(৮.) অট্ঠকনিদ্দেসৱণ্ণনা
৯৫২. অট্ঠকনিদ্দেসে কিলেসাযেৱ কিলেসৱত্থূনি. কুসীতৱত্থূনীতি কুসীতস্স অলসস্স ৱত্থূনি, পতিট্ঠা, কোসজ্জকাৰণানীতি অত্থো. কম্মং কাতব্বং হোতীতি চীৱৰৱিচাৰণাদিকম্মং কাতব্বং হোতি. ন ৱীৰিযং আৰভতীতি দুৱিধম্পি ৱীৰিযং নাৰভতি. অপ্পত্তস্সাতি ঝানৱিপস্সনামগ্গফলধম্মস্স অপ্পত্তস্স পত্তিযা. অনধিগতস্সাতি তস্সেৱ অনধিগতস্স অধিগমত্থায. অসচ্ছিকতস্সাতি তস্সেৱ অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকৰণত্থায. ইদং পঠমন্তি ‘ইদং হন্দাহং নিপজ্জামী’তি এৱং ওসীদনং পঠমং কুসীতৱত্থু. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
মাসাচিতং মঞ্ঞেতি এত্থ পন মাসাচিতং নাম তিন্তমাসো; যথা তিন্তমাসো গৰুকো হোতি, এৱং গৰুকোতি অধিপ্পাযো. গিলানা ৱুট্ঠিতো হোতীতি গিলানো হুত্ৱা পচ্ছা ৱুট্ঠিতো হোতি.
৯৫৪. অট্ঠসু লোকধম্মেসূতি এত্থ লোকস্স ধম্মাতি লোকধম্মা. এতেহি ৱিমুত্তো নাম নত্থি, বুদ্ধানম্পি হোন্তি এৱ. তস্মা ‘লোকধম্মা’তি ৱুচ্চন্তি. পটিঘাতোতি পটিহঞ্ঞনাকাৰো. লাভে সাৰাগোতি ‘অহং লাভং লভামী’তি এৱং গেহসিতসোমনস্সৱসেন উপ্পন্নো সাৰাগো; সো চিত্তং পটিহনতি. অলাভে পটিৱিৰোধোতি ‘অহং লাভং ন লভামী’তি দোমনস্সৱসেন উপ্পন্নৱিৰোধো; সোপি চিত্তং পটিহনতি. তস্মা ‘পটিঘাতো’তি ৱুত্তো. যসাদীসুপি ‘অহং মহাপৰিৱাৰো, অহং অপ্পপৰিৱাৰো, অহং পসংসপ্পত্তো, অহং গৰহপ্পত্তো, অহং সুখপ্পত্তো, অহং দুক্খপ্পতো’তি এৱমেতেসং উপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. অনৰিযৱোহাৰাতি অনৰিযানং ৱোহাৰা.
৯৫৭. পুৰিসদোসাতি পুৰিসানং দোসা. ন সৰামীতি ‘মযা এতস্স কম্মস্স কতট্ঠানং ন সৰামি ন সল্লক্খেমী’তি এৱং অস্সতিভাৱেন নিব্বেঠেতি মোচেতি. চোদকংযেৱ পটিপ্ফৰতীতি পটিৱিৰুদ্ধো হুত্ৱা ফৰতি, পটিভাণিতভাৱেন তিট্ঠতি. কিং নু খো তুয্হন্তি ‘তুয্হং বালস্স অব্যত্তস্স ভণিতেন নাম কিং’ যো ত্ৱং নেৱ ৱত্থুনা আপত্তিং, ন চোদনং জানাসী’তি দীপেতি; ‘ত্ৱং পি নাম এৱং কিঞ্চি অজানন্তো ভণিতব্বং মঞ্ঞিস্সসী’তি অজ্ঝোত্থৰতি. পচ্চাৰোপেতীতি ‘ত্ৱং পি খোসী’তিআদীনি ৱদন্তো পটিআৰোপেতি. পটিকৰোহীতি দেসনাগামিনিং দেসেহি, ৱুট্ঠানগামিনিতো ৱুট্ঠাহি ততো সুদ্ধন্তে পতিট্ঠিতো অঞ্ঞং চোদেস্সসী’তি দীপেতি.
অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচৰতীতি অঞ্ঞেন কাৰণেন ৱচনেন ৱা অঞ্ঞং কাৰণং ৱচনং ৱা পটিচ্ছাদেতি. ‘আপত্তিং আপন্নোসী’তি ৱুত্তো ‘কো আপন্নো? কিং আপন্নো? কথং আপন্নো? কিস্মিং আপন্নো? কং ভণথ? কিং ভণথা’তি ৱদতি. ‘এৱৰূপং কিঞ্চি তযা দিট্ঠ’ন্তি ৱুত্তে ‘ন সুণামী’তি সোতং ৱা উপনেতি. বহিদ্ধা কথং অপনামেতীতি ‘ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নোসী’তি পুট্ঠো ‘পাটলিপুত্তং গতোম্হী’তি ৱত্ৱা পুন ‘তৱ পাটলিপুত্তগমনং ন পুচ্ছামা’তি ৱুত্তে ‘ততো ৰাজগহং গতোম্হী’তি ‘ৰাজগহং ৱা যাহি, ব্ৰাহ্মণগেহং ৱা; আপত্তিং আপন্নোসী’তি? ‘তত্থ মে সূকৰমংসং লদ্ধ’ন্তিআদীনি ৱদন্তো কথং বহিদ্ধা ৱিক্খিপতি. কোপন্তি কুপিতভাৱং. দোসন্তি দুট্ঠভাৱং. উভযম্পেতং কোধস্সেৱ নামং. অপ্পচ্চযন্তি অসন্তুট্ঠাকাৰং; দোমনস্সস্সেতং নামং. পাতুকৰোতীতি দস্সেতি পকাসেতি. বাহাৱিক্খেপকং ভণতীতি বাহা ৱিক্খিপিত্ৱা অলজ্জিৱচনং ৱদতি. ৱিহেসেতীতি ৱিহেঠেতি বাধতি. অনাদিযিত্ৱাতি চিত্তীকাৰেন অগ্গহেত্ৱা অৱজানিত্ৱা; অনাদৰো হুত্ৱাতি অত্থো.
অতিবাড়্হন্তি অতিদড়্হং অতিপ্পমাণং. মযি ব্যাৱটাতি মযি ব্যাপাৰং আপন্না. হীনাযাৱত্তিত্ৱাতি হীনস্স গিহিভাৱস্স অত্থায আৱত্তিত্ৱা; গিহী হুত্ৱাতি অত্থো. অত্তমনা হোথাতি তুট্ঠচিত্তা হোথ, ‘মযা লভিতব্বং লভথ, মযা ৱসিতব্বট্ঠানে ৱসথ, ফাসুৱিহাৰো ৱো মযা কতো’তি অধিপ্পাযেন ৱদতি.
৯৫৮. অসঞ্ঞীতি পৱত্তো ৱাদো অসঞ্ঞীৱাদো; সো তেসং অত্থীতি অসঞ্ঞীৱাদা. ৰূপী অত্তাতিআদীসু লাভিনো কসিণৰূপং অত্তাতি গহেত্ৱা ৰূপীতি দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অলাভিনো তক্কমত্তেনেৱ, আজীৱকানং ৱিয. লাভিনোযেৱ চ পন অৰূপসমাপত্তিনিমিত্তং অত্তাতি গহেত্ৱা অৰূপীতি দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অলাভিনো তক্কমত্তেনেৱ, নিগণ্ঠানং ৱিয. অসঞ্ঞীভাৱে পনেত্থ একন্তেনেৱ কাৰণং ন পৰিযেসিতব্বং. দিট্ঠিগতিকো হি উম্মত্তকো ৱিয যং ৱা তং ৱা গণ্হাতি. ৰূপী চ অৰূপী চাতি ৰূপাৰূপমিস্সকগাহৱসেন ৱুত্তং. অযং দিট্ঠি ৰূপাৱচৰাৰূপাৱচৰসমাপত্তিলাভিনোপি তক্কিকস্সাপি উপ্পজ্জতি. নেৱ ৰূপী নাৰূপীতি পন একন্ততো তক্কিকদিট্ঠিযেৱ. অন্তৱাতি পৰিত্তকসিণং অত্ততো গণ্হন্তস্স দিট্ঠি. অনন্তৱাতি অপ্পমাণকসিণং. অন্তৱা চ অনন্তৱা চাতি উদ্ধমধো সপৰিযন্তং তিৰিযং অপৰিযন্তং কসিণং অত্তাতি গহেত্ৱা উপ্পন্নদিট্ঠি. নেৱন্তৱা নানন্তৱাতি তক্কিকদিট্ঠিযেৱ. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
অট্ঠকনিদ্দেসৱণ্ণনা.