নিদ্দেসৱাৰকথা

৩৭৫. নিদ্দেসৱাৰে চিত্তস্সেকগ্গতানিদ্দেসে তাৱ সণ্ঠিতি অৱট্ঠিতীতি. ইদং দ্ৱযং ঠিতিৱেৱচনমেৱ. যং পন কুসলনিদ্দেসে ‘আৰম্মণং ওগাহেত্ৱা অনুপৱিসিত্ৱা তিট্ঠতীতি অৱট্ঠিতী’তি ৱুত্তং, তং ইধ ন লব্ভতি. অকুসলস্মিঞ্হি দুব্বলা চিত্তস্সেকগ্গতাতি হেট্ঠা দীপিতমেৱ.

৩৮৪. উদ্ধচ্চৱিচিকিচ্ছাৱসেন পৱত্তস্স ৱিসাহাৰস্স পটিপক্খতো অৱিসাহাৰোতি এৱৰূপোপি অত্থো ইধ ন লব্ভতি. সহজাতধম্মে পন ন ৱিসাহৰতীতি অৱিসাহাৰো. ন ৱিক্খিপতীতি অৱিক্খেপো. অকুসলচিত্তেকগ্গতাৱসেন অৱিসাহটস্স মানসস্স ভাৱো অৱিসাহটমানসতা. সহজাতধম্মেসু ন কম্পতীতি সমাধিবলং. অযাথাৱসমাধানতো মিচ্ছাসমাধীতি এৱমিধ অত্থো দট্ঠব্বো.

৩৮৫. ৱীৰিযিন্দ্ৰিযনিদ্দেসে যো হেট্ঠা ‘নিক্কমো চেসো কামানং পনুদনাযা’তিআদি নযো ৱুত্তো, সো ইধ ন লব্ভতি. সহজাতধম্মেসু অকম্পনট্ঠেনেৱ ৱীৰিযবলং ৱেদিতব্বং.

৩৮৬. মিচ্ছাদিট্ঠিনিদ্দেসে অযাথাৱদস্সনট্ঠেন মিচ্ছাদিট্ঠি. দিট্ঠীসু গতং ইদং দস্সনং, দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিঅন্তোগতত্তাতি দিট্ঠিগতং. হেট্ঠাপিস্স অত্থো ৱুত্তোযেৱ. দিট্ঠিযেৱ দুৰতিক্কমনট্ঠেন দিট্ঠিগহনং, তিণগহনৱনগহনপব্বতগহনানি ৱিয. দিট্ঠিযেৱ সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন দিট্ঠিকন্তাৰো, চোৰকন্তাৰৱাড়কন্তাৰমৰুকন্তাৰনিৰুদককন্তাৰদুব্ভিক্খকন্তাৰা ৱিয. সম্মাদিট্ঠিযা ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন ৱিলোমনট্ঠেন চ দিট্ঠিৱিসূকাযিকং. মিচ্ছাদস্সনঞ্হি উপ্পজ্জমানং সম্মাদস্সনং ৱিনিৱিজ্ঝতি চেৱ ৱিলোমেতি চ. কদাচি সস্সতস্স কদাচি উচ্ছেদস্স গহণতো দিট্ঠিযা ৱিৰূপং ফন্দিতন্তি দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং. দিট্ঠিগতিকো হি একস্মিং পতিট্ঠাতুং ন সক্কোতি, কদাচি সস্সতং অনুপততি কদাচি উচ্ছেদং. দিট্ঠিযেৱ বন্ধনট্ঠেন সংযোজনন্তি দিট্ঠিসংযোজনং.

সুসুমাৰাদযো ৱিয পুৰিসং, আৰম্মণং দড়্হং গণ্হাতীতি গাহো. পতিট্ঠহনতো পতিট্ঠাহো. অযঞ্হি বলৱপ্পৱত্তিভাৱেন পতিট্ঠহিত্ৱা গণ্হাতি. নিচ্চাদিৱসেন অভিনিৱিসতীতি অভিনিৱেসো. ধম্মসভাৱং অতিক্কমিত্ৱা নিচ্চাদিৱসেন পৰতো আমসতীতি পৰামাসো. অনত্থাৱহত্তা কুচ্ছিতো মগ্গো, কুচ্ছিতানং ৱা অপাযানং মগ্গোতি কুম্মগ্গো. অযাথাৱপথতো মিচ্ছাপথো. যথা হি দিসামূড়্হেন অযং অসুকগামস্স নাম পথোতি গহিতোপি তং গামং ন সম্পাপেতি, এৱং দিট্ঠিগতিকেন সুগতিপথোতি গহিতাপি দিট্ঠি সুগতিং ন পাপেতীতি অযাথাৱপথতো, মিচ্ছাপথো. মিচ্ছাসভাৱতো মিচ্ছত্তং. তত্থেৱ পৰিব্ভমনতো তৰন্তি এত্থ বালাতি তিত্থং. তিত্থঞ্চ তং অনত্থানঞ্চ আযতনন্তি তিত্থাযতনং. তিত্থিযানং ৱা সঞ্জাতিদেসট্ঠেন নিৱাসঠানট্ঠেন চ আযতনন্তিপি তিত্থাযতনং. ৱিপৰিযেসভূতো গাহো, ৱিপৰিযেসতো ৱা গাহোতি ৱিপৰিযেসগ্গাহো; ৱিপল্লত্থ গাহোতি অত্থো.

৩৮৭-৩৮৮. অহিৰিকানোত্তপ্পনিদ্দেসেসু হিৰোত্তপ্পনিদ্দেসৱিপৰিযাযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. সহজাতধম্মেসু পন অকম্পনট্ঠেনেৱ অহিৰিকবলং অনোত্তপ্পবলঞ্চ ৱেদিতব্বং.

৩৮৯. লোভমোহনিদ্দেসেসু লুব্ভতীতি লোভো. লুব্ভনাতি লুব্ভনাকাৰো. লোভসম্পযুত্তচিত্তং, পুগ্গলো ৱা লুব্ভিতো; লুব্ভিতস্স ভাৱো লুব্ভিতত্তং. সাৰজ্জতীতি সাৰাগো. সাৰজ্জনাকাৰো সাৰজ্জনা. সাৰজ্জিতস্স ভাৱো সাৰজ্জিতত্তং. অভিজ্ঝাযনট্ঠেন অভিজ্ঝা. পুন ‘লোভ’-ৱচনে কাৰণং ৱুত্তমেৱ. অকুসলঞ্চ তং মূলঞ্চ অকুসলানং ৱা মূলন্তি অকুসলমূলং.

৩৯০. ঞাণদস্সনপটিপক্খতো অঞ্ঞাণং অদস্সনং. অভিমুখো হুত্ৱা ধম্মেন ন সমেতি, ন সমাগচ্ছতীতি অনভিসমযো. অনুৰূপতো ধম্মে বুজ্ঝতীতি অনুবোধো. তপ্পটিপক্খতায অননুবোধো. অনিচ্চাদীহি সদ্ধিং যোজেত্ৱা ন বুজ্ঝতীতি অসম্বোধো. অসন্তং অসমঞ্চ বুজ্ঝতীতিপি অসম্বোধো. চতুসচ্চধম্মং নপ্পটিৱিজ্ঝতীতি অপ্পটিৱেধো. ৰূপাদীসু একধম্মম্পি অনিচ্চাদিসামঞ্ঞতো ন সঙ্গণ্হাতীতি অসংগাহনা. তমেৱ ধম্মং ন পৰিযোগাহতীতি অপৰিযোগাহনা. ন সমং পেক্খতীতি অসমপেক্খণা. ধম্মানং সভাৱং পতি ন অপেক্খতীতি অপচ্চৱেক্খণা.

কুসলাকুসলকম্মেসু ৱিপৰীতৱুত্তিযা সভাৱগ্গহণাভাৱেন ৱা একম্পি কম্মং এতস্স পচ্চক্খং নত্থি, সযং ৱা কস্সচি কম্মস্স পচ্চক্খকৰণং নাম ন হোতীতি অপ্পচ্চক্খকম্মং. যং এতস্মিং অনুপ্পজ্জমানে চিত্তসন্তানং মেজ্ঝং ভৱেয্য, সুচি, ৱোদানং, তং দুট্ঠং মেজ্ঝং ইমিনাতি দুম্মেজ্ঝং. বালানং ভাৱোতি বাল্যং. মুয্হতীতি মোহো. বলৱতৰো মোহো পমোহো. সমন্ততো মুয্হতীতি সম্মোহো. ৱিজ্জায পটিপক্খভাৱতো ন ৱিজ্জাতি অৱিজ্জা. ওঘযোগত্থো ৱুত্তোযেৱ. থামগতট্ঠেন অনুসেতীতি অনুসযো. চিত্তং পৰিযুট্ঠাতি, অভিভৱতীতি পৰিযুট্ঠানং. হিতগ্গহণাভাৱেন হিতাভিমুখং গন্তুং ন সক্কোতি, অঞ্ঞদত্থু লঙ্গতিযেৱাতি লঙ্গী; খঞ্জতীতি অত্থো. দুৰুগ্ঘাটনট্ঠেন ৱা লঙ্গী. যথা হি মহাপলিঘসঙ্খাতা লঙ্গী দুৰুগ্ঘাটা হোতি, এৱমযম্পি লঙ্গী ৱিযাতি লঙ্গী. সেসং উত্তানত্থমেৱ. সঙ্গহৱাৰসুঞ্ঞতৱাৰাপি হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ অত্থতো ৱেদিতব্বাতি.

দুতিযচিত্তং

৩৯৯. দুতিযচিত্তে সসঙ্খাৰেনাতি পদং ৱিসেসং. তম্পি হেট্ঠা ৱুত্তত্থমেৱ. ইদং পন চিত্তং কিঞ্চাপি ছসু আৰম্মণেসু সোমনস্সিতস্স লোভং উপ্পাদেত্ৱা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন পৰামসন্তস্স উপ্পজ্জতি, তথাপি সসঙ্খাৰিকত্তা সপ্পযোগেন সউপাযেন উপ্পজ্জনতো – যদা কুলপুত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স কুলস্স কুমাৰিকং পত্থেতি. তে চ ‘অঞ্ঞদিট্ঠিকা তুম্হে’তি কুমাৰিকং ন দেন্তি. অথঞ্ঞে ঞাতকা ‘যং তুম্হে কৰোথ তমেৱাযং কৰিস্সতী’তি দাপেন্তি. সো তেহি সদ্ধিং তিত্থিযে উপসঙ্কমতি. আদিতোৱ ৱেমতিকো হোতি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে এতেসং কিৰিযা মনাপাতি লদ্ধিং ৰোচেতি, দিট্ঠিং গণ্হাতি – এৱৰূপে কালে ইদং লব্ভতীতি ৱেদিতব্বং.

যেৱাপনকেসু পনেত্থ থিনমিদ্ধং অধিকং. তত্থ থিননতা ‘থিনং’. মিদ্ধনতা ‘মিদ্ধং’; অনুস্সাহসংহননতা অসত্তিৱিঘাতো চাতি অত্থো. থিনঞ্চ মিদ্ধঞ্চ থিনমিদ্ধং. তত্থ থিনং অনুস্সাহলক্খণং, ৱীৰিযৱিনোদনৰসং, সংসীদনপচ্চুপট্ঠানং. মিদ্ধং অকম্মঞ্ঞতালক্খণং, ওনহনৰসং, লীনভাৱপচ্চুপট্ঠানং পচলাযিকানিদ্দাপচ্চুপট্ঠানং ৱা. উভযম্পি অৰতিতন্দীৱিজম্ভিতাদীসু অযোনিসোমনসিকাৰপদট্ঠানন্তি.

ততিযচিত্তং

৪০০. ততিযং ছসু আৰম্মণেসু সোমনস্সিতস্স লোভং উপ্পাদেত্ৱা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন অপৰামসন্তস্স নাৰাযণৱিৰাজনমল্লযুদ্ধনটসমজ্জাদীনি পস্সতো মনাপিযসদ্দসৱনাদিপসুতস্স ৱা উপ্পজ্জতি. ইধ মানেন সদ্ধিং পঞ্চ অপণ্ণকঙ্গানি হোন্তি. তত্থ মঞ্ঞতীতি ‘মানো’. সো উন্নতিলক্খণো, সম্পগ্গহৰসো, কেতুকম্যতাপচ্চুপট্ঠানো, দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তলোভপদট্ঠানো, উম্মাদো ৱিয দট্ঠব্বোতি.

চতুত্থচিত্তং

৪০২. চতুত্থং ৱুত্তপ্পকাৰেসু এৱ ঠানেসু যদা সীসে খেড়ং খিপন্তি, পাদপংসুং ওকিৰন্তি, তদা তস্স পৰিহৰণত্থং সউস্সাহেন অন্তৰন্তৰা ওলোকেন্তানং ৰাজনাটকেসু নিক্খন্তেসু উস্সাৰণায ৱত্তমানায তেন তেন ছিদ্দেন ওলোকেন্তানঞ্চাতি এৱমাদীসু ঠানেসু উপ্পজ্জতি. ইধ পন থিনমিদ্ধেহি সদ্ধিং সত্ত যেৱাপনকা হোন্তি. উভযত্থাপি মিচ্ছাদিট্ঠি পৰিহাযতি. তং ঠপেত্ৱা সেসানং ৱসেন ধম্মগণনা ৱেদিতব্বাতি.

পঞ্চমচিত্তং

৪০৩. পঞ্চমং ছসু আৰম্মণেসু ৱেদনাৱসেন মজ্ঝত্তস্স লোভং উপ্পাদেত্ৱা ‘সত্তো সত্তো’তিআদিনা নযেন পৰামসন্তস্স উপ্পজ্জতি. সোমনস্সট্ঠানে পনেত্থ উপেক্খাৱেদনা হোতি, পীতিপদং পৰিহাযতি. সেসং সব্বং পঠমচিত্তসদিসমেৱ.

ছট্ঠচিত্তাদি

৪০৯-৪১২. ছট্ঠসত্তমট্ঠমানিপি ৱেদনং পৰিৱত্তেত্ৱা পীতিপদঞ্চ হাপেত্ৱা দুতিযততিযচতুত্থেসু ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বানি. ইমেসু অট্ঠসু লোভসহগতচিত্তেসু সহজাতাধিপতি আৰম্মণাধিপতীতি দ্ৱেপি অধিপতযো লব্ভন্তি.

নৱমচিত্তং

৪১৩. নৱমং ছসু আৰম্মণেসু দোমনস্সিতস্স পটিঘং উপ্পাদযতো উপ্পজ্জতি. তস্স সমযৱৱত্থানৱাৰে তাৱ দুট্ঠু মনো, হীনৱেদনত্তা ৱা কুচ্ছিতং মনোতি দুম্মনো; দুম্মনস্স ভাৱো দোমনস্সং. তেন সহগতন্তি দোমনস্সসহগতং. অসম্পিযাযনভাৱেন আৰম্মণস্মিং পটিহঞ্ঞতীতি পটিঘং. তেন সম্পযুত্তন্তি পটিঘসম্পযুত্তং.

ধম্মুদ্দেসে তীসুপি ঠানেসু দোমনস্সৱেদনাৱ আগতা. তত্থ ৱেদনাপদং ৱুত্তমেৱ. তথা দুক্খদোমনস্সপদানি লক্খণাদিতো পন অনিট্ঠাৰম্মণানুভৱনলক্খণং দোমনস্সং, যথাতথা ৱা অনিট্ঠাকাৰসম্ভোগৰসং, চেতসিকাবাধপচ্চুপট্ঠানং, একন্তেনেৱ হদযৱত্থুপদট্ঠানং.

মূলকম্মপথেসু যথা পুৰিমচিত্তেসু লোভো হোতি, অভিজ্ঝা হোতীতি আগতং, এৱং দোসো হোতি, ব্যাপাদো হোতীতি ৱুত্তং. তত্থ দুস্সন্তি তেন, সযং ৱা দুস্সতি, দুস্সনমত্তমেৱ ৱা তন্তি দোসো সো চণ্ডিক্কলক্খণো পহটাসিৱিসো ৱিয, ৱিসপ্পনৰসো ৱিসনিপাতো ৱিয, অত্তনো নিস্সযদহনৰসো ৱা দাৱগ্গি ৱিয, দুস্সনপচ্চুপট্ঠানো লদ্ধোকাসো ৱিয সপত্তো, আঘাতৱত্থুপদট্ঠানো ৱিসসংসট্ঠপূতিমুত্তং ৱিয দট্ঠব্বো.

ব্যাপজ্জতি তেন চিত্তং, পূতিভাৱং উপগচ্ছতি, ব্যাপাদযতি ৱা ৱিনযাচাৰৰূপসম্পত্তিহিতসুখাদীনীতি ব্যাপাদো. অত্থতো পনেস দোসোযেৱ. ইধ পদপটিপাটিযা একূনতিংস পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৱসেন সৱিভত্তিকাৱিভত্তিকৰাসিভেদো ৱেদিতব্বো.

যেৱাপনকেসু ছন্দাধিমোক্খমনসিকাৰউদ্ধচ্চানি নিযতানি. ইস্সামচ্ছৰিযকুক্কুচ্চেসু পন অঞ্ঞতৰেন সদ্ধিং পঞ্চ পঞ্চ হুত্ৱাপি উপ্পজ্জন্তি. এৱমেপি তযো ধম্মা অনিযতযেৱাপনকা নাম. তেসু ইস্সতীতি ‘ইস্সা’. সা পৰসম্পত্তীনং উসূযনলক্খণা, তত্থেৱ অনভিৰতিৰসা, ততো ৱিমুখভাৱপচ্চুপট্ঠানা, পৰসম্পত্তিপদট্ঠানা. সংযোজনন্তি দট্ঠব্বা. মচ্ছেৰভাৱো ‘মচ্ছৰিযং’. তং লদ্ধানং ৱা লভিতব্বানং ৱা অত্তনো সম্পত্তীনং নিগূহনলক্খণং, তাসংযেৱ পৰেহি সাধাৰণভাৱঅক্খমনৰসং, সঙ্কোচনপচ্চুপট্ঠানং কটুকঞ্চুকতাপচ্চুপট্ঠানং ৱা, অত্তসম্পত্তিপদট্ঠানং. চেতসো ৱিৰূপভাৱোতি দট্ঠব্বং. কুচ্ছিতং কতং কুকতং. তস্স ভাৱো ‘কুক্কুচ্চং’. তং পচ্ছানুতাপলক্খণং, কতাকতানুসোচনৰসং, ৱিপ্পটিসাৰপচ্চুপট্ঠানং, কতাকতপদট্ঠানং. দাসব্যং ৱিয দট্ঠব্বং. অযং তাৱ উদ্দেসৱাৰে ৱিসেসো.

৪১৫. নিদ্দেসৱাৰে ৱেদনানিদ্দেসে অসাতং সাতপটিপক্খৱসেন ৱেদিতব্বং.

৪১৮. দোসনিদ্দেসে দুস্সতীতি দোসো. দুস্সনাতি দুস্সনাকাৰো. দুস্সিতত্তন্তি দুস্সিতভাৱো. পকতিভাৱৱিজহনট্ঠেন ব্যাপজ্জনং ব্যাপত্তি. ব্যাপজ্জনাতি ব্যাপজ্জনাকাৰো. ৱিৰুজ্ঝতীতি ৱিৰোধো. পুনপ্পুনং ৱিৰুজ্ঝতীতি পটিৱিৰোধো. ৱিৰুদ্ধাকাৰপটিৱিৰুদ্ধাকাৰৱসেন ৱা ইদং ৱুত্তং. চণ্ডিকো ৱুচ্চতি চণ্ডো, থদ্ধপুগ্গলো; তস্স ভাৱো চণ্ডিক্কং. ন এতেন সুৰোপিতং ৱচনং হোতি, দুৰুত্তং অপৰিপুণ্ণমেৱ হোতীতি অসুৰোপো. কুদ্ধকালে হি পৰিপুণ্ণৱচনং নাম নত্থি. সচেপি কস্সচি হোতি তং অপ্পমাণং. অপৰে পন অস্সুজননট্ঠেন অস্সুৰোপনতো অস্সুৰোপোতি ৱদন্তি. তং অকাৰণং, সোমনস্সস্সাপি অস্সুজননতো. হেট্ঠা ৱুত্তঅত্তমনতাপটিপক্খতো ন অত্তমনতাতি অনত্তমনতা. সা পন যস্মা চিত্তস্সেৱ, ন সত্তস্স, তস্মা চিত্তস্সাতি ৱুত্তং. সেসমেত্থ সঙ্গহসুঞ্ঞতৱাৰেসু চ হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

দসমচিত্তং

৪২১. দসমং সসঙ্খাৰত্তা পৰেহি উস্সাহিতস্স ৱা, পৰেসং ৱা অপৰাধং সাৰিতস্স, সযমেৱ ৱা পৰেসং অপৰাধং অনুস্সৰিত্ৱা কুজ্ঝমানস্স উপ্পজ্জতি.

ইধাপি পদপটিপাটিযা একূনতিংস, অগ্গহিতগ্গহণেন চ চুদ্দসেৱ পদানি হোন্তি. যেৱাপনকেসু পন থিনমিদ্ধম্পি লব্ভতি. তস্মা এত্থ ৱিনা ইস্সামচ্ছৰিযকুক্কুচ্চেহি চত্তাৰি অপণ্ণকঙ্গানি থিনমিদ্ধন্তি ইমে ছ ইস্সাদীনং উপ্পত্তিকালে তেসু অঞ্ঞতৰেন সদ্ধিং সত্ত যেৱাপনকা একক্খণে উপ্পজ্জন্তি. সেসং সব্বং সব্বৱাৰেসু নৱমসদিসমেৱ. ইমেসু পন দ্ৱীসু দোমনস্সচিত্তেসু সহজাতাধিপতিযেৱ লব্ভতি, ন আৰম্মণাধিপতি. ন হি কুদ্ধো কিঞ্চি গৰুং কৰোতীতি.

একাদসমচিত্তং

৪২২. একাদসমং ছসু আৰম্মণেসু ৱেদনাৱসেন মজ্ঝত্তস্স কঙ্খাপৱত্তিকালে উপ্পজ্জতি. তস্স সমযৱৱত্থানে ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তন্তি পদং অপুব্বং. তস্সত্থো – ৱিচিকিচ্ছায সম্পযুত্তন্তি ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তং. ধম্মুদ্দেসে ‘ৱিচিকিচ্ছা হোতী’তি পদমেৱ ৱিসেসো. তত্থ ৱিগতা চিকিচ্ছাতি ৱিচিকিচ্ছা. সভাৱং ৱা ৱিচিনন্তো এতায কিচ্ছতি কিলমতীতি ৱিচিকিচ্ছা. সা সংসযলক্খণা, কম্পনৰসা, অনিচ্ছযপচ্চুপট্ঠানা অনেকংসগাহপচ্চুপট্ঠানা ৱা, অযোনিসোমনসিকাৰপদট্ঠানা. পটিপত্তিঅন্তৰাযকৰাতি দট্ঠব্বা.

ইধ পদপটিপাটিযা তেৱীসতি পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৱসেন সৱিভত্তিকাৱিভত্তিকৰাসিৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. মনসিকাৰো উদ্ধচ্চন্তি দ্ৱেযেৱ যেৱাপনকা.

৪২৪. নিদ্দেসৱাৰস্স চিত্তস্সেকগ্গতানিদ্দেসে যস্মা ইদং দুব্বলং চিত্তং পৱত্তিট্ঠিতিমত্তকমেৱেত্থ হোতি, তস্মা ‘সণ্ঠিতী’তিআদীনি অৱত্ৱা চিত্তস্স ‘ঠিতী’তি একমেৱ পদং ৱুত্তং. তেনেৱ চ কাৰণেন উদ্দেসৱাৰেপি ‘সমাধিন্দ্ৰিয’ন্তিআদি ন ৱুত্তং.

৪২৫. ৱিচিকিচ্ছানিদ্দেসে কঙ্খনৱসেন কঙ্খা. কঙ্খায আযনাতি কঙ্খাযনা. পুৰিমকঙ্খা হি উত্তৰকঙ্খং আনেতি নাম. আকাৰৱসেন ৱা এতং ৱুত্তং. কঙ্খাসমঙ্গিচিত্তং কঙ্খায আযিতত্তা কঙ্খাযিতং নাম. তস্স ভাৱো কঙ্খাযিতত্তং. ৱিমতীতি নমতি. ৱিচিকিচ্ছা ৱুত্তত্থা এৱ. কম্পনট্ঠেন দ্ৱিধা এড়যতীতি দ্ৱেড়্হকং. পটিপত্তিনিৱাৰণেন দ্ৱিধাপথো ৱিযাতি দ্ৱেধাপথো. ‘নিচ্চং নু খো ইদং, অনিচ্চং নু খো’তিআদিপৱত্তিযা একস্মিং আকাৰে সণ্ঠাতুং অসমত্থতায সমন্ততো সেতীতি সংসযো. একংসং গহেতুং অসমত্থতায ন একংসগ্গাহোতি অনেকংসগ্গাহো. নিচ্ছেতুং অসক্কোন্তী আৰম্মণতো ওসক্কতীতি আসপ্পনা. ওগাহিতুং অসক্কোন্তী পৰিসমন্ততো সপ্পতীতি পৰিসপ্পনা. পৰিযোগাহিতুং অসমত্থতায অপৰিযোগাহনা. নিচ্ছযৱসেন আৰম্মণে পৱত্তিতুং অসমত্থতায থম্ভিতত্তং; চিত্তস্স থদ্ধভাৱোতি অত্থো. ৱিচিকিচ্ছা হি উপ্পজ্জিত্ৱা চিত্তং থদ্ধং কৰোতি. যস্মা পনেসা উপ্পজ্জমানা আৰম্মণং গহেত্ৱা মনং ৱিলিখন্তী ৱিয, তস্মা মনোৱিলেখোতি ৱুত্তা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱ.

দ্ৱাদসমচিত্তং

৪২৭. দ্ৱাদসমস্স সমযৱৱত্থানে উদ্ধচ্চেন সম্পযুত্তন্তি উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং. ইদঞ্হি চিত্তং ছসু আৰম্মণেসু ৱেদনাৱসেন মজ্ঝত্তং হুত্ৱা উদ্ধতং হোতি. ইধ ধম্মুদ্দেসে ‘ৱিচিকিচ্ছা’-ঠানে ‘উদ্ধচ্চং হোতী’তি আগতং. পদপটিপাটিযা অট্ঠৱীসতি পদানি হোন্তি. অগ্গহিতগ্গহণেন চুদ্দস. তেসং ৱসেন সৱিভত্তিকাৱিভত্তিকৰাসিৱিধানং ৱেদিতব্বং. অধিমোক্খো মনসিকাৰোতি দ্ৱেযেৱ যেৱাপনকা.

৪২৯. নিদ্দেসৱাৰস্স উদ্ধচ্চনিদ্দেসে চিত্তস্সাতি ন সত্তস্স, ন পোসস্স. উদ্ধচ্চন্তি উদ্ধতাকাৰো. ন ৱূপসমোতি অৱূপসমো. চেতো ৱিক্খিপতীতি চেতসোৱিক্খেপো. ভন্তত্তং চিত্তস্সাতি চিত্তস্স ভন্তভাৱো, ভন্তযানভন্তগোণাদীনি ৱিয. ইমিনা একাৰম্মণস্মিংযেৱ ৱিপ্ফন্দনং কথিতং. উদ্ধচ্চঞ্হি একাৰম্মণে ৱিপ্ফন্দতি, ৱিচিকিচ্ছা নানাৰম্মণে. সেসং সব্বৱাৰেসু হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

ইদানি ইমস্মিং চিত্তদ্ৱযে পকিণ্ণকৱিনিচ্ছযো হোতি. ‘আৰম্মণে পৱট্টনকচিত্তানি নাম কতী’তি? হি ৱুত্তে ‘ইমানেৱ দ্ৱে’তি ৱত্তব্বং. তত্থ ৱিচিকিচ্ছাসহগতং একন্তেন পৱট্টতি, উদ্ধচ্চসহগতং পন লদ্ধাধিমোক্খত্তা লদ্ধপতিট্ঠং পৱট্টতি. যথা হি ৱট্টচতুৰস্সেসু দ্ৱীসু মণীসু পব্ভাৰট্ঠানে পৱট্টেত্ৱা ৱিস্সট্ঠেসু ৱট্টমণি একন্তেনেৱ পৱট্টতি, চতুৰস্সো পতিট্ঠায পতিট্ঠায পৱট্টতি, এৱংসম্পদমিদং ৱেদিতব্বং. সব্বেসুপি হীনাদিভেদো ন উদ্ধটো, সব্বেসং একন্তহীনত্তা. সহজাতাধিপতি লব্ভমানোপি ন উদ্ধটো, হেট্ঠা দস্সিতনযত্তা. ঞাণাভাৱতো পনেত্থ ৱীমংসাধিপতি নাম নত্থি. পচ্ছিমদ্ৱযে সেসোপি নত্থি এৱ. কস্মা? কঞ্চি ধম্মং ধুৰং কত্ৱা অনুপ্পজ্জনতো, পট্ঠানে চ পটিসিদ্ধতো.

ইমেহি পন দ্ৱাদসহিপি অকুসলচিত্তেহি কম্মে আযূহিতে, ঠপেত্ৱা উদ্ধচ্চসহগতং, সেসানি একাদসেৱ পটিসন্ধিং আকড্ঢন্তি. ৱিচিকিচ্ছাসহগতে অলদ্ধাধিমোক্খে দুব্বলেপি পটিসন্ধিং আকড্ঢমানে উদ্ধচ্চসহগতং লদ্ধাধিমোক্খং বলৱং কস্মা নাকড্ঢতীতি? দস্সনেন পহাতব্বাভাৱতো. যদি হি আকড্ঢেয্য ‘দস্সনেনপহাতব্ব’-পদৱিভঙ্গে আগচ্ছেয্য, তস্মা, ঠপেত্ৱা তং, সেসানি একাদস আকড্ঢন্তি. তেসু হি যেন কেনচি কম্মে আযূহিতে তায চেতনায চতূসু অপাযেসু পটিসন্ধি হোতি. অকুসলৱিপাকেসু অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুউপেক্খাসহগতায পটিসন্ধিং গণ্হাতি. ইতৰস্সাপি এত্থেৱ পটিসন্ধিদানং ভৱেয্য. যস্মা পনেতং নত্থি, তস্মা ‘দস্সনেনপহাতব্ব’-পদৱিভঙ্গে নাগতন্তি.

অকুসলা ধম্মাতিপদস্স ৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.