৭. জালিযসুত্তৱণ্ণনা
দ্ৱে পব্বজিতৱত্থুৱণ্ণনা
৩৭৮. এৱং মে সুতং…পে… কোসম্বিযন্তি জালিযসুত্তং. তত্ৰাযং অপুব্বপদৱণ্ণনা. ঘোসিতাৰামেতি ঘোসিতেন সেট্ঠিনা কতে আৰামে. পুব্বে কিৰ অল্লকপ্পৰট্ঠং নাম অহোসি. ততো কোতূহলিকো নাম দলিদ্দো ছাতকভযেন সপুত্তদাৰো অৱন্তিৰট্ঠং গচ্ছন্তো পুত্তং ৱহিতুং অসক্কোন্তো ছড্ডেত্ৱা অগমাসি, মাতা নিৱত্তিত্ৱা তং গহেত্ৱা গতা, তে একং গোপালকগামং পৱিসিংসু. গোপালকেন চ তদা বহুপাযাসো পটিযত্তো হোতি, তে ততো পাযাসং লভিত্ৱা ভুঞ্জিংসু. অথ সো পুৰিসো বলৱপাযাসং ভুত্তো জীৰাপেতুং অসক্কোন্তো ৰত্তিভাগে কালং কত্ৱা তত্থেৱ সুনখিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা কুক্কুৰো জাতো, সো গোপালকস্স পিযো অহোসি. গোপালকো চ পচ্চেকবুদ্ধং উপট্ঠহতি. পচ্চেকবুদ্ধোপি ভত্তকিচ্চপৰিযোসানে কুক্কুৰস্স একেকং পিণ্ডং দেতি, সো পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহং উপ্পাদেত্ৱা গোপালকেন সদ্ধিং পণ্ণসালম্পি গচ্ছতি. গোপালকে অসন্নিহিতে ভত্তৱেলাযং সযমেৱ গন্ত্ৱা কালাৰোচনত্থং পণ্ণসালদ্ৱাৰে ভুস্সতি, অন্তৰামগ্গেপি চণ্ডমিগে দিস্ৱা ভুস্সিত্ৱা পলাপেতি. সো পচ্চেকবুদ্ধে মুদুকেন চিত্তেন কালংকত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তি. তত্ৰস্স ঘোসকদেৱপুত্তো ত্ৱেৱ নামং অহোসি. সো দেৱলোকতো চৱিত্ৱা কোসম্বিযং একস্স কুলস্স ঘৰে নিব্বত্তি. তং অপুত্তকো সেট্ঠি তস্স মাতাপিতূনং ধনং দত্ৱা পুত্তং কত্ৱা অগ্গহেসি. অথ অত্তনো পুত্তে জাতে সত্তক্খত্তুং ঘাতাপেতুং উপক্কমি. সো পুঞ্ঞৱন্ততায সত্তসুপি ঠানেসু মৰণং অপ্পত্ৱা অৱসানে একায সেট্ঠিধীতায ৱেয্যত্তিযেন লদ্ধজীৱিতো অপৰভাগে পিতুঅচ্চযেন সেট্ঠিট্ঠানং পত্ৱা ঘোসকসেট্ঠি নাম জাতো. অঞ্ঞেপি কোসম্বিযং কুক্কুটসেট্ঠি, পাৱাৰিযসেট্ঠীতি দ্ৱে সেট্ঠিনো অত্থি, ইমিনা সদ্ধিং তযো অহেসুং.
তেন চ সমযেন হিমৱন্ততো পঞ্চসততাপসা সৰীৰসন্তপ্পনত্থং অন্তৰন্তৰাকোসম্বিং আগচ্ছন্তি, তেসং এতে তযো সেট্ঠী অত্তনো অত্তনো উয্যানেসু পণ্ণকুটিযো কত্ৱা উপট্ঠানং কৰোন্তি. অথেকদিৱসং তে তাপসা হিমৱন্ততো আগচ্ছন্তা মহাকন্তাৰে তসিতা কিলন্তা একং মহন্তং ৱটৰুক্খং পত্ৱা তত্থ অধিৱত্থায দেৱতায সন্তিকা সঙ্গহং পচ্চাসিসন্তা নিসীদিংসু. দেৱতা সব্বালঙ্কাৰৱিভূসিতং হত্থং পসাৰেত্ৱা তেসং পানীযপানকাদীনি দত্ৱা কিলমথং পটিৱিনোদেসি, এতে দেৱতাযানুভাৱেন ৱিম্হিতা পুচ্ছিংসু – ‘‘কিং নু খো, দেৱতে, কম্মং কত্ৱা তযা অযং সম্পত্তি লদ্ধা’’তি? দেৱতা আহ – ‘‘লোকে বুদ্ধো নাম ভগৱা উপ্পন্নো, সো এতৰহি সাৱত্থিযং ৱিহৰতি, অনাথপিণ্ডিকো গহপতি তং উপট্ঠহতি. সো উপোসথদিৱসেসু অত্তনো ভতকানং পকতিভত্তৱেতনমেৱ দত্ৱা উপোসথং কাৰাপেসি. অথাহং একদিৱসং মজ্ঝন্হিকে পাতৰাসত্থায আগতো কঞ্চি ভতককম্মং অকৰোন্তং দিস্ৱা – ‘অজ্জ মনুস্সা কস্মা কম্মং ন কৰোন্তী’তি পুচ্ছিং. তস্স মে তমত্থং আৰোচেসুং. অথাহং এতদৱোচং – ‘ইদানি উপড্ঢদিৱসো গতো, সক্কা নু খো উপড্ঢুপোসথং কাতু’ন্তি. ততো সেট্ঠিস্স পটিৱেদেত্ৱা ‘‘সক্কা কাতু’’ন্তি আহ. স্ৱাহং উপড্ঢদিৱসং উপড্ঢুপোসথং সমাদিযিত্ৱা তদহেৱ কালং কত্ৱা ইমং সম্পত্তিং পটিলভি’’ন্তি.
অথ তে তাপসা ‘‘বুদ্ধো কিৰ উপ্পন্নো’’তি সঞ্জাতপীতিপামোজ্জা ততোৱ সাৱত্থিং গন্তুকামা হুত্ৱাপি – ‘‘বহুকাৰা নো উপট্ঠাকসেট্ঠিনো তেসম্পি ইমমত্থমাৰোচেস্সামা’’তি কোসম্বিং গন্ত্ৱা সেট্ঠীহি কতসক্কাৰবহুমানা ‘‘তদহেৱ মযং গচ্ছামা’’তি আহংসু. ‘‘কিং, ভন্তে, তুৰিতাত্থ, ননু তুম্হে পুব্বে চত্তাৰো পঞ্চ মাসে ৱসিত্ৱা গচ্ছথা’’তি চ ৱুত্তে তং পৱত্তিং আৰোচেসুং. ‘‘তেন হি, ভন্তে, সহেৱ গচ্ছামা’’তি চ ৱুত্তে ‘‘গচ্ছাম মযং, তুম্হে সণিকং আগচ্ছথা’’তি সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু. তেপি সেট্ঠিনো পঞ্চসতপঞ্চসতসকটপৰিৱাৰা সাৱত্থিং গন্ত্ৱা দানাদীনি দত্ৱা কোসম্বিং আগমনত্থায ভগৱন্তং যাচিত্ৱা পচ্চাগম্ম তযো ৱিহাৰে কাৰেসুং. তেসু কুক্কুটসেট্ঠিনা কতো কুক্কুটাৰামো নাম, পাৱাৰিযসেট্ঠিনা কতো পাৱাৰিকম্বৱনং নাম, ঘোসিতসেট্ঠিনা কতো ঘোসিতাৰামো নাম অহোসি. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে’’তি.
মুণ্ডিযোতি ইদং তস্স নামং. জালিযোতি ইদম্পি ইতৰস্স নামমেৱ. যস্মা পনস্স উপজ্ঝাযো দাৰুমযেন পত্তেন পিণ্ডায চৰতি, তস্মা দাৰুপত্তিকন্তেৱাসীতি ৱুচ্চতি. এতদৱোচুন্তি উপাৰম্ভাধিপ্পাযেন ৱাদং আৰোপেতুকামা হুত্ৱা এতদৱোচুং. ইতি কিৰ নেসং অহোসি, সচে সমণো গোতমো ‘‘তং জীৱং তং সৰীৰ’’ন্তি ৱক্খতি, অথস্স মযং এতং ৱাদং আৰোপেস্সাম – ‘‘ভো গোতম, তুম্হাকং লদ্ধিযা ইধেৱ সত্তো ভিজ্জতি, তেন ৱো ৱাদো উচ্ছেদৱাদো হোতী’’তি. সচে পন ‘‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰ’’ন্তি ৱক্খতি, অথস্সেতং ৱাদং আৰোপেস্সাম ‘‘তুম্হাকং ৱাদে ৰূপং ভিজ্জতি, ন সত্তো ভিজ্জতি. তেন ৱো ৱাদে সত্তো সস্সতো আপজ্জতী’’তি. অথ ভগৱা ‘‘ইমে ৱাদাৰোপনত্থায পঞ্হং পুচ্ছন্তি, মম সাসনে ইমে দ্ৱে অন্তে অনুপগম্ম মজ্ঝিমা পটিপদা অত্থীতি ন জানন্তি, হন্দ নেসং পঞ্হং অৱিস্সজ্জেত্ৱা তস্সাযেৱ পটিপদায আৱিভাৱত্থং ধম্মং দেসেমী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘তেন হাৱুসো’’তিআদিমাহ.
৩৭৯-৩৮০. তত্থ কল্লং নু খো তস্সেতং ৱচনাযাতি তস্সেতং সদ্ধাপব্বজিতস্স তিৱিধং সীলং পৰিপূৰেত্ৱা পঠমজ্ঝানং পত্তস্স যুত্তং নু খো এতং ৱত্তুন্তি অত্থো. তং সুত্ৱা পৰিব্বাজকা পুথুজ্জনো নাম যস্মা নিব্বিচিকিচ্ছো ন হোতি, তস্মা কদাচি এৱং ৱদেয্যাতি মঞ্ঞমানা – ‘‘কল্লং তস্সেতং ৱচনাযা’’তি আহংসু. অথ চ পনাহং ন ৱদামীতি অহং এতমেৱং জানামি, নো চ এৱং ৱদামি, অথ খো কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা ভাৱেন্তস্স পঞ্ঞাবলেন উপ্পন্নং মহগ্গতচিত্তমেতন্তি সঞ্ঞং ঠপেসিং. ন কল্লং তস্সেতন্তি ইদং তে পৰিব্বাজকা – ‘‘যস্মা খীণাসৱো ৱিগতসম্মোহো তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো, তস্মা ন যুত্তং তস্সেতং ৱত্তু’’ন্তি মঞ্ঞমানা ৱদন্তি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
ইতি সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথাযং
জালিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.