১. সুত্তন্তভাজনীযৱণ্ণনা
১৭২. ইদানি তদনন্তৰে ধাতুৱিভঙ্গে সব্বা ধাতুযো ছহি ছহি ধাতূহি সঙ্খিপিত্ৱা তীহি ছক্কেহি সুত্তন্তভাজনীযং দস্সেন্তো ছ ধাতুযোতিআদিমাহ. তত্থ ছাতি গণনপৰিচ্ছেদো. ধাতুযোতি পৰিচ্ছিন্নধম্মনিদস্সনং. পথৱীধাতূতিআদীসু ধাত্ৱট্ঠো নাম সভাৱট্ঠো, সভাৱট্ঠো নাম সুঞ্ঞতট্ঠো, সুঞ্ঞতট্ঠো নাম নিস্সত্তট্ঠোতি এৱং সভাৱসুঞ্ঞতনিস্সত্তট্ঠেন পথৱীযেৱ ধাতু পথৱীধাতু. আপোধাতুআদীসুপি এসেৱ নযো. এৱমেত্থ পদসমাসং ৱিদিত্ৱা এৱমত্থো ৱেদিতব্বো – পথৱীধাতূতি পতিট্ঠানধাতু. আপোধাতূতি আবন্ধনধাতু. তেজোধাতূতি পৰিপাচনধাতু. ৱাযোধাতূতি ৱিত্থম্ভনধাতু. আকাসধাতূতি অসম্ফুট্ঠধাতু. ৱিঞ্ঞাণধাতূতি ৱিজাননধাতু.
১৭৩. পথৱীধাতুদ্ৱযন্তি পথৱীধাতু দ্ৱে অযং. অযং পথৱীধাতু নাম ন একা এৱ অজ্ঝত্তিকবাহিৰভেদেন পন দ্ৱে ধাতুযো এৱাতি অত্থো. তেনেৱাহ – ‘‘অত্থি অজ্ঝত্তিকা অত্থি বাহিৰা’’তি. তত্থ অজ্ঝত্তিকাতি সত্তসন্তানপৰিযাপন্না নিযকজ্ঝত্তা. বাহিৰাতি সঙ্খাৰসন্তানপৰিযাপন্না অনিন্দ্ৰিযবদ্ধা. অজ্ঝত্তং পচ্চত্তন্তি উভযম্পেতং নিযকজ্ঝত্তাধিৱচনমেৱ. ইদানি তং সভাৱাকাৰতো দস্সেতুং কক্খড়ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ কক্খড়ন্তি থদ্ধং. খৰিগতন্তি ফৰুসং. কক্খড়ত্তন্তি কক্খড়ভাৱো. কক্খড়ভাৱোতি কক্খড়সভাৱো. অজ্ঝত্তং উপাদিন্নন্তি নিযকজ্ঝত্তসঙ্খাতং উপাদিন্নং. উপাদিন্নং নাম সৰীৰট্ঠকং. সৰীৰট্ঠকঞ্হি কম্মসমুট্ঠানং ৱা হোতু মা ৱা, তং সন্ধায উপাদিন্নম্পি অত্থি অনুপাদিন্নম্পি; আদিন্নগ্গহিতপৰামট্ঠৱসেন পন সব্বম্পেতং উপাদিন্নমেৱাতি দস্সেতুং ‘‘অজ্ঝত্তং উপাদিন্ন’’ন্তি আহ.
ইদানি তমেৱ পথৱীধাতুং ৱত্থুৱসেন দস্সেতুং সেয্যথিদং কেসা লোমাতিআদি ৱুত্তং. তত্থ সেয্যথিদন্তি নিপাতো. তস্সত্থো – যা সা অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু সা কতমা? যং ৱা অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং কক্খড়ং নাম তং কতমন্তি? কেসা লোমাতিআদি তস্সা অজ্ঝত্তিকায পথৱীধাতুযা ৱত্থুৱসেন পভেদদস্সনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – কেসা নাম অজ্ঝত্তা উপাদিন্না সৰীৰট্ঠকা কক্খড়ত্তলক্খণা ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো. লোমা নাম…পে… কৰীসং নাম. ইধ পন অৱুত্তম্পি পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. ১.৪) পাড়িআৰুড়্হং মত্থলুঙ্গং আহৰিত্ৱা মত্থলুঙ্গং নাম অজ্ঝত্তং উপাদিন্নং সৰীৰট্ঠকং কক্খড়ত্তলক্খণং ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো. পৰতো আপোধাতুআদীনং নিদ্দেসে পিত্তাদীসুপি এসেৱ নযো.
ইমিনা কিং দস্সিতং হোতি? ধাতুমনসিকাৰো. ইমস্মিং পন ধাতুমনসিকাৰে কম্মং কত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা উত্তমত্থং অৰহত্তং পাপুণিতুকামেন কিং কত্তব্বং? চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং সোধেতব্বং. সীলৱতো হি কম্মট্ঠানভাৱনা ইজ্ঝতি. তস্স সোধনৱিধানং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ৱিসুদ্ধসীলেন পন সীলে পতিট্ঠায দস পুব্বপলিবোধা ছিন্দিতব্বা. তেসম্পি ছিন্দনৱিধানং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ছিন্নপলিবোধেন ধাতুমনসিকাৰকম্মট্ঠানং উগ্গণ্হিতব্বং. আচৰিযেনাপি ধাতুমনসিকাৰকম্মট্ঠানং উগ্গণ্হাপেন্তেন সত্তৱিধং উগ্গহকোসল্লং দসৱিধঞ্চ মনসিকাৰকোসল্লং আচিক্খিতব্বং. অন্তেৱাসিকেনাপি আচৰিযস্স সন্তিকে বহুৱাৰে সজ্ঝাযং কত্ৱা নিজ্জটং পগুণং কম্মট্ঠানং কাতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং অট্ঠকথাযং – ‘‘আদিকম্মিকেন ভিক্খুনা জৰামৰণা মুচ্চিতুকামেন সত্তহাকাৰেহি উগ্গহকোসল্লং ইচ্ছিতব্বং, দসহাকাৰেহি মনসিকাৰকোসল্লং ইচ্ছিতব্ব’’ন্তি.
তত্থ ৱচসা, মনসা, ৱণ্ণতো, সণ্ঠানতো, দিসতো, ওকাসতো, পৰিচ্ছেদতোতি ইমেহি সত্তহাকাৰেহি ইমস্মিং ধাতুমনসিকাৰকম্মট্ঠানে ‘উগ্গহকোসল্লং’ ইচ্ছিতব্বং. অনুপুব্বতো, নাতিসীঘতো, নাতিসণিকতো, ৱিক্খেপপটিবাহনতো, পণ্ণত্তিসমতিক্কমতো, অনুপুব্বমুঞ্চনতো, লক্খণতো, তযো চ সুত্তন্তাতি ইমেহি দসহাকাৰেহি ‘মনসিকাৰকোসল্লং’ ইচ্ছিতব্বং. তদুভযম্পি পৰতো সতিপট্ঠানৱিভঙ্গে আৱি ভৱিস্সতি.
এৱং উগ্গহিতকম্মট্ঠানেন পন ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তে অট্ঠাৰস সেনাসনদোসে ৱজ্জেত্ৱা পঞ্চঙ্গসমন্নাগতে সেনাসনে ৱসন্তেন অত্তনাপি পঞ্চহি পধানিযঙ্গেহি সমন্নাগতেন পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তেন ৱিৱিত্তোকাসগতেন কম্মট্ঠানং মনসিকাতব্বং. মনসিকৰোন্তেন চ ৱণ্ণসণ্ঠানদিসোকাসপৰিচ্ছেদৱসেন কেসাদীসু একেককোট্ঠাসং মনসিকৰিত্ৱা অৱসানে এৱং মনসিকাৰো পৱত্তেতব্বো – ইমে কেসা নাম সীসকটাহপলিৱেঠনচম্মে জাতা. তত্থ যথা ৱম্মিকমত্থকে জাতেসু কুণ্ঠতিণেসু ন ৱম্মিকমত্থকো জানাতি ‘মযি কুণ্ঠতিণানি জাতানী’তি, নাপি কুণ্ঠতিণানি জানন্তি ‘মযং ৱম্মিকমত্থকে জাতানী’তি, এৱমেৱ ন সীসকটাহপলিৱেঠনচম্মং জানাতি ‘মযি কেসা জাতা’তি, নাপি কেসা জানন্তি ‘মযং সীসকটাহপলিৱেঠনচম্মে জাতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কেসা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
লোমা সৰীৰৱেঠনচম্মে জাতা. তত্থ যথা সুঞ্ঞগামট্ঠানে জাতেসু দব্বতিণেসু ন সুঞ্ঞগামট্ঠানং জানাতি ‘মযি দব্বতিণানি জাতানী’তি, নাপি দব্বতিণানি জানন্তি ‘মযং সুঞ্ঞগামট্ঠানে জাতানী’তি, এৱমেৱ ন সৰীৰৱেঠনচম্মং জানাতি ‘মযি লোমা জাতা’তি, নাপি লোমা জানন্তি ‘মযং সৰীৰৱেঠনচম্মে জাতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লোমা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
নখা অঙ্গুলীনং অগ্গেসু জাতা. তত্থ যথা কুমাৰকেসু দণ্ডকেহি মধুকট্ঠিকে ৱিজ্ঝিত্ৱা কীড়ন্তেসু ন দণ্ডকা জানন্তি ‘অম্হেসু মধুকট্ঠিকা ঠপিতা’তি, নাপি মধুকট্ঠিকা জানন্তি ‘মযং দণ্ডকেসু ঠপিতা’তি, এৱমেৱ ন অঙ্গুলিযো জানন্তি ‘অম্হাকং অগ্গেসু নখা জাতা’তি, নাপি নখা জানন্তি ‘মযং অঙ্গুলীনং অগ্গেসু জাতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি নখা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
দন্তা হনুকট্ঠিকেসু জাতা. তত্থ যথা ৱড্ঢকীহি পাসাণউদুক্খলেসু কেনচিদেৱ সিলেসজাতেন বন্ধিত্ৱা ঠপিতথম্ভেসু ন উদুক্খলানি জানন্তি ‘অম্হেসু থম্ভা ঠিতা’তি, নাপি থম্ভা জানন্তি ‘মযং উদুক্খলেসু ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন হনুকট্ঠিকা জানন্তি ‘অম্হেসু দন্তা জাতা’তি, নাপি দন্তা জানন্তি ‘মযং হনুকট্ঠিকেসু জাতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি দন্তা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
তচো সকলসৰীৰং পৰিযোনন্ধিত্ৱা ঠিতো. তত্থ যথা অল্লগোচম্মপৰিযোনদ্ধায মহাৱীণায ন মহাৱীণা জানাতি ‘অহং অল্লগোচম্মেন পৰিযোনদ্ধা’তি, নাপি অল্লগোচম্মং জানাতি ‘মযা মহাৱীণা পৰিযোদ্ধা’তি, এৱমেৱ ন সৰীৰং জানাতি ‘অহং তচেন পৰিযোনদ্ধ’ন্তি, নাপি তচো জানাতি ‘মযা সৰীৰং পৰিযোনদ্ধন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি তচো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
মংসং অট্ঠিসঙ্ঘাটং অনুলিম্পিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা মহামত্তিকায লিত্তায ভিত্তিযা ন ভিত্তি জানাতি ‘অহং মহামত্তিকায লিত্তা’তি, নাপি মহামত্তিকা জানাতি ‘মযা মহাভিত্তি লিত্তা’তি, এৱমেৱ ন অট্ঠিসঙ্ঘাটো জানাতি ‘অহং নৱমংসপেসিসতপ্পভেদেন মংসেন লিত্তো’তি, নাপি মংসং জানাতি ‘মযা অট্ঠিসঙ্ঘাটো লিত্তো’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মংসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
ন্হাৰু সৰীৰব্ভন্তৰে অট্ঠীনি আবন্ধমানা ঠিতা. তত্থ যথা ৱল্লীহি ৱিনদ্ধেসু কুট্টদাৰূসু ন কুট্টদাৰূনি জানন্তি ‘মযং ৱল্লীহি ৱিনদ্ধানী’তি, নাপি ৱল্লিযো জানন্তি ‘অম্হেহি কুট্টদাৰূনি ৱিনদ্ধানী’তি, এৱমেৱ ন অট্ঠীনি জানন্তি ‘মযং ন্হাৰূহি আবদ্ধানী’তি, নাপি ন্হাৰূ জানন্তি ‘অম্হেহি অট্ঠীনি আবদ্ধানী’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ন্হাৰু নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
অট্ঠীসু পণ্হিকট্ঠি গোপ্ফকট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. গোপ্ফকট্ঠি জঙ্ঘট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. জঙ্ঘট্ঠি ঊৰুট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. ঊৰুট্ঠি কটিট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. কটিট্ঠি পিট্ঠিকণ্টকং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. পিট্ঠিকণ্টকো গীৱট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতো. গীৱট্ঠি সীসট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. সীসট্ঠি গীৱট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. গীৱট্ঠি পিট্ঠিকণ্টকে পতিট্ঠিতং. পিট্ঠিকণ্টকো কটিট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতো. কটিট্ঠি ঊৰুট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. ঊৰুট্ঠি জঙ্ঘট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. জঙ্ঘট্ঠি গোপ্ফকট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. গোপ্ফকট্ঠি পণ্হিকট্ঠিকে পতিট্ঠিতং.
তত্থ যথা ইট্ঠকদাৰুগোমযাদিসঞ্চযেসু ন হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা জানন্তি ‘মযং উপৰিমে উপৰিমে উক্খিপিত্ৱা ঠিতা’তি, নাপি উপৰিমা উপৰিমা জানন্তি ‘মযং হেট্ঠিমেসু হেট্ঠিমেসু পতিট্ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন পণ্হিকট্ঠি জানাতি ‘অহং গোপ্ফকট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন গোপ্ফকট্ঠি জানাতি ‘অহং জঙ্ঘট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন জঙ্ঘট্ঠি জানাতি ‘অহং ঊৰুট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন ঊৰুট্ঠি জানাতি ‘অহং কটিট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন কটিট্ঠি জানাতি ‘অহং পিট্ঠিকণ্টকং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন পিট্ঠিকণ্টকো জানাতি ‘অহং গীৱট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতো’তি, ন গীৱট্ঠি জানাতি ‘অহং সীসট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিত’ন্তি, ন সীসট্ঠি জানাতি ‘অহং গীৱট্ঠিম্হি পতিট্ঠিত’ন্তি, ন গীৱট্ঠি জানাতি ‘অহং পিট্ঠিকণ্টকে পতিট্ঠিত’ন্তি, ন পিট্ঠিকণ্টকো জানাতি ‘অহং কটিট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতো’তি, ন কটিট্ঠি জানাতি ‘অহং ঊৰুট্ঠিম্হি পতিট্ঠিত’ন্তি, ন ঊৰুট্ঠি জানাতি ‘অহং জঙ্ঘট্ঠিম্হি পতিট্ঠিত’ন্তি, ন জঙ্ঘট্ঠি জানাতি ‘অহং গোপ্ফকট্ঠিম্হি পতিট্ঠিত’ন্তি, ন গোপ্ফকট্ঠি জানাতি ‘অহং পণ্হিকট্ঠিম্হি পতিট্ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অট্ঠি নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
অট্ঠিমিঞ্জং তেসং তেসং অট্ঠীনং অব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা ৱেড়ুপব্বাদীনং অন্তো পক্খিত্তেসু সিন্নৱেত্তগ্গাদীসু ন ৱেড়ুপব্বাদীনি জানন্তি ‘অম্হেসু ৱেত্তগ্গাদীনি পক্খিত্তানী’তি, নাপি ৱেত্তগ্গাদীনি জানন্তি ‘মযং ৱেড়ুপব্বাদীসু ঠিতানীতি, এৱমেৱ ন অট্ঠীনি জানন্তি ‘অম্হাকং অন্তো অট্ঠিমিঞ্জং ঠিত’ন্তি, নাপি অট্ঠিমিঞ্জং জানাতি ‘অহং অট্ঠীনং অন্তো ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অট্ঠিমিঞ্জং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
ৱক্কং গলৱাটকতো নিক্খন্তেন একমূলেন থোকং গন্ত্ৱা দ্ৱিধা ভিন্নেন থূলন্হাৰুনা ৱিনিবদ্ধং হুত্ৱা হদযমংসং পৰিক্খিপিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা ৱণ্টুপনিবদ্ধে অম্বফলদ্ৱযে ন ৱণ্টং জানাতি ‘মযা অম্বফলদ্ৱযং উপনিবদ্ধ’ন্তি, নাপি অম্বফলদ্ৱযং জানাতি ‘অহং ৱণ্টেন উপনিবদ্ধ’ন্তি, এৱমেৱ ন থূলন্হাৰু জানাতি ‘মযা ৱক্কং উপনিবদ্ধ’ন্তি, নাপি ৱক্কং জানাতি ‘অহং থূলন্হাৰুনা উপনিবদ্ধ’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ৱক্কং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
হদযং সৰীৰব্ভন্তৰে উৰট্ঠিপঞ্জৰমজ্ঝং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা জিণ্ণসন্দমানিকপঞ্জৰব্ভন্তৰং নিস্সায ঠপিতায মংসপেসিযা ন জিণ্ণসন্দমানিকপঞ্জৰব্ভন্তৰং জানাতি ‘মং নিস্সায মংসপেসি ঠপিতা’তি, নাপি মংসপেসি জানাতি ‘অহং জিণ্ণসন্দমানিকপঞ্জৰব্ভন্তৰং নিস্সায ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন উৰট্ঠিপঞ্জৰব্ভন্তৰং জানাতি ‘মং নিস্সায হদযং ঠিত’ন্তি, নাপি হদযং জানাতি ‘অহং উৰট্ঠিপঞ্জৰব্ভন্তৰং নিস্সায ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি হদযং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
যকনং অন্তোসৰীৰে দ্ৱিন্নং থনানং অব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা উক্খলিকপালপস্সম্হি লগ্গে যমকমংসপিণ্ডে ন উক্খলিকপালপস্সং জানাতি ‘মযি যমকমংসপিণ্ডো লগ্গো’তি, নাপি যমকমংসপিণ্ডো জানাতি ‘অহং উক্খলিকপালপস্সে লগ্গো’তি, এৱমেৱ ন থনানং অব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং জানাতি ‘মং নিস্সায যকনং ঠিত’ন্তি, নাপি যকনং জানাতি ‘অহং থনানং অব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং নিস্সায ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি যকনং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
কিলোমকেসু পটিচ্ছন্নকিলোমকং হদযঞ্চ ৱক্কঞ্চ পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতং, অপটিচ্ছন্নকিলোমকং সকলসৰীৰে চম্মস্স হেট্ঠতো মংসং পৰিযোনন্ধিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা পিলোতিকপলিৱেঠিতে মংসে ন মংসং জানাতি ‘অহং পিলোতিকায পলিৱেঠিত’ন্তি, নাপি পিলোতিকা জানাতি ‘মযা মংসং পলিৱেঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন ৱক্কহদযানি সকলসৰীৰে মংসঞ্চ জানাতি ‘অহং কিলোমকেন পটিচ্ছন্ন’ন্তি, নাপি কিলোমকং জানাতি ‘মযা ৱক্কহদযানি সকলসৰীৰে মংসঞ্চ পটিচ্ছন্ন’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কিলোমকং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
পিহকং হদযস্স ৱামপস্সে উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা কোট্ঠকমত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতায গোমযপিণ্ডিযা ন কোট্ঠকমত্থকপস্সং জানাতি ‘গোমযপিণ্ডি মং নিস্সায ঠিতা’তি, নাপি গোমযপিণ্ডি জানাতি ‘অহং কোট্ঠকমত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং জানাতি ‘পিহকং মং নিস্সায ঠিত’ন্তি, নাপি পিহকং জানাতি ‘অহং উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং নিস্সায ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পিহকং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
পপ্ফাসং সৰীৰব্ভন্তৰে দ্ৱিন্নং থনানং অব্ভন্তৰে হদযঞ্চ যকনঞ্চ উপৰিছাদেত্ৱা ওলম্বন্তং ঠিতং. তত্থ যথা জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰে ওলম্বমানে সকুণকুলাৱকে ন জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰং জানাতি ‘মযি সকুণকুলাৱকো ওলম্বমানো ঠিতো’তি, নাপি সকুণকুলাৱকো জানাতি ‘অহং জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰে ওলম্বমানো ঠিতো’তি, এৱমেৱ ন সৰীৰব্ভন্তৰং জানাতি ‘মযি পপ্ফাসং ওলম্বমানং ঠিত’ন্তি, নাপি পপ্ফাসং জানাতি ‘অহং এৱৰূপে সৰীৰব্ভন্তৰে ওলম্বমানং ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পপ্ফাসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
অন্তং গলৱাটকতো কৰীসমগ্গপৰিযন্তে সৰীৰব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা লোহিতদোণিকায ওভুজিত্ৱা ঠপিতে ছিন্নসীসধমনিকড়েৱৰে ন লোহিতদোণি জানাতি ‘মযি ধমনিকড়েৱৰং ঠিত’ন্তি, নাপি ধমনিকড়েৱৰং জানাতি ‘অহং লোহিতদোণিকাযং ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন সৰীৰব্ভন্তৰং জানাতি ‘মযি অন্তং ঠিত’ন্তি, নাপি অন্তং জানাতি ‘অহং সৰীৰব্ভন্তৰে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অন্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
অন্তগুণং অন্তন্তৰে একৱীসতি অন্তভোগে বন্ধিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং সিব্বেত্ৱা ঠিতেসু ৰজ্জুকেসু ন পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং জানাতি ‘ৰজ্জুকা মং সিব্বেত্ৱা ঠিতা’তি, নাপি ৰজ্জুকা জানন্তি ‘মযং পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং সিব্বেত্ৱা ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন অন্তং জানাতি ‘অন্তগুণং মং আবন্ধিত্ৱা ঠিত’ন্তি, নাপি অন্তগুণং জানাতি ‘অহং অন্তং বন্ধিত্ৱা ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অন্তগুণং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
উদৰিযং উদৰে ঠিতং অসিতপীতখাযিতসাযিতং. তত্থ যথা সুৱানদোণিযং ঠিতে সুৱানৱমথুম্হি ন সুৱানদোণি জানাতি ‘মযি সুৱানৱমথু ঠিতো’তি, নাপি সুৱানৱমথু জানাতি ‘অহং সুৱানদোণিযং ঠিতো’তি, এৱমেৱ ন উদৰং জানাতি ‘মযি উদৰিযং ঠিত’ন্তি, নাপি উদৰিযং জানাতি ‘অহং উদৰে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি উদৰিযং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
কৰীসং পক্কাসযসঙ্খাতে অট্ঠঙ্গুলৱেড়ুপব্বসদিসে অন্তপৰিযোসানে ঠিতং. তত্থ যথা ৱেড়ুপব্বে ওমদ্দিত্ৱা পক্খিত্তায সণ্হপণ্ডুমত্তিকায ন ৱেড়ুপব্বং জানাতি ‘মযি পণ্ডুমত্তিকা ঠিতা’তি, নাপি পণ্ডুমত্তিকা জানাতি ‘অহং ৱেড়ুপব্বে ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন পক্কাসযো জানাতি ‘মযি কৰীসং ঠিত’ন্তি, নাপি কৰীসং জানাতি ‘অহং পক্কাসযে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কৰীসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
মত্থলুঙ্গং সীসকটাহব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা পুৰাণলাবুকটাহে পক্খিত্তায পিট্ঠপিণ্ডিযা ন লাবুকটাহং জানাতি ‘মযি পিট্ঠপিণ্ডি ঠিতা’তি, নাপি পিট্ঠপিণ্ডি জানাতি ‘অহং লাবুকটাহে ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন সীসকটাহব্ভন্তৰং জানাতি ‘মযি মত্থলুঙ্গং ঠিত’ন্তি, নাপি মত্থলুঙ্গং জানাতি ‘অহং সীসকটাহব্ভন্তৰে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মত্থলুঙ্গং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.
যং ৱা পনঞ্ঞম্পীতি ইমিনা আপোকোট্ঠাসাদীসু তীসু অনুগতং পথৱীধাতুং লক্খণৱসেন যেৱাপনকং পথৱিং কত্ৱা দস্সেতি.
বাহিৰপথৱীধাতুনিদ্দেসে অযোতি কাড়লোহং. লোহন্তি জাতিলোহং, ৱিজাতিলোহং, কিত্তিমলোহং, পিসাচলোহন্তি চতুব্বিধং. তত্থ অযো, সজ্ঝু, সুৱণ্ণং, তিপু, সীসং, তম্বলোহং, ৱেকন্তকন্তি ইমানি সত্ত জাতিলোহানি নাম. নাগনাসিকলোহং ৱিজাতিলোহং নাম. কংসলোহং, ৱট্টলোহং, আৰকূটন্তি তীণি কিত্তিমলোহানি নাম. মোৰক্খকং, পুথুকং, মলিনকং, চপলকং, সেলকং, আটকং, ভল্লকং, দূসিলোহন্তি অট্ঠ পিসাচলোহানি নাম. তেসু পঞ্চ জাতিলোহানি পাড়িযং ৱিসুং ৱুত্তানেৱ. তম্বলোহং, ৱেকন্তকলোহন্তি ইমেহি পন দ্ৱীহি জাতিলোহেহি সদ্ধিং সেসং সব্বম্পি ইধ লোহন্তি ৱেদিতব্বং.
তিপূতি সেততিপু. সীসন্তি কাড়তিপু. সজ্ঝূতি ৰজতং. মুত্তাতি সামুদ্দিকমুত্তা. মণীতি ঠপেত্ৱা পাড়িআগতে ৱেড়ুৰিযাদযো সেসো জোতিৰসাদিভেদো সব্বোপি মণি. ৱেড়ুৰিযোতি ৱংসৱণ্ণমণি. সঙ্খোতি সামুদ্দিকসঙ্খো. সিলাতি কাড়সিলা, পণ্ডুসিলা, সেতসিলাতিআদিভেদা সব্বাপি সিলা. পৱাড়ন্তি পৱাড়মেৱ. ৰজতন্তি কহাপণো. জাতৰূপন্তি সুৱণ্ণং. লোহিতঙ্কোতি ৰত্তমণি. মসাৰগল্লন্তি কবৰমণি. তিণাদীসু বহিসাৰা অন্তমসো নাড়িকেৰাদযোপি তিণং নাম. অন্তোসাৰং অন্তমসো দাৰুখণ্ডম্পি কট্ঠং নাম. সক্খৰাতি মুগ্গমত্ততো যাৱ মুট্ঠিপ্পমাণা মৰুম্বা সক্খৰা নাম. মুগ্গমত্ততো পন হেট্ঠা ৱালিকাতি ৱুচ্চতি. কঠলন্তি যং কিঞ্চি কপালং. ভূমীতি পথৱী. পাসাণোতি অন্তোমুট্ঠিযং অসণ্ঠহনতো পট্ঠায হত্থিপ্পমাণং অসম্পত্তো পাসাণো নাম. হত্থিপ্পমাণতো পট্ঠায পন উপৰি পব্বতো নাম. যং ৱা পনাতি ইমিনা তালট্ঠি-নাড়িকেৰ-ফলাদিভেদং সেসপথৱিং গণ্হাতি. যা চ অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু যা চ বাহিৰাতি ইমিনা দ্ৱেপি পথৱীধাতুযো কক্খড়ট্ঠেন লক্খণতো একা পথৱীধাতু এৱাতি দস্সেতি.
১৭৪. আপোধাতুনিদ্দেসাদীসু হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. আপো আপোগতন্তিআদীসু আবন্ধনৱসেন আপো. তদেৱ আপোসভাৱং গতত্তা আপোগতং নাম. স্নেহৱসেন স্নেহো. সোযেৱ স্নেহসভাৱং গতত্তা স্নেহগতং নাম. বন্ধনত্তং ৰূপস্সাতি অৱিনিব্ভোগৰূপস্স বন্ধনভাৱো. পিত্তং সেম্হন্তিআদীনিপি ৱণ্ণসণ্ঠানদিসোকাসপৰিচ্ছেদৱসেন পৰিগ্গহেত্ৱা ধাতুৱসেনেৱ মনসিকাতব্বানি.
তত্ৰাযং নযো – পিত্তেসু হি অবদ্ধপিত্তং জীৱিতিন্দ্ৰিযপটিবদ্ধং সকলসৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিতং, বদ্ধপিত্তং পিত্তকোসকে ঠিতং. তত্থ যথা পূৱং ব্যাপেত্ৱা ঠিতে তেলে ন পূৱং জানাতি ‘তেলং মং ব্যাপেত্ৱা ঠিত’ন্তি, নাপি তেলং জানাতি ‘অহং পূৱং ব্যাপেত্ৱা ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন সৰীৰং জানাতি ‘অবদ্ধপিত্তং মং ব্যাপেত্ৱা ঠিত’ন্তি, নাপি অবদ্ধপিত্তং জানাতি ‘অহং সৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিত’ন্তি. যথা চ ৱস্সোদকেন পুণ্ণে কোসাতকীকোসকে ন কোসাতকীকোসকো জানাতি ‘মযি ৱস্সোদকং ঠিত’ন্তি, নাপি ৱস্সোদকং জানাতি ‘অহং কোসাতকীকোসকে ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন পিত্তকোসকো জানাতি মযি বদ্ধপিত্তং ঠিতন্তি, নাপি বদ্ধপিত্তং জানাতি ‘অহং পিত্তকোসকে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পিত্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
সেম্হং একপত্থপূৰপ্পমাণং উদৰপটলে ঠিতং. তত্থ যথা উপৰি সঞ্জাতফেণপটলায চন্দনিকায ন চন্দনিকা জানাতি ‘মযি ফেণপটলং ঠিত’ন্তি, নাপি ফেণপটলং জানাতি ‘অহং চন্দনিকায ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন উদৰপটলং জানাতি ‘মযি সেম্হং ঠিত’ন্তি, নাপি সেম্হং জানাতি ‘অহং উদৰপটলে ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সেম্হং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
পুব্বো অনিবদ্ধোকাসো, যত্থ যত্থেৱ খাণুকণ্টকপ্পহৰণঅগ্গিজালাদীহি অভিহটে সৰীৰপ্পদেসে লোহিতং সণ্ঠহিত্ৱা পচ্চতি, গণ্ডপীড়কাদযো ৱা উপ্পজ্জন্তি, তত্থ তত্থেৱ তিট্ঠতি. তত্থ যথা ফৰসুপ্পহাৰাদিৱসেন পগ্ঘৰিতনিযাসে ৰুক্খে ন ৰুক্খস্স ফৰসুপ্পহাৰাদিপ্পদেসা জানন্তি ‘অম্হেসু নিয্যাসো ঠিতো’তি, নাপি নিয্যাসো জানাতি ‘অহং ৰুক্খস্স ফৰসুপ্পহাৰাদিপ্পদেসেসু ঠিতো’তি, এৱমেৱ ন সৰীৰস্স খাণুকণ্টকাদীহি অভিহটপ্পদেসা জানন্তি ‘অম্হেসু পুব্বো ঠিতো’তি, নাপি পুব্বো জানাতি ‘অহং তেসু পদেসেসু ঠিতো’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পুব্বো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
লোহিতেসু সংসৰণলোহিতং অবদ্ধপিত্তং ৱিয সকলসৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিতং. সন্নিচিতলোহিতং যকনট্ঠানস্স হেট্ঠাভাগং পূৰেত্ৱা একপত্তপূৰণপ্পমাণং ৱক্কহদযযকনপপ্ফাসানি তেমেন্তং ঠিতং. তত্থ সংসৰণলোহিতে অবদ্ধপিত্তসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো. ইতৰং পন যথা জজ্জৰকপালট্ঠে উদকে হেট্ঠা লেড্ডুখণ্ডানি তেমযমানে ন লেড্ডুখণ্ডানি জানন্তি ‘মযং উদকেন তেমিযমানা ঠিতা’তি, নাপি উদকং জানাতি ‘অহং লেড্ডুখণ্ডানি তেমেমী’তি, এৱমেৱ ন যকনস্স হেট্ঠাভাগট্ঠানং ৱক্কাদীনি ৱা জানন্তি ‘মযি লোহিতং ঠিতং, অম্হে ৱা তেমযমানং ঠিত’ন্তি, নাপি লোহিতং জানাতি ‘অহং যকনস্স হেট্ঠাভাগং পূৰেত্ৱা ৱক্কাদীনি তেমযমানং ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লোহিতং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
সেদো অগ্গিসন্তাপাদিকালেসু কেসলোমকূপৱিৱৰানি পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি চেৱ পগ্ঘৰতি চ. তত্থ যথা উদকা অব্বূড়্হমত্তেসু ভিসমুড়ালকুমুদনাড়কলাপেসু ন ভিসাদিকলাপৱিৱৰানি জানন্তি ‘অম্হেহি উদকং পগ্ঘৰতী’তি, নাপি ভিসাদিকলাপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰন্তং উদকং জানাতি ‘অহং ভিসাদিকলাপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰামী’তি, এৱমেৱ ন কেসলোমকূপৱিৱৰানি জানন্তি ‘অম্হেহি সেদো পগ্ঘৰতী’তি, নাপি সেদো জানাতি ‘অহং কেসলোমকূপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰামী’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সেদো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
মেদো থূলস্স সকলসৰীৰং ফৰিত্ৱা কিসস্স জঙ্ঘমংসাদীনি নিস্সায ঠিতো পত্থিন্নস্নেহো. তত্থ যথা হলিদ্দিপিলোতিকপটিচ্ছন্নে মংসপুঞ্জে ন মংসপুঞ্জো জানাতি ‘মং নিস্সায হলিদ্দিপিলোতিকা ঠিতা’তি, নাপি হলিদ্দিপিলোতিকা জানাতি ‘অহং মংসপুঞ্জং নিস্সায ঠিতা’তি, এৱমেৱ ন সকলসৰীৰে জঙ্ঘাদীসু ৱা মংসং জানাতি ‘মং নিস্সায মেদো ঠিতো’তি, নাপি মেদো জানাতি ‘অহং সকলসৰীৰে জঙ্ঘাদীসু ৱা মংসং নিস্সায ঠিতো’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মেদো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পত্থিন্নস্নেহো পত্থিন্নযূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
অস্সু যদা সঞ্জাযতি তদা অক্খিকূপকে পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি ৱা পগ্ঘৰতি ৱা. তত্থ যথা উদকপুণ্ণেসু তৰুণতালট্ঠিকূপকেসু ন তৰুণতালট্ঠিকূপকা জানন্তি ‘অম্হেসু উদকং ঠিত’ন্তি, নাপি উদকং জানাতি ‘অহং তৰুণতালট্ঠিকূপকেসু ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন অক্খিকূপকা জানন্তি ‘অম্হেসু অস্সু ঠিত’ন্তি, নাপি অস্সু জানাতি ‘অহং অক্খিকূপকেসু ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অস্সু নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
ৱসা অগ্গিসন্তাপাদিকালে হত্থতলহত্থপিট্ঠিপাদতলপাদপিট্ঠিনাসপুটনলাটঅংসকূটেসু ঠিতৱিলীনস্নেহো. তত্থ যথা পক্খিত্ততেলে আচামে ন আচামো জানাতি ‘মং তেলং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিত’ন্তি, নাপি তেলং জানাতি ‘অহং আচামং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন হত্থতলাদিপ্পদেসো জানাতি ‘মং ৱসা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতা’তি, নাপি ৱসা জানাতি ‘অহং হত্থতলাদিপ্পদেসে অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ৱসা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
খেড়ো তথাৰূপে খেড়ুপ্পত্তিপচ্চযে সতি উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা জিৱ্হায তিট্ঠতি. তত্থ যথা অব্বোচ্ছিন্নউদকনিস্সন্দে নদীতীৰকূপকে ন কূপতলং জানাতি ‘মযি উদকং সন্তিট্ঠতী’তি, নাপি উদকং জানাতি ‘অহং কূপতলে সন্তিট্ঠামী’তি, এৱমেৱ ন জিৱ্হাতলং জানাতি ‘মযি উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা খেড়ো ঠিতো’তি, নাপি খেড়ো জানাতি ‘অহং উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা জিৱ্হাতলে ঠিতো’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি খেড়ো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
সিঙ্ঘাণিকা যদা সঞ্জাযতি তদা নাসাপুটে পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি ৱা পগ্ঘৰতি ৱা. তত্থ যথা পূতিদধিভৰিতায সিপ্পিকায ন সিপ্পিকা জানাতি ‘মযি পূতিদধি ঠিত’ন্তি, নাপি পূতিদধি জানাতি ‘অহং সিপ্পিকায ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন নাসাপুটা জানন্তি ‘অম্হেসু সিঙ্ঘাণিকা ঠিতা’তি, নাপি সিঙ্ঘাণিকা জানাতি ‘অহং নাসাপুটেসু ঠিতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সিঙ্ঘাণিকা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
লসিকা অট্ঠিকসন্ধীনং অব্ভঞ্জনকিচ্চং সাধযমানা অসীতিসতসন্ধীসু ঠিতা. তত্থ যথা তেলব্ভঞ্জিতে অক্খে ন অক্খো জানাতি ‘মং তেলং অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিত’ন্তি, নাপি তেলং জানাতি ‘অহং অক্খং অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিত’ন্তি, এৱমেৱ ন অসীতিসতসন্ধযো জানন্তি ‘লসিকা অম্হে অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতা’তি, নাপি লসিকা জানাতি ‘অহং অসীতিসতসন্ধযো অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতা’তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লসিকা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.
মুত্তং ৱত্থিস্স অব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা চন্দনিকায পক্খিত্তে অধোমুখে ৰৱণঘটে ন ৰৱণঘটো জানাতি ‘মযি চন্দনিকাৰসো ঠিতো’তি, নাপি চন্দনিকাৰসো জানাতি ‘অহং ৰৱণঘটে ঠিতো’তি, এৱমেৱ ন ৱত্থি জানাতি ‘মযি মুত্তং ঠিত’ন্তি, নাপি মুত্তং জানাতি ‘অহং ৱত্থিম্হি ঠিত’ন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মুত্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি. যং ৱা পনাতি অৱসেসেসু তীসু কোট্ঠাসেসু আপোধাতুং সন্ধায ৱুত্তং.
বাহিৰআপোধাতুনিদ্দেসে মূলং পটিচ্চ নিব্বত্তো ৰসো মূলৰসো নাম. খন্ধৰসাদীসুপি এসেৱ নযো. খীৰাদীনি পাকটানেৱ. যথা পন ভেসজ্জসিক্খাপদে এৱমিধ নিযমো নত্থি. যং কিঞ্চি খীৰং খীৰমেৱ. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ভুম্মানীতি আৱাটাদীসু ঠিতউদকানি. অন্তলিক্খানীতি পথৱিং অপ্পত্তানি ৱস্সোদকানি. যং ৱা পনাতি হিমোদককপ্পৱিনাসকউদকপথৱীসন্ধাৰকউদকাদীনি ইধ যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠানি.
১৭৫. তেজোধাতুনিদ্দেসে তেজনৱসেন তেজো. তেজোৱ তেজোভাৱং গতত্তা তেজোগতং. উস্মাতি উণ্হাকাৰো. উস্মাৱ উস্মাভাৱং গতত্তা উস্মাগতং. উসুমন্তি চণ্ডউসুমং. তদেৱ উসুমভাৱং গতত্তা উসুমগতং. যেন চাতি যেন তেজোগতেন কুপ্পিতেন. সন্তপ্পতীতি অযং কাযো সন্তপ্পতি, একাহিকজৰাদিভাৱেন উসুমজাতো হোতি. যেন চ জীৰীযতীতি যেন অযং কাযো জীৰীযতি, ইন্দ্ৰিযৱেকল্লতং বলপৰিক্খযং ৱলিপলিতাদিভাৱঞ্চ পাপুণাতি. যেন চ পৰিডয্হতীতি যেন কুপ্পিতেন অযং কাযো ডয্হতি, সো চ পুগ্গলো ‘ডয্হামি ডয্হামী’তি কন্দন্তো সতধোতসপ্পিগোসীতচন্দনাদিলেপনঞ্চেৱ তালৱণ্টৱাতঞ্চ পচ্চাসীসতি. যেন চ অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতীতি যেনেতং অসিতং ৱা ওদনাদি, পীতং ৱা পানকাদি, খাযিতং ৱা পিট্ঠখজ্জকাদি, সাযিতং ৱা অম্বপক্কমধুফাণিতাদি সম্মা পৰিপাকং গচ্ছতি, ৰসাদিভাৱেন ৱিৱেকং গচ্ছতীতি অত্থো. এত্থ চ পুৰিমা তযো তেজোধাতূ চতুসমুট্ঠানা, পচ্ছিমো কম্মসমুট্ঠানোৱ. অযং তাৱেত্থ পদসংৱণ্ণনা.
ইদং পন মনসিকাৰৱিধানং – ইধ ভিক্খু ‘যেন সন্তপ্পতি, অযং ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পৰিপাচনাকাৰো তেজোধাতূ’তি মনসি কৰোতি; ‘যেন জীৰীযতি, যেন পৰিডয্হতি, যেন অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতি, অযং ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পৰিপাচনাকাৰো তেজোধাতূ’তি মনসি কৰোতি. যং ৱা পনাতি ইমস্মিং সৰীৰে পাকতিকো একো উতু অত্থি, সো যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠো.
বাহিৰতেজোধাতুনিদ্দেসে কট্ঠং পটিচ্চ পজ্জলিতো কট্ঠুপাদানো অগ্গি কট্ঠগ্গি নাম. সকলিকগ্গিআদীসুপি এসেৱ নযো. সঙ্কাৰগ্গীতি কচৱৰং সংকড্ঢিত্ৱা জালাপিতো কচৱৰগ্গি. ইন্দগ্গীতি অসনিঅগ্গি. অগ্গিসন্তাপোতি জালায ৱা ৱীতচ্চিকঙ্গাৰানং ৱা সন্তাপো. সূৰিযসন্তাপোতি আতপো. কট্ঠসন্নিচযসন্তাপোতি কট্ঠৰাসিট্ঠানে সন্তাপো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. যং ৱা পনাতি পেতগ্গি কপ্পৱিনাসগ্গি নিৰযগ্গিআদযো ইধ যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠা.
১৭৬. ৱাযোধাতুনিদ্দেসে ৱাযনৱসেন ৱাযো. ৱাযোৱ ৱাযোভাৱং গতত্তা ৱাযোগতং. থম্ভিতত্তং ৰূপস্সাতি অৱিনিব্ভোগৰূপস্স থম্ভিতভাৱো. উদ্ধঙ্গমা ৱাতাতি উগ্গাৰহিক্কাদি পৱত্তকা উদ্ধং আৰোহনৱাতা. অধোগমা ৱাতাতি উচ্চাৰপস্সাৱাদিনীহৰণকা অধো ওৰোহনৱাতা. কুচ্ছিসযা ৱাতাতি অন্তানং বহিৱাতা. কোট্ঠাসযা ৱাতাতি অন্তানং অন্তোৱাতা. অঙ্গমঙ্গানুসাৰিনো ৱাতাতি ধমনিজালানুসাৰেন সকলসৰীৰে অঙ্গমঙ্গানি অনুসটা সমিঞ্জনপসাৰণাদিনিব্বত্তকা ৱাতা. সত্থকৱাতাতি সন্ধিবন্ধনানি কত্তৰিযা ছিন্দন্তা ৱিয পৱত্তৱাতা. খুৰকৱাতাতি খুৰেন ৱিয হদযং ফালনৱাতা. উপ্পলকৱাতাতি হদযমংসমেৱ উপ্পাটনকৱাতা. অস্সাসোতি অন্তোপৱিসননাসিকাৱতো. পস্সাসোতি বহিনিক্খমননাসিকাৱতো. এত্থ চ পুৰিমা সব্বে চতুসমুট্ঠানা, অস্সাসপস্সাসা চিত্তসমুট্ঠানাৱ. অযমেত্থ পদৱণ্ণনা.
ইদং পন মনসিকাৰৱিধানং – ইধ ভিক্খু উদ্ধঙ্গমাদিভেদে ৱাতে উদ্ধঙ্গমাদিৱসেন পৰিগ্গহেত্ৱা ‘উদ্ধঙ্গমা ৱাতা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো ৱিত্থম্ভনাকাৰো ৱাযোধাতূ’তি মনসি কৰোতি. সেসেসুপি এসেৱ নযো. যং ৱা পনাতি সেসে ৱাযোকোট্ঠাসে অনুগতা ৱাতা ইধ যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠা.
বাহিৰৱাযোধাতুনিদ্দেসে পুৰত্থিমা ৱাতাতি পুৰত্থিমদিসতো আগতা ৱাতা. পচ্ছিমুত্তৰদক্খিণেসুপি এসেৱ নযো. সৰজা ৱাতাতি সহ ৰজেন সৰজা. অৰজা ৱাতাতি ৰজৱিৰহিতা সুদ্ধা অৰজা নাম. সীতাতি সীতউতুসমুট্ঠানা সীতৱলাহকন্তৰে সমুট্ঠিতা. উণ্হাতি উণ্হউতুসমুট্ঠানা উণ্হৱলাহকন্তৰে সমুট্ঠিতা. পৰিত্তাতি মন্দা তনুকৱাতা. অধিমত্তাতি বলৱৱাতা. কাড়াতি কাড়ৱলাহকন্তৰে সমুট্ঠিতা, যেহি অব্ভাহতো ছৱিৱণ্ণো কাড়কো হোতি. তেসং এতং অধিৱচনন্তিপি একে. ৱেৰম্ভৱাতাতি যোজনতো উপৰি ৱাযনৱাতা. পক্খৱাতাতি অন্তমসো মক্খিকাযপি পক্খাযূহনসমুট্ঠিতা ৱাতা. সুপণ্ণৱাতাতি গৰুড়ৱাতা. কামঞ্চ ইমেপি পক্খৱাতাৱ উস্সদৱসেন পন ৱিসুং গহিতা. তালৱণ্টৱাতাতি তালপণ্ণেহি ৱা অঞ্ঞেন ৱা কেনচি মণ্ডলসণ্ঠানেন সমুট্ঠাপিতা ৱাতা. ৱিধূপনৱাতাতি বীজনপত্তকেন সমুট্ঠাপিতা ৱাতা. ইমানি চ তালৱণ্টৱিধূপনানি অনুপ্পন্নম্পি ৱাতং উপ্পাদেন্তি, উপ্পন্নম্পি পৰিৱত্তেন্তি. যং ৱা পনাতি ইধ পাড়িআগতে ঠপেত্ৱা সেসৱাতা যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠা.
১৭৭. আকাসধাতুনিদ্দেসে অপ্পটিঘট্টনট্ঠেন ন কস্সতীতি আকাসো. আকাসোৱ আকাসভাৱং গতত্তা আকাসগতং. অঘট্টনীযতায অঘং. অঘমেৱ অঘভাৱং গতত্তা অঘগতং. ৱিৱৰোতি অন্তৰং. তদেৱ ৱিৱৰভাৱং গতত্তা ৱিৱৰগতং. অসম্ফুট্ঠং মংসলোহিতেহীতি মংসলোহিতেহি নিস্সটং. কণ্ণচ্ছিদ্দন্তিআদি পন তস্সেৱ পভেদদস্সনং. তত্থ কণ্ণচ্ছিদ্দন্তি কণ্ণস্মিং ছিদ্দং ৱিৱৰং মংসলোহিতেহি অসম্ফুট্ঠোকাসো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. যেনাতি যেন ৱিৱৰেন এতং অসিতাদিভেদং অজ্ঝোহৰণীযং অজ্ঝোহৰতি, অন্তো পৱেসেতি. যত্থাতি যস্মিং অন্তোউদৰপটলসঙ্খাতে ওকাসে এতদেৱ চতুব্বিধং অজ্ঝোহৰণীযং তিট্ঠতি. যেনাতি যেন ৱিৱৰেন সব্বম্পেতং ৱিপক্কং কসটভাৱং আপন্নং নিক্খমতি, তং উদৰপটলতো যাৱ কৰীসমগ্গা ৱিদত্থিচতুৰঙ্গুলমত্তং ছিদ্দং মংসলোহিতেহি অসম্ফুট্ঠং নিস্সটং আকাসধাতূতি ৱেদিতব্বং. যং ৱা পনাতি এত্থ চম্মন্তৰং মংসন্তৰং ন্হাৰুন্তৰং অট্ঠিন্তৰং লোমন্তৰন্তি ইদং সব্বং যেৱাপনকট্ঠানং পৱিট্ঠং.
বাহিৰকআকাসধাতুনিদ্দেসে অসম্ফুট্ঠং চতূহি মহাভূতেহীতি চতূহি মহাভূতেহি নিস্সটং ভিত্তিছিদ্দকৱাটছিদ্দাদিকং ৱেদিতব্বং. ইমিনা যস্মিং আকাসে পৰিকম্মং কৰোন্তস্স চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানানি উপ্পজ্জন্তি তং কথিতং.
১৭৮. ৱিঞ্ঞাণধাতুনিদ্দেসে চক্খুৱিঞ্ঞাণসঙ্খাতা ধাতু চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. সেসাসুপি এসেৱ নযো. ইতি ইমাসু ছসু ধাতূসু পৰিগ্গহিতাসু অট্ঠাৰস ধাতুযো পৰিগ্গহিতাৱ হোন্তি. কথং? পথৱীতেজোৱাযোধাতুগ্গহণেন তাৱ ফোট্ঠব্বধাতু গহিতাৱ হোতি, আপোধাতুআকাসধাতুগ্গহণেন ধম্মধাতু, ৱিঞ্ঞাণধাতুগ্গহণেন তস্সা পুৰেচাৰিকপচ্ছাচাৰিকত্তা মনোধাতু গহিতাৱ হোতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুআদযো সুত্তে আগতা এৱ. সেসা নৱ আহৰিত্ৱা দস্সেতব্বা. চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুগ্গহণেন হি তস্সা নিস্সযভূতা চক্খুধাতু, আৰম্মণভূতা ৰূপধাতু চ গহিতাৱ হোন্তি. এৱং সোতৱিঞ্ঞাণধাতুআদিগ্গহণেন সোতধাতুআদযোতি অট্ঠাৰসাপি গহিতাৱ হোন্তি. তাসু দসহি ধাতূহি ৰূপপৰিগ্গহো কথিতো হোতি. সত্তহি অৰূপপৰিগ্গহো. ধম্মধাতুযা সিযা ৰূপপৰিগ্গহো, সিযা অৰূপপৰিগ্গহো. ইতি অড্ঢেকাদসহি ধাতূহি ৰূপপৰিগ্গহো, অড্ঢট্ঠধাতূহি অৰূপপৰিগ্গহোতি ৰূপাৰূপপৰিগ্গহো কথিতো হোতি. ৰূপাৰূপং পঞ্চক্খন্ধা. তং হোতি দুক্খসচ্চং. তংসমুট্ঠাপিকা পুৰিমতণ্হা সমুদযসচ্চং. উভিন্নং অপ্পৱত্তি নিৰোধসচ্চং. তংপজাননো মগ্গো মগ্গসচ্চন্তি ইদং চতুসচ্চকম্মট্ঠানং অট্ঠাৰসধাতুৱসেন অভিনিৱিট্ঠস্স ভিক্খুনো যাৱ অৰহত্তা মত্থকং পাপেত্ৱা নিগমনং কথিতন্তি ৱেদিতব্বং.
১৭৯. ইদানি দুতিযছক্কং দস্সেন্তো অপৰাপি ছ ধাতুযোতিআদিমাহ. তত্থ সুখধাতু দুক্খধাতূতি কাযপ্পসাদৱত্থুকানি সুখদুক্খানি সপ্পটিপক্খৱসেন যুগড়কতো দস্সিতানি. সুখঞ্হি দুক্খস্স পটিপক্খো, দুক্খং সুখস্স. যত্তকং সুখেন ফৰিতট্ঠানং তত্তকং দুক্খং ফৰতি. যত্তকং দুক্খেন ফৰিতট্ঠানং তত্তকং সুখং ফৰতি. সোমনস্সধাতু দোমনস্সধাতূতি ইদম্পি তথেৱ যুগড়কং কতং. সোমনস্সঞ্হি দোমনস্সস্স পটিপক্খো, দোমনস্সং সোমনস্সস্স. যত্তকং সোমনস্সেন ফৰিতট্ঠানং তত্তকং দোমনস্সং ফৰতি. যত্তকং দোমনস্সেন ফৰিতট্ঠানং তত্তকং সোমনস্সং ফৰতি.
উপেক্খাধাতু অৱিজ্জাধাতূতি ইদং পন দ্ৱযং সৰিক্খকৱসেন যুগড়কং কতং. উভযম্পি হেতং অৱিভূতত্তা সৰিক্খকং হোতি. তত্থ সুখদুক্খধাতুগ্গহণেন তং সম্পযুত্তা কাযৱিঞ্ঞাণধাতু, ৱত্থুভূতা কাযধাতু, আৰম্মণভূতা ফোট্ঠব্বধাতু চ গহিতাৱ হোন্তি. সোমনস্সদোমনস্সধাতুগ্গহণেন তং সম্পযুত্তা মনোৱিঞ্ঞাণধাতু গহিতা হোতি. অৱিজ্জাধাতুগ্গহণেন ধম্মধাতু গহিতা. উপেক্খাধাতুগ্গহণেন চক্খুসোতঘানজিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতুমনোধাতুযো, তাসংযেৱ ৱত্থাৰম্মণভূতা চক্খুধাতুৰূপধাতুআদযো চ গহিতাতি এৱং অট্ঠাৰসপি ধাতুযো গহিতাৱ হোন্তি. ইদানি তাসু দসহি ধাতূহি ৰূপপৰিগ্গহোতিআদি সব্বং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. এৱম্পি একস্স ভিক্খুনো যাৱ অৰহত্তা মত্থকং পাপেত্ৱা নিগমনং কথিতং হোতীতি ৱেদিতব্বং. তত্থ কতমা সুখধাতু যং কাযিকং সাতন্তি আদীনি হেট্ঠা ৱুত্তনযানেৱ.
১৮১. ততিযছক্কে কামোতি দ্ৱে কামা – ৱত্থুকামো চ কিলেসকামো চ. তত্থ কিলেসকামং সন্ধায কামপটিসংযুত্তা ধাতু কামধাতু, কামৱিতক্কস্সেতং নামং. ৱত্থুকামং সন্ধায কামোযেৱ ধাতু কামধাতু, কামাৱচৰধম্মানমেতং নামং. ব্যাপাদপটিসংযুত্তা ধাতু ব্যাপাদধাতু, ব্যাপাদৱিতক্কস্সেতং নামং. ব্যাপাদোৱ ধাতু ব্যাপাদধাতু, দসআঘাতৱত্থুকস্স পটিঘস্সেতং নামং. ৱিহিংসা পটিসংযুত্তা ধাতু ৱিহিংসাধাতু, ৱিহিংসাৱিতক্কস্সেতং নামং. ৱিহিংসাযেৱ ধাতু ৱিহিংসাধাতু, পৰসত্তৱিহেসনস্সেতং নামং. অযং পন হেট্ঠা অনাগতত্তা এৱং অত্থাদিৱিভাগতো ৱেদিতব্বা – ৱিহিংসন্তি এতায সত্তে, ৱিহিংসনং ৱা এতং সত্তানন্তি ৱিহিংসা. সা ৱিহেঠনলক্খণা, কৰুণাপটিপক্খলক্খণা ৱা; পৰসন্তানে উব্বেগজননৰসা, সকসন্তানে কৰুণাৱিদ্ধংসনৰসা ৱা; দুক্খাযতনপচ্চুপট্ঠানা; পটিঘপদট্ঠানাতি ৱেদিতব্বা. নেক্খম্মং ৱুচ্চতি লোভা নিক্খন্তত্তা অলোভো, নীৱৰণেহি নিক্খন্তত্তা পঠমজ্ঝানং, সব্বাকুসলেহি নিক্খন্তত্তা সব্বকুসলং. নেক্খম্মপটিসংযুত্তা ধাতু নেক্খম্মধাতু, নেক্খম্মৱিতক্কস্সেতং নামং. নেক্খম্মমেৱ ধাতু নেক্খম্মধাতু, সব্বস্সাপি কুসলস্সেতং নামং. অব্যাপাদপটিসংযুত্তা ধাতু অব্যাপাদধাতু, অব্যাপাদৱিতক্কস্সেতং নামং. অব্যাপাদোৱ ধাতু অব্যাপাদধাতু, মেত্তাযেতং নামং. অৱিহিংসাপটিসংযুত্তা ধাতু অৱিহিংসাধাতু, অৱিহিংসা ৱিতক্কস্সেতং নামং. অৱিহিংসাৱ ধাতু অৱিহিংসাধাতু, কৰুণাযেতং নামং.
১৮২. ইদানি তমেৱত্থং দস্সেতুং তত্থ কতমা কামধাতূতি পদভাজনং আৰদ্ধং. তত্থ পটিসংযুত্তোতি সংপযোগৱসেন পটিসংযুত্তো. তক্কো ৱিতক্কোতিআদীনি ৱুত্তত্থানেৱ. ৱিহেঠেতীতি বাধেতি, দুক্খাপেতি. হেঠনাতি পাণিপ্পহাৰাদীহি বাধনা, দুক্খুপ্পাদনা. বলৱহেঠনা ৱিহেঠনা. হিংসন্তি এতাযাতি হিংসনা. বলৱহিংসনা ৱিহিংসনা. ৰোসনাতি ঘট্টনা. ৱিৰোসনাতি বলৱঘট্টনা. সব্বত্থ ৱা ‘ৱি’ উপসগ্গেন পদং ৱড্ঢিতং. উপহনন্তি এতেনাতি উপঘাতো, পৰেসং উপঘাতো পৰূপঘাতো.
মেত্তাযন্তি এতাযাতি মেত্তি. মেত্তাযনাকাৰো মেত্তাযনা. মেত্তায অযিতস্স মেত্তাসমঙ্গিনো ভাৱো মেত্তাযিতত্তং. ব্যাপাদেন ৱিমুত্তস্স চেতসো ৱিমুত্তি চেতোৱিমুত্তি. এত্থ চ পুৰিমেহি তীহি উপচাৰপ্পত্তাপি অপ্পনাপতাপি মেত্তা কথিতা, পচ্ছিমেন অপ্পনাপত্তাৱ.
কৰুণাযন্তি এতাযাতি কৰুণা. কৰুণাযনাকাৰো কৰুণাযনা. কৰুণায অযিতস্স কৰুণাসমঙ্গিনো ভাৱো কৰুণাযিতত্তং. ৱিহিংসায ৱিমুত্তস্স চেতসো ৱিমুত্তি চেতোৱিমুত্তি. ইধাপি পুৰিমনযেনেৱ উপচাৰপ্পনাভেদো ৱেদিতব্বো. উভযত্থাপি চ পৰিযোসানপদে মেত্তাকৰুণাতি চেতোৱিমুত্তিৱিসেসনত্থং ৱুত্তং.
এত্থ চ কামৱিতক্কো সত্তেসুপি উপ্পজ্জতি সঙ্খাৰেসুপি. উভযত্থ উপ্পন্নোপি কম্মপথভেদোৱ. ব্যাপাদো পন সত্তেসু উপ্পন্নোযেৱ কম্মপথং ভিন্দতি, ন ইতৰো. ৱিহিংসাযপি এসেৱ নযো. এত্থ চ দুৱিধা কথা – সব্বসঙ্গাহিকা চেৱ অসম্ভিন্না চ. কামধাতুগ্গহণেন হি ব্যাপাদৱিহিংসাধাতুযোপি গহিতা. কামধাতুযাযেৱ পন নীহৰিত্ৱা নীহৰিত্ৱা দ্ৱেপি এতা দস্সিতাতি. অযং তাৱেত্থ সব্বসঙ্গাহিককথা. ঠপেত্ৱা পন ব্যাপাদৱিহিংসাধাতুযো সেসা সব্বাপি কামধাতু এৱাতি. অযং অসম্ভিন্নকথা নাম. নেক্খম্মধাতুগ্গহণেনাপি অব্যাপাদঅৱিহিংসাধাতুযো গহিতাযেৱ. নেক্খম্মধাতুতো পন নীহৰিত্ৱা নীহৰিত্ৱা তদুভযম্পি দস্সিতন্তি অযমেত্থাপি সব্বসঙ্গাহিককথা. ঠপেত্ৱা অব্যাপাদঅৱিহিংসাধাতুযো অৱসেসা নেক্খম্মধাতূতি অযং অসম্ভিন্নকথা নাম.
ইমাহি চ ছহি ধাতূহি পৰিগ্গহিতা হি অট্ঠাৰস ধাতুযো পৰিগ্গহিতাৱ হোন্তি. সব্বাপি হি তা কামধাতুতোৱ নীহৰিত্ৱা নীহৰিত্ৱা লভাপেতব্বা অট্ঠাৰস ধাতুযোৱ হোন্তীতি তিণ্ণং ছক্কানং ৱসেন অট্ঠাৰস হোন্তি. এৱং পন অগ্গহেত্ৱা একেকস্মিং ছক্কে ৱুত্তনযেন অট্ঠাৰস অট্ঠাৰস কত্ৱা সব্বানিপি তানি অট্ঠাৰসকানি একজ্ঝং অভিসঙ্খিপিত্ৱা অট্ঠাৰসেৱ হোন্তীতি ৱেদিতব্বা. ইতি ইমস্মিং সুত্তন্তভাজনীযে সোড়স ধাতুযো কামাৱচৰা, দ্ৱে তেভূমিকাতি এৱমেত্থ সম্মসনচাৰোৱ কথিতোতি ৱেদিতব্বো.
সুত্তন্তভাজনীযৱণ্ণনা.