(৬.) ছক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা

৯৪৪. ছক্কনিদ্দেসে যস্মা কুদ্ধো ৱা কোধৱসেন, সন্দিট্ঠিপৰামাসী ৱা সন্দিট্ঠিপৰামাসিতায কলহং ৱিগ্গহং ৱিৱাদং আপজ্জতি, তস্মা কোধাদযো ‘ৱিৱাদমূলানী’তি ৱুত্তা.

ছন্দৰাগনিদ্দেসে কামগেহসিতত্তা ছন্দৰাগা গেহস্সিতা ধম্মাতি সঙ্গহতো ৱত্ৱা পুন পভেদতো দস্সেতুং মনাপিযেসু ৰূপেসূতিআদি ৱুত্তং. তত্থ মনাপিযেসূতি মনৱড্ঢনকেসু ইট্ঠেসু. ৱিৰোধা এৱ ৱিৰোধৱত্থূনি. অমনাপিযেসূতি অনিট্ঠেসু.

৯৪৫. অগাৰৱেসু অগাৰৱোতি গাৰৱৱিৰহিতো. অপ্পতিস্সোতি অপ্পতিস্সযো অনীচৱুত্তি. এত্থ পন যো ভিক্খু সত্থৰি ধৰমানে তীসু কালেসু উপট্ঠানং ন যাতি, সত্থৰি অনুপাহনে চঙ্কমন্তে সউপাহনো চঙ্কমতি, নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমতি, হেট্ঠা ৱসন্তে উপৰি ৱসতি, সত্থুদস্সনট্ঠানে উভো অংসে পাৰুপতি, ছত্তং ধাৰেতি, উপাহনং ধাৰেতি, ন্হাযতি, উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা কৰোতি, পৰিনিব্বুতে ৱা পন চেতিযং ৱন্দিতুং ন গচ্ছতি, চেতিযস্স পঞ্ঞাযনট্ঠানে সত্থুদস্সনট্ঠানে ৱুত্তং সব্বং কৰোতি – অযং সত্থৰি অগাৰৱো নাম. যো পন ধম্মসৱনে সঙ্ঘুট্ঠে সক্কচ্চং ন গচ্ছতি, সক্কচ্চং ধম্মং ন সুণাতি, সমুল্লপন্তো নিসীদতি, ন সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সক্কচ্চং ৱাচেতি – ‘অযং ধম্মে অগাৰৱো নাম. যো পন থেৰেন ভিক্খুনা অনজ্ঝিট্ঠো ধম্মং দেসেতি, পঞ্হং কথেতি, ৱুড্ঢে ভিক্খূ ঘট্টেন্তো গচ্ছতি, তিট্ঠতি, নিসীদতি, দুস্সপল্লত্থিকং ৱা হত্থপল্লত্থিকং ৱা কৰোতি, সঙ্ঘমজ্ঝে উভো অংসে পাৰুপতি, ছত্তুপাহনং ধাৰেতি – অযং সঙ্ঘে অগাৰৱো নাম. একভিক্খুস্মিম্পি হি অগাৰৱে কতে সঙ্ঘে অগাৰৱো কতোৱ হোতি. তিস্সো সিক্খা পন অপূৰযমানোৱ সিক্খায অগাৰৱো নাম. অপ্পমাদলক্খণং অননুব্ৰূহযমানো অপ্পমাদে অগাৰৱো নাম. দুৱিধং পটিসন্থাৰং অকৰোন্তো পটিসন্থাৰে অগাৰৱো নাম.

পৰিহানিযা ধম্মাতি পৰিহানকৰা ধম্মা. কম্মাৰামতাতি নৱকম্মে ৱা চীৱৰৱিচাৰণাদীসু ৱা কম্মেসু অভিৰতি যুত্তপযুত্ততা. ভস্সাৰামতাতি তিৰচ্ছানকথাৱসেন ভস্সে যুত্তপযুত্ততা. নিদ্দাৰামতাতি নিদ্দায যুত্তপযুত্ততা. সঙ্গণিকাৰামতাতি সঙ্গণিকায যুত্তপযুত্ততা. সংসগ্গাৰামতাতি সৱনসংসগ্গে, দস্সনসংসগ্গে, সমুল্লাপসংসগ্গে, পৰিভোগসংসগ্গে, কাযসংসগ্গেতি পঞ্চৱিধে সংসগ্গে যুত্তপযুত্ততা. পপঞ্চাৰামতাতি তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চেসু যুত্তপযুত্ততা.

৯৪৬. সোমনস্সুপৱিচাৰাদীসু সোমনস্সেন সদ্ধিং উপৱিচৰন্তীতি সোমনস্সুপৱিচাৰা. চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱাতি চক্খুৱিঞ্ঞাণেন ৰূপং পস্সিত্ৱা. সোমনস্সট্ঠানিযন্তি সোমনস্সস্স আৰম্মণৱসেন কাৰণভূতং. উপৱিচৰতীতি তত্থ ৱিচাৰপ্পৱত্তনেন উপৱিচৰতি. ৱিতক্কো পন তংসম্পযুত্তো ৱাতি ইমিনা নযেন তীসুপি ছক্কেসু অত্থো ৱেদিতব্বো.

৯৪৭. গেহসিতানীতি কামগুণনিস্সিতানি. সোমনস্সানীতি চেতসিকসুখানি. দোমনস্সানীতি চেতসিকদুক্খানি. উপেক্খাতি অঞ্ঞাণসম্পযুত্তা উপেক্খা ৱেদনা, অঞ্ঞাণুপেক্খাতিপি এতাসংযেৱ নামং.

৯৪৮. অত্থি মে অত্তাতি ৱাতি সব্বপদেসু ৱা-সদ্দো ৱিকপ্পত্থো; এৱং ৱা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৱুত্তং হোতি. অত্থি মে অত্তাতি চেত্থ সস্সতদিট্ঠি সব্বকালেসু অত্তনো অত্থিতং গণ্হাতি. সচ্চতো থেততোতি ভূততো চ থিৰতো চ; ইদং সচ্চন্তি সুট্ঠু দড়্হভাৱেনাতি ৱুত্তং হোতি. নত্থি মে অত্তাতি অযং পন উচ্ছেদদিট্ঠি, সতো সত্তস্স তত্থ তত্থ ৱিভৱগ্গহণতো. অথ ৱা পুৰিমাপি তীসু কালেসু অত্থীতি গহণতো সস্সতদিট্ঠি, পচ্চুপ্পন্নমেৱ অত্থীতি গণ্হন্তী উচ্ছেদদিট্ঠি. পচ্ছিমাপি অতীতানাগতেসু নত্থীতি গহণতো ‘ভস্মন্তা আহুতিযো’তি গহিতদিট্ঠিকানং ৱিয উচ্ছেদদিট্ঠি, অতীতেযেৱ নত্থীতি গণ্হন্তী অধিচ্চসমুপ্পন্নিকস্সেৱ সস্সতদিট্ঠি. অত্তনা ৱা অত্তানং সঞ্জানামীতি সঞ্ঞাক্খন্ধসীসেন খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায অৱসেসক্খন্ধে সঞ্জাননতো ‘ইমিনা অত্তনা ইমং অত্তানং সঞ্জানামী’তি এৱং হোতি. অত্তনা ৱা অনত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধংযেৱ অত্তাতি গহেত্ৱা ইতৰে চত্তাৰো খন্ধে অনত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায তেসং জাননতো এৱং হোতি. অনত্তনা ৱা অত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধং অনত্তাতি ইতৰে চ চত্তাৰো খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৱা সঞ্ঞায তেসং জাননতো এৱং হোতি. সব্বাপি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযোৱ.

ৱদো ৱেদেয্যোতি আদযো পন সস্সতদিট্ঠিযা এৱ অভিনিৱেসাকাৰা. তত্থ ৱদতীতি ৱদো; ৱচীকম্মস্স কাৰকোতি ৱুত্তং হোতি. ৱেদযতীতি ৱেদেয্যো; জানাতি অনুভৱতি চাতি ৱুত্তং হোতি. ইদানি যং সো ৱেদেতি তং দস্সেতুং তত্ৰ তত্ৰ দীঘৰত্তং কল্যাণপাপকানন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তত্ৰ তত্ৰাতি তেসু তেসু যোনিগতিঠিতিনিৱাসনিকাযেসু আৰম্মণেসু ৱা. দীঘৰত্তন্তি চিৰৰত্তং. পচ্চনুভোতীতি পটিসংৱেদযতি. ন সো জাতো নাহোসীতি সো অত্তা অজাতিধম্মতো ন জাতো নাম; সদা ৱিজ্জমানো যেৱাতি অত্থো. তেনেৱ অতীতে নাহোসি, অনাগতেপি ন ভৱিস্সতি. যো হি জাতো সো অহোসি, যো চ জাযিস্সতি সো ভৱিস্সতীতি. অথৱা ‘ন সো জাতো নাহোসী’তি সো সদা ৱিজ্জমানত্তা অতীতেপি ন জাতু নাহোসি, অনাগতেপি ন জাতু ন ভৱিস্সতি. নিচ্চোতি উপ্পাদৱযৰহিতো. ধুৱোতি থিৰো সাৰভূতো. সস্সতোতি সব্বকালিকো. অৱিপৰিণামধম্মোতি অত্তনো পকতিভাৱং অৱিজহনধম্মো ককণ্টকো ৱিয নানপ্পকাৰত্তং নাপজ্জতি. এৱমযং সব্বাসৱদিট্ঠি (ম. নি. ১.১৭ আদযো) নাম কথিতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

ছক্কনিদ্দেসৱণ্ণনা.