি? ‘‘সালং কৰোন্তি, অম্মা’’তি. ‘‘তাত, ময্হম্পি সালায পত্তিং কত্ৱা দেহী’’তি. ‘‘ইত্থীহি অপত্তিকং কৰোমা’’তি এতে ৱদন্তীতি. সা ৱড্ঢকিস্স অট্ঠ কহাপণে দত্ৱা ‘‘তাত, যেন কেনচি উপাযেন ময্হং পত্তিকং কৰোহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু অম্মা’’তি ৱত্ৱা পুৰেতৰং ৱাসিফৰসুং গহেত্ৱা গামমজ্ঝে ঠত্ৱা ‘‘কিং ভো অজ্জ ইমস্মিম্পি কালে ন নিক্খমথা’’তি উচ্চাসদ্দং কত্ৱা ‘‘সব্বে মগ্গং আৰুড়্হা’’তি ঞত্ৱা ‘‘গচ্ছথ তাৱ তুম্হে, ময্হং পপঞ্চো অত্থী’’তি তে পুৰতো কত্ৱা অঞ্ঞং মগ্গং আৰুয্হ কণ্ণিকূপগং ৰুক্খং ছিন্দিত্ৱা তচ্ছেত্ৱা মট্ঠং কত্ৱা আহৰিত্ৱা সুধম্মায গেহে ঠপেসি – ‘‘মযা দেহীতি ৱুত্তদিৱসে নীহৰিত্ৱা দদেয্যাসী’’তি.

অথ নিট্ঠিতে দব্বসম্ভাৰকম্মে ভূমিকম্মতো পট্ঠায চযবন্ধনথম্ভুস্সাপন সঙ্ঘাটযোজন কণ্ণিকমঞ্চবন্ধনেসু কতেসু সো ৱড্ঢকী কণ্ণিকমঞ্চে নিসীদিত্ৱা চতূহি দিসাহি গোপানসিযো উক্খিপিত্ৱা ‘‘ভো একং পমুট্ঠং অত্থী’’তি আহ. কিং ভো পমুট্ঠং, সব্বমেৱ ত্ৱং পমুস্সসীতি. ইমা ভো গোপানসিযো কত্থ পতিট্ঠহিস্সন্তীতি? কণ্ণিকা নাম লদ্ধুং ৱট্টতীতি. কুহিং ভো ইদানি সক্কা লদ্ধুন্তি? কুলানং গেহে সক্কা লদ্ধুন্তি. আহিণ্ডন্তা পুচ্ছথাতি. তে অন্তোগামং পৱিসিত্ৱা পুচ্ছিত্ৱা সুধম্মায ঘৰদ্ৱাৰে ‘‘ইমস্মিং ঘৰে কণ্ণিকা অত্থী’’তি আহংসু. সা ‘‘অত্থী’’তি আহ. হন্দ মূলং গণ্হাহীতি. মূলং ন গণ্হামি, সচে মম পত্তিং কৰোথ, দস্সামীতি. এথ ভো মাতুগামস্স পত্তিং ন কৰোম, অৰঞ্ঞং গন্ত্ৱা ৰুক্খং ছিন্দিস্সামাতি নিক্খমিংসু.

ততো ৱড্ঢকী ‘‘কিং ন লদ্ধা, তাত, কণ্ণিকা’’তি পুচ্ছি. তে তমত্থং আৰোচযিংসু. ৱড্ঢকী কণ্ণিকমঞ্চে নিসিন্নোৱ আকাসং উল্লোকেত্ৱা ‘‘ভো অজ্জ নক্খত্তং সুন্দৰং, ইদং অঞ্ঞং সংৱচ্ছৰং অতিক্কমিত্ৱা সক্কা লদ্ধুং, তুম্হেহি চ দুক্খেন আভতা দব্বসম্ভাৰা, তে সকলসংৱচ্ছৰেন ইমস্মিঞ্ঞেৱ ঠানে পূতিকা ভৱিস্সন্তি. দেৱলোকে নিব্বত্তকালে তস্সাপি একস্মিং কোণে সালা হোতু, আহৰথ ন’’ন্তি আহ. সাপি যাৱ তে ন পুন আগচ্ছন্তি, তাৱ কণ্ণিকায হেট্ঠিমতলে ‘‘অযং সালা সুধম্মা নামা’’তি অক্খৰানি ছিন্দাপেত্ৱা অহতেন ৱত্থেন ৱেঠেত্ৱা ঠপেসি. কম্মিকা আগন্ত্ৱা – ‘‘আহৰ, ৰে কণ্ণিকং, যং হোতু তং হোতু. তুয্হম্পি পত্তিং কৰিস্সামা’’তি আহংসু. সা নীহৰিত্ৱা ‘‘তাতা, যাৱ অট্ঠ ৱা সোড়স ৱা গোপানসিযো ন আৰোহন্তি, তাৱ ইমং ৱত্থং মা নিব্বেঠযিত্থা’’তি ৱত্ৱা অদাসি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা গহেত্ৱা গোপানসিযো আৰোপেত্ৱাৱ ৱত্থং নিব্বেঠেসুং.

একো মহাগামিকমনুস্সো উদ্ধং উল্লোকেন্তো অক্খৰানি দিস্ৱা ‘‘কিং, ভো, ইদ’’ন্তি অক্খৰঞ্ঞুং মনুস্সং পক্কোসাপেত্ৱা দস্সেসি. সো ‘‘সুধম্মা নাম অযং সালা’’তি আহ. ‘‘হৰথ, ভো, মযং আদিতো পট্ঠায সালং কত্ৱা নামমত্তম্পি ন লভাম, এসা ৰতনমত্তেন কণ্ণিকৰুক্খেন সালং অত্তনো নামেন কাৰেতী’’তি ৱিৰৱন্তি. ৱড্ঢকী তেসং ৱিৰৱন্তানংযেৱ গোপানসিযো পৱেসেত্ৱা আণিং দত্ৱা সালাকম্মং নিট্ঠাপেসি.

সালং তিধা ৱিভজিংসু, একস্মিং কোট্ঠাসে ইস্সৰানং ৱসনট্ঠানং অকংসু, একস্মিং দুগ্গতানং, একস্মিং গিলানানং. তেত্তিংস জনা তেত্তিংস ফলকানি পঞ্ঞপেত্ৱা হত্থিস্স সঞ্ঞং অদংসু – ‘‘আগন্তুকো আগন্ত্ৱা যস্স অত্থতে ফলকে নিসীদতি, তং গহেত্ৱা ফলকসামিকস্সেৱ গেহে পতিট্ঠপেহি. তস্স পাদপৰিকম্মপিট্ঠিপৰিকম্মখাদনীযভোজনীযসযনানি সব্বানি ফলকসামিকস্সেৱ ভাৰো ভৱিস্সতী’’তি. হত্থী আগতাগতং গহেত্ৱা ফলকসামিকস্স গেহং নেতি, সো তস্স তং দিৱসং কত্তব্বং কৰোতি.

মঘমাণৱো সালতো অৱিদূৰে ঠানে কোৱিড়াৰৰুক্খং ৰোপাপেসি, মূলে চস্স পাসাণফলকং অত্থৰি. নন্দা নামস্স ভৰিযা অৱিদূৰে পোক্খৰণিং খণাপেসি, চিত্তা মালাৱচ্ছে ৰোপাপেসি, সব্বজেট্ঠিকা পন আদাসং গহেত্ৱা অত্তভাৱং মণ্ডযমানাৱ ৱিচৰতি. মঘো তং আহ – ‘‘ভদ্দে, সুধম্মা, সালায পত্তিকা জাতা, নন্দা পোক্খৰণিং খণাপেসি, চিত্তা মালাৱচ্ছে ৰোপাপেসি. তৱ পন পুঞ্ঞকম্মং নাম নত্থি, একং পুঞ্ঞং কৰোহি, ভদ্দে’’তি সা ‘‘ত্ৱং কস্স কাৰণা কৰোসি, ননু তযা কতং ময্হমেৱা’’তি ৱত্ৱা অত্তভাৱমণ্ডনমেৱ অনুযুঞ্জতি.

মঘো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা ততো চৱিত্ৱা তাৱতিংসভৱনে সক্কো হুত্ৱা নিব্বত্তি, তেপি তেত্তিংস গামিকমনুস্সা কালঙ্কত্ৱা তেত্তিংস দেৱপুত্তা হুত্ৱা তস্সেৱ সন্তিকে নিব্বত্তা. সক্কস্স ৱেজযন্তো নাম পাসাদো সত্ত যোজনসতানি উগ্গচ্ছি, ধজো তীণি যোজনসতানি উগ্গচ্ছি, কোৱিড়াৰৰুক্খস্স নিস্সন্দেন সমন্তা তিযোজনসতপৰিমণ্ডলো পঞ্চদসযোজনপৰিণাহক্খন্ধো পাৰিচ্ছত্তকো নিব্বত্তি, পাসাণফলকস্স নিস্সন্দেন পাৰিচ্ছত্তকমূলে সট্ঠিযোজনিকা পণ্ডুকম্বলসিলা নিব্বত্তি. সুধম্মায কণ্ণিকৰুক্খস্স নিস্সন্দেন তিযোজনসতিকা সুধম্মা দেৱসভা নিব্বত্তি. নন্দায পোক্খৰণিযা নিস্সন্দেন পঞ্ঞাসযোজনা নন্দা নাম পোক্খৰণী নিব্বত্তি. চিত্তায মালাৱচ্ছৱত্থুনিস্সন্দেন সট্ঠিযোজনিকং চিত্তলতাৱনং নাম উয্যানং নিব্বত্তি.

সক্কো দেৱৰাজা সুধম্মায দেৱসভায যোজনিকে সুৱণ্ণপল্লঙ্কে নিসিন্নো তিযোজনিকে সেতচ্ছত্তে ধাৰিযমানে তেহি দেৱপুত্তেহি তাহি দেৱকঞ্ঞাহি অড্ঢতিযাহি নাটককোটীহি দ্ৱীসু দেৱলোকেসু দেৱতাহি চ পৰিৱাৰিতো মহাসম্পত্তিং ওলোকেন্তো তা তিস্সো ইত্থিযো দিস্ৱা ‘‘ইমা তাৱ পঞ্ঞাযন্তি, সুজাতা কুহি’’ন্তি ওলোকেন্তো ‘‘অযং মম ৱচনং অকত্ৱা গিৰিকন্দৰায বকসকুণিকা হুত্ৱা নিব্বত্তা’’তি দিস্ৱা দেৱলোকতো ওতৰিত্ৱা তস্সা সন্তিকং গতো. সা দিস্ৱাৱ সঞ্জানিত্ৱা অধোমুখা জাতা. ‘‘বালে, ইদানি কিং সীসং ন উক্খিপসি? ত্ৱং মম ৱচনং অকত্ৱা অত্তভাৱমেৱ মণ্ডযমানা ৱীতিনামেসি. সুধম্মায চ নন্দায চ চিত্তায চ মহাসম্পত্তি নিব্বত্তা, এহি অম্হাকং সম্পত্তিং পস্সা’’তি দেৱলোকং নেত্ৱা নন্দায পোক্খৰণিযা পক্খিপিত্ৱা পল্লঙ্কে নিসীদি.

নাটকিত্থিযো ‘‘কুহিং গতত্থ, মহাৰাজা’’তি পুচ্ছিংসু. সো অনাৰোচেতুকামোপি তাহি নিপ্পীড়িযমানো ‘‘সুজাতায সন্তিক’’ন্তি আহ. কুহিং নিব্বত্তা, মহাৰাজাতি? কন্দৰপাদেতি. ইদানি কুহিন্তি? নন্দাপোক্খৰণিযং মে ৱিস্সট্ঠাতি. এথ, ভো, অম্হাকং অয্যং পস্সামাতি সব্বা তত্থ অগমংসু. সা পুব্বে সব্বজেট্ঠিকা হুত্ৱা তা অৱমঞ্ঞিত্থ. ইদানি তাপি তং দিস্ৱা – ‘‘পস্সথ, ভো অম্হাকং অয্যায মুখং কক্কটকৱিজ্ঝনসূলসদিস’’ন্তিআদীনি ৱদন্তিযো কেড়িং অকংসু. সা অতিৱিয অট্টিযমানা সক্কং দেৱৰাজানং আহ – ‘‘মহাৰাজ, ইমানি সুৱণ্ণৰজতমণিৱিমানানি ৱা নন্দাপোক্খৰণী ৱা ময্হং কিং কৰিস্সতি, জাতিভূমিযেৱ মহাৰাজ সত্তানং সুখা, মং তত্থেৱ কন্দৰপাদে ৱিস্সজ্জেহী’’তি. সক্কো তং তত্থ ৱিস্সজ্জেত্ৱা ‘‘মম ৱচনং কৰিস্সসী’’তি আহ. কৰিস্সামি, মহাৰাজাতি. পঞ্চ সীলানি গহেত্ৱা অখণ্ডানি কত্ৱা ৰক্খ, কতিপাহেন তং এতাসং জেট্ঠিকং কৰিস্সামীতি. সা তথা অকাসি.

সক্কো কতিপাহস্স অচ্চযেন ‘‘সক্কা নু খো সীলং ৰক্খিতু’’ন্তি গন্ত্ৱা মচ্ছৰূপেন উত্তানকো হুত্ৱা তস্সা পুৰতো উদকপিট্ঠে ওসৰতি, সা ‘‘মতমচ্ছকো ভৱিস্সতী’’তি গন্ত্ৱা সীসে অগ্গহেসি. মচ্ছো নঙ্গুট্ঠং চালেসি. সা ‘‘জীৱতি মঞ্ঞে’’তি উদকে ৱিস্সজ্জেসি. সক্কো আকাসে ঠত্ৱা ‘‘সাধু, সাধু, ৰক্খসি সিক্খাপদং, এৱং তং ৰক্খমানং কতিপাহেনেৱ নাটকানং জেট্ঠিকং কৰিস্সামী’’তি আহ. তস্সাপি পঞ্চ ৱস্সসতানি আযু অহোসি. একদিৱসম্পি উদৰপূৰং নালত্থং, সুক্খিত্ৱা পৰিসুক্খিত্ৱা মিলাযমানাপি সীলং অখণ্ডেত্ৱা কালঙ্কত্ৱা বাৰাণসিযং কুম্ভকাৰগেহে নিব্বত্তি.

সক্কো ‘‘কুহিং নিব্বত্তা’’তি ওলোকেন্তো দিস্ৱা ‘‘ততো ইধ আনেতুং ন সক্কা, জীৱিতৱুত্তিমস্সা দস্সামী’’তি সুৱণ্ণএড়ালুকানং যানকং পূৰেত্ৱা মজ্ঝে গামস্স মহল্লকৱেসেন নিসীদিত্ৱা ‘‘এড়ালুকানি গণ্হথা’’তি উক্কুট্ঠিমকাসি. সমন্তা গামৱাসিকা আগন্ত্ৱা ‘‘দেহি, তাতা’’তি আহংসু. অহং সীলৰক্খকানং দেমি, তুম্হে সীলং ৰক্খথাতি. তাত মযং সীলং নাম কীদিসন্তিপি ন জানাম, মূলেন দেহীতি. ‘‘সীলৰক্খকানংযেৱ দম্মী’’তি আহ. ‘‘এথ, ৰে কোসি অযং এড়ালুকমহল্লকো’’তি সব্বে নিৱত্তিংসু.

সা দাৰিকা পুচ্ছি – ‘‘অম্ম, তুম্হে এড়ালুকত্থায গতা তুচ্ছহত্থাৱ আগতা’’তি. কোসি, অম্ম, এড়ালুকমহল্লকো ‘‘অহং সীলৰক্খকানং দম্মী’’তি ৱদতি, নূনিমস্স দাৰিকা সীলং খাদিত্ৱা ৱত্তন্তি, মযং সীলমেৱ ন জানামাতি. সা ‘‘ময্হং আনীতং ভৱিস্সতী’’তি গন্ত্ৱা ‘‘এড়ালুকং, তাত, দেহী’’তি আহ. ‘‘ত্ৱং সীলানি ৰক্খসি অম্মা’’তি? ‘‘আম, তাত ৰক্খামী’’তি. ইদং মযা তুয্হমেৱ আভতন্তি গেহদ্ৱাৰে যানেন সদ্ধিং ঠপেত্ৱা পক্কামি. সাপি যাৱজীৱং সীলং ৰক্খিত্ৱা চৱিত্ৱা ৱেপচিত্তিঅসুৰস্স ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি. সীলনিস্সন্দেন পাসাদিকা অহোসি. সো ‘‘ধীতুৱিৱাহমঙ্গলং কৰিস্সামী’’তি অসুৰে সন্নিপাতেসি.

সক্কো ‘‘কুহিং নিব্বত্তা’’তি ওলোকেন্তো ‘‘অসুৰভৱনে নিব্বত্তা, অজ্জস্সা ৱিৱাহমঙ্গলং কৰিস্সন্তী’’তি দিস্ৱা ‘‘ইদানি যংকিঞ্চি কত্ৱা আনেতব্বা মযা’’তি অসুৰৱণ্ণং নিম্মিনিত্ৱা গন্ত্ৱা অসুৰানং অন্তৰে অট্ঠাসি. ‘‘তৱ সামিকং ৱদেহী’’তি তস্সা হত্থে পিতা পুপ্ফদামং অদাসি ‘‘যং ইচ্ছসি, তস্সূপৰি খিপাহী’’তি. সা ওলোকেন্তী সক্কং দিস্ৱা পুব্বসন্নিৱাসেন সঞ্জাতসিনেহা ‘‘অযং মে সামিকো’’তি তস্সূপৰি দামং খিপি. সো তং বাহায গহেত্ৱা আকাসে উপ্পতি, তস্মিং খণে অসুৰা সঞ্জানিংসু. তে ‘‘গণ্হথ, গণ্হথ, জৰসক্কং, ৱেৰিকো অম্হাকং, ন মযং এতস্স দাৰিকং দস্সামা’’তি অনুবন্ধিংসু. ৱেপচিত্তি পুচ্ছি ‘‘কেনাহটা’’তি? ‘‘জৰসক্কেন মহাৰাজা’’তি. ‘‘অৱসেসেসু অযমেৱ সেট্ঠো, অপেথা’’তি আহ. সক্কো নং নেত্ৱা অড্ঢতিযকোটিনাটকানং জেট্ঠিকট্ঠানে ঠপেসি. সা সক্কং ৱৰং যাচি – ‘‘মহাৰাজ, ময্হং ইমস্মিং দেৱলোকে মাতা ৱা পিতা ৱা ভাতা ৱা ভগিনী ৱা নত্থি, যত্থ যত্থ গচ্ছসি, তত্থ তত্থ মং গহেত্ৱাৱ গচ্ছ মহাৰাজা’’তি. সক্কো ‘‘সাধূ’’তি পটিঞ্ঞং অদাসি.

এৱং মচলগামকে মঘমাণৱকালতো পট্ঠায ৱিসুদ্ধভাৱমস্স সম্পস্সন্তো ভগৱা ‘‘দীঘৰত্তং ৱিসুদ্ধো খো অযং যক্খো’’তি আহ. অত্থসঞ্হিতন্তি অত্থনিস্সিতং কাৰণনিস্সিতং.