১১. কেৱট্টসুত্তৱণ্ণনা
কেৱট্টগহপতিপুত্তৱত্থুৱণ্ণনা
৪৮১. এৱং মে সুতং…পে… নাড়ন্দাযন্তি কেৱট্টসুত্তং. তত্ৰাযং অপুব্বপদৱণ্ণনা. পাৱাৰিকম্বৱনেতি পাৱাৰিকস্স অম্বৱনে. কেৱট্টোতি ইদং তস্স গহপতিপুত্তস্স নামং. সো কিৰ চত্তালীসকোটিধনো গহপতিমহাসালো অতিৱিয সদ্ধো পসন্নো অহোসি. সো সদ্ধাধিকত্তাযেৱ ‘‘সচে একো ভিক্খু অড্ঢমাসন্তৰেন ৱা মাসন্তৰেন ৱা সংৱচ্ছৰেন ৱা আকাসে উপ্পতিত্ৱা ৱিৱিধানি পাটিহাৰিযানি দস্সেয্য, সব্বো জনো অতিৱিয পসীদেয্য. যংনূনাহং ভগৱন্তং যাচিত্ৱা পাটিহাৰিযকৰণত্থায একং ভিক্খুং অনুজানাপেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহ.
তত্থ ইদ্ধাতি সমিদ্ধা ফীতাতি নানাভণ্ডউস্সন্নতায ৱুদ্ধিপ্পত্তা. আকিণ্ণমনুস্সাতি অংসকূটেন অংসকূটং পহৰিত্ৱা ৱিয ৱিচৰন্তেহি মনুস্সেহি আকিণ্ণা. সমাদিসতূতি আণাপেতু ঠানন্তৰে ঠপেতু. উত্তৰিমনুস্সধম্মাতি উত্তৰিমনুস্সানং ধম্মতো, দসকুসলসঙ্খাততো ৱা মনুস্সধম্মতো উত্তৰি. ভিয্যোসোমত্তাযাতি পকতিযাপি পজ্জলিতপদীপো তেলস্নেহং লভিত্ৱা ৱিয অতিৰেকপ্পমাণেন অভিপ্পসীদিস্সতি. ন খো অহন্তি ভগৱা ৰাজগহসেট্ঠিৱত্থুস্মিং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি, তস্মা ‘‘ন খো অহ’’ন্তিআদিমাহ.
৪৮২. ন ধংসেমীতি ন গুণৱিনাসনেন ধংসেমি, সীলভেদং পাপেত্ৱা অনুপুব্বেন উচ্চট্ঠানতো ওতাৰেন্তো নীচট্ঠানে ন ঠপেমি, অথ খো অহং বুদ্ধসাসনস্স ৱুদ্ধিং পচ্চাসীসন্তো কথেমীতি দস্সেতি. ততিযম্পি খোতি যাৱততিযং বুদ্ধানং কথং পটিবাহিত্ৱা কথেতুং ৱিসহন্তো নাম নত্থি. অযং পন ভগৱতা সদ্ধিং ৱিস্সাসিকো ৱিস্সাসং ৱড্ঢেত্ৱা ৱল্লভো হুত্ৱা অত্থকামোস্মীতি তিক্খত্তুং কথেসি.
ইদ্ধিপাটিহাৰিযৱণ্ণনা
৪৮৩-৪৮৪. অথ ভগৱা অযং উপাসকো মযি পটিবাহন্তেপি পুনপ্পুনং যাচতিযেৱ. ‘‘হন্দস্স পাটিহাৰিযকৰণে আদীনৱং দস্সেমী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘তীণি খো’’তিআদিমাহ. তত্থ অমাহং ভিক্খুন্তি অমুং অহং ভিক্খুং. গন্ধাৰীতি গন্ধাৰেন নাম ইসিনা কতা, গন্ধাৰৰট্ঠে ৱা উপ্পন্না ৱিজ্জা. তত্থ কিৰ বহূ ইসযো ৱসিংসু, তেসু একেন কতা ৱিজ্জাতি অধিপ্পাযো. অট্টীযামীতি অট্টো পীড়িতো ৱিয হোমি. হৰাযামীতি লজ্জামি. জিগুচ্ছামীতি গূথং দিস্ৱা ৱিয জিগুচ্ছং উপ্পাদেমি.
আদেসনাপাটিহাৰিযৱণ্ণনা
৪৮৫. পৰসত্তানন্তি অঞ্ঞেসং সত্তানং. দুতিযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. আদিসতীতি কথেতি. চেতসিকন্তি সোমনস্সদোমনস্সং অধিপ্পেতং. এৱম্পি তে মনোতি এৱং তৱ মনো সোমনস্সিতো ৱা দোমনস্সিতো ৱা কামৱিতক্কাদিসম্পযুত্তো ৱা. দুতিযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. ইতিপি তে চিত্তন্তি ইতি তৱ চিত্তং, ইদঞ্চিদঞ্চ অত্থং চিন্তযমানং পৱত্ততীতি অত্থো. মণিকা নাম ৱিজ্জাতি চিন্তামণীতি এৱং লদ্ধনামা লোকে একা ৱিজ্জা অত্থি. তায পৰেসং চিত্তং জানাতীতি দীপেতি.
অনুসাসনীপাটিহাৰিযৱণ্ণনা
৪৮৬. এৱং ৱিতক্কেথাতি নেক্খম্মৱিতক্কাদযো এৱং পৱত্তেন্তা ৱিতক্কেথ. মা এৱং ৱিতক্কযিত্থাতি এৱং কামৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা মা ৱিতক্কযিত্থ. এৱং মনসি কৰোথাতি এৱং অনিচ্চসঞ্ঞমেৱ, দুক্খসঞ্ঞাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং মনসি কৰোথ. মা এৱন্তি ‘‘নিচ্চ’’ন্তিআদিনা নযেন মা মনসি কৰিত্থ. ইদন্তি ইদং পঞ্চকামগুণিকৰাগং পজহথ. ইদং উপসম্পজ্জাতি ইদং চতুমগ্গফলপ্পভেদং লোকুত্তৰধম্মমেৱ উপসম্পজ্জ পাপুণিত্ৱা নিপ্ফাদেত্ৱা ৱিহৰথ. ইতি ভগৱা ইদ্ধিৱিধং ইদ্ধিপাটিহাৰিযন্তি দস্সেতি, পৰস্স চিত্তং ঞত্ৱা কথনং আদেসনাপাটিহাৰিযন্তি. সাৱকানঞ্চ বুদ্ধানঞ্চ সততং ধম্মদেসনা অনুসাসনীপাটিহাৰিযন্তি.
তত্থ ইদ্ধিপাটিহাৰিযেন অনুসাসনীপাটিহাৰিযং মহামোগ্গল্লানস্স আচিণ্ণং, আদেসনাপাটিহাৰিযেন অনুসাসনীপাটিহাৰিযং ধম্মসেনাপতিস্স. দেৱদত্তে সংঘং ভিন্দিত্ৱা পঞ্চ ভিক্খুসতানি গহেত্ৱা গযাসীসে বুদ্ধলীড়ায তেসং ধম্মং দেসন্তে হি ভগৱতা পেসিতেসু দ্ৱীসু অগ্গসাৱকেসু ধম্মসেনাপতি তেসং চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা ধম্মং দেসেসি, থেৰস্স ধম্মদেসনং সুত্ৱা পঞ্চসতা ভিক্খূ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু. অথ নেসং মহামোগ্গল্লানো ৱিকুব্বনং দস্সেত্ৱা দস্সেত্ৱা ধম্মং দেসেসি, তং সুত্ৱা সব্বে অৰহত্তফলে পতিট্ঠহিংসু. অথ দ্ৱেপি মহানাগা পঞ্চ ভিক্খুসতানি গহেত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা ৱেড়ুৱনমেৱাগমিংসু. অনুসাসনীপাটিহাৰিযং পন বুদ্ধানং সততং ধম্মদেসনা, তেসু ইদ্ধিপাটিহাৰিযআদেসনাপাটিহাৰিযানি সউপাৰম্ভানি সদোসানি, অদ্ধানং ন তিট্ঠন্তি, অদ্ধানং অতিট্ঠনতো ন নিয্যন্তি. অনুসাসনীপাটিহাৰিযং অনুপাৰম্ভং নিদ্দোসং, অদ্ধানং তিট্ঠতি, অদ্ধানং তিট্ঠনতো নিয্যাতি. তস্মা ভগৱা ইদ্ধিপাটিহাৰিযঞ্চ আদেসনাপাটিহাৰিযঞ্চ গৰহতি, অনুসাসনীপাটিহাৰিযংযেৱ পসংসতি.
ভূতনিৰোধেসকৱত্থুৱণ্ণনা
৪৮৭. ভূতপুব্বন্তি ইদং কস্মা ভগৱতা আৰদ্ধং. ইদ্ধিপাটিহাৰিযআদেসনাপাটিহাৰিযানং অনিয্যানিকভাৱদস্সনত্থং, অনুসাসনীপাটিহাৰিযস্সেৱ নিয্যানিকভাৱদস্সনত্থং. অপি চ সব্ববুদ্ধানং মহাভূতপৰিযেসকো নামেকো ভিক্খু হোতিযেৱ. যো মহাভূতে পৰিযেসন্তো যাৱ ব্ৰহ্মলোকা ৱিচৰিত্ৱা ৱিস্সজ্জেতাৰং অলভিত্ৱা আগম্ম বুদ্ধমেৱ পুচ্ছিত্ৱা নিক্কঙ্খো হোতি. তস্মা বুদ্ধানং মহন্তভাৱপ্পকাসনত্থং, ইদঞ্চ কাৰণং পটিচ্ছন্নং, অথ নং ৱিৱটং কত্ৱা দেসেন্তোপি ভগৱা ‘‘ভূতপুব্ব’’ন্তিআদিমাহ.
তত্থ কত্থ নু খোতি কিস্মিং ঠানে কিং আগম্ম কিং পত্তস্স তে অনৱসেসা অপ্পৱত্তিৱসেন নিৰুজ্ঝন্তি. মহাভূতকথা পনেসা সব্বাকাৰেন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তা, তস্মা সা ততোৱ গহেতব্বা.
৪৮৮. দেৱযানিযো মগ্গোতি পাটিযেক্কো দেৱলোকগমনমগ্গো নাম নত্থি, ইদ্ধিৱিধঞাণস্সেৱ পনেতং অধিৱচনং. তেন হেস যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেন্তো দেৱলোকং যাতি. তস্মা ‘‘তং দেৱযানিযো মগ্গো’’তি ৱুত্তং. যেন চাতুমহাৰাজিকাতি সমীপে ঠিতম্পি ভগৱন্তং অপুচ্ছিত্ৱা ধম্মতায চোদিতো দেৱতা মহানুভাৱাতি মঞ্ঞমানো উপসঙ্কমি. মযম্পি খো, ভিক্খু, ন জানামাতি বুদ্ধৱিসযে পঞ্হং পুচ্ছিতা দেৱতা ন জানন্তি, তেনেৱমাহংসু. অথ খো সো ভিক্খু ‘‘মম ইমং পঞ্হং ন কথেতুং ন লব্ভা, সীঘং কথেথা’’তি তা দেৱতা অজ্ঝোত্থৰতি, পুনপ্পুনং পুচ্ছতি, তা ‘‘অজ্ঝোত্থৰতি নো অযং ভিক্খু, হন্দ নং হত্থতো মোচেস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘অত্থি খো ভিক্খু চত্তাৰো মহাৰাজানো’’তিআদিমাহংসু. তত্থ অভিক্কন্ততৰাতি অতিক্কম্ম কন্ততৰা. পণীততৰাতি ৱণ্ণযসইস্সৰিযাদীহি উত্তমতৰা এতেন নযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.
৪৯১-৪৯৩. অযং পন ৱিসেসো – সক্কো কিৰ দেৱৰাজা চিন্তেসি ‘‘অযং পঞ্হো বুদ্ধৱিসযো, ন সক্কা অঞ্ঞেন ৱিস্সজ্জিতুং, অযঞ্চ ভিক্খু অগ্গিং পহায খজ্জোপনকং ধমন্তো ৱিয, ভেৰিং পহায উদৰং ৱাদেন্তো ৱিয চ, লোকে অগ্গপুগ্গলং সম্মাসম্বুদ্ধং পহায দেৱতা পুচ্ছন্তো ৱিচৰতি, পেসেমি নং সত্থুসন্তিক’’ন্তি. ততো পুনদেৱ সো চিন্তেসি ‘‘সুদূৰম্পি গন্ত্ৱা সত্থু সন্তিকেৱ নিক্কঙ্খো ভৱিস্সতি. অত্থি চেৱ পুগ্গলো নামেস, থোকং তাৱ আহিণ্ডন্তো কিলমতু পচ্ছা জানিস্সতী’’তি. ততো তং ‘‘অহম্পি খো’’তিআদিমাহ. ব্ৰহ্মযানিযোপি দেৱযানিযসদিসোৱ. দেৱযানিযমগ্গোতি ৱা ব্ৰহ্মযানিযমগ্গোতি ৱা ধম্মসেতূতি ৱা একচিত্তক্খণিকঅপ্পনাতি ৱা সন্নিট্ঠানিকচেতনাতি ৱা মহগ্গতচিত্তন্তি ৱা অভিঞ্ঞাঞাণন্তি ৱা সব্বমেতং ইদ্ধিৱিধঞাণস্সেৱ নামং.
৪৯৪. পুব্বনিমিত্তন্তি আগমনপুব্বভাগে নিমিত্তং সূৰিযস্স উদযতো অৰুণুগ্গং ৱিয. তস্মা ইদানেৱ ব্ৰহ্মা আগমিস্সতি, এৱং মযং জানামাতি দীপযিংসু. পাতুৰহোসীতি পাকটো অহোসি. অথ খো সো ব্ৰহ্মা তেন ভিক্খুনা পুট্ঠো অত্তনো অৱিসযভাৱং ঞত্ৱা সচাহং ‘‘ন জানামী’’তি ৱক্খামি, ইমে মং পৰিভৱিস্সন্তি, অথ জানন্তো ৱিয যং কিঞ্চি কথেস্সামি, অযং মে ভিক্খু ৱেয্যাকৰণেন অনাৰদ্ধচিত্তো ৱাদং আৰোপেস্সতি. ‘‘অহমস্মি ভিক্খু ব্ৰহ্মা’’তিআদীনি পন মে ভণন্তস্স ন কোচি ৱচনং সদ্দহিস্সতি. যংনূনাহং ৱিক্খেপং কত্ৱা ইমং ভিক্খুং সত্থুসন্তিকংযেৱ পেসেয্যন্তি চিন্তেত্ৱা ‘‘অহমস্মি ভিক্খু ব্ৰহ্মা’’তিআদিমাহ.
৪৯৫-৪৯৬. একমন্তং অপনেত্ৱাতি কস্মা এৱমকাসি? কুহকত্তা. বহিদ্ধা পৰিযেট্ঠিন্তি তেলত্থিকো ৱালিকং নিপ্পীড়িযমানো ৱিয যাৱ ব্ৰহ্মলোকা বহিদ্ধা পৰিযেসনং আপজ্জতি.
৪৯৭. সকুণন্তি কাকং ৱা কুললং ৱা. ন খো এসো, ভিক্খু, পঞ্হো এৱং পুচ্ছিতব্বোতি ইদং ভগৱা যস্মা পদেসেনেস পঞ্হো পুচ্ছিতব্বো, অযঞ্চ খো ভিক্খু অনুপাদিন্নকেপি গহেত্ৱা নিপ্পদেসতো পুচ্ছতি, তস্মা পটিসেধেতি. আচিণ্ণং কিৰেতং বুদ্ধানং, পুচ্ছামূড়্হস্স জনস্স পুচ্ছায দোসং দস্সেত্ৱা পুচ্ছং সিক্খাপেত্ৱা পুচ্ছাৱিস্সজ্জনং. কস্মা? পুচ্ছিতুং অজানিত্ৱা পৰিপুচ্ছন্তো দুৱিঞ্ঞাপযো হোতি. পঞ্হং সিক্খাপেন্তো পন ‘‘কত্থ আপো চা’’তিআদিমাহ.
৪৯৮. তত্থ ন গাধতীতি ন পতিট্ঠাতি, ইমে চত্তাৰো মহাভূতা কিং আগম্ম অপ্পতিট্ঠা ভৱন্তীতি অত্থো. উপাদিন্নংযেৱ সন্ধায পুচ্ছতি. দীঘঞ্চ ৰস্সঞ্চাতি সণ্ঠানৱসেন উপাদাৰূপং ৱুত্তং. অণুং থূলন্তি খুদ্দকং ৱা মহন্তং ৱা, ইমিনাপি উপাদাৰূপে ৱণ্ণমত্তমেৱ কথিতং. সুভাসুভন্তি সুভঞ্চ অসুভঞ্চ উপাদাৰূপমেৱ কথিতং. কিং পন উপাদাৰূপং সুভন্তি অসুভন্তি অত্থি? নত্থি. ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণং পনেৱ কথিতং. নামঞ্চ ৰূপঞ্চাতি নামঞ্চ দীঘাদিভেদং ৰূপঞ্চ. উপৰুজ্ঝতীতি নিৰুজ্ঝতি, কিং আগম্ম অসেসমেতং নপ্পৱত্ততীতি.
এৱং পুচ্ছিতব্বং সিযাতি পুচ্ছং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিস্সজ্জনং দস্সেন্তো তত্ৰ ৱেয্যাকৰণং ভৱতীতি ৱত্ৱা – ‘‘ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তিআদিমাহ.
৪৯৯. তত্থ ৱিঞ্ঞাতব্বন্তি ৱিঞ্ঞাণং নিব্বানস্সেতং নামং, তদেতং নিদস্সনাভাৱতো অনিদস্সনং. উপ্পাদন্তো ৱা ৱযন্তো ৱা ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তন্তো ৱা এতস্স নত্থীতি অনন্তং. পভন্তি পনেতং কিৰ তিত্থস্স নামং, তঞ্হি পপন্তি এত্থাতি পপং, পকাৰস্স পন ভকাৰো কতো. সব্বতো পভমস্সাতি সব্বতোপভং. নিব্বানস্স কিৰ যথা মহাসমুদ্দস্স যতো যতো ওতৰিতুকামা হোন্তি, তং তদেৱ তিত্থং, অতিত্থং নাম নত্থি. এৱমেৱ অট্ঠতিংসায কম্মট্ঠানেসু যেন যেন মুখেন নিব্বানং ওতৰিতুকামা হোন্তি, তং তদেৱ তিত্থং, নিব্বানস্স অতিত্থং নাম নত্থি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বতোপভ’’ন্তি. এত্থ আপো চাতি এত্থ নিব্বানে ইদং নিব্বানং আগম্ম সব্বমেতং আপোতিআদিনা নযেন ৱুত্তং উপাদিন্নক ধম্মজাতং নিৰুজ্ঝতি, অপ্পৱত্তং হোতীতি.
ইদানিস্স নিৰুজ্ঝনূপাযং দস্সেন্তো ‘‘ৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন এত্থেতং উপৰুজ্ঝতী’’তি আহ. তত্থ ৱিঞ্ঞাণন্তি চৰিমকৱিঞ্ঞাণম্পি অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণম্পি, চৰিমকৱিঞ্ঞাণস্সাপি হি নিৰোধেন এত্থেতং উপৰুজ্ঝতি. ৱিজ্ঝাতদীপসিখা ৱিয অপণ্ণত্তিকভাৱং যাতি. অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্সাপি অনুপ্পাদনিৰোধেন অনুপ্পাদৱসেন উপৰুজ্ঝতি. যথাহ ‘‘সোতাপত্তিমগ্গঞাণেন অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণস্স নিৰোধেন ঠপেত্ৱা সত্তভৱে অনমতগ্গে সংসাৰে যে উপ্পজ্জেয্যুং নামঞ্চ ৰূপঞ্চ এত্থেতে নিৰুজ্ঝন্তী’’তি সব্বং চূড়নিদ্দেসে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
ইতি সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথাযং
কেৱট্টসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.